🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانههایی که مسلمانان میآورند - تکهی پنجم
3ـ اینها که در اصل دین نبوده
این هم بهانهی دیگریست که آورند. مثلاً شما که پراکندگی مسلمانان را ایراد میگیرید ، پس از آنکه از هر پاسخی درماندند ، این بار سنگر عوض کرده چنین گویند : «اینها که در اصل دین نبوده». یا «اصل دین که چنین نبوده».
میگویم : شما را با گوهر دین چه کار است؟!. شما کجا و گوهر دین کجاست؟!. دین هر مردمی همانست که میدارند و بکار میبندند. دین رخت نیست که دو دست باشد : یکی پاکیزه که در بغچه نگه دارند و دیگری چرکآلوده که به تن کنند. همین پاسخ بهترین نمونه از نافهمی ایشان در زمینهی دینست. اینان دین را برای زندگانی نمیخواهند و از آن نتیجهای در زمینهی زندگانی نمیطلبند. اینست آلودگیهای دین و زیانهای آن را بدیده نمیگیرند.
داستان بسیار شگفتنیست : دینی که پر از گمراهیها گردیده ، پراکندگی بمیان مردمانش افتاده ، صد خواری و پستی رخ داده ، همهی اینها را هیچ میشمارند و بخود دلخوشی میدهند که گوهر دین پاکیزه بوده. این بآن میماند که خانوادهای در یک کاخ ویرانه و درهم شکستهای مینشینند و با مار و رتیل و با خاک و زبیل ساخته روز میگذرانند و بخود دلخوشی داده میگویند : «در نخست این کاخ چنین نمیبوده».
شگفتتر از همه کار شیعه است : هزار سال بیشتر است که این گروه از تودهی مسلمانان جدا گردیدهاند ، دربارهی «امامت» (یا خلافت) راه دیگری پیش گرفتهاند و با تودهی مسلمانان جنگها کردهاند و خونها ریختهاند و اکنون در هر سو گنبدها برپاست. زیارتنامهها آویزانست ، شب و روز شیعیان چشم براه امام ناپیدا میباشند ، در جهان دیگر رستگاری را جز با میانجیگری امامان نشدنی میشمارند ، و اینها همه از «ضروریات دین» است و صدهزار کتاب دربارهی آن نوشته شده است. پس از همهی اینها همینکه از پاسخ درماندند برای آنکه شکست بخود راه ندهند ، چنین میگویند : «اینها در اصل دین نبوده» آدم درمیماند چه پاسخی باینان گوید! درمیماند که چه نامی باین نادانی دهد!.
یکی نمیپرسد : اگر اینها در گوهر دین نمیبوده پس شما چرا گرفتهاید؟!. چرا آنهمه خونها ریختهاید؟!. چرا آنهمه کتابها نوشتهاید؟!.
داستان اینان داستان آن چیتفروشست که دو نیم گز نگه داشتی : یکی درست در زیر دوشکچه گزاردی و دیگری نادرست که بدست گرفته با آن چیت فروختی و اگر گاهی خرندهای کم بودن چیت را فهمیده بر سرش آمدی آن نیم گز درست را از زیر دوشکچه درآورده نشان دادی و چنین گفتی : «ببین این نیم گز درست است».
شنیدنیست که روزی در نشستی سخن از امام ناپیدا میرفت و ملایی چنین میگفت : «این از ضروریات دینست. هر که انکار کند مرتد شده ، من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة الجاهلیه»[1] . سپس گفتگوی دیگری بمیان آمد و ملا چنین گفت : «من نمیدانم این فرنگیها چرا باسلام نمیآیند؟!.» یکی از باشندگان[=حاضران] برای ایراد چنین پاسخ داد : «بسیاری از فرنگیها میخواهند باسلام بیایند ، ولی درماندهاند که آیا سنی شوند یا شیعی باشند ، شیخی گردند ، یا متشرع شوند ، با صوفیگری چه رفتاری پیش گیرند ... اینها جلوشان را گرفته است» ملا شتابزده گفت : «هیچ کدام از اینها را نگیرند. اصل اسلام را بپذیرند». پاسخ دهنده گفت : «پس پیداست که اصل اسلام جز این کیشهاست ، و من نمیدانم آن در کجاست؟!. آنگاه پس چرا خود شما آن را نگرفتهاید؟!. شما در همین نشست میگفتید داستان امام زمان از ضروریات دینست و کسی که آن را نپذیرد مرتد از جهان رفته و حدیث برای ما میخواندید. پس کنون چگونه میگویید که فرنگیان اصل اسلام را بپذیرند؟!. اگر یک فرنگی مسلمان شود ولی امام ناپیدا را نپذیرد آیا شما او را مسلمان درست خواهید شناخت؟!.» بیچاره ملا از پاسخ درماند و به یک جملههایی پرداخت که جز چرندبافی شمرده نمیشد.
روزی با دیگری گفتم : اگر کار اینست که دین تنها گوهرش پاک باشد و پس از آن به هر حالی افتاد بیفتد و هر آلودگی یافت بیابد ، پس شما چه ایرادی به دینهای زرتشتی و جهودی و مسیحی میدارید؟!. مگر آنها گوهرشان پاک نبوده؟!. چه جدایی میانهی اسلام با آنها توان گذاشت؟!. چه شده که آنها آلوده گردیده بودند و از میان بروند ، و این اسلام با صد آلودگی همچنان بماند و جای ایراد نباشد؟!.
[1ـ کسی که مرد و امام زمانش را نشناخت نادان از جهان رفته است. ـ و]
.
🔸 گفتار دوم : بهانههایی که مسلمانان میآورند - تکهی پنجم
3ـ اینها که در اصل دین نبوده
این هم بهانهی دیگریست که آورند. مثلاً شما که پراکندگی مسلمانان را ایراد میگیرید ، پس از آنکه از هر پاسخی درماندند ، این بار سنگر عوض کرده چنین گویند : «اینها که در اصل دین نبوده». یا «اصل دین که چنین نبوده».
میگویم : شما را با گوهر دین چه کار است؟!. شما کجا و گوهر دین کجاست؟!. دین هر مردمی همانست که میدارند و بکار میبندند. دین رخت نیست که دو دست باشد : یکی پاکیزه که در بغچه نگه دارند و دیگری چرکآلوده که به تن کنند. همین پاسخ بهترین نمونه از نافهمی ایشان در زمینهی دینست. اینان دین را برای زندگانی نمیخواهند و از آن نتیجهای در زمینهی زندگانی نمیطلبند. اینست آلودگیهای دین و زیانهای آن را بدیده نمیگیرند.
