پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هایی که مسلمانان می‌آورند - تکه‌ی چهارم


می‌دانیم کسانی خواهند گفت : خواست ما آن دستورهاییست که دین درباره‌ی راستگویی و درستکاری و نیکوکرداری داده. آن دستورهاست که آرزومندیم مردم بکار بندند و از آنهاست که نتیجه می‌طلبیم.
می‌گویم : مگر دین تنها این دستورهاست؟!. کیشهای گوناگونی که شما می‌دارید و اسلام می‌نامید بنیاد آنها چیزهای دیگر است. چنانکه بازنمودیم چند رشته نادانیهای بزرگی در بنیاد اسلام کنونی خوابیده ، گذشته از نادانیهای دیگری که هر کیشی جداگانه می‌دارد. شما که می‌خواهید مردم دین را بکار بندند پیداست که پیش از همه این نادانیها را بکار خواهند بست (و اکنون می‌بندند).
آنگاه مگر زندگانی تنها با راستگویی و درستکاری و نیکوکرداری راه افتد؟!. مگر بدستورها یا داناکهای دیگری نیاز نمی‌باشد؟!. مردمی که مردگان را دست دارنده در کارهای جهان می‌شناسند ، و خدا را همچون پادشاه خودکامه‌ی زودرنجی در بالای آسمان می‌پندارند ، و آیین خدا را نشناخته گذشته‌ی جهان را بهتر از آینده‌اش می‌شمارند ، برای نیکی جهان چشم براه فرود آمدن عیسا یا پیدا شدن مهدی می‌دوزند ، مردمی که آلوده‌ی چنین نادانیهای پست می‌باشند از راستگویی و درستکاری و نیکوکرداری به چه نتیجه‌ای توانند رسید؟!. مسلمانان اگرهم راستگویی و درستکاری نمایند داستانشان داستان آن بردگان زیر دست و زبون خواهد بود که درمیان خود راستگو و نیکوکار باشند و بیش از این نتیجه در دستشان نخواهد بود.

پس از همه‌ی اینها ، من می‌پرسم : چرا مسلمانان راستگویی و درستکاری و نیکوکرداری را بکار نمی‌بندند؟!. چرا پابستگی باینها نمی‌نمایند؟!. اگر شما راز این را نمی‌دانید ، ما می‌دانیم. در این دستگاه اسلام نام براستگویی و درستکاری و مانند آنها ارج گزارده نشده و نمی‌شود ، و امروز درمیان مسلمانان سخن بسیار کم از آنها بمیان می‌آید. بلکه در این اسلام ، در هر کیشی از آن ، چیزهایی هست که راستگویی و مانند آن را از کار انداخته است.

در جایی که دین برای رفتن به بهشت است و این کار هم با خواندن نماز و گرفتن روزه و رفتن به مکه یا کربلا و مانند اینها انجام تواند گرفت ، چه نیازی براستگویی و درستکاری می‌ماند؟!.

روشنتر گویم : امروز مسلمانان دین را برای نیکی زندگانی و سرفرازی درمیان توده‌ها نمی‌خواهند تا براستگویی و مانند آن ارج گزارند بلکه در اندیشه‌ی آنان دین خود دستگاهیست که باید مسلمانان به هر پستی و سرافکندگی گردن گزارده آن را نگه دارند. چنانکه گفته‌ایم : آنان دین را برای مردم نمی‌خواهند. مردم را برای دین می‌خواهند.

شنیدنیست که روزی با ملایی در گفتگو می‌بودیم و من نادانیها و گمراهیهای مسلمانان را می‌شماردم و می‌گفتم اینهاست که مایه‌ی بدبختی توده‌ها گردیده. ملا همین بهانه را آورده پاسخ داد : «با اینها نیست. مردم عمل نمی‌کنند!». گفتم چگونه عمل کنند؟! دینی که چند راه پیدا کرده کدام یکی را گیرند و کدام یکی را بکار بندند؟!. گفت : «هر کس در هر عقیده‌ای که هست عمل کند». گفتم : همین کار را می‌کنند و هر کسی به هرچه باور می‌دارد بکار می‌بندد. ولی این دین نتواند بود ، دین برای آنست که مردمان را از پراکندگی بازرهاند و به یک راه آورد. اگر کار اینست که هرچه پنداشت و بدلخواه خود سازگار یافت بکار بندد پس به دین چه نیاز می‌بوده؟!. آنگاه با این حال شما را به بت‌پرستان دُژفهم[1] آفریکا چه ایرادیست؟!. چرا آنان را بیدین می‌خوانید؟!. مگر نه آنان هر گروهی هرچه می‌پندارند بکار می‌بندند؟!.


[1ـ دُژ پیشوندیست بمعنی بدی‌ای که با نتراشیدگی توأم باشد. ـ و]


.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸 اینجا مسجدی در پاکستانست.

حال مسلمانان جهان در این کلیپ به نیکی نشان داده شده ..
آفتاب آمد دلیل آفتاب!
🔶 دفاع در دیوان کیفر

🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکه‌ی 27


یک نکته‌ی دیگری را که باید روشن گردانم آنست که این حس انضجاری (1) که امروز از کارهای زمان دیکتاتوری می‌شود طبیعی نیست و یک جریان مصنوعیست و این جریان یک تاریخچه‌ای دارد و آن اینکه در زمان رضاشاه چند روزنامه‌ای خود را باو بسته بودند و هر روز ستایشهای بی‌اندازه ازو می‌نمودند ، و در مقابل نیز فایده‌ی بسیار می‌بردند زیرا با دستور او بنمایندگی پارلمان رسیدند ، دارای پارک و اتومبیل گردیدند ، دارای چاپخانه و دستگاه شدند. برخی از اینها از ستایش گذشته ، چاپلوسی هم می‌نمودند و هیچگاه باندیشه‌شان نمی‌رسید که روزی بیاید و رضاشاه نباشد. ولی قضا را چنان روزی رسید. اینبود آنان نخست بمقتضای طبیعت استفاده‌جویی و دوم از ترس ملامت مردم ، صلاح خود را در آن دیدند که پیش بیفتند و بیکبار زبان بنکوهش از رضاشاه باز نمایند و بداد و فریاد پردازند تا بمردم چنین نمایند که دیروز در فشار بوده‌اند و هرچه نوشته‌اند با زور فشار بوده. بدگویی از زمان رضاشاه از همینجا آغاز یافته است و البته علتهای دیگری در کار است و راستی آنست که در زمان دیکتاتوری کارهای قابل نکوهش نیز کم نبوده.

