پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
هر توده‌ای باید سود و زیان خود را خودشان بشناسند و هرگز نباید گوش بگفته‌های بیگانگان بدهند.

دفتر «ادبیات منظوم ایران»

کانال پاکدینی
✴️ گفت و شنید (2)
تکه‌ی یکم

کانال : این گفت و شنید در مهنامه‌ی پیمان ، سال ششم ، شماره‌ی نهم آمده. ما آن را در چند تکه در اینجا خواهیم آورد.

یکی از آشنایانم نزد من آمد و نشست و چنین گفت :

🔹«میخواهم چند پرسش از شما کنم آیا توانم یا نه؟..»

گفتم : چرا نتوانید؟.

🔹گفت : «شما خواست خود را آشکار نمیگویید».

🔸گفتم : از این آشکارتر چه گویم؟! ما میگوییم : آنچه شرق را زبون ساخته و زیردست گردانیده پستی اندیشه‌ها ، و دانسته نبودن معنی زندگانی ، و پراکندگیهاست. اینها را مایه‌ی درماندگی و زبونی شرقیان شناخته و بچاره میکوشیم. این کجایش ناآشکار است؟!. کجایش درخور ایراد است؟!.

من از شما می‌پرسم : برای چه شرقیان بدینسان درمانده‌اند؟ چه چیزِ اینان از اروپاییان کمتر است؟.. یک روزی گفته می‌شد آنان در دانش پیش افتاده‌اند و افزار جنگ و زندگانی نوین در دست میدارند. امروز که شرقیان همه چیز آنان را گرفته‌اند ، پس چرا بآنان نمی‌توانند رسید؟!. چرا از درماندگی بیرون نمی‌توانند آمد؟!. آیا جز پستی اندیشه‌ها ، و پراکندگیها و آلودگیها انگیزه‌ای دیگر میدارد؟!.

پیشامد رضاییه را در زمان جنگ جهانگیر در تاریخ [1] می‌نویسیم ، آن را بخوانید. یک مشت مسیحی بانگیزش بیگانگان دست بکشتار و تاراج شهر گشاده‌اند ، و مردم باهمه‌ی ناآزمودگی بنگهداری خانه و خاندان خود میکوشند ، و در این میان یک مجتهد و گروهی از ملایان و سران دموکرات در اداره‌ی حکمرانی گرد آمده‌اند ، و بجای آنکه بمردم دلگرمی دهند و سر و سامانی در کارها پدید آورند و مردانه بنگهداری شهر کوشند ، بیرق سفید پیش انداخته روانه‌ی کنسولگری آمریکا می‌شوند ، چرا؟.. برای اینکه بروند و از مستر شت زینهار خواهند ، و با این کار نابجای نامردانه‌ی خود صدهزار تن زنان و مردان و بچگان بیگناه را بکشتن میدهند.

این گناه آمرزیدنی نیست. کشنده‌ی آن بیگناهان اینان بوده‌اند. این چه کاریست که کسانی با جنگ و مردانگی بنگهداری خاندانهای خود نکوشند و از دشمن بی‌زینهار چشم بخشایش و زینهار دارند؟!. ولی شما بیندیشید که آن مجتهد ، و آن ملایان ، و آن سران دموکرات و آن آقای حکمران در کجا بزرگ شده ، و با چه اندیشه‌هایی بار آمده ، و بجهان و زندگانی به چه دیده می‌نگریسته‌اند؟!. این را بیندیشید تا انگیزه‌ی آن ننگین‌کاری را بدانید.

معتمدالوزاره مینویسد : در یکی از روزهای کشتار که زنان و مردانی خود را باداره‌ی حکمرانی رسانیده و پناهگاه جسته بودند و برخی از زنان از ترس بچه انداختند و از هر سوی شهر فریاد و ناله بلند بود ، اجلال‌الملک پی روضه‌خوانی فرستاد که بیاید و «ذکر مصائب سیدالشهدا کند» و مردم را بگریاند.

کسانی که پای منبر واعظان و روضه‌خوانان بزرگ شده و با این اندیشه‌ها بار آمده بودند چه شگفت که بچنین زشتکاری برخیزند؟!.

از دویست سال باز که غربیان در شرق پا استوار گردانیده‌اند همیشه کوشیده‌اند که شرقیان را در این حال پستی اندیشه‌ها و پراکندگی کیشها نگه دارند ، و شرقشناسان برای این کار بوده‌اند.

امروز شرقیان بدو دسته‌اند : یک دسته آنان که بکیشها پابندی می‌نمایند. من ناآگاهی اینان را از معنی زندگانی نیک نشان داده‌ام. آن روستایی بیچاره ، آن عامی نافهم ، آن ملای فریبکار بماند. تنها از این دسته‌ی چیزفهم که از روی باور کیشها را دنبال میکنند سخن میرانم. نمونه‌ی کوتاه‌اندیشی اینان همینست که در اینجهان پرغوغا ، و بهنگامی که توده‌ها با یکدیگر سخت‌ترین نبرد را میکنند اینان زندگی را خوار داشته و باندیشه‌ی آینده‌ی خود و خاندان خود نپرداخته و بکارهای بیهوده از روضه‌خوانی و زیارت و یاد مردگان هزار سال پیش می‌پردازند.

یک دسته‌ی دیگری آنانند که از دین رو برگردانیده و باروپا و اندیشه‌های اروپایی گراییده‌اند ، اینان خود را بالاتر می‌شمارند ولی در کوتاهی اندیشه همچون دیگرانند. اینان باهمه‌ی پیروی به اروپاییان باری راه زندگی را از آنان نمی‌آموزند ، و چون هیچ راهی زیر پا نمی‌دارند هر هیاهویی که شرقشناسان برانگیزند پی آن را میگیرند.

اروپاییان آن دسته را با کیشها ، و اینان را با ادبیات و شعر و فلسفه و سعدی و خیام و زردشت فریب میدهند. شما بپرسید سود اینها چیست؟!.. خواهید دید پاسخی نمیتوانند و همینکه دیده‌اند شرقشناسان از آنها ستایش میکنند پذیرفته و دنبال کرده‌اند بی‌آنکه معنایش را دانند.

[1] : خواست بخش «تاریخ هیجده ساله‌ی آذربایجان» است که بپیوست مهنامه درمی‌آمد. در آن ماهها تاریخ هجده ساله‌ی آذربایجان که در مهنامه‌ی پیمان نوشته می‌شد به داستان دلگداز ارومی (ارومیه یا رضاییه) در جنگ جهانی یکم رسیده بود. ـ و
آنچه شرق را زبون ساخته و زیردست گردانیده پستی اندیشه‌ها ، و دانسته نبودن معنی زندگانی ، و پراکندگیهاست.

کانال پاکدینی
✴️ خواهشمندیم جلو یاوه‌گویان را بگیرید

در این چند روز نامه‌هایی از شهرستانها رسیده و از من می‌پرسند : بهر چه «اداره‌ی تبلیغات» اجازه می‌دهد كه در رادیو تعرض بپرچم و نوشته‌هایش كنند و كنایه بزنند؟!. از یك اداره‌ی دولتی چه سزاست؟!. اساساً تعرض و كنایه یعنی چه؟! ...