داستان بسیار شگفتنیست : دینی که پر از گمراهیها گردیده ، پراکندگی بمیان مردمانش افتاده ، صد خواری و پستی رخ داده ، همهی اینها را هیچ میشمارند و بخود دلخوشی میدهند که گوهر دین پاکیزه بوده. این بآن میماند که خانوادهای در یک کاخ ویرانه و درهم شکستهای مینشینند و با مار و رتیل و با خاک و زبیل ساخته روز میگذرانند و بخود دلخوشی داده میگویند : «در نخست این کاخ چنین نمیبوده».
شگفتتر از همه کار شیعه است : هزار سال بیشتر است که این گروه از تودهی مسلمانان جدا گردیدهاند ، دربارهی «امامت» (یا خلافت) راه دیگری پیش گرفتهاند و با تودهی مسلمانان جنگها کردهاند و خونها ریختهاند و اکنون در هر سو گنبدها برپاست. زیارتنامهها آویزانست ، شب و روز شیعیان چشم براه امام ناپیدا میباشند ، در جهان دیگر رستگاری را جز با میانجیگری امامان نشدنی میشمارند ، و اینها همه از «ضروریات دین» است و صدهزار کتاب دربارهی آن نوشته شده است. پس از همهی اینها همینکه از پاسخ درماندند برای آنکه شکست بخود راه ندهند ، چنین میگویند : «اینها در اصل دین نبوده» آدم درمیماند چه پاسخی باینان گوید! درمیماند که چه نامی باین نادانی دهد!.
یکی نمیپرسد : اگر اینها در گوهر دین نمیبوده پس شما چرا گرفتهاید؟!. چرا آنهمه خونها ریختهاید؟!. چرا آنهمه کتابها نوشتهاید؟!.
داستان اینان داستان آن چیتفروشست که دو نیم گز نگه داشتی : یکی درست در زیر دوشکچه گزاردی و دیگری نادرست که بدست گرفته با آن چیت فروختی و اگر گاهی خرندهای کم بودن چیت را فهمیده بر سرش آمدی آن نیم گز درست را از زیر دوشکچه درآورده نشان دادی و چنین گفتی : «ببین این نیم گز درست است».
شنیدنیست که روزی در نشستی سخن از امام ناپیدا میرفت و ملایی چنین میگفت : «این از ضروریات دینست. هر که انکار کند مرتد شده ، من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة الجاهلیه»[1] . سپس گفتگوی دیگری بمیان آمد و ملا چنین گفت : «من نمیدانم این فرنگیها چرا باسلام نمیآیند؟!.» یکی از باشندگان[=حاضران] برای ایراد چنین پاسخ داد : «بسیاری از فرنگیها میخواهند باسلام بیایند ، ولی درماندهاند که آیا سنی شوند یا شیعی باشند ، شیخی گردند ، یا متشرع شوند ، با صوفیگری چه رفتاری پیش گیرند ... اینها جلوشان را گرفته است» ملا شتابزده گفت : «هیچ کدام از اینها را نگیرند. اصل اسلام را بپذیرند». پاسخ دهنده گفت : «پس پیداست که اصل اسلام جز این کیشهاست ، و من نمیدانم آن در کجاست؟!. آنگاه پس چرا خود شما آن را نگرفتهاید؟!. شما در همین نشست میگفتید داستان امام زمان از ضروریات دینست و کسی که آن را نپذیرد مرتد از جهان رفته و حدیث برای ما میخواندید. پس کنون چگونه میگویید که فرنگیان اصل اسلام را بپذیرند؟!. اگر یک فرنگی مسلمان شود ولی امام ناپیدا را نپذیرد آیا شما او را مسلمان درست خواهید شناخت؟!.» بیچاره ملا از پاسخ درماند و به یک جملههایی پرداخت که جز چرندبافی شمرده نمیشد.
روزی با دیگری گفتم : اگر کار اینست که دین تنها گوهرش پاک باشد و پس از آن به هر حالی افتاد بیفتد و هر آلودگی یافت بیابد ، پس شما چه ایرادی به دینهای زرتشتی و جهودی و مسیحی میدارید؟!. مگر آنها گوهرشان پاک نبوده؟!. چه جدایی میانهی اسلام با آنها توان گذاشت؟!. چه شده که آنها آلوده گردیده بودند و از میان بروند ، و این اسلام با صد آلودگی همچنان بماند و جای ایراد نباشد؟!.
[1ـ کسی که مرد و امام زمانش را نشناخت نادان از جهان رفته است. ـ و]
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 28
اما اینکه شما بمسببین دیکتاتوری سخنی نگویید و آنها را بر سر کارهای خود بگزارید و تنها یک رئیس شهربانی را با چند تن مأمورین زیردست او ، بعنوان اینکه چرا در زمان دیکتاتوری بقوانین متروکهی دورهی دمکراسی عمل نکرده بپای محاکمه آورید و بدینسان هایهوی کنید چیزیست که همه کس را بخود خواهید خندانید.
من از شما میپرسم : دیروز چه کسی را اگر رئیس شهربانی میکردند نمیپذیرفت؟!. همین دادستان که نعرههای سامعهخراش را میکشد اگر کاریر (1) او بجای وزارت دادگستری در شهربانی بودی و طی مراحل کرده بآنجا رسیدی که رئیس شهربانی گردد و توقیفهای خلاف قانون کند آیا نپذیرفته خودداری مینمود؟!. چنین چیزی را میتوان تصور کرد؟!.
دریغا در اینجا سخنانی گفته میشود که میبایست همه را بتکان آورَد ولی دیده میشود ترتیب اثری نمینمایند. چند روز پیش آقای مختار توضیح داد که کسانی که از وزیران یا از دادستانها یا از دیگران بدیدن زندان میآمدند زبان بستایش گشاده میگفتند اینجا زندان نیست یک مدرسه است. آیا او این را دروغ میگفت؟!. آیا ما نمیدانیم که دیروز همگی رضایت داشتند و ستایشها مینمودند. ولی امروز دانسته نیست در سایهی چه تحریکی چنین پروندهای تشکیل دادهاند و میخواهند یک رئیس شهربانی و چند تن زیردستان او را نابود گردانند.
من گفتم در اجرای قوانین جزایی جلوگیری عملی نیز شرطست. ما اگر قمار را جرم میشناسیم باید از وسائل آن نیز جلوگیری کنیم و اگر کسی را بقماربازی شناختیم نسبت باو اظهار نفرت نماییم و ناخشنودی خود را باو بفهمانیم.