هرچه هست این اظهار نفرت از زمان دیکتاتوری که شکل غوغا و فریاد بخود گرفته یک امر طبیعی نیست و چندان دوامی نخواهد داشت. ولی من تفاوتی بآنها نگزاشته می‌گویم دیکتاتوری چه بد بوده چه نیک ، شما یا باید آن را تصویب کنید و ایرادی نگیرید ، و یا اگر ایراد می‌گیرید راهش آنست که یک دادگاه بزرگی بنیاد کنید و همه‌ی مسببین دیکتاتوری را از رضاشاه و سرلشکران او و از نمایندگان آن زمان و از وزیران و روزنامه‌نویسان و رؤسای ادارات بمحاکمه دعوت کنید و مرده و زنده و حاضر و غایب همه را بداوری کشیده محکوم گردانید. من خودم هوادار این شق دوم هستم و مخصوصاً با آقای مجیدی و چند تن دیگری یک لایحه‌ای تنظیم کرده‌ایم که بمجلس بدهیم و همه‌ی وزیران دوره‌ی دیکتاتوری را بمحاکمه بخواهیم. از شما نیز هر کسی مایلست با ما همراه باشد.

پابرگی از ویراینده :
1ـ این واژه امروز بیشتر برویه‌ی «انزجار» رواج دارد.


.
✴️ یک «میان‌پرده»

مولوی سروده :
خوش‌تر آن باشد که سرّ دلبران گفته آید در حدیث دیگران!

من می‌گویم :

خوش‌تر آن ناید که سرّ دلبران
گفته آید در حدیث دیگران!
خوش‌تر آن باشد که سرّ مردمان
در دل ایشان بود ، نِی دیگران!

یک چیز شگفتی که من درمیان هم‌میهنان‌مان فراوان دیده‌ام ، ستایش‌های ایشان ، بایدم گفت ستایش‌های بس گزاف‌آمیز ایشان ، از نوشته‌ها و اشعار شاعران است. بویژه آن شاعرانی که «مفاخر ملی» خوانده می‌شوند. بدبختانه ، بسیارند درمیان ایشان کسانی که از بیخ معنای آن نوشته یا شعر را نفهمیده‌اند ، یا که فهمیده‌اند اما درباره‌اش هیچ نیندیشیده‌اند و البته، آواز «به به! احسنت! آفرین!» ایشان بسا از دیگران بلندتر است!

باز ، در میان همان هم‌میهنان شاعرپرست ، انبوهی هستند که ـ بدرستی ـ می‌گویند : «دستورهای قرآن برای ۱۴ قرن پیش بوده و ابداً در روزگار کنونی نشاید و نباید از آنها پیروی کرد یا بدانها دل سپرد»!

من نمی‌دانم خرد ایشان را چه افتاده که همین استدلال ـ استدلال درست ـ را هرآینه درباره‌ی فلان سخن یا بهمان شعرِ سعدی یا حافظ یا مولوی یا جامی یا… بکار بری ، بیدرنگ ناهماوایی و ناخشنودی نشان داده ، رفته رفته خشمگین شده ، می‌کوشند زمین و آسمان را بهم بدوزند تا مگر «درستی» آن سخن یا شعر را به کرسی بنشانند. تو گفتی به مقدسات ایشان گستاخی (توهین) شده!

به همان بیت از مولوی که من در بالا درجیده‌ام ، نیک و ژرف بیندیشید و خودتان داور (قاضی) باشید!

دکتر شاهی
.
خراباتیان.pdf
318.2 KB
🔶 خراباتیان که بودند و چه می‌گفتند؟

🔸 یک رشته زشتیهایی نیز با شعرسرایی توأم است

🔸 تکه‌ی چهارم

🛎 همه‌ی تکه‌ها یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف
اسرار هزارساله.pdf
2.6 MB
📗 اسرار هزارساله

✍ علی‌اکبر حکمی‌زاده

🔍 طرح برخی ایرادها به شیعیگری در قالب پرسشهایی از پیشوایان این کیش.

📊 شمار صفحه‌ها : ۷۳

📝 بازپسین پراکنش : اردی‌بهشت ۱۴۰۰

📚 کتابخانه‌ی پاکدینی

🛎 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده می‌گردد.
🔶 دفتر «خراباتیان که بودند و چه می‌گفتند؟»
🔸 خراباتیان که بودند و چه می‌گفتند؟.. (تکه‌ی 2)


از این سخنان خود نتیجه گرفته می‌گفتند : در اینجهان اندیشیدن و خرد بکار بردن و در بند گذشته و آینده بودن بی‌جهت است و از کوشش نیز نتیجه‌ای بدست نخواهد آمد. پس یگانه راه آنست که آدمی آن دمی را که در آنست غنیمت شمارد و با خوشی بسر دهد و اگر خوشی طبیعی آماده نبود با باده بچاره‌ی اندوه کوشد و خود را مست و بیخود گرداند که غمهای جهان را درنیابد. می‌گفتند : اینجهان قرنهای بیشمار همچنان گردیده است و آدمیان دسته دسته آمده‌اند و رفته‌اند. ما هم پس از چندی نیستیم اینست باید دمی را که هستیم بخوشی کوشیم :

چون عهده نمی‌کند کسی فردا را
حالی خوش دار این دل پرسودا را

می نوش بنور ماه ای ماه که ماه
بسیار بیاید و نیابد ما را

امروز ترا دسترس فردا نیست
اندیشه‌ی فردات بجز سودا نیست

ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کین باقی عمر را بها پیدا نیست

با باده نشین که ملک محمود اینست
وز چنگ شنو که لحن داوود اینست

از نامده و رفته دگر یاد مکن
خوش باش که از وجود مقصود اینست

بادت بدست باشد اگر دل نهی بهیچ
در معرضی که ملک سلیمان رود بباد

دی پیر میفروش که ذکرش بخیر باد
گفتا شراب نوش و غم دل ببر ز یاد

رابطه‌ی اینان با شراب از این راه بوده ، ولی کم‌کم در علاقمندی بآن براه افراط افتاده ستایشهای بسیار از آن نموده‌اند و آن را یک چیز بسیار گرانمایه و والایی نشان داده‌اند :

چون درگذرم بباده شویید مرا
تلقین ز شراب و جام گویید مرا

خواهید بروز حشر یابید مرا
از خاک در میکده جویید مرا

تاک را سیراب کن ای ابر نیسان در بهار
قطره تا می می‌تواند شد چرا گوهر شود

اینهمه ستایشگری از باده و باده‌خواری که درمیان شاعران رواج یافته از خراباتیان آغاز گردیده. آنان در این باره راه گزافه‌گویی پیموده‌اند و دیگران نافهمیده بآنان پیروی کرده‌اند.

