پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
«مگر زندگی چه ارجی دارد که آدمی‌ از بَهر آن تاب به هر ناروایی بیاورد؟!»

(پیمان ، سال 2 ، شماره‌ی 6 ، سات 361)
آدمی تواند گیاه خورد و زندگی کند. این چه ترسیست که ما را فراگرفته؟!.

«زندگانی من» سات 358
🔶 دفتر «ادبیات منظوم ایران»

🔸 خرده‌گیری و پاسخ آن ـ ارزش سخن به چیست؟ (تکه‌ی پنج)


این خود گرفتاری و بدبختی است که در یک توده کسانی سخنبافی را پیشه‌ی خود سازند و هر پندار یا اندیشه‌ای که شنیدند یا اندیشیدند برشته‌ی نظم بکشند و پروای وارونه‌گویی ننموده و در بند سود و زیان نباشند. چنین توده‌ای بدترین گرفتاری را دارد. و چون شما گفتگو را با « تعلیم و تربیت» بستگی داده‌اید من نیز ناگزیرم زیان همین نادانی را از دیده‌ی « فرهیخت» (تربیت) هرچه روشنتر گردانم :

در توده‌ای که چنین کسان بیهوده‌گو و وارونه‌باف پیدا شدند دو آسیب سترگ میانه‌ی ایشان پدید می‌آید. یکی آنکه گفته‌های وارونه و گوناگون را یاد گرفته هرکجا هر سخنی را که بسود خودشان باشد دستاویز می‌نمایند. مثلاً پدری نزد پسران خود یکبار میگوید : خدا خوردنیها را برای ما آفریده تا میتوانیم باید بخوریم. بار دیگر می‌سراید : باید در بند تندرستی بود و تا میتوان کم خورد. پسران ایندو سخن را گرفته اگر روزی خوراکی را می‌پسندند آن یکی را عنوان میکنند و اگر زمانی خوراکی را دوست نمیدارند این یکی را دستاویز میگیرند.

همین آسیب درمیان شرقیان هر زمان در کار است. اگر در حال مردم باریک‌بین شوید خواهید دید گفته‌های رنگارنگ شاعران و مؤلفان را یاد گرفته‌اند و هریک را در جای دیگری بکار می‌برند. کسی اگر در کاری تنبلی میکند این شعر را میخواند : «گر زمین را بآسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی» در جایی که آز بَرو چیره گردیده شعر دیگری بر زبان میراند : «ای نور چشم من بجز از کشته ندروی» از اینگونه مثالها فراوانست.

آسیب دیگر آنکه چون دیدند کسانی پند میدهند ولی خودشان هیچیگاه بکار نمی‌بندند چنین می‌انگارند که پند تنها برای گفتن است و یکایک آنان نیز همان رفتار را پیش میگیرند. بعبارت دیگر هر یکی زبانش به گفتن دراز و دستش از کردن کوتاه می‌باشد : بدا حال چنین توده‌ای!

همه‌ی اینها در جاییست که پندآموزان بدکردار بوده گفته‌های خود را بکار نبندند. چه رسد باینکه پندآموزانی همان کارهای بد خود را مایه‌ی سرفرازی دانسته پهلو بپهلوی اندرز‌های خویش برشته‌ی گفتار بکشند؟! وای از چنین پندآموزانی!

شما خودتان ببینید از آنهمه اندرزسرایان که در قرنهای گذشته از ایران برخاسته‌اند و از آنهمه سخنانی که سروده‌اند چه اثری در توده نمودار بوده!؟ مگر فراموش شده که تا سی سال پیش حال ایران چه بوده؟! . اگر یک دسته بازرگانان و برزگران و بازاریان دیندار را کنار بگذاریم دیگران (بویژه پندسرایان و پندخوانان) آلوده‌ی چه زشتیها که نبودند؟!

شما سخن را تنها از راه آراستگی و نغزی آن بسنجش میگزارید و پروای سود و زیان توده را ندارید. درست بدان میماند که کسی رختی را تنها از دیده‌ی زیبایی رنگ و قشنگی برش و دوخت بپسندد و پروای آن ننماید که پارچه‌اش پوسیده و اندازه‌اش بسیار تنگ و نارساست و آنگاه پوشیدن آن در زمستان یا در تابستان با آیین تندرستی ناسازگار است.

آن میدانی که کسانی برای سخن‌آرایی باز کرده‌اند و ارجی که بسنجیدگی و آراستگی سخن میگزارند بنیادی از خرد ندارد. نمیگویم : سخن آراسته بد است. میگویم : برای ارجداری سخن تنها آراستگی آن بس نیست و چیزهای دیگری نیز می‌باید. از جمله سخنگو تا خودش از آلودگی پاک نباشد گفته‌های او جز زیان سودی نخواهد داشت.