کسانی که امروز میگویند کارهای شهربانی جرم بوده بگویند دیروز کدام حس نفرتی را در برابر آنها نشان دادهاند؟!. در کدام مجلس بوده که از احترام مختار کاستهاند؟!. کدام ایراد را باو گرفتهاند؟!. اگر در آن هنگام بمختار ایراد میگرفتند یک جرمی را که کرده بود بجرم دومی جسارت پیدا نمیکرد. ولی که بوده که باو ایراد گرفته؟!. از ایراد میترسیدند ، که بوده که باو انضجاری از خود نشان داده؟!. ما مگر نمیدانیم که دیروز چه چاپلوسیها از این آقای مختار مینمودند؟!.
بسیار شگفت است که ما که دیروز در زمان دیکتاتوری رنج کشیده و آسیب دیدهایم امروز بنام آبروی کشور یا بملاحظهی نیکیهایی که از آن زمان میشناسیم بخاموشی گراییدهایم و بعوض ما خود عمّال آن زمان بمیان افتادهاند و این نعرههای عنیف را میکشند.
دیروز آقای محیط در اینجا سخنی گفت که بایستی همه را بتکان آورد. گفت هنگامی که من در سنندج بودم همین دادستان (2) با تلگراف دستور داده که مرا از آنجا تبعید کنند. ببینید کسی که دیروز باستناد دیکتاتوری بمردم ستم میکرده اکنون این پرونده را تشکیل داده میخواهد ستمگران زمان دیکتاتوری را بمجازات رساند. در اینجاست که آدم الفاظ و کلمات را عاجز از بیان احساسات قلبی خود مییابد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ career (محل یا پیشینهی) شغل
2ـ جلال عبدُه پسر محمدتقی عبده بروجردی
.
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 28
اما اینکه شما بمسببین دیکتاتوری سخنی نگویید و آنها را بر سر کارهای خود بگزارید و تنها یک رئیس شهربانی را با چند تن مأمورین زیردست او ، بعنوان اینکه چرا در زمان دیکتاتوری بقوانین متروکهی دورهی دمکراسی عمل نکرده بپای محاکمه آورید و بدینسان هایهوی کنید چیزیست که همه کس را بخود خواهید خندانید.
من از شما میپرسم : دیروز چه کسی را اگر رئیس شهربانی میکردند نمیپذیرفت؟!. همین دادستان که نعرههای سامعهخراش را میکشد اگر کاریر (1) او بجای وزارت دادگستری در شهربانی بودی و طی مراحل کرده بآنجا رسیدی که رئیس شهربانی گردد و توقیفهای خلاف قانون کند آیا نپذیرفته خودداری مینمود؟!. چنین چیزی را میتوان تصور کرد؟!.
دریغا در اینجا سخنانی گفته میشود که میبایست همه را بتکان آورَد ولی دیده میشود ترتیب اثری نمینمایند. چند روز پیش آقای مختار توضیح داد که کسانی که از وزیران یا از دادستانها یا از دیگران بدیدن زندان میآمدند زبان بستایش گشاده میگفتند اینجا زندان نیست یک مدرسه است. آیا او این را دروغ میگفت؟!. آیا ما نمیدانیم که دیروز همگی رضایت داشتند و ستایشها مینمودند. ولی امروز دانسته نیست در سایهی چه تحریکی چنین پروندهای تشکیل دادهاند و میخواهند یک رئیس شهربانی و چند تن زیردستان او را نابود گردانند.
من گفتم در اجرای قوانین جزایی جلوگیری عملی نیز شرطست. ما اگر قمار را جرم میشناسیم باید از وسائل آن نیز جلوگیری کنیم و اگر کسی را بقماربازی شناختیم نسبت باو اظهار نفرت نماییم و ناخشنودی خود را باو بفهمانیم.
کسانی که امروز میگویند کارهای شهربانی جرم بوده بگویند دیروز کدام حس نفرتی را در برابر آنها نشان دادهاند؟!. در کدام مجلس بوده که از احترام مختار کاستهاند؟!. کدام ایراد را باو گرفتهاند؟!. اگر در آن هنگام بمختار ایراد میگرفتند یک جرمی را که کرده بود بجرم دومی جسارت پیدا نمیکرد. ولی که بوده که باو ایراد گرفته؟!. از ایراد میترسیدند ، که بوده که باو انضجاری از خود نشان داده؟!. ما مگر نمیدانیم که دیروز چه چاپلوسیها از این آقای مختار مینمودند؟!.
بسیار شگفت است که ما که دیروز در زمان دیکتاتوری رنج کشیده و آسیب دیدهایم امروز بنام آبروی کشور یا بملاحظهی نیکیهایی که از آن زمان میشناسیم بخاموشی گراییدهایم و بعوض ما خود عمّال آن زمان بمیان افتادهاند و این نعرههای عنیف را میکشند.
دیروز آقای محیط در اینجا سخنی گفت که بایستی همه را بتکان آورد. گفت هنگامی که من در سنندج بودم همین دادستان (2) با تلگراف دستور داده که مرا از آنجا تبعید کنند. ببینید کسی که دیروز باستناد دیکتاتوری بمردم ستم میکرده اکنون این پرونده را تشکیل داده میخواهد ستمگران زمان دیکتاتوری را بمجازات رساند. در اینجاست که آدم الفاظ و کلمات را عاجز از بیان احساسات قلبی خود مییابد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ career (محل یا پیشینهی) شغل
2ـ جلال عبدُه پسر محمدتقی عبده بروجردی
.
✴️ باز هم در پیرامون «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین»
در 28 تیرماه 1399 خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در گفتاری، امضاء کنوانسیون سراپا زیان «وضعیت حقوقی دریای کاسپین 1397» را «دستاوردی دیپلماتیک – حقوقی برای ایران» نامید. خبرگزاری دولت در بخشی از این گفتار در دروغی بیشرمانه، امضاء این کنوانسیون را برخلاف سیاست و خواست دولت آمریکا یاد کرده و مینویسد: «به توافق رسیدن کشورهای حاشیه دریای خزر بر سر کنوانسبون این دریا ضربهای کاری به تلاشهای واشنگتن برای منزوی کردن کشورها بوده است ... بدین ترتیب توافق ... نقطه مقابل سیاستی خواهد بود که ترامپ در قبال مسائل جهانی اتخاذ کرده است ...» 1
امضاء «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین» را دستاوردی حقوقی و دیپلماتیک برای ایران و بر خلاف سیاستهای آمریکا وانمودن، دروغ شاخدار و فریبکاری بزرگیست. در این گفتار بروشن نمودن این نکته پرداخته میشود و نشان داده میشود که این کنوانسیون، گذشته از اینکه بسود دولتهای نوخاسته همسایه ما بوده، همسو و سازگار با سیاستهای آمریکا و سود کمپانیهای چندملیتی نیز میباشد. پذیرش تقسیم منابع نفت و گاز بستر و زیربستر دریا و پیشبینی کشیدن لولههای نفت و گاز از بستر دریا و بیرون راندن ایران از دریای کاسپین، نکته هایی است که مورد پشتیبانی دولت آمریکا بوده و همواره در بیانات رسمی دولت آمریکا درباره کاسپین پس از زمان فروپاشی شوروی بازتاب داشته.