کوتاه‌سخن آنکه خراباتیان یک مقدمه‌ای می‌چینند و یک نتیجه‌ای بر آن بار می‌کنند. می‌گویند : اینجهان هیچ و پوچست ، نه آغازش پیدا و نه انجامش هویداست ، ما نمی‌دانیم از کجا آمده‌ایم و بکجا خواهیم رفت و خود بهر چه آمده‌ایم :

معلوم نشد که در طربخانه‌ی خاک
نقاش ازل بهر چه آراست مرا

و آنگاه از این گفته‌های خود نتیجه گرفته می‌گویند : پس باید نه در اندیشه‌ی آینده بود و نه پروای گذشته کرد ، نه دل بچیزی بست و نه درپی کوشش و جستجو بود :

چون نیست حقیقت و یقین اندر دسـت
نتوان بامید شک همه عمر نشست

زندگانی آدمی همان دمیست که در آنست. باید آن را غنیمت شمرد و بخوشی گذرانید ، و اگر اندوهی رو آورد چاره‌ی آن را با باده و چنگ و چغانه کرد :

در دل نتوان درخت اندوه نشاند
می ‌باید خورد و کام دل باید راند

خرد و اندیشه راه بجایی نمی‌برد و جز مایه‌ی اندوه و غم نمی‌گردد. باید با مستی آنها را از خود دور گردانید :

بهای باده‌ی چون لعل چیست؟ جوهر عقل
بیا که سود کسی برد کین تجارت کرد


.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هایی که مسلمانان می‌آورند - تکه‌ی پنجم


3ـ اینها که در اصل دین نبوده

این هم بهانه‌ی دیگریست که آورند. مثلاً شما که پراکندگی مسلمانان را ایراد می‌گیرید ، پس از آنکه از هر پاسخی درماندند ، این بار سنگر عوض کرده چنین گویند : «اینها که در اصل دین نبوده». یا «اصل دین که چنین نبوده».

می‌گویم : شما را با گوهر دین چه کار است؟!. شما کجا و گوهر دین کجاست؟!. دین هر مردمی همانست که می‌دارند و بکار می‌بندند. دین رخت نیست که دو دست باشد : یکی پاکیزه که در بغچه نگه دارند و دیگری چرک‌آلوده که به تن کنند. همین پاسخ بهترین نمونه از نافهمی ایشان در زمینه‌ی دینست. اینان دین را برای زندگانی نمی‌خواهند و از آن نتیجه‌ای در زمینه‌ی زندگانی نمی‌طلبند. اینست آلودگیهای دین و زیانهای آن را بدیده نمی‌گیرند.

داستان بسیار شگفتنیست : دینی که پر از گمراهیها گردیده ، پراکندگی بمیان مردمانش افتاده ، صد خواری و پستی رخ داده ، همه‌ی اینها را هیچ می‌شمارند و بخود دلخوشی می‌دهند که گوهر دین پاکیزه بوده. این بآن می‌ماند که خانواده‌ای در یک کاخ ویرانه و درهم شکسته‌ای می‌نشینند و با مار و رتیل و با خاک و زبیل ساخته روز می‌گذرانند و بخود دلخوشی داده می‌گویند : «در نخست این کاخ چنین نمی‌بوده».

شگفتتر از همه کار شیعه است : هزار سال بیشتر است که این گروه از توده‌ی مسلمانان جدا گردیده‌اند ، درباره‌ی «امامت» (یا خلافت) راه دیگری پیش گرفته‌اند و با توده‌ی مسلمانان جنگها کرده‌اند و خونها ریخته‌اند و اکنون در هر سو گنبدها برپاست. زیارتنامه‌ها آویزانست ، شب و روز شیعیان چشم براه امام ناپیدا می‌باشند ، در جهان دیگر رستگاری را جز با میانجیگری امامان نشدنی می‌شمارند ، و اینها همه از «ضروریات دین» است و صدهزار کتاب درباره‌ی آن نوشته شده است. پس از همه‌ی اینها همینکه از پاسخ درماندند برای آنکه شکست بخود راه ندهند ، چنین می‌گویند : «اینها در اصل دین نبوده» آدم درمی‌ماند چه پاسخی باینان گوید! درمی‌ماند که چه نامی باین نادانی دهد!.

یکی نمی‌پرسد : اگر اینها در گوهر دین نمی‌بوده پس شما چرا گرفته‌اید؟!. چرا آنهمه خونها ریخته‌اید؟!. چرا آنهمه کتابها نوشته‌اید؟!.

داستان اینان داستان آن چیت‌فروشست که دو نیم گز نگه داشتی : یکی درست در زیر دوشکچه گزاردی و دیگری نادرست که بدست گرفته با آن چیت فروختی و اگر گاهی خرنده‌ای کم بودن چیت را فهمیده بر سرش آمدی آن نیم گز درست را از زیر دوشکچه درآورده نشان دادی و چنین گفتی : «ببین این نیم گز درست است».