اینکه مینویسید : « آیا آنچه علماء و فقهای ما تا بحال گفته‌اند عملاً نیز انجام داده‌اند» میگویم : ما را با ایشان چه کار است؟! اگر آنان هم بگفته‌ی خود کار نبسته‌اند بد کرده‌اند. وانگهی گفتگوی ما از کسانیست که نه تنها بگفته‌های خود کار نبسته‌اند و نه تنها بگناههای زشتی برخاسته‌اند بلکه آن گناهها را پهلو به پهلوی پندهای خود برشته‌ی گفتار کشیده‌اند. چنین بیانگارید فقیهی که در کتاب خود گدایی را حرام می‌نویسد در یکجا از همان کتاب داستانها نیز از گداییهای خود بسراید. یا عالمی که کتاب در نکوهش قمار نوشته چانه‌لقیش گرفته داستانهایی از قماربازیهای خود نیز براند آیا بچنین کسانی چه ارجی میگزاریم؟! ما همه‌ی فریادمان این است که کسانی که چاپلوسیها و دشنامگوییها و دیگر زشتکاریهای خود را نیز هنر پنداشته و در کتابها آورده‌اند جز مایه‌ی سرافکندگی ما نمی‌توانند بود.
✴️ نسخه‌ی تازه‌ی کتاب «زندگانی من»

🔸تاریخ آموزنده است ، همچنان سرگذشت بزرگان.
بویژه زندگینامه‌های ایشان همیشه بهترین سرمشق جوانان بوده است.

🔸این آزموده شده : رفتار درست از پند آموزنده‌ترست.

🔸از بزرگان بزرگی آموخته می‌گردد ،‌ از پاکدامنان پاکی ، از مهربانان مهرورزی ، از شیردلان دلیری ، از خستگی‌ناپذیران کوشش و پشتکار ،‌ از دانشمندان دانش‌پژوهی ،‌ از کاردانان کاردانی ...
اینست اهمیت زندگینامه‌های بزرگان.

🔸کتاب «زندگانی منِ» احمد کسروی یکی از ارجدارترین زندگینامه‌هاست.

🔸چنانکه نوید داده بودیم نسخه‌ی تازه‌ی آن آماده گردیده و اکنون آن را ارمغان خوانندگان می‌نماییم.
خوشا آنکه شما نیز به دوستان و آشنایانتان ارمغان کنید.

کتاب «زندگانی من»
🔶 کتاب «پندارها» (احمد کسروی)

🔸 گفتار ششم : آیا رشته‌ی کارها در دست خود آدمیان نیست؟.. (تکه‌ی 4)


گاهی نیز کسانی «دانش خدا» را دستاویز گرفته چنین می‌گویند : «هرآنچه خواستی بود و خواهد بود خدا از پیش دانسته. پس ما در کارهای خود آزاد نتوانیم بود. زیرا ما باید آن کنیم که خدا دانسته است». می‌گویم : بسیار شگفت است که شما بآنچه با دیده می‌بینید پروا نمی‌کنید و بچیزی که بسیار دور از شماست و راه بدانستن آن نمی‌دارید می‌پردازید. شما آشکاره می‌بینید که در کارها آزادید. می‌بینید که به کردن هر کاری توانا می‌باشید. چیزی باین آشکاری را بدیده نگرفته سخن از دانش خدا بمیان می‌آورید. من نمی‌دانم شما را با دانش خدا چه کار است؟!.. چه راهی می‌دارید که درین باره آگاهی بدست آورید؟!. شما از خدا چه دانسته‌اید که از دانشش چه دارید؟!.. اگر می‌پندارید که گفتگو از دانش خدا از دین است باید گفت معنی دین را ندانسته‌اید. این نه تنها دین نیست ، خود بیدینی است. بیدینی است که شما بزمینه‌هایی که راه روشن نمی‌دارد پردازید. بیدینی است که در اندیشه‌ی نیکی زندگانی نبوده و دستور خرد را در آن باره بکار نبندید و چنین بهانه‌هایی آورید.

خیام که سردسته‌ی خراباتیان می‌بوده و همیشه برای دشمنی با دینها دستاویز می‌جسته در این باره چنین سروده :

مِی خوردن من حق ز ازل می‌دانست
گر مِی نخورم علم خدا جهل بود

بایستی باو بگویند : «چون مِی خوردن زیان‌آور است تو مِی نخور و با دانستن و ندانستن خدا هم کاری ندار. از تو آنچه بازخواست خواهد شد خوردن مِی زیان‌آور است و هیچگاه درباره‌ی دانش خدا بازپرسی یا بازخواستی نخواهد شد. آنگاه آیا تو آماده‌ای که بهمین دستاویز زهر بنوشی؟!.. آیا آماده‌ای که اگر زهری را بجلوت گزاردند بنام اینکه خدا آن را از نخست دانسته است بخوری؟!.. بیگمانست که آماده نیستی. بیگمانست که خواستت جز ایراد گرفتن و اندیشه‌ها را پریشان گردانیدن نیست؟!..

ماننده‌ی این پاسخ آنکه روزی کسی با من می‌گفت : «بسفر که رفته بودید نامه ننوشتم برای آنکه نامه از شما برسد. پشت سر مسافر نامه نباید نوشت». گفتم : «اگر از مسافری طلبکار باشی چه‌سان؟!.. آیا نامه ننوشته خواهی بیوسید که نخست او نویسد؟!.. آیا نه آنست که این پابندی بپندارها تنها در جاهاییست که بسود خودتان باشد یا با تنبلی و سستی‌تان بسازد؟!..». خندید و پاسخی نداد.