همه می‌دانند كه ما با شاعران بیهوده‌گو دشمنیم و دشمنی خود را با دلیهای بسیار آشكاره نوشته‌ایم. همین امسال بود كه چند گفتاری درباره‌ی شعر و نیك و بد آن نوشتیم. سپس گفتارهایی درباره‌ی خراباتیان ـ كه خیام و حافظ از ایشانند ـ نوشته زیان بدآموزیهای آنها را با دلیلهایی از شعرهاشان روشن گردانیدیم. باز هم با آواز بلندی می‌گوییم : اینها از كوردرونی ، جهان باین آراستگی و شگفتی را هیچ و پوچ پنداشته‌اند ، از گستاخی و بیفرهنگی بجنگ آفریدگار رفته و ایرادها بآفرینش گرفته‌اند ، از بیخردی چنین دستور داده‌اند كه باید اندیشه‌ی گذشته نكرد و دربند آینده نبود و تنها دم را غنیمت دانست و زندگانی را با مستی و بی‌پروایی بسر برد. اینها چیزهاییست كه خودشان پیاپی در شعرهاشان تكرار می‌كنند و درخور انكار یا تأویل هم نیست.

باز هم با آواز بلند می‌گوییم : این دو شاعر ـ و همچنین سعدی ـ پافشاری بسیار درباره‌ی جبریگری نموده‌اند و سراپای اشعارشان پر است از اینكه ما در اینجهان اختیاری نداریم و از كوشش و تلاش نتیجه‌ای نتواند بود ، و این خود زیانمندترین بدآموزیهاست.

باز هم با آواز بلند می‌گوییم : یكی از انگیزه‌های درماندگی و بدبختی ایرانیان این شعرها بوده كه در دلهای انبوه مردم جا گرفته و غیرت و عزم را سست گردانیده است.

ما اینها را با آواز بلند می‌گوییم ، و اگر كسی را پاسخی هست با زبان ادب بنویسد و بچاپ رساند تا ما نیز بدانیم. بنویسد كه این جبریگری یا بدآموزیهای دیگری كه باین شاعران نسبت می‌دهیم دروغ است ، ‌یا دروغ نیست ولی اینها بد نمی‌باشد. یك چنین پاسخی نویسد نه آنكه بتعرض و كنایه بجمله‌های بیفرهنگانه پردازد.

چنانكه می‌نویسند ، گویا شب سه‌شنبه دهم شهریور گوینده‌ای در رادیو كه نمی‌دانیم كیست در سخنرانی خود چنین گفته است : «كسانی كه گستاخانه بشعرا حمله می‌كنند نادانند». این سخن در رادیوی دولتی گفته شده ـ با چشم‌پوشی از كه بودن گوینده‌اش ـ من بپاسخ نمی‌پردازم ، وگرنه معنی نادان را باو می‌فهمانیدم ، می‌فهمانیدم كه نادان كسیست كه زیان این شعرها را نداند ، نادان كسیست كه تنها یك عبارت «مفاخر ملی» را یاد بگیرد و پس از آن دربند هیچ چیز نباشد ، نادان كسیست كه زیان آشكار گلستان سعدی را باخلاق و عفت جوانان درنیابد ، بالاخره نادان كسیست كه در برابر آن دلیلها بچنین جمله‌ی دم بریده‌ای پردازد.

به هرحال ما چون از آغاز این روزنامه با اداره‌ی تبلیغات رابطه‌ی نیكی داشته‌ایم و همیشه از آن اداره كمك و پشتیبانی دیده‌ایم ، نمی‌خواهیم آن رابطه را از دست دهیم و اینست خواهشمندیم كه جلو این یاوه‌گویان را بگیرند. رادیو جای یاوه‌گویی این و آن نیست. نیز خواهشمندیم یك تغییری در شعرهایی كه در رادیو خوانده می‌شود بدهند ، كه دیگر شعرهای غیرتكُش همچون :

بیا كه قصر امل سخت سست بنیاد است بیار باده كه بنیاد عمر بر باد است
یا همچون :
هر كه در بحر قلزم است غریق چه تفاوت بود ز توفانش

و مانند اینها بگوش جوانان خوانده نشود. امروز جای این شعرها نیست. امروز روزی است كه دفاع قهرمانانه‌ی استالینگراد می‌رود كه باید هركس از شنیدن داستان آن خونش بجوش آید. بهتر است رادیوی ایران بجای بسیار چیزهای ناسودمند دیگر ، هر شب مقداری از جانفشانی‌های سربازان روس در سباستوپول و استالینگراد و دیگر جبهه‌ها شرح دهد.

امروز هر توده‌ای نیاز دارد كه مردان و زنان آن را بغیرت و كوشش وادارند و بایستادگی در برابر سختیهای زندگانی دلیر گردانند ، نه اینكه با خواندن شعرهای قلندرانه‌ی غیرتكش زمان مغول بسستی و تنبلیش بیفزایند و بازمانده‌ی حس و غیرتش را نیز از دستش بگیرند.

اگر امروز كسی بپرسد : از این شعرهای قلندرانه چه نتیجه می‌خواهید نمیدانم اداره‌ی رادیو چه پاسخی بآن خواهد داد؟! . چه نتیجه‌ای از این شعرها منظور است كه بدینسان پافشاری بخواندن آنها می‌رود؟!.. خواهشمندیم باین نیز توجهی كنند.
[کسروی]

(پرچم روزانه ش 200)
شادروان محمد ملک‌نژاد از پشتیبانان پافشار پیمان

پرچم نیمه‌ماهه درباره‌ی او چنین نوشته :

آقای محمد ملک‌نژاد از دوستان زمان جوانی دارنده‌ی پرچم بوده و سپس که پیمان و کوششهای پیمانی آغاز گردیده همیشه همراهی و همگامی نموده. آقایان سلطان‌زاده و ملک‌نژاد دو تن از دوستان زمان جوانی دارنده‌ی پرچم هستند که در این راه نیز همگام گردیده‌اند.

خوانندگان پیمان و پرچم گفتارهایی نیز از خامه‌ی آقای ملک‌نژاد خوانده‌اند و بنوشته‌های ایشان آشنا می‌باشند و از کوششهایی که پارسال در فارس در راه پیشرفت پرچم کرده‌اند ناآگاه نیستند.
🔸 امروز هر توده‌ای نیاز دارد كه مردان و زنان آن را بغیرت و كوشش وادارند و بایستادگی در برابر سختیهای زندگانی دلیر گردانند ، نه اینكه با خواندن شعرهای قلندرانه‌ی غیرتكش زمان مغول بسستی و تنبلیش بیفزایند و بازمانده‌ی حس و غیرتش را نیز از دستش بگیرند.

(پرچم روزانه ش 200)

📣 کانال پاکدینی
🔶 دفتر «ادبیات منظوم ایران»

🔸 خرده‌گیری و پاسخ آن ـ ارزش سخن به چیست؟ (تکه‌ی هفت)


اینکه شعر صائب را که بر ظفرخان هندی فرستاده بسیار پسندیده‌اید دوباره میگویم که شما از دیده‌ی شعردوستی و سخنبازی این کار را میکنید و ما از دیده‌ی سود و زیان زندگانی آن را می‌نکوهیم. مثلش آنست که قلندری یک کشکول منبت‌کار قشنگی در دست داشته باشد و کسی تنها بنام اینکه در منبتکاری آن استادی بخرج رفته زبان بستایش آن باز کند ولی دیگری از راه رسیده و همان کشکول قشنگ را که ابزار گدایی است از دست قلندر گرفته بر سرش بکوبد و او را رسوای جهان گرداند.