شنیدنیست که روزی در نشستی سخن از امام ناپیدا می‌رفت و ملایی چنین می‌گفت : «این از ضروریات دینست. هر که انکار کند مرتد شده ، من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة الجاهلیه»[1] . سپس گفتگوی دیگری بمیان آمد و ملا چنین گفت : «من نمی‌دانم این فرنگیها چرا باسلام نمی‌آیند؟!.» یکی از باشندگان[=حاضران] برای ایراد چنین پاسخ داد : «بسیاری از فرنگیها می‌خواهند باسلام بیایند ، ولی درمانده‌اند که آیا سنی شوند یا شیعی باشند ، شیخی گردند ، یا متشرع شوند ، با صوفیگری چه رفتاری پیش گیرند ... اینها جلوشان را گرفته است» ملا شتابزده گفت : «هیچ کدام از اینها را نگیرند. اصل اسلام را بپذیرند». پاسخ دهنده گفت : «پس پیداست که اصل اسلام جز این کیشهاست ، و من نمی‌دانم آن در کجاست؟!. آنگاه پس چرا خود شما آن را نگرفته‌اید؟!. شما در همین نشست می‌گفتید داستان امام زمان از ضروریات دینست و کسی که آن را نپذیرد مرتد از جهان رفته و حدیث برای ما می‌خواندید. پس کنون چگونه می‌گویید که فرنگیان اصل اسلام را بپذیرند؟!. اگر یک فرنگی مسلمان شود ولی امام ناپیدا را نپذیرد آیا شما او را مسلمان درست خواهید شناخت؟!.» بیچاره ملا از پاسخ درماند و به یک جمله‌هایی پرداخت که جز چرندبافی شمرده نمی‌شد.

روزی با دیگری گفتم : اگر کار اینست که دین تنها گوهرش پاک باشد و پس از آن به هر حالی افتاد بیفتد و هر آلودگی یافت بیابد ، پس شما چه ایرادی به دینهای زرتشتی و جهودی و مسیحی می‌دارید؟!. مگر آنها گوهرشان پاک نبوده؟!. چه جدایی میانه‌ی اسلام با آنها توان گذاشت؟!. چه شده که آنها آلوده گردیده بودند و از میان بروند ، و این اسلام با صد آلودگی همچنان بماند و جای ایراد نباشد؟!.


[1ـ کسی که مرد و امام زمانش را نشناخت نادان از جهان رفته است. ـ و]


.
🔶 دفاع در دیوان کیفر

🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکه‌ی 28


اما اینکه شما بمسببین دیکتاتوری سخنی نگویید و آنها را بر سر کارهای خود بگزارید و تنها یک رئیس شهربانی را با چند تن مأمورین زیردست او ، بعنوان اینکه چرا در زمان دیکتاتوری بقوانین متروکه‌ی دوره‌ی دمکراسی عمل نکرده بپای محاکمه آورید و بدینسان هایهوی کنید چیزیست که همه‌ کس را بخود خواهید خندانید.

من از شما می‌پرسم : دیروز چه کسی را اگر رئیس شهربانی می‌کردند نمی‌پذیرفت؟!. همین دادستان که نعره‌های سامعه‌خراش را می‌کشد اگر کاریر (1) او بجای وزارت دادگستری در شهربانی بودی و طی مراحل کرده بآنجا رسیدی که رئیس شهربانی گردد و توقیفهای خلاف قانون کند آیا نپذیرفته خودداری می‌نمود؟!. چنین چیزی را می‌توان تصور کرد؟!.

دریغا در اینجا سخنانی گفته می‌شود که می‌بایست همه را بتکان آورَد ولی دیده می‌شود ترتیب اثری نمی‌نمایند. چند روز پیش آقای مختار توضیح داد که کسانی که از وزیران یا از دادستانها یا از دیگران بدیدن زندان می‌آمدند زبان بستایش گشاده می‌گفتند اینجا زندان نیست یک مدرسه است. آیا او این را دروغ می‌گفت؟!. آیا ما نمی‌دانیم که دیروز همگی رضایت داشتند و ستایشها می‌نمودند. ولی امروز دانسته نیست در سایه‌ی چه تحریکی چنین پرونده‌ای تشکیل داده‌اند و می‌خواهند یک رئیس شهربانی و چند تن زیردستان او را نابود گردانند.

من گفتم در اجرای قوانین جزایی جلوگیری عملی نیز شرطست. ما اگر قمار را جرم می‌شناسیم باید از وسائل آن نیز جلوگیری کنیم و اگر کسی را بقماربازی شناختیم نسبت باو اظهار نفرت نماییم و ناخشنودی خود را باو بفهمانیم.

کسانی که امروز می‌گویند کارهای شهربانی جرم بوده بگویند دیروز کدام حس نفرتی را در برابر آنها نشان داده‌اند؟!. در کدام مجلس بوده که از احترام مختار کاسته‌اند؟!. کدام ایراد را باو گرفته‌اند؟!. اگر در آن هنگام بمختار ایراد می‌گرفتند یک جرمی را که کرده بود بجرم دومی جسارت پیدا نمی‌کرد. ولی که بوده که باو ایراد گرفته؟!. از ایراد می‌ترسیدند ، که بوده که باو انضجاری از خود نشان داده؟!. ما مگر نمی‌دانیم که دیروز چه چاپلوسیها از این آقای مختار می‌نمودند؟!.

بسیار شگفت است که ما که دیروز در زمان دیکتاتوری رنج کشیده و آسیب دیده‌ایم امروز بنام آبروی کشور یا بملاحظه‌ی نیکیهایی که از آن زمان می‌شناسیم بخاموشی گراییده‌ایم و بعوض ما خود عمّال آن زمان بمیان افتاده‌اند و این نعره‌های عنیف را می‌کشند.

دیروز آقای محیط در اینجا سخنی گفت که بایستی همه را بتکان آورد. گفت هنگامی که من در سنندج بودم همین دادستان (2) با تلگراف دستور داده که مرا از آنجا تبعید کنند. ببینید کسی که دیروز باستناد دیکتاتوری بمردم ستم می‌کرده اکنون این پرونده را تشکیل داده می‌خواهد ستمگران زمان دیکتاتوری را بمجازات رساند. در اینجاست که آدم الفاظ و کلمات را عاجز از بیان احساسات قلبی خود می‌یابد.


پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ career (محل‌ یا پیشینه‌ی) شغل
2ـ جلال عبدُه پسر محمدتقی عبده بروجردی


.
جلال عبدُه
✴️ باز هم در پیرامون «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین»


در 28 تیرماه 1399 خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در گفتاری، امضاء کنوانسیون سراپا زیان «وضعیت حقوقی دریای کاسپین 1397» را «دستاوردی دیپلماتیک – حقوقی برای ایران» نامید. خبرگزاری دولت در بخشی از این گفتار در دروغی بی‌شرمانه، امضاء این کنوانسیون را برخلاف سیاست و خواست دولت آمریکا یاد کرده و می‌نویسد: «به توافق رسیدن کشورهای حاشیه دریای خزر بر سر کنوانسبون این دریا ضربه‌ای کاری به تلاش‌های واشنگتن برای منزوی کردن کشورها بوده است ... بدین ترتیب توافق ... نقطه مقابل سیاستی خواهد بود که ترامپ در قبال مسائل جهانی اتخاذ کرده است ...» 1

امضاء «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین» را دستاوردی حقوقی و دیپلماتیک برای ایران و بر خلاف سیاستهای آمریکا وانمودن، دروغ شاخدار و فریبکاری بزرگیست. در این گفتار بروشن نمودن این نکته پرداخته میشود و نشان داده میشود که این کنوانسیون، گذشته از اینکه بسود دولت‌های نوخاسته همسایه ما بوده، همسو و سازگار با سیاستهای آمریکا و سود کمپانی‌های چندملیتی نیز میباشد. پذیرش تقسیم منابع نفت و گاز بستر و زیربستر دریا و پیش‌بینی کشیدن لوله‌های نفت و گاز از بستر دریا و بیرون راندن ایران از دریای کاسپین، نکته هایی است که مورد پشتیبانی دولت آمریکا بوده و همواره در بیانات رسمی دولت آمریکا درباره کاسپین پس از زمان فروپاشی شوروی بازتاب داشته.

1 - تقسیم بستر دریا و مشاع بودن سطح دریا

موضع رسمی روسیه تا سال 1998 ، مشاع و مشترک بودن سطح و بستر دریا برپایه معاهدات 1921 و 1940 شوروی با ایران بوده است. انگیزه روسیه برای مشاع شمردن سطح دریا، نظامی و امنیتی و انگیزه آن برای مشاع دانستن بستر دریا ، شرکت در منابع نفت و گاز سراسر دریا بوده. این در حالی است که کمپانی‌های نفتی که پس از فروپاشی شوروی باین دریا تاخت آورده و قراردادهایی با دولتهای نوخاسته پیرامون آن بسته بودند (از جمله قرارداد 1994 با دولت باکو که از آن به‌عنوان «قرارداد قرن» یاد کردند)، سودشان در این بود که مالکیت دولتهای طرف قرارداد بر منطقه مورد بهره‌برداری تثبیت و قطعی گردد. موضع رسمی وزارت خارجه آمریکا نیز با لحاظ منافع کمپانیهای نفتی، در همین جهت بوده.

گزارش سال 1997 وزارت خارجه آمریکا با عنوان «پیشرفت انرژی در منطقه کاسپین» یک نمونه از این مواضع است. در این گزارش آمده بود: «تقسیم بستر دریا به مناطق انحصاری ملی سبب شکوفایی توسعه در منطقه خواهد شد، حال آنکه «استفاده مشترک» آن را به‌تعویق خواهد انداخت. رویکرد مبتنی بر مالکیت مشترک، فرایندی است کند و دشوار برای رسیدن به توافق با پنج کشور منطقه. هیچ شیوه‌ای برای ایجاد یک منطقه مشترک نمی‌شناسیم که از جنبه مالی بین‌المللی منجر به مشکلاتی نشود. براین باوریم که مجاز داشتن یک دولت ساحلی دیگر در زمینه بهره‌برداری از منابع واقع در آبهای پیوسته به ساحل، امر توسعه را فلج خواهد کرد. دولتهای ساحلی نیاز دارند که بتوانند منابعشان را در سطح دریا و زیر آن حمل و نقل کنند.» 2

روسیه نیز از سال 1998 (1377 خورشیدی) موضع خود را اندکی تغییر داده و رژیم حقوقی دوگانه را پیشنهاد نمود : از یکسو مشاع بودن سطح دریا برای تأمین منافع نظامی و امنیتی روسیه و آزادی عمل ناوگان دریایی آن در سراسر دریا و تثبیت چیرگی نظامی آن در این دریا. از سوی دیگر، تقسیم بستر دریا چنانکه خواست کمپانی‌های نفتی و آمریکا و دولتهای ترکمنستان و آران و قزاقستان بود. باید این نکته را نیز گفت که هریک از کشورهای نوخاسته در قراردادهای نفتی و گازی خود برای خرسندسازی روسیه، سهمی نیز برای آن بدیده گرفتند و بدینسان با پیشنهاد رژیم حقوقی دوگانه (اشتراک سطح و تقسیم بستر دریا) که در کنوانسیون مورداشاره بازتاب یافته، روسیه با سه دولت دیگر همسایه و آمریکا و کمپانیهای نفتی، بسازش رسیدند و ایران از دریای کاسپین بیرون رانده شد.


1- https://www.irna.ir/news/83854927/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A2%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A6%D9%88-%DB%B2%DB%B0%DB%B1%DB%B8-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C

2- بنگرید به دفتر نویساد درباره «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین» در همین کانال 👇
2 – کشیدن لوله‌های انتقال نفت و گاز از بستر دریا

در این روزها یکی از چیزهایی که در سرنوشت ایران و کشورهای همسایه آن هناینده (مؤثر) می‌باشد و آنها را بازیچه سیاستهای دولتهای بزرگ و کمپانی‌های نفتی گردانیده، خطوط انتقال انرژی می‌باشند. اروپا به‌عنوان «متحد» آمریکا نیاز به واردات نفت و گاز دارد و از اینجاست که دریای کاسپین، خلیج فارس و کشورهای پیرامون آن میدان «بازی بزرگ استراتژیک گازی» دولتهای بزرگ گردیده اند.

باشد که خوانندگان فراموش ننموده‌اند زمانی که طالبان برخاستند و افغانستان (خراسان و سیستان بزرگ) را درنوردیده و با شکست دادن گروه های دیگر، بجنگ داخلی پایان دادند، در غرب برخی نشریات و همایش‌های وابسته به کمپانی های نفتی بستایش و هواداری از طالبان پرداخته بودند. انگیزه آن هواداری، همانا طرح «خط لوله» از ترکمنستان به اقیانوس هند بود که باید از افغانستان می‌گذشت و برای آن نیاز به پایان یافتن جنگ داخلی و سرکار آوردن دولتی بود که امنیت این لوله را تضمین نماید. همچنین سرچشمه جنگ داخلی سوریه و دخالت‌های قطر و ترکیه برای برانداختن حکومت سوریه را نیز نبرد بر سر «لوله‌های گاز» دانسته‌اند.