سخن در اینجا بپایان می‌رسد. ولی این را می‌باید گفت ما هرآنچه در این کتاب نوشتیم دلیلها برایش یاد کردیم ، ما بآن بس نکردیم که بگوییم این پندارها دلیلی براست بودنشان نیست. خودْ دلیلها بدروغ بودن هر یکی از آنها آوردیم. رویهم‌رفته زمینه را ، چه از دیده‌ی دانشها ، و چه از راه دین و خداشناسی ، و چه از روی سود و زیان زندگانی روشن گردانیدیم. با اینحال نیک می‌دانیم که کسانی پس از خواندن این کتاب چنین خواهند گفت : «نه خیر ، همه‌اش دروغ نیست ، یک چیزهایی هست» ، و راز این داستان آنست که پابستگی به پندارها در بیشتر کسان رویه‌ی بیماری پیدا کرده که باین آسانی از آن دست نخواهند برداشت و نتوانند برداشت. از آنسوی همه‌ی این گفته‌های ما دلیلهاییست که باید خردها پذیرد. این کسان که خردهاشان از کار افتاده جای شگفتی نیست که دلیلهای ما در آنان نهَناید[=اثر نکند]. هرچه هست ما را باینگونه کسان هیچ پاسخی نیست و بهتر می‌دانیم که آنان دست از پندارها برندارند و بدانسان که می‌بودند بمانند.
چرا کسروی را کشتند؟.pdf
3.3 MB
🔶 چرا کسروی را کشتند؟

🖌 نویساد

🔍 چگونگی و انگیزه‌های کشتن کسروی و دست‌اندرکاران این جنایت

📊 شمار ساتها : ۷۵

بازپسین پراکنش : اردی‌بهشت ۱۳۹۹

🔷 کتابخانه‌ی پاکدینی

🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 دفتر «ادبیات منظوم ایران»

🔸 خرده‌گیری و پاسخ آن ـ ارزش سخن به چیست؟ (تکه‌ی شش)


اینکه می‌نویسید : « کلام نکوهیده و نارسا نیز بخودی خود از بین میرود» در شگفتم آنهمه گفته‌های پست و نکوهیده که از زمان مغول و تیمور و قره‌قوینلو و آق‌قوینلو و قاجار برف انبار شده و اینهمه مایه‌ی آسیب مردم گردیده چرا از میان نمیرود؟!

وانگاه چنانکه در جای دیگری گفته‌ام این سخن بدان میماند که ما هر کس را در پرداختن به پزشکی آزاد گزارده بگوییم : چه عیب دارد کسان نادانی به پزشکی برخیزند؟! آنچه درمان سودمند است مردم میپذیرند و آنچه زیان‌آور است دور می‌اندازند. باری این نیندیشیم که توده اگر یارای شناختن درمان سودمند از درمان ناسودمند داشت دیگر چه نیازی به پزشک پیدا میکرد؟!

کسانیکه نیک و بد و زشت و زیبا هرچه بدهانشان آمده گفته‌اند و این بر مردم است که امروز گفته‌های نیک و زیبای ایشان را از سخنهای بد و نازیبا جدا گردانند باز ما ایشان را بزرگان و پیشوایان می‌شماریم این درست بدان می‌ماند که کاروانی در راه کوری را پیشوای خویش سازند و خودشان نگهبان او باشند که هر زمان راه را کج کرد او را برگردانند. آیا چنین کاری با خرد چه سازش دارد؟!

بدی اینجاست که از سالها یک دسته از بیگانگان (شرقشناسان اروپا) بجهتهایی که شاید خودشان نیز درست نمیدانند ستایشگر این یادگارهای زمان مغول و تیمور گردیده‌اند کسانی نیز از خود شرقیان آواز بآواز ایشان برانداخته‌اند و چون کسی تاکنون بپاسخ نپرداخته گفته‌های اینان در دلها جایگیر گردیده و اکنون که ما باین نگارشها برخاسته‌ایم و زشتی آن گفته‌ها و نوشته‌ها را باز می‌نماییم از یکسو می‌بینند گفته‌های ما از هر باره استوار است و از سوی دیگر نمی‌توانند بیکبار دل از آنها کنده بما پیوندند این است که این عذرتراشیها پیش می‌آید اینست ما همیشه می‌گوییم : هر توده‌ای باید سود و زیان خود را خودشان بشناسند و هرگز نباید گوش بگفته‌های بیگانگان بدهند. خدا میداند که آن هیاهوی شرقشناسان درباره‌ی ادبیات و فلسفه و عرفان شرق از کجا آب میخورد!