این شعر صائب نیز هرچه نغز و آبدار هست باشد چون بنام پول خواستن از مرد هندی سروده شده باید بر کله‌ی گوینده‌اش کوفت و او را رسوا گردانید و این گونه پستیها را آسان نباید گرفت. صائب چون تبریزی بوده من آزادانه می‌توانم درباره‌ی او سخن برانم. این را نیز از شما می‌پذیرم که این مرد آلودگیش از دیگران بسیار کمتر و شعرهای خوبش از آنان بسیار بیشتر بوده. با اینهمه این یک گناه را بَرو نمی‌توان بخشید. صائب مرده و رفته مقصود بیداری دیگران است که از این ننگینکاریها نکنند. ما اگر بر زشتکاریهای گذشتگان پرده بکشیم نتیجه آن خواهد بود که آیندگان آلوده‌ی آن زشتیها باشند. چاپلوسی و ستایشگری بویژه ستایش بیگانگان و دشمنان ایران چیزی نیست که بتوان بر کسی بخشود. دوباره میگویم اینگونه گناه‌ها با پاکنهادی سازش ندارد. شعر بجای خود اگر کسی آیه‌ی قرآن را مایه‌ی گدایی میکرد مثلاً به یکی می‌نوشت : « وینفقون اموالهم فی سبیل‌الله» ما از بهر شیوایی و ارجمندی آیه از گدایی او چشم نمی‌پوشیدیم. پس این چکاریست که از چندین گونه بدکاری که از شعرا سر زده تنها بنام زیبایی شعرهای ایشان چشم بپوشیم.

این نکته را دوباره تکرار میکنم : قرنهای گذشته دوره‌ی زبونی و گرفتاری ایران بوده و خردها پستی گرفته از گردنفرازی و مردانگی و ایراندوستی کمتر نشانی دیده می‌شده اینست یادگارهایی که از آن قرنها بازمانده همه پر از زبونی و نادانی و بیخردیست و ما امروز در این دوره‌ی آزادی و فیروزی باید همه‌ی آنها را نابود گردانیده دامن ایران را پاک سازیم و هرگز نباید فریب نغمه‌هایی که بیگانگان می‌نوازند بخوریم. این سخن را نه در زمینه شعر و در زمینه‌ی بسیار چیزها میگویم.

همان دیوان صائب با آن شعرهای نیک فراوانش کسی که آن را دو سه بار بخواند جز اینکه یک رشته سخنهای زشت و زیبا در دلش جا گیرد و چندین جمله‌های وارونه‌ی یکدیگر در یادش بماند و به عادتهای نکوهیده از چاپلوسی و ستایشگری و پول خواستن از این و از آن و بیکاری و بیهوده‌گویی آشنا گردد سود دیگری در دست نخواهد داشت.

این درباره‌ی صائب است که بدیش کمتر است چه رسد بدیگران که بدیشان بیشتر می‌باشد! چه رسد بآنان که درس نابکاری و دشنامگویی بخوانندگان میدهند!

اینکه به آقای فیضی ایراد تناقضگویی گرفته‌اید اشتباه می‌نمایید زیرا جمله‌هایی که درباره‌ی سعدی و دیگران آورده شده نه از ایشان بلکه از نعمان شبلی است که آقای فیضی نگارشهای او را می‌آورد. بیش از این سخن را دامنه نمیدهم.
⭐️ قرنهای گذشته دوره‌ی زبونی و گرفتاری ایران بوده و خردها پستی گرفته از گردنفرازی و مردانگی و ایراندوستی کمتر نشانی دیده می‌شده اینست یادگارهایی که از آن قرنها بازمانده همه پر از زبونی و نادانی و بیخردیست و ما امروز در این دوره‌ی آزادی و فیروزی باید همه‌ی آنها را نابود گردانیده دامن ایران را پاک سازیم و هرگز نباید فریب نغمه‌هایی که بیگانگان می‌نوازند بخوریم. این سخن را نه در زمینه شعر و در زمینه‌ی بسیار چیزها می‌گویم.

کانال پاکدینی
✴️ گفت و شنید (2)
تکه‌ی دوم

اینان کسانی که سود از زیان شناسند ، و دربند نتیجه از کارهای خود باشند نیستند. شما می‌بینید گردن می‌فرازند ، و دانش از خود می‌نمایند ، ولی اینها جز نمایش نیست و باندازه‌ی یک روستایی بی‌فهم آگاهی از معنی و آیین زندگی نمیدارند.

در درماندگی و نافهمی اینان آن بس که زیان «جداسری» را نمی‌شناسند و هر یکی این میخواهد که به تنهایی نام درآورد و به تنهایی گردن فرازد ، و ما زیان این نادانی را روشن خواهیم گردانید. [1]

🔹گفت : «شما معنی زندگانی را چه می‌گویید؟..»

گفتم : معنی جهان و زندگانی چندان ساده نیست که من در چند جمله آن را برای شما بگویم. اگر نوشته‌های مرا خوانده‌اید همیشه از معنی جهان و زندگی سخن میرانم.
ما میگوییم جهان دستگاه بیهوده‌ای نیست ، و آن را دارنده و گرداننده‌ای هست و میباید از روی خواست او و بآیین خرد زندگی کرد.

میگوییم : آدمی جز از ددان و چهارپایانست و نباید همچون آنان با کشاکش و نبرد زیند.

میگوییم : اروپا در راه زندگی رستگار نیست و نباید شرقیان پیروی ازو کنند.

میگوییم : سرفرازی و بزرگی هر کسی در سرفرازی و بزرگی توده‌ی اوست ، و باید همیشه دربند پیشرفت و نیرومندی توده بود.

میگوییم : باید از کارهای بیهوده دست برداشت و دربند زندگانی بود.

میگوییم : این شعرها و کتابها که از زمانهای گذشته مانده سراپا زیانست و جز مایه‌ی پراکندگی اندیشه‌ها نیست و میباید همه را از میان برد.

میگوییم : میباید همگی توده دارای یک راه و یک آیین زندگی باشند.

میگوییم : میباید گذشته را بتاریخ سپرد و دربند اکنون و آینده بود.

اینها همه معنی زندگانیست که ما با روشنترین و ساده‌ترین زبانها بازمینماییم. با دانستن و بکار بستن اینهاست که یک توده پیش رود ، و نیرومند گردد و خود را نگه دارد و درمیان توده[ها] سرفراز باشد.

🔹گفت : «ایرادی باین سخنان نیست. لیکن مردم میگویند : یک تن چگونه تواند توده را بنیکی آورد؟!.»

گفتم : همین سخن نمونه‌ای از کوتاهی اندیشه‌ها ، و از دانسته نبودن معنی زندگانیست.

من نمی‌خواهم به تنهایی همه‌ی کارها را کنم. و یک توده یا یک جهان را بنیکی آورم. ما از گام نخست باین کوشیده‌ایم که مردان پاکدل و غیرتمند را همراه گردانیم و هنوز بآن میکوشیم. همیشه راه پیشرفت و نیکی این بوده : یک تن برخاسته و کوششهایی آغاز کرده و مردان پاکدل و غیرتمندی چون او را پاک شناخته‌اند بیاریش کوشیده‌اند و همگامی دریغ نگفته‌اند. اگر آنان معنی زندگی را فهمیدندی این را هم دریافتندی.

آری من می‌شنوم برخی همینکه داستان پیمان را می‌شنوند رو ترش کرده چنین میگویند : «یک تن میخواهد همه‌ی این کارها را درست گرداند؟!.» نخست می‌باید گفت : سرچشمه‌ی این سخن خوی پست خودخواهیست.