یکی از طرح‌های آمریکا برای تأمین گاز ترکیه و متحدان اروپاییش، طرح «ترانس کاسپین» (فرا کاسپین) می‌باشد که معنی آن اینست که نفت و گاز ترکمستان و قزاقستان از کف دریا به باکو و از آنجا به اروپا انتقال یابد. پیداست چنین طرحی بزیان ایران است و تا ایران از این دریا بیرون رانده نشود، چنین طرحی مجری نخواهد شد. این کاری است که با امضاء کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین رخ داد. زیرا از یکسو در ماده 14 آن کشیدن این خطوط زیردریایی پیش‌بینی شده و از سوی دیگر، با گزاردن محدودیت برای تقویت نیروی دریایی ایران در این دریا، ایران در این دریا «خلع سلاح» و از کاسپین «اخراج» گردیده.

در ماده 14 این کنوانسیون، کشیدن خطوط انتقال نفت و گاز زیردریایی مشروط به انطباق آن با «استانداردهای زیست‌محیطی» پیش‌بینی شده. پیداست روسیه این شرط را به‌عنوان یک حق «وتو» برای خود نگه‌داشته و هرگاه رضایت آن جلب شود، این طرح اجرا خواهد شد.

نکته اینست که تجویز کشیدن خطوط لوله از بستر کاسپین در ماده 14 کنوانسیون، مایه خرسندی و شادمانی دولت آمریکا نیز گردید. این خرسندی در دو نامه‌ای که دونالد ترامپ رئیس جمهور پیشین آمریکا در بهار 1398 برای رئیس جمهور باکو 1 و ترکمنستان 2 فرستاده بازتاب یافته. ترامپ در نامه به رئیس ترکمنستان به‌این کنوانسیون اشاره و اظهار امیدواری نمود که ترکمنستان بتواند از مزایای فرصت نوین صادرات گاز به غرب که از کنوانسیون یادشده بدست آمده، برخوردار گردد.

نتیجه اینکه برخلاف دروغ شاخدار خبرگزاری دولت ، این کنوانسیون نه تنها برخلاف خواست آمریکا نبوده بلکه همسو با سیاستهای دولت آمریکا درباره جمهوری اسلامی و تأمین گاز اروپا و همچنین سود کمپانی‌های چندملیتی بوده و جمهوری اسلامی با امضاء این کنوانسیون، منافع و حقوق ایران را گذشته از باکو و ترکمنستان و قزاقستان و روسیه و ترکیه به آمریکا و کمپانی‌های نفتی نیز باخت.

در پایان آرزومندیم نویسندگان و گویندگان و استادان دانشگاه ایرانخواه، زیانها و آسیبهای این کنوانسیون را بمردم یادآوری نمایند تا در نتیجه جوش و خروش و اعتراض مردم جلوی تصویب این کنوانسیون سراپا زیان گرفته شود.



1- https://en.president.az/articles/33318
2- https://turkmenistannewsgazette.com/trump-expressed-hope-that-turkmenistan-will-be-able-to-export-gas-to-the-west/
✴️ چگونگی ترور یکم کسروی
(تکه‌ی یکم)

🔸کوشاد تلگرام : چون ترور یکم کسروی که در اردی‌بهشت 1324 رخ داد ، جنایت ننگینی در این کشور بود که در تاریخ مانده و خواهد ماند ،‌ و از آنسو دستگاه ملایان به آن پیشامد رنگهای دلخواه خود را داده و از آن سند قهرمانی برای خود تراشیده ، اینست این رشته گفتارها را برای روشن شدن چگونگی آن پیشامد و آگاهی خوانندگان ، از امروز تکه تکه خواهیم آورد.


نقشه‌ی کشتن کسروی را ملایان از سال 1322 در ایران و عراق عرب ریختند و برای آن پانصدهزار ریال پول (1) تهیه کردند. در نوروز 1323 نوشته‌ای از نجف بدست کسروی می‌رسد که از این قصد جنایتکاران آگاهی می‌داد. در آن زمان دولت عراق زیر نفوذ و دست‌نشانده‌ی دولت انگلیس و ایران نیز در اشغال نظامی انگلیس بود. گفته شده در آن زمان برخی از وابستگان به دستگاه نجف که از تصمیم کشتن کسروی آگاه می‌گردند در نامه‌نگاریها با کسان خود در ایران ، این موضوع را می‌نویسند. در آن زمان سید ‌ابوالحسن اصفهانی (مرجع تقلید شیعیان) ، نمایندگانی در اداره‌ی سانسور عراق داشته است (2) که این نامه‌ها را ضبط می‌کنند و دستگاه ملایان چون می‌بینند کسان نامحرمی از بیرون از قصد ایشان آگاه گردیده‌اند ، تا چندی نقشه‌ی جنایت را به ‌تأخیر می‌اندازند. کسروی از قصد جنایتکاران آگاه بوده ولی بروی مردی خود نیاورده و بهمه‌ی سختیها و تهدیدها تاب می‌آورد.(3)

پس از چندی ملایان که از پاسخ دادن به ایرادهای کسروی درمانده بودند ، درپی اجرای تصمیم خود برمی‌آیند. چه‌بسا مجتبا میرلوحی که در آبادان جایی که تنها انگلیسها فرمانروا بودند کارگر شرکت نفت ایران و انگلیس بود ، برای چنین مقصودی به نجف فرستاده شد. از آنجا نیز به ایران فرستاده می‌شود و در تهران بکسانی شناسانیده می‌گردد تا از هر ‌باره او را در اجرای این نقشه‌ی شوم یاری رسانند. در ماهنامه‌ی خرداد ماه 1324 در این باره چنین آمده :

«جاني يا مجتبا نواب صفوي از يك خانواده‌ي گمنامست[زاییده شده در سال 1303]. پدرش مرد شناخته‌اي نبوده. چنانكه گفته مي‌شود يك برادرش در تهران از چاقوكشهاي پيشينه‌دار است. اما خود جاني چند سال پيش به آبادان رفته و در آنجا از كارگران شركت نفت بوده كه عكس او با رخت كارگري در دست است. پارسال از آنجا به نجف رفته و لباس ملايي پوشيده. ولي درس نمي‌خوانده و مزدوريهايي مي‌كرده. چنانكه دو بار به ايران آمده و در آبادان در كوچه‌ها نطق مي‌كرده.