اینکه آیه قرآن را یاد کرده‌اید (آیا ندیدی خدا چگونه مثل زد گفته پاکیزه همچون درختِ پاکیزه است ریشه‌اش در زمین پایدار و شاخه‌اش بر آسمان بلند می‌باشد و گفته پلید همچون درختِ پلید است که از روی زمین کنده می‌شود و پایداری نمی‌تواند) سخن درست و بجاست. آری گفته‌ی ناپاک پایدار نمی‌ماند و از میان برمیخیزد. ولی از چه راه؟!.. از این راه که پاکدلانی همچون برادر ما فیضی و مانند او از این و از [آن] پروا ننموده زبان بنکوهش آن گفته باز میکند و جوانانی همچون شما اگرچه سخت میرنجید ولی پس از اندیشه و بازرسی راستی را درمی‌یابید ـ درمی‌یابید که این گفته‌ها از زمان مغول و تیمور و قاجار بازمانده و همه‌گونه زبونی و پستی را با خود دارد هرگز زیبنده‌ی زمان فیروز ما نیست که آنها را نگهداریم پاکدلانه شما نیز با آنان همدست میشوید و ریشه‌ی آن گفته‌های ناپاک را میکنید. اگر شما نکنید دیگران میکنند. بدینسان وعده‌ی خدا جای خود را میگیرد. همان حال را دارد فلسفه و عرفان و دیگر چیزهایی که باید از میان برخیزد. هیچگاه مقصود این نیست که سخنان درهمی که این و آن می‌سرایند نیکها و بدها جدا شوند و بدها خود بخود از میان بروند.
هر توده‌ای باید سود و زیان خود را خودشان بشناسند و هرگز نباید گوش بگفته‌های بیگانگان بدهند.

دفتر «ادبیات منظوم ایران»

کانال پاکدینی
✴️ گفت و شنید (2)
تکه‌ی یکم

کانال : این گفت و شنید در مهنامه‌ی پیمان ، سال ششم ، شماره‌ی نهم آمده. ما آن را در چند تکه در اینجا خواهیم آورد.

یکی از آشنایانم نزد من آمد و نشست و چنین گفت :

🔹«میخواهم چند پرسش از شما کنم آیا توانم یا نه؟..»

گفتم : چرا نتوانید؟.

🔹گفت : «شما خواست خود را آشکار نمیگویید».

🔸گفتم : از این آشکارتر چه گویم؟! ما میگوییم : آنچه شرق را زبون ساخته و زیردست گردانیده پستی اندیشه‌ها ، و دانسته نبودن معنی زندگانی ، و پراکندگیهاست. اینها را مایه‌ی درماندگی و زبونی شرقیان شناخته و بچاره میکوشیم. این کجایش ناآشکار است؟!. کجایش درخور ایراد است؟!.

من از شما می‌پرسم : برای چه شرقیان بدینسان درمانده‌اند؟ چه چیزِ اینان از اروپاییان کمتر است؟.. یک روزی گفته می‌شد آنان در دانش پیش افتاده‌اند و افزار جنگ و زندگانی نوین در دست میدارند. امروز که شرقیان همه چیز آنان را گرفته‌اند ، پس چرا بآنان نمی‌توانند رسید؟!. چرا از درماندگی بیرون نمی‌توانند آمد؟!. آیا جز پستی اندیشه‌ها ، و پراکندگیها و آلودگیها انگیزه‌ای دیگر میدارد؟!.

پیشامد رضاییه را در زمان جنگ جهانگیر در تاریخ [1] می‌نویسیم ، آن را بخوانید. یک مشت مسیحی بانگیزش بیگانگان دست بکشتار و تاراج شهر گشاده‌اند ، و مردم باهمه‌ی ناآزمودگی بنگهداری خانه و خاندان خود میکوشند ، و در این میان یک مجتهد و گروهی از ملایان و سران دموکرات در اداره‌ی حکمرانی گرد آمده‌اند ، و بجای آنکه بمردم دلگرمی دهند و سر و سامانی در کارها پدید آورند و مردانه بنگهداری شهر کوشند ، بیرق سفید پیش انداخته روانه‌ی کنسولگری آمریکا می‌شوند ، چرا؟.. برای اینکه بروند و از مستر شت زینهار خواهند ، و با این کار نابجای نامردانه‌ی خود صدهزار تن زنان و مردان و بچگان بیگناه را بکشتن میدهند.

این گناه آمرزیدنی نیست. کشنده‌ی آن بیگناهان اینان بوده‌اند. این چه کاریست که کسانی با جنگ و مردانگی بنگهداری خاندانهای خود نکوشند و از دشمن بی‌زینهار چشم بخشایش و زینهار دارند؟!. ولی شما بیندیشید که آن مجتهد ، و آن ملایان ، و آن سران دموکرات و آن آقای حکمران در کجا بزرگ شده ، و با چه اندیشه‌هایی بار آمده ، و بجهان و زندگانی به چه دیده می‌نگریسته‌اند؟!. این را بیندیشید تا انگیزه‌ی آن ننگین‌کاری را بدانید.

معتمدالوزاره مینویسد : در یکی از روزهای کشتار که زنان و مردانی خود را باداره‌ی حکمرانی رسانیده و پناهگاه جسته بودند و برخی از زنان از ترس بچه انداختند و از هر سوی شهر فریاد و ناله بلند بود ، اجلال‌الملک پی روضه‌خوانی فرستاد که بیاید و «ذکر مصائب سیدالشهدا کند» و مردم را بگریاند.

کسانی که پای منبر واعظان و روضه‌خوانان بزرگ شده و با این اندیشه‌ها بار آمده بودند چه شگفت که بچنین زشتکاری برخیزند؟!.