1 - تقسیم بستر دریا و مشاع بودن سطح دریا
موضع رسمی روسیه تا سال 1998 ، مشاع و مشترک بودن سطح و بستر دریا برپایه معاهدات 1921 و 1940 شوروی با ایران بوده است. انگیزه روسیه برای مشاع شمردن سطح دریا، نظامی و امنیتی و انگیزه آن برای مشاع دانستن بستر دریا ، شرکت در منابع نفت و گاز سراسر دریا بوده. این در حالی است که کمپانیهای نفتی که پس از فروپاشی شوروی باین دریا تاخت آورده و قراردادهایی با دولتهای نوخاسته پیرامون آن بسته بودند (از جمله قرارداد 1994 با دولت باکو که از آن بهعنوان «قرارداد قرن» یاد کردند)، سودشان در این بود که مالکیت دولتهای طرف قرارداد بر منطقه مورد بهرهبرداری تثبیت و قطعی گردد. موضع رسمی وزارت خارجه آمریکا نیز با لحاظ منافع کمپانیهای نفتی، در همین جهت بوده.
گزارش سال 1997 وزارت خارجه آمریکا با عنوان «پیشرفت انرژی در منطقه کاسپین» یک نمونه از این مواضع است. در این گزارش آمده بود: «تقسیم بستر دریا به مناطق انحصاری ملی سبب شکوفایی توسعه در منطقه خواهد شد، حال آنکه «استفاده مشترک» آن را بهتعویق خواهد انداخت. رویکرد مبتنی بر مالکیت مشترک، فرایندی است کند و دشوار برای رسیدن به توافق با پنج کشور منطقه. هیچ شیوهای برای ایجاد یک منطقه مشترک نمیشناسیم که از جنبه مالی بینالمللی منجر به مشکلاتی نشود. براین باوریم که مجاز داشتن یک دولت ساحلی دیگر در زمینه بهرهبرداری از منابع واقع در آبهای پیوسته به ساحل، امر توسعه را فلج خواهد کرد. دولتهای ساحلی نیاز دارند که بتوانند منابعشان را در سطح دریا و زیر آن حمل و نقل کنند.» 2
روسیه نیز از سال 1998 (1377 خورشیدی) موضع خود را اندکی تغییر داده و رژیم حقوقی دوگانه را پیشنهاد نمود : از یکسو مشاع بودن سطح دریا برای تأمین منافع نظامی و امنیتی روسیه و آزادی عمل ناوگان دریایی آن در سراسر دریا و تثبیت چیرگی نظامی آن در این دریا. از سوی دیگر، تقسیم بستر دریا چنانکه خواست کمپانیهای نفتی و آمریکا و دولتهای ترکمنستان و آران و قزاقستان بود. باید این نکته را نیز گفت که هریک از کشورهای نوخاسته در قراردادهای نفتی و گازی خود برای خرسندسازی روسیه، سهمی نیز برای آن بدیده گرفتند و بدینسان با پیشنهاد رژیم حقوقی دوگانه (اشتراک سطح و تقسیم بستر دریا) که در کنوانسیون مورداشاره بازتاب یافته، روسیه با سه دولت دیگر همسایه و آمریکا و کمپانیهای نفتی، بسازش رسیدند و ایران از دریای کاسپین بیرون رانده شد.
1- https://www.irna.ir/news/83854927/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A2%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A6%D9%88-%DB%B2%DB%B0%DB%B1%DB%B8-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C
2- بنگرید به دفتر نویساد درباره «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین» در همین کانال 👇
در 28 تیرماه 1399 خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در گفتاری، امضاء کنوانسیون سراپا زیان «وضعیت حقوقی دریای کاسپین 1397» را «دستاوردی دیپلماتیک – حقوقی برای ایران» نامید. خبرگزاری دولت در بخشی از این گفتار در دروغی بیشرمانه، امضاء این کنوانسیون را برخلاف سیاست و خواست دولت آمریکا یاد کرده و مینویسد: «به توافق رسیدن کشورهای حاشیه دریای خزر بر سر کنوانسبون این دریا ضربهای کاری به تلاشهای واشنگتن برای منزوی کردن کشورها بوده است ... بدین ترتیب توافق ... نقطه مقابل سیاستی خواهد بود که ترامپ در قبال مسائل جهانی اتخاذ کرده است ...» 1
امضاء «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین» را دستاوردی حقوقی و دیپلماتیک برای ایران و بر خلاف سیاستهای آمریکا وانمودن، دروغ شاخدار و فریبکاری بزرگیست. در این گفتار بروشن نمودن این نکته پرداخته میشود و نشان داده میشود که این کنوانسیون، گذشته از اینکه بسود دولتهای نوخاسته همسایه ما بوده، همسو و سازگار با سیاستهای آمریکا و سود کمپانیهای چندملیتی نیز میباشد. پذیرش تقسیم منابع نفت و گاز بستر و زیربستر دریا و پیشبینی کشیدن لولههای نفت و گاز از بستر دریا و بیرون راندن ایران از دریای کاسپین، نکته هایی است که مورد پشتیبانی دولت آمریکا بوده و همواره در بیانات رسمی دولت آمریکا درباره کاسپین پس از زمان فروپاشی شوروی بازتاب داشته.