سفر اخير او به ايران زمستان گذشته بوده كه براي انجام جنايت (كه مزدور آن بوده) به تهران آمده. در اينجا با كساني كه ما بسياري از آنها را شناخته‌ايم و در هنگامش بهمه خواهيم شناسانيد آشنايي پيدا كرده و آمد و شد مي‌داشته تا زمينه‌ي كار خود را فراهم گرداند. در همان حال باداره‌ي پرچم و نزد آقاي كسروي بآمد و رفت پرداخته. دورويانه دلبستگي نشان مي‌داده و كتاب براي خواندن مي‌گرفته. ولي از همان روزهاي نخست كاركنان دفتر پرچم برفتار او بدگمان شده و هر بار كه مي‌آمده هوشيارش مي‌بوده‌اند. آخرين ديدارش با آقاي كسروي روز پنجشنبه دوم فروردين ماه در نشست همگاني بوده كه با دو سه تن از همراهان خود آمده بود و چون مي‌خواست نطق كند آقاي كسروي جلو گرفت و گفت : «اينجا جاي نطق نيست. اگر پرسش داريد بكنيد ، اگر ايرادي داريد بگوييد». چون پافشاري و پررويي مي‌نمود و پياپي اجازه‌ي نطق مي‌خواست كساني بخشم آمدند كه برخاستند بزنند آقاي كسروي جلو گرفت و كساني را همراهش گردانيد كه آسوده‌اش تا سر كوچه برسانند.» (4)

(1) : در آن زمان با پنجاه‌هزار تومان می‌شد سه «خانه‌»ی متوسط در تهران خرید.
(2) : شنیدنی است که در اداره‌ی سانسور عراق در جایی که انگلیسها فرمانروای حقیقی بودند و آن هم در زمان جنگ جهانی ، مرجع تقلید شیعیان برای بازرسی و سانسور نامه‌نگاریها ، نماینده داشته.
(3) : کسروی در ماهنامه‌ی «خرداد ‌ماه 1324» و دفتر «شیخ قربان از نجف می‌آید» و کتاب «افسران ما» باین آگاهیها اشاره‌ کرده.
(4) : ماهنامه‌ی خرداد ماه 1324
.
سید ابوالحسن اصفهانی
مجتبا میرلوحی (نواب صفوی)
🔶 دفتر «خراباتیان که بودند و چه می‌گفتند؟»
🔸 خراباتیان که بودند و چه می‌گفتند؟.. (تکه‌ی 3)


اینست فشاره‌ی سخنان آنها. اینست معنی خراباتیگری. اینها گویا از زمان سلجوقیان پیدا شده‌اند و یکی از پیشروان بنام آنها خیام نیشابوری بوده. اما بیپایی این سخنان ـ ما می‌گوییم : آن مقدمه و این نتیجه هر دو غلطست. نه آن مقدمه راست است و نه بر فرض راستی این نتیجه از آن برمی‌آید ، و اینک از یکایک آنها جداگانه سخن می‌رانیم.

این بسیار نادانیست که کسی این جهان را هیچ و پوچ پندارد. اینجهان پر از سامان[=نظم] و آراستگیست ، پر از شگفتیهاست. با یک زبان ساده و آسانی می‌رساند که از روی یک دانش و بینش آفریده شده و از روی یک دانش و بینش می‌گردد ، می‌رساند که یک مقصودی از آن درمیانست.

امروز این دانشها که هست ـ از ستاره‌شناسی و فیزیک و شیمی و جغرافی و پزشکی و ریاضیات و تاریخ و مانند اینها ـ در واقع هر یکی برای نشان دادن یک رشته‌ی دیگری از سامانها و رازهای اینجهان می‌باشد. شما تنها ستاره‌شناسی را بگیرید و ببینید چه اسراری را برای شما روشن می‌گرداند : ملیونها و صدملیونها کره‌ها در این فضای بی‌پایان پراکنده است. با آنهمه دوری و پراکندگی از همدیگر همیشه با یک سامان و آراستگی باهم در کشش و کوشش (تجاذب و تدافع) می‌باشند.

هزارها راز ، هزارها شگفتی ، هزارها سامان در پیش چشم است و هر بیننده‌ای را ناگزیر می‌سازد که در برابر این دستگاه بفروتنی گراید و زبان بستایش و نیایش باز کند ، و این تنها خراباتی شوریده‌مغز خیره‌سر است که بدمستانه فریاد می‌کشد :

ای بیخبر این طاق مجسم هیچسـت
این گنبد و نُه رواق ارقم هیچست

جهان و کار جهان جمله هیچ در هیچست
هزار بار من این نکته کرده‌ام تحقیق

خدا این جهان را بهر آسایش جهانیان آفریده و راه آن را نیز گشاده گردانیده ، و این خود مردمانند که از آن برکناری می‌نمایند و هر ایرادی که هست بخود جهانیانست. اینها سخنانیست که ما در جای خود روشن گردانیده‌ایم (1) و در اینجا بآنها نمی‌توانیم پرداخت. در اینجا دوباره می‌گوییم : بسیار نادانیست که کسانی اینجهان را هیچ و پوچ شناسند و بدانسان این را خوار دارند. همین نمونه‌ای از نافهمی خراباتیانست.

می‌آییم بر سر نتیجه‌ای که از این سخنان می‌گیرند. باید گفت آن نیز غلطست. گرفتم که اینجهان هیچ و پوچست. باز مردمان باید دربند زندگانی خود باشند ، باید گذشته را از یاد نبرند ، اندیشه‌ی آینده کنند ، بیدار و هوشیار باشند ، بکوشند ، آماده ایستند ، خود را از دشمن نگه دارند ، در آرزوی پیشرفت باشند ... یک کلمه باید گفت : باید پروای زندگی کنند و از کوشش و تلاش بازنایستند. اینست آنچه خرد میفرماید. این بسیار غلطست که کسانی ببهانه‌ی آنکه جهان هیچ و پوچست در بند زندگی نباشند. بسیار سبکمغزیست که کسانی بگویند :

خوش باش ندانی ز کجا آمده‌ای
می خور که ندانی بکجا خواهی رفت


پابرگی :
1ـ گفتارهایی که درباره‌ی خداشناسی در ماهنامه‌ی پیمان بچاپ رسیده.