امروز یکی از بیچارگیها که گریبانگیر شرقیان گردیده همینست. همین درد خودخواهی و جداسریست. می‌بینی مردی پنجاه سال میدارد ، و درسها خوانده ، و سخنها آموخته ، و خود را از دانشوران می‌شمارد ، و گردن می‌فرازد ، ولی گرفتار «درد خودخواهی و جداسری» است ، و با آن دانشها این نمی‌فهمد که بزرگی و سرفرازی یک کسی در بزرگی و سرفرازی توده‌ی اوست. این نمی‌فهمد که می‌باید ببزرگی توده و سرفرازی آن کوشید تا خود هم سرفراز و بزرگ گردید. چیزی باین آشکاری را نمی‌فهمند. دوباره میگویم : این یکی از بیچارگیهاست. این همان درد شومیست که ما بنام «جداسری» میخوانیم و میباید گفتارها در پیرامون آن نویسیم.[2]

چنانکه گفتم : این یک نمونه‌ی دیگری از پستی اندیشه‌هاست. امروز نود درصد درس‌خواندگان گرفتار این دردند ، و هر یکی تنها این میخواهد که خود نامی درآورد و گردنی فرازد ، و اینست همینکه می‌شنود کسی بکوشش درباره‌ی توده برخاسته ، همه چیز را فراموش کرده تنها این می‌اندیشد که مبادا آن کس جلو افتد و بنامتر گردد و من بمانم ، و اینست رنجیده و رو ترش کرده و زبان بریشخند میگشاید.

[1] : نویسنده در شماره‌های دیگر مهنامه به این بیماری نیز پرداخته و به گشادی شرح داده. ما نیز آن گفتارها را که در زمینه‌ی خویها و ریشه و درمانِ آنها بوده در کتابی بنام «دردها و درمانها» گرد آورده‌ایم. ـ و
[2] : نویسنده در شماره‌های دیگر مهنامه به این بیماری نیز پرداخته و به گشادی شرح داده. ما نیز آن گفتارها را که در زمینه‌ی خویها و ریشه و درمانِ آنها بوده در کتابی بنام «دردها و درمانها» گرد آورده‌ایم. ـ و
سرفرازی و بزرگی هر کسی در سرفرازی و بزرگی توده‌ی اوست ، و باید همیشه دربند پیشرفت و نیرومندی توده بود.

کانال پاکدینی
✴️ نسخه‌ی تازه‌ی کتاب «زندگانی من»

🔸تاریخ آموزنده است ، همچنان سرگذشت بزرگان.
بویژه زندگینامه‌های ایشان همیشه بهترین سرمشق جوانان بوده است.

🔸این آزموده شده : رفتار درست از پند آموزنده‌ترست.

🔸از بزرگان بزرگی آموخته می‌گردد ،‌ از پاکدامنان پاکی ، از مهربانان مهرورزی ، از شیردلان دلیری ، از خستگی‌ناپذیران کوشش و پشتکار ،‌ از دانشمندان دانش‌پژوهی ،‌ از کاردانان کاردانی ...
اینست اهمیت زندگینامه‌های بزرگان.

🔸کتاب «زندگانی منِ» احمد کسروی یکی از ارجدارترین زندگینامه‌هاست.

🔸چنانکه نوید داده بودیم نسخه‌ی تازه‌ی آن آماده گردیده و اکنون آن را ارمغان خوانندگان می‌نماییم.
خوشا آنکه شما نیز به دوستان و آشنایانتان ارمغان کنید.

کتاب «زندگانی من»
🔶 دفتر «ادبیات منظوم ایران»

🔸 در پیرامون شعر و رمان (تکه‌ی یک از چهار)


این گفتار بخواهش یکی از جوانان پاکدل که از هواداران پیمانست نوشته میگردد و باو ارمغان می‌شود.

این یکی از خواستهای ماست که پاکان از ناپاکان جدا گردند.
اگر ناپاکان نباشند ارج پاکان شناخته نشود.


کسانی میگویند : «آنهمه نکوهشها که از شعر نوشتید نتیجه نداده. هنوز شاعران هستند و بکار خود سرگرم میباشند». برخی نیز این را درباره‌ی رمان‌نویسان میگویند و رمانهایی را که چاپ میشود برخ ما میکشند. این یک نیشی است که رخت ایراد بآن می‌پوشانند ، و برخی هم بسخن دامنه داده و چنین میگویند : «این مردم نمیشود زحمت بیهوده میکشید».

میگویم : بهتر است پیش از پاسخ بسخنان ، زشتی کارتان را (که باشد که خود نمیدانید) بازنمایم. از شما میپرسم : آیا شعرهای بیهوده را که ما نکوهش کردیم بد می‌شناسید یا نه؟!. آیا گفته‌های ما را درباره‌ی شعر و ادبیات براست میدارید یا نه؟!. اگر شعرها را بد نمی‌شناسید و گفته‌های ما را براست نمیدارید همین را بگویید و ایرادهای خود را بازنمایید. دیگر چکار میدارید که گفته‌های ما پیش رفته یا نرفته ، و نتیجه داده یا نداده. آمدیم که سخنان ما را براست میدارید و بیهوده‌گویی شاعران را بد می‌شناسید. در اینحال میبایست روزی که ما آن گفتارها را در نکوهش شعر نوشتیم ، و آن کشاکش برخاسته بود شما هم با ما هم‌آواز گردید و بنام راستی‌پرستی و مردانگی یاوری از ما دریغ ندارید. کنون بگویید که چرا هم‌آواز نبوده‌اید و چرا یاوری نکرده‌اید؟!. از این بدتر آنکه بیوسان (1) نشسته‌اید که گفته‌های ما پیش نرود و شما فرصت یافته بدینسان زبان بسرزنش باز کنید. همین دلیل آلودگی شماست. همین میرساند که شما درپی نیکی توده نیستید و دلتان بحال گرفتاری مردم نمی‌سوزد و تنها در بند خودخواهی و خودنمایی میباشید.

شعر را پیش از ما اسلام نکوهیده و قرآن آشکاره از شاعران بد میگوید. با اینهمه صدهزاران شاعر از میان مسلمانان بلهوس برخاسته. اگر از پیش نرفتن سخنی ایراد است نخست این ایراد را بآن دین گیرید.

این پاسخ آن کسانست. آنان از گفتارها و از کوششهای ما ناخشنود و دلتنگ میباشند و اینست همیشه درپی فرصتی هستند که نیش زنند و خشم خود را فرونشانند و شما خواهید دید این را که شنیدند این زمان بایراد دیگری و بهانه‌ی دیگری خواهند برخاست.

بدنهادان همچون درخت خودروی جنگلی سر برافراشته‌اند و جز درپی هوسهای پست خود نیستند. اینان آن کسانند که هوس پیشوایی و «مصلحی» در سر میدارند ، و ما که باین کوشش برخاسته‌ایم بیخردانه همسری (۲) با ما مینمایند و هر کاری که ما میکنیم مایه‌ی دلتنگی آنان میشود و اینست همیشه پی فرصت میگردند که نیش زنند. برخی نیز آنانند که غم کیش بیهوده‌ی خود را می‌خورند و چون پاسخی بگفته‌های ما درباره‌ی دین پیدا نمیکنند از این راه پیش می‌آیند.

پابرگیها (از ویراینده) :
۱ـ بیوسیدن (همچون نیوشیدن) = منتظر ماندن ، بیوسان = منتظر
۲- همسری = هم‌شأنی
✴️ گفت و شنید (2)
تکه‌ی سوم

اگر اینان را اندیشه‌ها کوتاه نبودی و معنی زندگانی را فهمیدندی ، بتوده و نیکی آن بیشتر دل بستندی و چون شنیدندی ما بکوشش درباره‌ی توده برخاسته‌ایم دلشاد گردیدندی و بهمدستی شتافتندی.