1 - تقسیم بستر دریا و مشاع بودن سطح دریا
موضع رسمی روسیه تا سال 1998 ، مشاع و مشترک بودن سطح و بستر دریا برپایه معاهدات 1921 و 1940 شوروی با ایران بوده است. انگیزه روسیه برای مشاع شمردن سطح دریا، نظامی و امنیتی و انگیزه آن برای مشاع دانستن بستر دریا ، شرکت در منابع نفت و گاز سراسر دریا بوده. این در حالی است که کمپانیهای نفتی که پس از فروپاشی شوروی باین دریا تاخت آورده و قراردادهایی با دولتهای نوخاسته پیرامون آن بسته بودند (از جمله قرارداد 1994 با دولت باکو که از آن بهعنوان «قرارداد قرن» یاد کردند)، سودشان در این بود که مالکیت دولتهای طرف قرارداد بر منطقه مورد بهرهبرداری تثبیت و قطعی گردد. موضع رسمی وزارت خارجه آمریکا نیز با لحاظ منافع کمپانیهای نفتی، در همین جهت بوده.
گزارش سال 1997 وزارت خارجه آمریکا با عنوان «پیشرفت انرژی در منطقه کاسپین» یک نمونه از این مواضع است. در این گزارش آمده بود: «تقسیم بستر دریا به مناطق انحصاری ملی سبب شکوفایی توسعه در منطقه خواهد شد، حال آنکه «استفاده مشترک» آن را بهتعویق خواهد انداخت. رویکرد مبتنی بر مالکیت مشترک، فرایندی است کند و دشوار برای رسیدن به توافق با پنج کشور منطقه. هیچ شیوهای برای ایجاد یک منطقه مشترک نمیشناسیم که از جنبه مالی بینالمللی منجر به مشکلاتی نشود. براین باوریم که مجاز داشتن یک دولت ساحلی دیگر در زمینه بهرهبرداری از منابع واقع در آبهای پیوسته به ساحل، امر توسعه را فلج خواهد کرد. دولتهای ساحلی نیاز دارند که بتوانند منابعشان را در سطح دریا و زیر آن حمل و نقل کنند.» 2
روسیه نیز از سال 1998 (1377 خورشیدی) موضع خود را اندکی تغییر داده و رژیم حقوقی دوگانه را پیشنهاد نمود : از یکسو مشاع بودن سطح دریا برای تأمین منافع نظامی و امنیتی روسیه و آزادی عمل ناوگان دریایی آن در سراسر دریا و تثبیت چیرگی نظامی آن در این دریا. از سوی دیگر، تقسیم بستر دریا چنانکه خواست کمپانیهای نفتی و آمریکا و دولتهای ترکمنستان و آران و قزاقستان بود. باید این نکته را نیز گفت که هریک از کشورهای نوخاسته در قراردادهای نفتی و گازی خود برای خرسندسازی روسیه، سهمی نیز برای آن بدیده گرفتند و بدینسان با پیشنهاد رژیم حقوقی دوگانه (اشتراک سطح و تقسیم بستر دریا) که در کنوانسیون مورداشاره بازتاب یافته، روسیه با سه دولت دیگر همسایه و آمریکا و کمپانیهای نفتی، بسازش رسیدند و ایران از دریای کاسپین بیرون رانده شد.
1- https://www.irna.ir/news/83854927/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A2%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A6%D9%88-%DB%B2%DB%B0%DB%B1%DB%B8-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C
2- بنگرید به دفتر نویساد درباره «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین» در همین کانال 👇
2 – کشیدن لولههای انتقال نفت و گاز از بستر دریا
در این روزها یکی از چیزهایی که در سرنوشت ایران و کشورهای همسایه آن هناینده (مؤثر) میباشد و آنها را بازیچه سیاستهای دولتهای بزرگ و کمپانیهای نفتی گردانیده، خطوط انتقال انرژی میباشند. اروپا بهعنوان «متحد» آمریکا نیاز به واردات نفت و گاز دارد و از اینجاست که دریای کاسپین، خلیج فارس و کشورهای پیرامون آن میدان «بازی بزرگ استراتژیک گازی» دولتهای بزرگ گردیده اند.
باشد که خوانندگان فراموش ننمودهاند زمانی که طالبان برخاستند و افغانستان (خراسان و سیستان بزرگ) را درنوردیده و با شکست دادن گروه های دیگر، بجنگ داخلی پایان دادند، در غرب برخی نشریات و همایشهای وابسته به کمپانی های نفتی بستایش و هواداری از طالبان پرداخته بودند. انگیزه آن هواداری، همانا طرح «خط لوله» از ترکمنستان به اقیانوس هند بود که باید از افغانستان میگذشت و برای آن نیاز به پایان یافتن جنگ داخلی و سرکار آوردن دولتی بود که امنیت این لوله را تضمین نماید. همچنین سرچشمه جنگ داخلی سوریه و دخالتهای قطر و ترکیه برای برانداختن حکومت سوریه را نیز نبرد بر سر «لولههای گاز» دانستهاند.
یکی از طرحهای آمریکا برای تأمین گاز ترکیه و متحدان اروپاییش، طرح «ترانس کاسپین» (فرا کاسپین) میباشد که معنی آن اینست که نفت و گاز ترکمستان و قزاقستان از کف دریا به باکو و از آنجا به اروپا انتقال یابد. پیداست چنین طرحی بزیان ایران است و تا ایران از این دریا بیرون رانده نشود، چنین طرحی مجری نخواهد شد. این کاری است که با امضاء کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین رخ داد. زیرا از یکسو در ماده 14 آن کشیدن این خطوط زیردریایی پیشبینی شده و از سوی دیگر، با گزاردن محدودیت برای تقویت نیروی دریایی ایران در این دریا، ایران در این دریا «خلع سلاح» و از کاسپین «اخراج» گردیده.
در ماده 14 این کنوانسیون، کشیدن خطوط انتقال نفت و گاز زیردریایی مشروط به انطباق آن با «استانداردهای زیستمحیطی» پیشبینی شده. پیداست روسیه این شرط را بهعنوان یک حق «وتو» برای خود نگهداشته و هرگاه رضایت آن جلب شود، این طرح اجرا خواهد شد.
نکته اینست که تجویز کشیدن خطوط لوله از بستر کاسپین در ماده 14 کنوانسیون، مایه خرسندی و شادمانی دولت آمریکا نیز گردید. این خرسندی در دو نامهای که دونالد ترامپ رئیس جمهور پیشین آمریکا در بهار 1398 برای رئیس جمهور باکو 1 و ترکمنستان 2 فرستاده بازتاب یافته. ترامپ در نامه به رئیس ترکمنستان بهاین کنوانسیون اشاره و اظهار امیدواری نمود که ترکمنستان بتواند از مزایای فرصت نوین صادرات گاز به غرب که از کنوانسیون یادشده بدست آمده، برخوردار گردد.