از دویست سال باز که غربیان در شرق پا استوار گردانیده‌اند همیشه کوشیده‌اند که شرقیان را در این حال پستی اندیشه‌ها و پراکندگی کیشها نگه دارند ، و شرقشناسان برای این کار بوده‌اند.

امروز شرقیان بدو دسته‌اند : یک دسته آنان که بکیشها پابندی می‌نمایند. من ناآگاهی اینان را از معنی زندگانی نیک نشان داده‌ام. آن روستایی بیچاره ، آن عامی نافهم ، آن ملای فریبکار بماند. تنها از این دسته‌ی چیزفهم که از روی باور کیشها را دنبال میکنند سخن میرانم. نمونه‌ی کوتاه‌اندیشی اینان همینست که در اینجهان پرغوغا ، و بهنگامی که توده‌ها با یکدیگر سخت‌ترین نبرد را میکنند اینان زندگی را خوار داشته و باندیشه‌ی آینده‌ی خود و خاندان خود نپرداخته و بکارهای بیهوده از روضه‌خوانی و زیارت و یاد مردگان هزار سال پیش می‌پردازند.

یک دسته‌ی دیگری آنانند که از دین رو برگردانیده و باروپا و اندیشه‌های اروپایی گراییده‌اند ، اینان خود را بالاتر می‌شمارند ولی در کوتاهی اندیشه همچون دیگرانند. اینان باهمه‌ی پیروی به اروپاییان باری راه زندگی را از آنان نمی‌آموزند ، و چون هیچ راهی زیر پا نمی‌دارند هر هیاهویی که شرقشناسان برانگیزند پی آن را میگیرند.

اروپاییان آن دسته را با کیشها ، و اینان را با ادبیات و شعر و فلسفه و سعدی و خیام و زردشت فریب میدهند. شما بپرسید سود اینها چیست؟!.. خواهید دید پاسخی نمیتوانند و همینکه دیده‌اند شرقشناسان از آنها ستایش میکنند پذیرفته و دنبال کرده‌اند بی‌آنکه معنایش را دانند.

[1] : خواست بخش «تاریخ هیجده ساله‌ی آذربایجان» است که بپیوست مهنامه درمی‌آمد. در آن ماهها تاریخ هجده ساله‌ی آذربایجان که در مهنامه‌ی پیمان نوشته می‌شد به داستان دلگداز ارومی (ارومیه یا رضاییه) در جنگ جهانی یکم رسیده بود. ـ و
آنچه شرق را زبون ساخته و زیردست گردانیده پستی اندیشه‌ها ، و دانسته نبودن معنی زندگانی ، و پراکندگیهاست.

کانال پاکدینی
✴️ خواهشمندیم جلو یاوه‌گویان را بگیرید

در این چند روز نامه‌هایی از شهرستانها رسیده و از من می‌پرسند : بهر چه «اداره‌ی تبلیغات» اجازه می‌دهد كه در رادیو تعرض بپرچم و نوشته‌هایش كنند و كنایه بزنند؟!. از یك اداره‌ی دولتی چه سزاست؟!. اساساً تعرض و كنایه یعنی چه؟! ...

همه می‌دانند كه ما با شاعران بیهوده‌گو دشمنیم و دشمنی خود را با دلیهای بسیار آشكاره نوشته‌ایم. همین امسال بود كه چند گفتاری درباره‌ی شعر و نیك و بد آن نوشتیم. سپس گفتارهایی درباره‌ی خراباتیان ـ كه خیام و حافظ از ایشانند ـ نوشته زیان بدآموزیهای آنها را با دلیلهایی از شعرهاشان روشن گردانیدیم. باز هم با آواز بلندی می‌گوییم : اینها از كوردرونی ، جهان باین آراستگی و شگفتی را هیچ و پوچ پنداشته‌اند ، از گستاخی و بیفرهنگی بجنگ آفریدگار رفته و ایرادها بآفرینش گرفته‌اند ، از بیخردی چنین دستور داده‌اند كه باید اندیشه‌ی گذشته نكرد و دربند آینده نبود و تنها دم را غنیمت دانست و زندگانی را با مستی و بی‌پروایی بسر برد. اینها چیزهاییست كه خودشان پیاپی در شعرهاشان تكرار می‌كنند و درخور انكار یا تأویل هم نیست.

باز هم با آواز بلند می‌گوییم : این دو شاعر ـ و همچنین سعدی ـ پافشاری بسیار درباره‌ی جبریگری نموده‌اند و سراپای اشعارشان پر است از اینكه ما در اینجهان اختیاری نداریم و از كوشش و تلاش نتیجه‌ای نتواند بود ، و این خود زیانمندترین بدآموزیهاست.

باز هم با آواز بلند می‌گوییم : یكی از انگیزه‌های درماندگی و بدبختی ایرانیان این شعرها بوده كه در دلهای انبوه مردم جا گرفته و غیرت و عزم را سست گردانیده است.

ما اینها را با آواز بلند می‌گوییم ، و اگر كسی را پاسخی هست با زبان ادب بنویسد و بچاپ رساند تا ما نیز بدانیم. بنویسد كه این جبریگری یا بدآموزیهای دیگری كه باین شاعران نسبت می‌دهیم دروغ است ، ‌یا دروغ نیست ولی اینها بد نمی‌باشد. یك چنین پاسخی نویسد نه آنكه بتعرض و كنایه بجمله‌های بیفرهنگانه پردازد.