🔸ما اروپاییان را رستگار نمی‌شماریم. ولی معنی پیشرفت توده را شناخته‌اند و شما می‌بینید که چگونه در راه توده جانفشانیها مینمایند ، چگونه خود را در برابر توده هیچ می‌شمارند.

یکی از آنان که دشمنی با پیمان مینماید در خانه‌ی آقای صدری به چَخِش[= جدال لفظی] و پرخاش برخاسته و درمیان تندیهایش چنین میگفت : «پس آن کتاب که من نوشته‌ام چه بشود؟!..» مردی که شصت سال میدارد و بنجف رفته ، و باروپا رفته ، و خود را یکی از پیشروان میداند ، این نمونه‌ی اندیشه و رفتار اوست که کتابی که در بیست سال پیش نوشته و فراموش شده و از میان رفته غم آن را میخورد ولی غم توده‌ی بزرگی را نمیخورد و بکوششهای دلسوزانه‌ای که ما در راه رهایی آن میکنیم همراهی نمی‌نماید و از در دشمنی نیز می‌آید. [1] اینست ندانستن معنی زندگانی. اینست کوتاهی اندیشه‌ها.[2]

کسی را که خواهند کشت و بپای دار میبرند ، تا ریسمان بگردنش بیندازند امید نبُرد و در اندیشه‌ی چاره‌ی ‌رهایی باشد. اینان ـ این کوتاه‌اندیشان ـ می‌نشینند و رو درمی‌آورند و چنین میگویند : «ما نمی‌شویم ، کار از آنجا گذشته!» چون خودشان کاری نمیتوانند ، بکار کردن دیگری هم خرسندی نمیدهند ، و ناگزیر بچنین بهانه‌ی بسیار شومی دست می‌یازند ، و در راه خودخواهی و جداسری بنابودی توده خرسندی میدهند.

🔸بدبخت اگر یک خانه‌ی کوچکی ، یک باغ بی‌ارجی را از دستش گیرند صد بیتابی نماید ، و دست بدامن هر مرد و نامرد زند ولی درباره‌ی توده چنین بی‌پروایی از خود مینماید و چنین سخن شومی را بزبان می‌آورد.

اینان بودند و دیدند که در سی سال پیش [3] که دولت ایران ناتوان و دست بیگانگان بسوی کشور دراز میبود ، چه بیدادگریها رخ میداد ، و در راه سود دیگران چه خونها در این کشور ریخته می‌شد. بدلخواه یک تن ، مردان بزرگی بسر دار میرفتند ، و در راه یک سود کوچکی هزاران زنان و کودکان کشتار می‌شدند. داستان دلگداز ارومی که می‌نویسیم یک نمونه از آنهاست.
کسانی که آنها را با دیده دیده‌اند باز ارج آزادی کشور و نیرومندی دولت و فیروزی توده را نمی‌شناسند ، و در راه خودخواهی و جداسری چشم از اینها می‌پوشند. روی نادانی سیاه باد!

[1] : این مرد ، اسدالله مَمَقانی وزیر دادگستری ساعد و نام کتابش «دین و شئون» می‌باشد. برای آنکه او را بهتر بشناسید کتاب دادگاه را بخوانید. ـ و
[2] : ممقانی یک نمونه‌ است. همین امروز هزاران تن در پیامرسانها ، اینترنت یا در حزبهای درون و بیرون کشور خود را پیشوا میدانند و به این و آن سروری می‌فروشند. آنان از نوشته‌های کسروی یاد گرفته‌اند که کلاه گشادی بنام «ادبیات» به سر این توده گزاشته شده و بنام ادبیات یک توده‌ای را دهها سال گرفتار بیهوده‌کاری و زیانکاریها کرده‌اند. با اینهمه ، تا توانسته‌اند کوشیده‌اند دلیلهای استوار او را نپذیرند و دشمنی نشان دهند. ولی می‌بینند ناشدنیست. با اینحال گمان میکنید زبان به خَستُوش (اعتراف) گشاده گفته‌اند او بود که اینها را به ما یاد داد؟!.. او بود که نخست بار با کیشها به نبرد رو در رویی برخاست؟! بسیاری از خرده‌ها به شیعیگری و صوفیگری و بهاییگری را ما ازو شنیدیم و یاد گرفتیم؟!.. هرگز! این فیلسوفان بلند جایگاه همه‌ی اینها را خود اندیشیده ، خود فهمیده و خود دانسته‌اند و هم اکنون نیز به کسروی ایراد میگیرند که : دریغا آن اندازه که به شیعیگری نکوهش کرده درباره‌ی اسلام نگفته!. ، در نکوهش بشاعران تندروی کرده. ... خود را با این ایرادهای خنک و خودفروشانه سرگرم میدارند. اینها با آن زبانهای تند و خردهای ناتوان میخواهند چنین بفهمانند که کسروی مرده و رفته و زمانش گذشته! این ماییم که زنده‌ایم و هم «پیشروتر» از اوییم. در دلهای اینان آنچه هرگز یافت نشود دلسوزی بحال کشور و سود توده را بدیده گرفتن است. تنها گردن می‌فرازند که آتش خودخواهیهای خود را فروبنشانند. وگرنه راهی که کسروی بروی ما گشاده تنها راه رستگاری ایرانیان بلکه شرقیان است و ایشان می‌سزید که بجای جداسری نمودن به همدستی با یاران کسروی (باهماد آزادگان) کوشند و با چنین همدستی‌ای هم فهمی از خود نشان دهند و هم راه پیشرفت بروی این مردم را هموار گردانند. ـ و
[3] : در زمان محمدعلی‌میرزا و جنبش مشروطه. ـ و
🔶 دفتر «ادبیات منظوم ایران»

🔸 در پیرامون شعر و رمان (تکه‌ی دو از چهار)

اما کوشش پیمان با شعر و نتیجه‌ای که بدست آمده آن یکی از فیروزیهای مهنامه میباشد. شعر در ایران از هزارسال باز ریشه دوانیده و در این دیرگاه کسی بجلوگیری از آن برنخاسته و با آنکه قرآن نکوهش از شعر کرده شاعران پروا نکرده و گستاخانه و بیفرهنگانه آن گفته‌های قرآن را بشوخی گرفته و در شعرهای خود آنها را آورده‌اند. سپس هم ـ چنانکه گفته‌ایم ـ شرقشناسان اروپا باین آتش دامن زده و کار را بجای بسیار بالا رسانیده بودند. هنگامی که ما بکوشش پرداختیم داستان شعر سرودن و قصیده ساختن نبود بلکه داستان یک هیاهوی دیوانگی‌آمیزی بود که برخاسته و سراسر کشور فراگرفته بود. شاعران با هزارها بشمار می‌آمدند ، هر روزنامه‌ای میبایست روزانه غزلی بچاپ رساند ، روزنامه‌ها و مهنامه‌هایی تنها برای شعر پراکنده میشد ، در هر شهری انجمن ادبی برپا گردیده (در همدان دو انجمن ادبی بر پا بود) و اینها میبایست بهر هفته « محصول طبع اعضای خود را» در روزنامه یا مهنامه‌ای بچاپ رسانند ، چون برای فردوسی جشنی برپا شده بود هر شهری برای شاعر یا شاعران خود جشن میخواست ، در هر شهری گفتگو از ساختن گنبد بر سر گور شاعر شهر میرفت ، بارها کشاکش برمیخاست بر سر آنکه فلان شاعر از کدام شهر بوده ، کسانی میگردیدند و شعرهای کهنه‌ای از شاعران پیدا میکردند و همچون باز یافته آن را با سپاس و خوشی بچاپ میرسانیدند ، پیاپی گفتارها در تاریخچه‌ی فلان شاعر پراکنده میگردید ، سخنها در این زمینه رانده میشد ، جستجو از زندگانی یک شاعر و نوشتن کتابی یکی از هنرها شمرده میشد.