نتیجه اینکه برخلاف دروغ شاخدار خبرگزاری دولت ، این کنوانسیون نه تنها برخلاف خواست آمریکا نبوده بلکه همسو با سیاستهای دولت آمریکا درباره جمهوری اسلامی و تأمین گاز اروپا و همچنین سود کمپانیهای چندملیتی بوده و جمهوری اسلامی با امضاء این کنوانسیون، منافع و حقوق ایران را گذشته از باکو و ترکمنستان و قزاقستان و روسیه و ترکیه به آمریکا و کمپانیهای نفتی نیز باخت.
در پایان آرزومندیم نویسندگان و گویندگان و استادان دانشگاه ایرانخواه، زیانها و آسیبهای این کنوانسیون را بمردم یادآوری نمایند تا در نتیجه جوش و خروش و اعتراض مردم جلوی تصویب این کنوانسیون سراپا زیان گرفته شود.
1- https://en.president.az/articles/33318
2- https://turkmenistannewsgazette.com/trump-expressed-hope-that-turkmenistan-will-be-able-to-export-gas-to-the-west/
در این روزها یکی از چیزهایی که در سرنوشت ایران و کشورهای همسایه آن هناینده (مؤثر) میباشد و آنها را بازیچه سیاستهای دولتهای بزرگ و کمپانیهای نفتی گردانیده، خطوط انتقال انرژی میباشند. اروپا بهعنوان «متحد» آمریکا نیاز به واردات نفت و گاز دارد و از اینجاست که دریای کاسپین، خلیج فارس و کشورهای پیرامون آن میدان «بازی بزرگ استراتژیک گازی» دولتهای بزرگ گردیده اند.
باشد که خوانندگان فراموش ننمودهاند زمانی که طالبان برخاستند و افغانستان (خراسان و سیستان بزرگ) را درنوردیده و با شکست دادن گروه های دیگر، بجنگ داخلی پایان دادند، در غرب برخی نشریات و همایشهای وابسته به کمپانی های نفتی بستایش و هواداری از طالبان پرداخته بودند. انگیزه آن هواداری، همانا طرح «خط لوله» از ترکمنستان به اقیانوس هند بود که باید از افغانستان میگذشت و برای آن نیاز به پایان یافتن جنگ داخلی و سرکار آوردن دولتی بود که امنیت این لوله را تضمین نماید. همچنین سرچشمه جنگ داخلی سوریه و دخالتهای قطر و ترکیه برای برانداختن حکومت سوریه را نیز نبرد بر سر «لولههای گاز» دانستهاند.
یکی از طرحهای آمریکا برای تأمین گاز ترکیه و متحدان اروپاییش، طرح «ترانس کاسپین» (فرا کاسپین) میباشد که معنی آن اینست که نفت و گاز ترکمستان و قزاقستان از کف دریا به باکو و از آنجا به اروپا انتقال یابد. پیداست چنین طرحی بزیان ایران است و تا ایران از این دریا بیرون رانده نشود، چنین طرحی مجری نخواهد شد. این کاری است که با امضاء کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین رخ داد. زیرا از یکسو در ماده 14 آن کشیدن این خطوط زیردریایی پیشبینی شده و از سوی دیگر، با گزاردن محدودیت برای تقویت نیروی دریایی ایران در این دریا، ایران در این دریا «خلع سلاح» و از کاسپین «اخراج» گردیده.
در ماده 14 این کنوانسیون، کشیدن خطوط انتقال نفت و گاز زیردریایی مشروط به انطباق آن با «استانداردهای زیستمحیطی» پیشبینی شده. پیداست روسیه این شرط را بهعنوان یک حق «وتو» برای خود نگهداشته و هرگاه رضایت آن جلب شود، این طرح اجرا خواهد شد.
نکته اینست که تجویز کشیدن خطوط لوله از بستر کاسپین در ماده 14 کنوانسیون، مایه خرسندی و شادمانی دولت آمریکا نیز گردید. این خرسندی در دو نامهای که دونالد ترامپ رئیس جمهور پیشین آمریکا در بهار 1398 برای رئیس جمهور باکو 1 و ترکمنستان 2 فرستاده بازتاب یافته. ترامپ در نامه به رئیس ترکمنستان بهاین کنوانسیون اشاره و اظهار امیدواری نمود که ترکمنستان بتواند از مزایای فرصت نوین صادرات گاز به غرب که از کنوانسیون یادشده بدست آمده، برخوردار گردد.
نتیجه اینکه برخلاف دروغ شاخدار خبرگزاری دولت ، این کنوانسیون نه تنها برخلاف خواست آمریکا نبوده بلکه همسو با سیاستهای دولت آمریکا درباره جمهوری اسلامی و تأمین گاز اروپا و همچنین سود کمپانیهای چندملیتی بوده و جمهوری اسلامی با امضاء این کنوانسیون، منافع و حقوق ایران را گذشته از باکو و ترکمنستان و قزاقستان و روسیه و ترکیه به آمریکا و کمپانیهای نفتی نیز باخت.
در پایان آرزومندیم نویسندگان و گویندگان و استادان دانشگاه ایرانخواه، زیانها و آسیبهای این کنوانسیون را بمردم یادآوری نمایند تا در نتیجه جوش و خروش و اعتراض مردم جلوی تصویب این کنوانسیون سراپا زیان گرفته شود.
1- https://en.president.az/articles/33318
2- https://turkmenistannewsgazette.com/trump-expressed-hope-that-turkmenistan-will-be-able-to-export-gas-to-the-west/
en.president.az
Official web-site of President of Azerbaijan Republic - DOCUMENTS » Letters
✴️ چگونگی ترور یکم کسروی
(تکهی یکم)
🔸کوشاد تلگرام : چون ترور یکم کسروی که در اردیبهشت 1324 رخ داد ، جنایت ننگینی در این کشور بود که در تاریخ مانده و خواهد ماند ، و از آنسو دستگاه ملایان به آن پیشامد رنگهای دلخواه خود را داده و از آن سند قهرمانی برای خود تراشیده ، اینست این رشته گفتارها را برای روشن شدن چگونگی آن پیشامد و آگاهی خوانندگان ، از امروز تکه تکه خواهیم آورد.