چنانكه می‌نویسند ، گویا شب سه‌شنبه دهم شهریور گوینده‌ای در رادیو كه نمی‌دانیم كیست در سخنرانی خود چنین گفته است : «كسانی كه گستاخانه بشعرا حمله می‌كنند نادانند». این سخن در رادیوی دولتی گفته شده ـ با چشم‌پوشی از كه بودن گوینده‌اش ـ من بپاسخ نمی‌پردازم ، وگرنه معنی نادان را باو می‌فهمانیدم ، می‌فهمانیدم كه نادان كسیست كه زیان این شعرها را نداند ، نادان كسیست كه تنها یك عبارت «مفاخر ملی» را یاد بگیرد و پس از آن دربند هیچ چیز نباشد ، نادان كسیست كه زیان آشكار گلستان سعدی را باخلاق و عفت جوانان درنیابد ، بالاخره نادان كسیست كه در برابر آن دلیلها بچنین جمله‌ی دم بریده‌ای پردازد.

به هرحال ما چون از آغاز این روزنامه با اداره‌ی تبلیغات رابطه‌ی نیكی داشته‌ایم و همیشه از آن اداره كمك و پشتیبانی دیده‌ایم ، نمی‌خواهیم آن رابطه را از دست دهیم و اینست خواهشمندیم كه جلو این یاوه‌گویان را بگیرند. رادیو جای یاوه‌گویی این و آن نیست. نیز خواهشمندیم یك تغییری در شعرهایی كه در رادیو خوانده می‌شود بدهند ، كه دیگر شعرهای غیرتكُش همچون :

بیا كه قصر امل سخت سست بنیاد است بیار باده كه بنیاد عمر بر باد است
یا همچون :
هر كه در بحر قلزم است غریق چه تفاوت بود ز توفانش

و مانند اینها بگوش جوانان خوانده نشود. امروز جای این شعرها نیست. امروز روزی است كه دفاع قهرمانانه‌ی استالینگراد می‌رود كه باید هركس از شنیدن داستان آن خونش بجوش آید. بهتر است رادیوی ایران بجای بسیار چیزهای ناسودمند دیگر ، هر شب مقداری از جانفشانی‌های سربازان روس در سباستوپول و استالینگراد و دیگر جبهه‌ها شرح دهد.

امروز هر توده‌ای نیاز دارد كه مردان و زنان آن را بغیرت و كوشش وادارند و بایستادگی در برابر سختیهای زندگانی دلیر گردانند ، نه اینكه با خواندن شعرهای قلندرانه‌ی غیرتكش زمان مغول بسستی و تنبلیش بیفزایند و بازمانده‌ی حس و غیرتش را نیز از دستش بگیرند.

اگر امروز كسی بپرسد : از این شعرهای قلندرانه چه نتیجه می‌خواهید نمیدانم اداره‌ی رادیو چه پاسخی بآن خواهد داد؟! . چه نتیجه‌ای از این شعرها منظور است كه بدینسان پافشاری بخواندن آنها می‌رود؟!.. خواهشمندیم باین نیز توجهی كنند.
[کسروی]

(پرچم روزانه ش 200)
شادروان محمد ملک‌نژاد از پشتیبانان پافشار پیمان

پرچم نیمه‌ماهه درباره‌ی او چنین نوشته :

آقای محمد ملک‌نژاد از دوستان زمان جوانی دارنده‌ی پرچم بوده و سپس که پیمان و کوششهای پیمانی آغاز گردیده همیشه همراهی و همگامی نموده. آقایان سلطان‌زاده و ملک‌نژاد دو تن از دوستان زمان جوانی دارنده‌ی پرچم هستند که در این راه نیز همگام گردیده‌اند.

خوانندگان پیمان و پرچم گفتارهایی نیز از خامه‌ی آقای ملک‌نژاد خوانده‌اند و بنوشته‌های ایشان آشنا می‌باشند و از کوششهایی که پارسال در فارس در راه پیشرفت پرچم کرده‌اند ناآگاه نیستند.
🔸 امروز هر توده‌ای نیاز دارد كه مردان و زنان آن را بغیرت و كوشش وادارند و بایستادگی در برابر سختیهای زندگانی دلیر گردانند ، نه اینكه با خواندن شعرهای قلندرانه‌ی غیرتكش زمان مغول بسستی و تنبلیش بیفزایند و بازمانده‌ی حس و غیرتش را نیز از دستش بگیرند.

(پرچم روزانه ش 200)

📣 کانال پاکدینی
🔶 دفتر «ادبیات منظوم ایران»

🔸 خرده‌گیری و پاسخ آن ـ ارزش سخن به چیست؟ (تکه‌ی هفت)


اینکه شعر صائب را که بر ظفرخان هندی فرستاده بسیار پسندیده‌اید دوباره میگویم که شما از دیده‌ی شعردوستی و سخنبازی این کار را میکنید و ما از دیده‌ی سود و زیان زندگانی آن را می‌نکوهیم. مثلش آنست که قلندری یک کشکول منبت‌کار قشنگی در دست داشته باشد و کسی تنها بنام اینکه در منبتکاری آن استادی بخرج رفته زبان بستایش آن باز کند ولی دیگری از راه رسیده و همان کشکول قشنگ را که ابزار گدایی است از دست قلندر گرفته بر سرش بکوبد و او را رسوای جهان گرداند.