اثر بد این کارها آن بود که بسیاری از مردان نیک هم فریب هیاهو را خورده و در آن بیهوده‌کاریها پا درمیان میداشتند ، آن بود که جوانان که تازه سر برمی‌افراشتند پنجاه در صد بلکه بیشتر بشاعری می‌گراییدند ، آن بود که دیوانهای شاعران گذشته را ـ که گله‌ی ما بیش از همه از آنهاست ـ پیاپی بچاپ رسانیده بدست مردم میدادند ، آن بود که کتابهای ننگینی همچون دیوانهای ایرج و عشقی و صادق ملا رجب را چاپ کرده پراکنده میساختند.

یک داستان شنیدنی اینست که چون در آن روزها دشمنی با عرب و زبان عربی فزونی میداشت یک دسته گفتگو از برگزیدن یک دیوانی یا کتابی از شاعران و «قرآن فارسی» گرفتن آن میکردند و سخن از گلستان یا کلیله یا شاهنامه یا مثنوی میرفت.

این بود اندازه‌ی شور و غوغا ، و نتیجه‌ی کوششهای ما این شد که مردان نیکی کناره جسته و بسیاری از ایشان شعرهای خود را آتش زدند و دیگران نیز از شور و غوغا کاستند و باری چند گام پس نشستند. پس از گفتارهای ما ، در انجمن ادبی تهران سخنها راندند و سرانجام بآن نتیجه رسیدند که از آن پس جز در شش زمینه شعر نسرایند (آن شش زمینه هم بیهوده بود و چیزی نیست که ما در اینجا آنها را بشماریم) و بهرحال از غزلگویی بیکبار بیزاری جستند و آنها را رها کردند. در بیرون هم اثر گفتارهای ما بسیار زود پدیدار شد و روزنامه‌ها از چاپ کردن شعر درگذشتند و گفتگو از ادبیات بسیار کم گردید ، و کسان بسیاری برآن شدند که به پیروی از پیمان گفتارها در نکوهش شعر نویسند و این شگفت که برخی از همان روزنامه‌ها که تنها برای شعر چاپ کردن بود چنین گفتارهایی نوشتند ، و این شگفت‌تر که برخی از همان شاعران ببدگویی از شعر برخاستند و دیگر شگفت‌تر که این بدگویی را هم بشعر کردند.

روزی می‌بینم یکی از آنان مرا دیده و لوله کاغذی از جیبش درمی‌آورد و با چهره‌ی خندان و پیشانی باز روبروی من گرفته خواندن آغاز میکند چون نگاه میکنم می‌بینم شاعران را با شعر هجو کرده : (شاعری نزد پزشک رفت و از درد دل مینالید. پزشک دردی در وی نیافت و پرسید در این چند روزه شعری گفته‌ای؟.. پاسخ داد : گفته‌ام. پرسید : آن را برای کسی خوانده‌ای؟!. گفت : نخوانده‌ام. گفت این درد از همانجاست ، برو شعرهایت را در چند جا بخوان تا از درد رهایی یابی). چنین هجوی را میخواهد ما در پیمان چاپ کنیم و می‌پندارد یک کار نیکی کرده و یاوری بما نموده.
شعر سخنست ، سخن سنجيده و آراسته. سخن به دو گونه است : پراكنده (نثر) و پيوسته (شعر). شعر يا سخنِ پيوسته بيش از اين فزونی ندارد كه تكه تكه سرايند و قافيه و برخی آرايشهای ديگر بآن افزايند. پس ما را با شعر دشمنی نتواند بود و اين نمی‌خواهيم كسی شعر نگويد. آنچه ما می‌گوييم اينست كه سخن چه پيوسته و چه پراكنده بهر نياز بايد بود و سخنی كه از روی نياز نباشد بيهوده است.
(کتاب «ما چه می‌خواهیم؟» ، بخش دوم)

کانال پاکدینی
✴️ گفت و شنید (2)
تکه‌ی چهارم (تکه‌ی پایانی)

این سخنانی که ما مینویسیم ، و این کوششها که ما بکار میبریم ، اگر یک تن اروپایی کردی ، اکنون در شرق آوازه افتاده و هزاران و صدهزاران کسان بجوش و جنب برخاستندی ، و همه را پذیرفتندی. یک نمونه‌ی دیگر از پستی اندیشه‌ها اینست.

🔸در جهان بدترین شکستها «شکست اندیشه‌ای» است. چون سرچشمه‌ی همه‌ی کارهای آدمی اندیشه‌ی اوست ، بدبخت‌ترین مردم کسانیند که باندیشه‌های خود ارج نگزارند و خود را ناگزیر از پذیرفتن اندیشه‌های بیگانگان شناسند.

گذشته از همه چیز شرقیان دچار این شکست بودند. کشورهای شرقی هنگامی که سر برافراشته و با اروپا روبرو گردیدند ، یک جهان نوینی با صد شکوه و نیرو در برابر دیدند ، و اینبود خود را باختند ، و خیره گردیدند ، و نتیجه‌ی این داستان گرفتاری اروپاییگری [1] بود که خوانندگان ما نیک می‌شناسند.

در هفت سال پیش ما چون پیمان را آغاز کردیم در گام نخست با این گرفتاری شرق به نبرد پرداختیم. کوششهای پیمان در این باره فراموش نشده ولی پیداست که بیماری ریشه‌کن نشده و نشانه‌های آن در رفتارها و کردارها هویداست و من برای شما داستانی یاد میکنم.

امروز شما در خود اروپا هزاران و صدهزاران دانشمندان را توانید یافت که از بدی قانونهای «عدلیه» گله میکنند و زیانهای بسیاری از آن می‌شمارند. در شرقیان آن گله بیشتر است و از خود داوران نکوهش توانید شنید.
ما در این باره بیک کاری برخاستیم ، و آن اینکه عیبهای بزرگ قانون اروپایی را شمرده و یک قانون ساده و آسانی بجای آن پیشنهاد کردیم. [2] ما چشم نداشتیم آن را روان گردانند و بکار بندند. بچنین چیزی امید نبسته بودیم. آن باید با دیگر قانونهای شاینده‌ی خود روان گردد.
ولی این خود کاریست که کسی از شرق ایراد بقانونهای اروپا گیرد و یک قانون ساده‌تری بجای آنها پیشنهاد کند. در جهان دانش و اندیشه یک چیز ارجداریست. کنون شما آن را ببینید که کسان بسیاری آن را که میخوانند بجای خشنودی رو ترش میکنند و گاهی چنین میگویند : «یک تن میخواهد همه‌ی کارها را درست گرداند؟!.» در بند هیچ چیزی نیستند و همه سخنِ «یک تن» میرانند.