.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هایی که مسلمانان می‌آورند - تکه‌ی ششم


4ـ دین را باصلش بازگردانیم

گاهی نیز گامی بالاتر گزارده چنین گویند : «دین را باصلش بازگردانیم» یا «دین را اصلاح کنیم» این هم سخنیست که از زمان سید جمال‌الدین اسدآبادی پیدا شده بزبانها افتاده. این نیز بهانه‌ی دیگری در دست آنان گردیده.

می‌باید گفت :

نخست : بهانه‌ای بیش نیست و کسی از ملایان تاکنون این نکرده که از کیش خود چشم پوشد و درپی شناختن و شناسانیدن گوهر دین باشد. وهابیان که در آن راه گامهایی برداشته‌اند اینان آنان را بیرون از دین می‌شمارند.

دوم : بازگردانیدن دین بگوهرش نه کاریست که هر کسی بتواند. باید از آنان پرسید : دین را که از گوهرش بیرون برده است که شما بازگردانید؟. شما مگر باین «دین فرعی» یا «فروع دین» بدلخواه آمده بودید که بدلخواه بیرون روید و «اصل» را بگیرید؟!. شما اگر اصل دین را می‌شناختید و توانید شناخت چرا از نخست آن را نپذیرفته‌اید؟!. آیا نه آنست که شما گمراهیهایی را با فهم خود دین شناخته پذیرفته‌اید؟!. و این پس از گفتن ماست که می‌دانید گمراه بوده‌اید؟!. با این حال چگونه می‌خواهید اصل دین را پیدا کنید؟!. مگر فهم خود را عوض کرده‌اید؟!.

چنان گستاخانه می‌گویند : «دین را به اصلش بازگردانیم» که تو گویی سخن از آب خوردن می‌رانند. تو گویی دو چیزیست در برابر چشم ایستاده : یکی اصل دین و دیگری فرع آن ، و اینان چون می‌بینند فرع دین را که گرفته بودند راست درنیامده ، می‌خواهند آن را رها کرده این بار اصلش را گیرند. تو گویی کالایی از بازار خریده‌اند و «بدل» درآمده و می‌خواهند به فروشنده بازگردانیده یکی را که اصل باشد بگیرند.

اگر کسی بگوید : «فلان کوه را برمی‌دارم و بکنار گزارم» بیشتر گزافه نباشد تا گفتن اینان «دین را باصلش بازگردانیم».
چنانکه گفتیم این سخن از زمان سید جمال‌الدین پیدا شده و این خود مایه‌ی آشفتگی بی‌اندازه در کار دین گردیده. از یکسو این بهانه‌ی دیگری در دست پیروان کیشها شده ، که چون می‌خواهند بروی نادانیهای خود ایستادگی نمایند یکی از بهانه‌ها همین را می‌آورند. این گریزگاهی برای ایشان گردیده که چون در برابر ایرادی درماندند بجای آنکه گردن براستی گزارند و بیپایی کیش خود را بپذیرند ، می‌گویند : «اینکه از اصل دین نیست ، باید دین را باصلش بازگردانیم. اگر دین را باصلش بازگردانیم همه‌ی این ایرادها رفع خواهد شد».

از یکسو نیز فریبکارانی این را دستاویز دیگری برای فریفتن مردم گرفته‌اند ، و هر یکی یک دسته از کسانی را که اندک آگاهی از آلودگی مسلمانان می‌دارند با فریب بر خود گرد آورده‌اند واژه‌ی «مصلح» لقبی گردیده که بسیاری از ملایان هوسباز بروی خود گزارده‌اند.

در این چندگاه کسان بسیاری از این گونه ، در اینگوشه و آنگوشه ، برخاسته‌اند و «راه اصلاح» که آنان شناخته‌اند چند چیز است :
یکی آنکه هر کسی هر ایرادی گرفت بگویند از اصل دین نیست. یک چیز را تا ایراد نگرفته‌اند از دینست ، ولی همانکه ایراد گرفته شد از دین نیست.

دیگری آنکه هر سخن نیکی هر کسی گفت بگویند این در اسلام نیز هست و یک آیه‌ای یا حدیثی پیدا کرده با زور گزارش[1] با آن سازش دهند. اینان هر سخنی را از قرآن می‌فهمند بشرط آنکه کسی آن را یک بار بگوید.

دیگری آنکه دانشهای نو را با قرآن و حدیث سازش دهند و چنین وانمایند که پیغمبر اسلام و (همچنین امامان شیعه) همه‌ی دانشها را می‌دانسته‌اند و درمیان گفته‌های خود آنها را بازنموده‌اند.
اینست راه «اصلاح» دین که این «مصلحین» می‌شناسند. و شما چون نیک نگرید دین در دست آنان بازیچه‌ای گردیده که هر زمان رنگ دیگری بآن می‌دهند و هر زمان پینه‌ی دیگری بآن می‌زنند. شما اگر از یکی از آنان بپرسید : «آن اصل دین که می‌گویی کدامست؟. آن را یک بار برای ما بگو» ، پاسخی نخواهید شنید. زیرا در این باره هیچ گونه فهم و آگاهی در نزد ایشان نیست و به یک چیزی تا ایراد گرفته نشود و یا یک سخنی تا گفته نگردد آنان بیرون از دین یا در درون دین نخواهند شناخت.

یکی از اینان در عراق است که کتابی نوشته و چنین وانموده که پیغمبر و دوازده امام ستاره‌شناسی نو را می‌شناخته‌اند و آنچه را که گالیله و کپلر و نیوتن و دیگران با صد رنج پیدا کرده‌اند آنان می‌دانسته‌اند و هزار سال پیش درمیان گفته‌های خود آنها را بازنموده‌اند ، این را با آب و تاب بسیاری برشته‌ی نوشتن کشیده و آیه‌ها و حدیثهای بسیار یاد کرده و کتابش بسیار شناخته می‌باشد.


[1ـ گزارش = تأویل ، بیرون بردن سخنی از معنی راستش. ـ و]


.