نقشهی کشتن کسروی را ملایان از سال 1322 در ایران و عراق عرب ریختند و برای آن پانصدهزار ریال پول (1) تهیه کردند. در نوروز 1323 نوشتهای از نجف بدست کسروی میرسد که از این قصد جنایتکاران آگاهی میداد. در آن زمان دولت عراق زیر نفوذ و دستنشاندهی دولت انگلیس و ایران نیز در اشغال نظامی انگلیس بود. گفته شده در آن زمان برخی از وابستگان به دستگاه نجف که از تصمیم کشتن کسروی آگاه میگردند در نامهنگاریها با کسان خود در ایران ، این موضوع را مینویسند. در آن زمان سید ابوالحسن اصفهانی (مرجع تقلید شیعیان) ، نمایندگانی در ادارهی سانسور عراق داشته است (2) که این نامهها را ضبط میکنند و دستگاه ملایان چون میبینند کسان نامحرمی از بیرون از قصد ایشان آگاه گردیدهاند ، تا چندی نقشهی جنایت را به تأخیر میاندازند. کسروی از قصد جنایتکاران آگاه بوده ولی بروی مردی خود نیاورده و بهمهی سختیها و تهدیدها تاب میآورد.(3)
پس از چندی ملایان که از پاسخ دادن به ایرادهای کسروی درمانده بودند ، درپی اجرای تصمیم خود برمیآیند. چهبسا مجتبا میرلوحی که در آبادان جایی که تنها انگلیسها فرمانروا بودند کارگر شرکت نفت ایران و انگلیس بود ، برای چنین مقصودی به نجف فرستاده شد. از آنجا نیز به ایران فرستاده میشود و در تهران بکسانی شناسانیده میگردد تا از هر باره او را در اجرای این نقشهی شوم یاری رسانند. در ماهنامهی خرداد ماه 1324 در این باره چنین آمده :
«جاني يا مجتبا نواب صفوي از يك خانوادهي گمنامست[زاییده شده در سال 1303]. پدرش مرد شناختهاي نبوده. چنانكه گفته ميشود يك برادرش در تهران از چاقوكشهاي پيشينهدار است. اما خود جاني چند سال پيش به آبادان رفته و در آنجا از كارگران شركت نفت بوده كه عكس او با رخت كارگري در دست است. پارسال از آنجا به نجف رفته و لباس ملايي پوشيده. ولي درس نميخوانده و مزدوريهايي ميكرده. چنانكه دو بار به ايران آمده و در آبادان در كوچهها نطق ميكرده.
سفر اخير او به ايران زمستان گذشته بوده كه براي انجام جنايت (كه مزدور آن بوده) به تهران آمده. در اينجا با كساني كه ما بسياري از آنها را شناختهايم و در هنگامش بهمه خواهيم شناسانيد آشنايي پيدا كرده و آمد و شد ميداشته تا زمينهي كار خود را فراهم گرداند. در همان حال بادارهي پرچم و نزد آقاي كسروي بآمد و رفت پرداخته. دورويانه دلبستگي نشان ميداده و كتاب براي خواندن ميگرفته. ولي از همان روزهاي نخست كاركنان دفتر پرچم برفتار او بدگمان شده و هر بار كه ميآمده هوشيارش ميبودهاند. آخرين ديدارش با آقاي كسروي روز پنجشنبه دوم فروردين ماه در نشست همگاني بوده كه با دو سه تن از همراهان خود آمده بود و چون ميخواست نطق كند آقاي كسروي جلو گرفت و گفت : «اينجا جاي نطق نيست. اگر پرسش داريد بكنيد ، اگر ايرادي داريد بگوييد». چون پافشاري و پررويي مينمود و پياپي اجازهي نطق ميخواست كساني بخشم آمدند كه برخاستند بزنند آقاي كسروي جلو گرفت و كساني را همراهش گردانيد كه آسودهاش تا سر كوچه برسانند.» (4)
(1) : در آن زمان با پنجاههزار تومان میشد سه «خانه»ی متوسط در تهران خرید.
(2) : شنیدنی است که در ادارهی سانسور عراق در جایی که انگلیسها فرمانروای حقیقی بودند و آن هم در زمان جنگ جهانی ، مرجع تقلید شیعیان برای بازرسی و سانسور نامهنگاریها ، نماینده داشته.
(3) : کسروی در ماهنامهی «خرداد ماه 1324» و دفتر «شیخ قربان از نجف میآید» و کتاب «افسران ما» باین آگاهیها اشاره کرده.
(4) : ماهنامهی خرداد ماه 1324
.
(تکهی یکم)
🔸کوشاد تلگرام : چون ترور یکم کسروی که در اردیبهشت 1324 رخ داد ، جنایت ننگینی در این کشور بود که در تاریخ مانده و خواهد ماند ، و از آنسو دستگاه ملایان به آن پیشامد رنگهای دلخواه خود را داده و از آن سند قهرمانی برای خود تراشیده ، اینست این رشته گفتارها را برای روشن شدن چگونگی آن پیشامد و آگاهی خوانندگان ، از امروز تکه تکه خواهیم آورد.
نقشهی کشتن کسروی را ملایان از سال 1322 در ایران و عراق عرب ریختند و برای آن پانصدهزار ریال پول (1) تهیه کردند. در نوروز 1323 نوشتهای از نجف بدست کسروی میرسد که از این قصد جنایتکاران آگاهی میداد. در آن زمان دولت عراق زیر نفوذ و دستنشاندهی دولت انگلیس و ایران نیز در اشغال نظامی انگلیس بود. گفته شده در آن زمان برخی از وابستگان به دستگاه نجف که از تصمیم کشتن کسروی آگاه میگردند در نامهنگاریها با کسان خود در ایران ، این موضوع را مینویسند. در آن زمان سید ابوالحسن اصفهانی (مرجع تقلید شیعیان) ، نمایندگانی در ادارهی سانسور عراق داشته است (2) که این نامهها را ضبط میکنند و دستگاه ملایان چون میبینند کسان نامحرمی از بیرون از قصد ایشان آگاه گردیدهاند ، تا چندی نقشهی جنایت را به تأخیر میاندازند. کسروی از قصد جنایتکاران آگاه بوده ولی بروی مردی خود نیاورده و بهمهی سختیها و تهدیدها تاب میآورد.(3)
پس از چندی ملایان که از پاسخ دادن به ایرادهای کسروی درمانده بودند ، درپی اجرای تصمیم خود برمیآیند. چهبسا مجتبا میرلوحی که در آبادان جایی که تنها انگلیسها فرمانروا بودند کارگر شرکت نفت ایران و انگلیس بود ، برای چنین مقصودی به نجف فرستاده شد. از آنجا نیز به ایران فرستاده میشود و در تهران بکسانی شناسانیده میگردد تا از هر باره او را در اجرای این نقشهی شوم یاری رسانند. در ماهنامهی خرداد ماه 1324 در این باره چنین آمده :
«جاني يا مجتبا نواب صفوي از يك خانوادهي گمنامست[زاییده شده در سال 1303]. پدرش مرد شناختهاي نبوده. چنانكه گفته ميشود يك برادرش در تهران از چاقوكشهاي پيشينهدار است. اما خود جاني چند سال پيش به آبادان رفته و در آنجا از كارگران شركت نفت بوده كه عكس او با رخت كارگري در دست است. پارسال از آنجا به نجف رفته و لباس ملايي پوشيده. ولي درس نميخوانده و مزدوريهايي ميكرده. چنانكه دو بار به ايران آمده و در آبادان در كوچهها نطق ميكرده.