یکی از آشنایان داستان شگفتی میدارد. میگوید : با کسی آمیزش میکردم و بارها رو میداد گفتگوی پیمان بمیان می‌آمد ، و من میخواستم گفتارهای مهنامه را نزد او بخوانم ، و او گوش نداده و جلو میگرفت ، و بریشخند و بدگویی می‌پرداخت ، و همیشه ستایش از اروپاییان میکرد. روزی خواستم او را رسوا کنم. گفتم : «یکی از اروپاییان کتابی نوشته و باصول محاکمات ایرادهای بسیار گرفته. از جمله میگوید : این رسیدگی غیابی برای چیست؟!. کسی که تمرد از دعوت محکمه کرد چرا باید او را محکوم نکنند؟.. چرا باید دوباره بسخن او ترتیب اثر کنند؟.. همچنان به تمیز ایراد میگیرد.» بسیاری از نوشته‌های «قانون دادگری» را برایش بازگفتم. چون می‌پنداشت از یک نویسنده‌ی اروپاییست خوشدلانه گوش میداد و چهره‌اش از شادی می‌شکفت ، و چون سخن بپایان رسید گفت : «خواهشمندم آن کتاب را بدهید من هم بخوانم. کار اینست که این کرده .. نه مثل منفی‌بافیهای پیمان شما» ، و برای استواری سخن خود شعری خواند :
«بد است خوی تو جانا که بد همی‌گویند رخت که هست نکو هیچکس نگفت بد است».
آنگاه رو بمن کرده گفت : «پیمان هم اگر میخواهد کاری کند همینها را ترجمه کند و نشر نماید تا مردم بخوانند و بدانند. بلی آقای فلان! فرق میانه‌ی شرقی و غربی اینست. شرقی آن منفی‌بافیها را میکند و غربی باین قسم مطالب برجسته مبادرت میکند!»

میگوید : چندان صبر کردم تا همه‌ی سخنانش را گفت و کاملاً در تله جا گرفت ، و آن زمان
گفتم : شرمت باد! و داستان را برایش بازگفتم. باور نمیکرد و «قانون دادگری» را از کیف درآورده بدستش دادم. گفتم : من چون دیدم دردِ تو شخصیت است و همینکه می‌شنوی یک ایرانی فلان سخن را گفته نافهمیده و نااندیشیده دشمنی میکنی ، اینبود بنام یک اروپایی مطالب را عنوان نمودم ، و دیدی که چه اشتباه کردی؟!..

تا اینجاست داستان آن آشنا. اینهاست که پستی اندیشه می‌شماریم. اینان اگر مردان بلنداندیشه بودندی با خود گفتندی : «فلان شرقی که کتاب مینویسد و در برابر اروپاییان بالا می‌افرازد از کارهای او مرا چه زیانی هست؟!.. بلکه این بسود منست که او چنان کوششهایی کند که هم توده را از آلودگی رها گرداند و هم زبان ریشخند غربیان را بندد» و همگی بیاری ما برخاستندی که هم کار بآسانی پیش رفتی و هم خود آنان در نام نیک هَمباز[= شریک] ما بودندی.
پایان
[1] : ـ گفتارهای سال نخست پیمان و نیز نخستین بخش کتاب «ما چه میخواهیم؟» در این زمینه است. ـ و
[2] : بنگرید بکتاب «قانون دادگری» ـ و
🔸 در جهان بدترین شکستها «شکست اندیشه‌ای» است. چون سرچشمه‌ی همه‌ی کارهای آدمی اندیشه‌ی اوست ، بدبخت‌ترین مردم کسانیند که باندیشه‌های خود ارج نگزارند و خود را ناگزیر از پذیرفتن اندیشه‌های بیگانگان شناسند.

کانال پاکدینی
✴️ چرا بیشترِ ایرانیان عقب‌مانده‌اند

چون ایرانیان از قدیم به موهومات عادت کرده‌اند و دل‌بستن به موهومات خرجی ندارد و انسان را به تنگنا و سختی نمی‌اندازد و ما به درازنایِ تاریخ دریافته‌ایم که هیچ پیشرفتی جز با درد و رنج حاصل نمی‌شود. هرچقدر بخشی از انسان‌هایِ خِرَدمند در پِیِ برون‌رفتی از فاجعه‌هایِ انسانِ امروزند و دغدغه‌یِ گرسنگی و گرمایشِ زمین و تغییراتِ اقلیمی و گازهایِ سمّی و مصرفِ بی‌رویه و بیماری‌ها و بیگاری از کودکان دارند، ما هم شجریانی داریم که "ألا یا أیّها السّاقی ادر کأسا وناولها" برای‌مان می‌خوانَد و ما هم فریفته و سرگردان با لالایی‌هایش می‌لولیم و پیچ‌وتاب می‌خوریم. آری ما همان ملّتِ ساقی‌زده هستیم که هرکی هرچه برای‌مان ریخته نوشیدیم و از یک سوراخ ده‌ها بار گزیده شده‌ایم.

ملّتی که همیشه دنبالِ چاهِ نذور و اعتقاد به شومیِ اعداد و نحوستِ ایّام و بدشگونیِ جغد و آب‌ریختن پُشتِ‌سرِ مسافر و دودکردنِ اسپند و... است و کام‌یابی و بخت‌گشاییِ خود را در گره‌زدنِ سبزه می‌جویند، چِطور می‌تواند ملّتِ سرافرازی باشد؟ به تجربه ثابت شده هر زمان [دچار گرفتاری شدیم] ، برایِ ماست‌مالیزه‌کردنِ آن، صهیونیسم و فراماسونری و توطئه‌یِ اضلاعِ سه‌گانه را کفّاره کردیم. مردمی که چون یک‌عطسه کنند آن‌را مایه‌یِ شومی دانسته از کارشان بازمی‌ایستند و چون دو‌عطسه کردند آن‌را به‌فالِ نیک گرفته به کارشان همّت می‌گمارند! چِطور این مردم می‌توانند ادّعا کنند از فرهنگِ والا و ارج‌داری برخوردارند؟

سخن‌گفتن از خرافاتِ خیّام و حافظ و مولوی و سعدی و شمس هم تا دل بخواهد خریدار دارد. تراشیدنِ کرامات و معجزاتی که از امام‌زاده‌ها و پیرانِ طریقت نقل شده و همه‌یِ یاوه‌گویی‌هایی که عطّار نیشاپوری و ابن عربی و بایزید بسطامی و منصور حلّاج و... در آخورِ فکری‌شان نشخوار کرده‌اند، همگی از مفاسد و بدآموزی‌هایِ صوفیان به‌ویژه شاعران بوده است و فکرِ ملّت‌ها را با این چرندیات پُر کرده و اوقات‌شان را ضایع نموده‌اند و تا همین لحظه داریم تاوانِ آن‌را می‌دهیم.

بِجایِ آن‌که 10 دقیقه در خلوتِ خود بِنشینیم و از مغزمان کار بِگیریم تا راهی برایِ نجاتِ خودمان در پیش گیریم، ملّتِ ما در طاقچه‌های‌شان فالِ حافظ ورق می‌زنند و با چه شورونشاط و با چه حال‌وهوایِ شاعرانه‌ای هم ابیات را می‌خوانند و چون بیتی با هوایِ آنان یکی آمد، حتّی اگر به بیکاری و بی‌عاری هم تشویق کند، آن‌را الهامی از جانبِ خدای‌شان حافظ بَرمی‌شمارند.

یکی از دلائلی که به مدرسه اعتقادی ندارم، همین چیزهاست. بی‌سوادیِ کودکم را به خواندنِ چرندیاتِ حافظ ترجیح می‌دهم تا این‌که مُخِ کودکم را فاسد کنند و ذهنِ او را به خرافاتِ فصوص الحکم آلوده سازند. صد درود بر بی‌سوادی‌ای که بی‌عاری ندارد.