این شعر صائب نیز هرچه نغز و آبدار هست باشد چون بنام پول خواستن از مرد هندی سروده شده باید بر کله‌ی گوینده‌اش کوفت و او را رسوا گردانید و این گونه پستیها را آسان نباید گرفت. صائب چون تبریزی بوده من آزادانه می‌توانم درباره‌ی او سخن برانم. این را نیز از شما می‌پذیرم که این مرد آلودگیش از دیگران بسیار کمتر و شعرهای خوبش از آنان بسیار بیشتر بوده. با اینهمه این یک گناه را بَرو نمی‌توان بخشید. صائب مرده و رفته مقصود بیداری دیگران است که از این ننگینکاریها نکنند. ما اگر بر زشتکاریهای گذشتگان پرده بکشیم نتیجه آن خواهد بود که آیندگان آلوده‌ی آن زشتیها باشند. چاپلوسی و ستایشگری بویژه ستایش بیگانگان و دشمنان ایران چیزی نیست که بتوان بر کسی بخشود. دوباره میگویم اینگونه گناه‌ها با پاکنهادی سازش ندارد. شعر بجای خود اگر کسی آیه‌ی قرآن را مایه‌ی گدایی میکرد مثلاً به یکی می‌نوشت : « وینفقون اموالهم فی سبیل‌الله» ما از بهر شیوایی و ارجمندی آیه از گدایی او چشم نمی‌پوشیدیم. پس این چکاریست که از چندین گونه بدکاری که از شعرا سر زده تنها بنام زیبایی شعرهای ایشان چشم بپوشیم.

این نکته را دوباره تکرار میکنم : قرنهای گذشته دوره‌ی زبونی و گرفتاری ایران بوده و خردها پستی گرفته از گردنفرازی و مردانگی و ایراندوستی کمتر نشانی دیده می‌شده اینست یادگارهایی که از آن قرنها بازمانده همه پر از زبونی و نادانی و بیخردیست و ما امروز در این دوره‌ی آزادی و فیروزی باید همه‌ی آنها را نابود گردانیده دامن ایران را پاک سازیم و هرگز نباید فریب نغمه‌هایی که بیگانگان می‌نوازند بخوریم. این سخن را نه در زمینه شعر و در زمینه‌ی بسیار چیزها میگویم.

همان دیوان صائب با آن شعرهای نیک فراوانش کسی که آن را دو سه بار بخواند جز اینکه یک رشته سخنهای زشت و زیبا در دلش جا گیرد و چندین جمله‌های وارونه‌ی یکدیگر در یادش بماند و به عادتهای نکوهیده از چاپلوسی و ستایشگری و پول خواستن از این و از آن و بیکاری و بیهوده‌گویی آشنا گردد سود دیگری در دست نخواهد داشت.

این درباره‌ی صائب است که بدیش کمتر است چه رسد بدیگران که بدیشان بیشتر می‌باشد! چه رسد بآنان که درس نابکاری و دشنامگویی بخوانندگان میدهند!

اینکه به آقای فیضی ایراد تناقضگویی گرفته‌اید اشتباه می‌نمایید زیرا جمله‌هایی که درباره‌ی سعدی و دیگران آورده شده نه از ایشان بلکه از نعمان شبلی است که آقای فیضی نگارشهای او را می‌آورد. بیش از این سخن را دامنه نمیدهم.
⭐️ قرنهای گذشته دوره‌ی زبونی و گرفتاری ایران بوده و خردها پستی گرفته از گردنفرازی و مردانگی و ایراندوستی کمتر نشانی دیده می‌شده اینست یادگارهایی که از آن قرنها بازمانده همه پر از زبونی و نادانی و بیخردیست و ما امروز در این دوره‌ی آزادی و فیروزی باید همه‌ی آنها را نابود گردانیده دامن ایران را پاک سازیم و هرگز نباید فریب نغمه‌هایی که بیگانگان می‌نوازند بخوریم. این سخن را نه در زمینه شعر و در زمینه‌ی بسیار چیزها می‌گویم.

کانال پاکدینی
✴️ گفت و شنید (2)
تکه‌ی دوم

اینان کسانی که سود از زیان شناسند ، و دربند نتیجه از کارهای خود باشند نیستند. شما می‌بینید گردن می‌فرازند ، و دانش از خود می‌نمایند ، ولی اینها جز نمایش نیست و باندازه‌ی یک روستایی بی‌فهم آگاهی از معنی و آیین زندگی نمیدارند.

در درماندگی و نافهمی اینان آن بس که زیان «جداسری» را نمی‌شناسند و هر یکی این میخواهد که به تنهایی نام درآورد و به تنهایی گردن فرازد ، و ما زیان این نادانی را روشن خواهیم گردانید. [1]

🔹گفت : «شما معنی زندگانی را چه می‌گویید؟..»