ملّتِ ما به لذّت‌هایِ بی‌کوشش بِجایِ کوشش‌هایی که امکانِ رفاه و لذّت در آن‌ها عقلانی‌تر هم است وابسته‌اند و به آلتِ بی‌اراده‌یِ عرفانیّون تبدیل شده‌اند. آن‌ها حرفی می‌خواهند که آن‌ها را به عوالمِ خیالات بِبرد، نه حرفی که به‌موجبِ آن تکانش و دگرشی در خِرَد و رفتارشان پدید آید. هرکدام هم خدم‌وحشم و دم‌ودستگاه و دستکی راه انداخته و پیروانی کور و متعصّب گردِ خود جمع کرده و آن‌ها را با سیاهیِ لشکرشان می‌فریبند و "نحن أکثر أموالاً وأولاداً" شعارِ آن‌هاست و با به‌زنجیرکِشیدنِ سخنانِ پوچ و یاوه، زبانِ آلوده‌یِ آلودگان می‌شوند.

تمامِ تفرّق و تشتّت و تحزّب‌ها از گورِ همین اسطوره‌هایِ ایرانی برخاست که مغول بر آنان حاکم شد. صوفی‌گری و مریدبازی و تقلید، پدرِ پدران‌مان را درآورد و تا الان هم آثارِ مخرّب و ته‌مانده‌یِ خاکسترِ آن‌ها آتش بر جانِ مایان افکنده و دمار از جان‌مان درآورده است. حالا با این وضعی که این ملّت در آن افتاده‌اند، بیایید و این آبِ رفته را به‌جویْ بازگردانید. بیایید و این ملّتِ تشنه به موهومات را از ترسِ این‌که به خرافات‌شان تجاوز نشود آگاه کنید. هر نظرِ مخالفی هم داده شود، با «مگر شما از فلان ملّا که با تُفش شفا می‌دهد و بهمان عارف و علّامه که عُمری تحقیق و تفحّص کرده داناتری؟!» بساط‌ات را بَرمی‌چینند یا به «التماسِ تفکّر»-ات می‌سپارند تا این‌گونه به فرسودگی‌ها و زنگ‌زدگی‌هایِ مُخ‌شان بی‌احترامی نشود، ساء ما یحکمون!
🖍 لئو شاهوفسکی

کوشاد تلگرام : چون نوشته‌ی آقای شاهوفسکی ، یکی از خوانندگان این کانال ، با گفته‌های ما در پیرامون انگیزه‌های بدبختی ایرانیان همراهی دارد ، و با زبانی دیگر تصویری از آن بدبختیها را نگاشته‌اند اینک در اینجا می‌آوریم. از ایشان سپاسگزاریم و همراهی همیشگیشان با کوشاد را خواهانیم.
🔶 دفتر «ادبیات منظوم ایران»

🔸 در پیرامون شعر و رمان (تکه‌ی سه از چهار)


در اینگونه گفتگوها ما نام کسان را نبریم ولی در اینجا برای جلوگیری از بدگمانی نام شاعر را هم میبرم : آقای عباس فرات منشی انجمن ادبی بود. گفتم : ما که با خود شاعران دشمن نیستیم و خواستمان چرکین گردانیدن آنان نیست. ما با بیهوده‌گویی و هجوسرایی دشمنیم و شما چگونه چشم میدارید که این گفته‌ی شما را که هم بیهوده و هم هجو است بچاپ رسانیم؟!. وانگاه خود شما چکار میکنید و چه میخواهید؟!. اگر شعر بد است پس چرا از آن دست برنمیدارید؟!. اگر نیک است پس چرا هجوش می‌کنید؟!. گفت : «این هم مضمونی بود بخاطرم رسید و نظم کردم»!

من از سخن او بیاد گفتاری افتادم که چندی پیش از آن یکی از روزنامه‌های اروپا نوشته بوده. در آن روزها در اروپا کار بیکاری کارخانه‌ها (یا بگفته‌ی خودشان کار بحران) بالا گرفته بود و روزنامه‌ی اروپایی داستان آن بیکاری را نوشته میگفت : «کنون اگر شیطان سفارش یک دیگ بزرگی را بدهد ما که میدانیم آن دیگ را برای چه میخواهد و در دوزخ در همان دیگ خود ما را خواهد جوشانید از زور بیکاری آن سفارش را با خشنودی می‌پذیریم و در بند نتیجه‌ی کار نباشیم. همین بس که سفارشی باشد و ما بیکار نمانیم». آقای فرات و همکاران او را نیز همین بس که مضمونی بدست آید و زمینه‌ای برای قافیه‌بافی باز شود ، اگرچه آن مضمون و زمینه هجو خودشان باشد.

یکی از آنان که هنوز زنده است و بگفته‌ی خودش یک کرور شعر سروده و ایران را زنده گردانیده شعرهایی در روزنامه چاپ گردانیده که یک بیتش اینست : «بر شاعر و سگ تا بتوانی نگذر هیچ ور می‌گذری بر دمشان پا نگزاری».

سخن از اثریست که گفتارهای پیمان کرد. یکی از سیاهکاریها شعرهایی بود که پستنهادانی بنام «هوس نامردانه» می‌سرودند و در سالهای آخر کار بیشرمی تا بآنجا رسیده بود که پیاپی آنها را در روزنامه‌ها بچاپ رسانند : «هر کس که بکف باده و به بر ساده ندارد اسباب نشاط و طرب آماده ندارد». دیوان ایرج بآن ننگینی بیست و پنج‌هزار نسخه چاپ کردند (1) و بدست جوانان دادند. پس از نوشته‌های پیمان بود که از همه‌ی اینها جلوگیری شد.

اینها بود نتیجه‌هایی که بدست آمد. آری آنانکه پنجاه و شصت سال زیسته‌اند و سرمایه‌شان جز شعر نبوده و یک دسته از آنانکه بدخواه کشور خود میباشند و دانسته و فهمیده بآلوده گردانیدن توده میکوشند و پیشه‌شان همینست دست برنداشتند و نمیتوانستند برداشت. ولی آنان نیز از آبرو افتادند و خواه و ناخواه ارج خود را از دست دادند.

ما هیچگاه این نکنیم که نتیجه‌های کار خود را بشماریم. اینها را در پاسخ آن کسان مینویسیم. این خود گمراهیست که کسانی بخواهند گفته‌های ما را با نتیجه‌ی آنها بسنجند و یا چشم براه ایستند که اگر ما کاری انجام دادیم بما پیوندند و ندادیم زبان بسرزنش و زباندرازی پردازند. بارها نوشته‌ایم اینها که ما میگوییم چاره‌ی گرفتاریهای شرق است و راه رستگاری جهانست. هر پاکدل و غیرتمندی باید بما پیوندد و یاوری کند و خود در سایه‌ی این پیوستن و یاوری خواهد بود که نتیجه بدست آید. در جهان هر پیشرفتی از این راه بوده ، دوباره میگویم این کسانی که در زمینه‌ی شعر یا در دیگر زمینه‌ها سرزنش مینمایند خود مردان آلوده و ناپاکی میباشند و بیگمان رشک و خودخواهی آنان را باینسخنان واداشته وگرنه برای چیست بما نمی‌پیوندند و همدستی نمیکنند تا بهمراهی و همدستی بیکبار آلودگیها را از میان برداریم؟!.


پابرگی :
1ـ در زمانی که هشتاد نود درصد مردم بیسواد بودند ، 25 هزار نسخه همسنگ است با دستکم 150 هزار نسخه در این دوره. (ویراینده)