گفتم : معنی جهان و زندگانی چندان ساده نیست که من در چند جمله آن را برای شما بگویم. اگر نوشته‌های مرا خوانده‌اید همیشه از معنی جهان و زندگی سخن میرانم.
ما میگوییم جهان دستگاه بیهوده‌ای نیست ، و آن را دارنده و گرداننده‌ای هست و میباید از روی خواست او و بآیین خرد زندگی کرد.

میگوییم : آدمی جز از ددان و چهارپایانست و نباید همچون آنان با کشاکش و نبرد زیند.

میگوییم : اروپا در راه زندگی رستگار نیست و نباید شرقیان پیروی ازو کنند.

میگوییم : سرفرازی و بزرگی هر کسی در سرفرازی و بزرگی توده‌ی اوست ، و باید همیشه دربند پیشرفت و نیرومندی توده بود.

میگوییم : باید از کارهای بیهوده دست برداشت و دربند زندگانی بود.

میگوییم : این شعرها و کتابها که از زمانهای گذشته مانده سراپا زیانست و جز مایه‌ی پراکندگی اندیشه‌ها نیست و میباید همه را از میان برد.

میگوییم : میباید همگی توده دارای یک راه و یک آیین زندگی باشند.

میگوییم : میباید گذشته را بتاریخ سپرد و دربند اکنون و آینده بود.

اینها همه معنی زندگانیست که ما با روشنترین و ساده‌ترین زبانها بازمینماییم. با دانستن و بکار بستن اینهاست که یک توده پیش رود ، و نیرومند گردد و خود را نگه دارد و درمیان توده[ها] سرفراز باشد.

🔹گفت : «ایرادی باین سخنان نیست. لیکن مردم میگویند : یک تن چگونه تواند توده را بنیکی آورد؟!.»

گفتم : همین سخن نمونه‌ای از کوتاهی اندیشه‌ها ، و از دانسته نبودن معنی زندگانیست.

من نمی‌خواهم به تنهایی همه‌ی کارها را کنم. و یک توده یا یک جهان را بنیکی آورم. ما از گام نخست باین کوشیده‌ایم که مردان پاکدل و غیرتمند را همراه گردانیم و هنوز بآن میکوشیم. همیشه راه پیشرفت و نیکی این بوده : یک تن برخاسته و کوششهایی آغاز کرده و مردان پاکدل و غیرتمندی چون او را پاک شناخته‌اند بیاریش کوشیده‌اند و همگامی دریغ نگفته‌اند. اگر آنان معنی زندگی را فهمیدندی این را هم دریافتندی.

آری من می‌شنوم برخی همینکه داستان پیمان را می‌شنوند رو ترش کرده چنین میگویند : «یک تن میخواهد همه‌ی این کارها را درست گرداند؟!.» نخست می‌باید گفت : سرچشمه‌ی این سخن خوی پست خودخواهیست.

امروز یکی از بیچارگیها که گریبانگیر شرقیان گردیده همینست. همین درد خودخواهی و جداسریست. می‌بینی مردی پنجاه سال میدارد ، و درسها خوانده ، و سخنها آموخته ، و خود را از دانشوران می‌شمارد ، و گردن می‌فرازد ، ولی گرفتار «درد خودخواهی و جداسری» است ، و با آن دانشها این نمی‌فهمد که بزرگی و سرفرازی یک کسی در بزرگی و سرفرازی توده‌ی اوست. این نمی‌فهمد که می‌باید ببزرگی توده و سرفرازی آن کوشید تا خود هم سرفراز و بزرگ گردید. چیزی باین آشکاری را نمی‌فهمند. دوباره میگویم : این یکی از بیچارگیهاست. این همان درد شومیست که ما بنام «جداسری» میخوانیم و میباید گفتارها در پیرامون آن نویسیم.[2]

چنانکه گفتم : این یک نمونه‌ی دیگری از پستی اندیشه‌هاست. امروز نود درصد درس‌خواندگان گرفتار این دردند ، و هر یکی تنها این میخواهد که خود نامی درآورد و گردنی فرازد ، و اینست همینکه می‌شنود کسی بکوشش درباره‌ی توده برخاسته ، همه چیز را فراموش کرده تنها این می‌اندیشد که مبادا آن کس جلو افتد و بنامتر گردد و من بمانم ، و اینست رنجیده و رو ترش کرده و زبان بریشخند میگشاید.

[1] : نویسنده در شماره‌های دیگر مهنامه به این بیماری نیز پرداخته و به گشادی شرح داده. ما نیز آن گفتارها را که در زمینه‌ی خویها و ریشه و درمانِ آنها بوده در کتابی بنام «دردها و درمانها» گرد آورده‌ایم. ـ و
[2] : نویسنده در شماره‌های دیگر مهنامه به این بیماری نیز پرداخته و به گشادی شرح داده. ما نیز آن گفتارها را که در زمینه‌ی خویها و ریشه و درمانِ آنها بوده در کتابی بنام «دردها و درمانها» گرد آورده‌ایم. ـ و
سرفرازی و بزرگی هر کسی در سرفرازی و بزرگی توده‌ی اوست ، و باید همیشه دربند پیشرفت و نیرومندی توده بود.

کانال پاکدینی