سفر اخير او به ايران زمستان گذشته بوده كه براي انجام جنايت (كه مزدور آن بوده) به تهران آمده. در اينجا با كساني كه ما بسياري از آنها را شناختهايم و در هنگامش بهمه خواهيم شناسانيد آشنايي پيدا كرده و آمد و شد ميداشته تا زمينهي كار خود را فراهم گرداند. در همان حال بادارهي پرچم و نزد آقاي كسروي بآمد و رفت پرداخته. دورويانه دلبستگي نشان ميداده و كتاب براي خواندن ميگرفته. ولي از همان روزهاي نخست كاركنان دفتر پرچم برفتار او بدگمان شده و هر بار كه ميآمده هوشيارش ميبودهاند. آخرين ديدارش با آقاي كسروي روز پنجشنبه دوم فروردين ماه در نشست همگاني بوده كه با دو سه تن از همراهان خود آمده بود و چون ميخواست نطق كند آقاي كسروي جلو گرفت و گفت : «اينجا جاي نطق نيست. اگر پرسش داريد بكنيد ، اگر ايرادي داريد بگوييد». چون پافشاري و پررويي مينمود و پياپي اجازهي نطق ميخواست كساني بخشم آمدند كه برخاستند بزنند آقاي كسروي جلو گرفت و كساني را همراهش گردانيد كه آسودهاش تا سر كوچه برسانند.» (4)
(1) : در آن زمان با پنجاههزار تومان میشد سه «خانه»ی متوسط در تهران خرید.
(2) : شنیدنی است که در ادارهی سانسور عراق در جایی که انگلیسها فرمانروای حقیقی بودند و آن هم در زمان جنگ جهانی ، مرجع تقلید شیعیان برای بازرسی و سانسور نامهنگاریها ، نماینده داشته.
(3) : کسروی در ماهنامهی «خرداد ماه 1324» و دفتر «شیخ قربان از نجف میآید» و کتاب «افسران ما» باین آگاهیها اشاره کرده.
(4) : ماهنامهی خرداد ماه 1324
.
🔶 دفتر «خراباتیان که بودند و چه میگفتند؟»
🔸 خراباتیان که بودند و چه میگفتند؟.. (تکهی 3)
اینست فشارهی سخنان آنها. اینست معنی خراباتیگری. اینها گویا از زمان سلجوقیان پیدا شدهاند و یکی از پیشروان بنام آنها خیام نیشابوری بوده. اما بیپایی این سخنان ـ ما میگوییم : آن مقدمه و این نتیجه هر دو غلطست. نه آن مقدمه راست است و نه بر فرض راستی این نتیجه از آن برمیآید ، و اینک از یکایک آنها جداگانه سخن میرانیم.
این بسیار نادانیست که کسی این جهان را هیچ و پوچ پندارد. اینجهان پر از سامان[=نظم] و آراستگیست ، پر از شگفتیهاست. با یک زبان ساده و آسانی میرساند که از روی یک دانش و بینش آفریده شده و از روی یک دانش و بینش میگردد ، میرساند که یک مقصودی از آن درمیانست.
امروز این دانشها که هست ـ از ستارهشناسی و فیزیک و شیمی و جغرافی و پزشکی و ریاضیات و تاریخ و مانند اینها ـ در واقع هر یکی برای نشان دادن یک رشتهی دیگری از سامانها و رازهای اینجهان میباشد. شما تنها ستارهشناسی را بگیرید و ببینید چه اسراری را برای شما روشن میگرداند : ملیونها و صدملیونها کرهها در این فضای بیپایان پراکنده است. با آنهمه دوری و پراکندگی از همدیگر همیشه با یک سامان و آراستگی باهم در کشش و کوشش (تجاذب و تدافع) میباشند.
هزارها راز ، هزارها شگفتی ، هزارها سامان در پیش چشم است و هر بینندهای را ناگزیر میسازد که در برابر این دستگاه بفروتنی گراید و زبان بستایش و نیایش باز کند ، و این تنها خراباتی شوریدهمغز خیرهسر است که بدمستانه فریاد میکشد :
ای بیخبر این طاق مجسم هیچسـت
این گنبد و نُه رواق ارقم هیچست
جهان و کار جهان جمله هیچ در هیچست
هزار بار من این نکته کردهام تحقیق
خدا این جهان را بهر آسایش جهانیان آفریده و راه آن را نیز گشاده گردانیده ، و این خود مردمانند که از آن برکناری مینمایند و هر ایرادی که هست بخود جهانیانست. اینها سخنانیست که ما در جای خود روشن گردانیدهایم (1) و در اینجا بآنها نمیتوانیم پرداخت. در اینجا دوباره میگوییم : بسیار نادانیست که کسانی اینجهان را هیچ و پوچ شناسند و بدانسان این را خوار دارند. همین نمونهای از نافهمی خراباتیانست.
میآییم بر سر نتیجهای که از این سخنان میگیرند. باید گفت آن نیز غلطست. گرفتم که اینجهان هیچ و پوچست. باز مردمان باید دربند زندگانی خود باشند ، باید گذشته را از یاد نبرند ، اندیشهی آینده کنند ، بیدار و هوشیار باشند ، بکوشند ، آماده ایستند ، خود را از دشمن نگه دارند ، در آرزوی پیشرفت باشند ... یک کلمه باید گفت : باید پروای زندگی کنند و از کوشش و تلاش بازنایستند. اینست آنچه خرد میفرماید. این بسیار غلطست که کسانی ببهانهی آنکه جهان هیچ و پوچست در بند زندگی نباشند. بسیار سبکمغزیست که کسانی بگویند :
خوش باش ندانی ز کجا آمدهای
می خور که ندانی بکجا خواهی رفت
پابرگی :
1ـ گفتارهایی که دربارهی خداشناسی در ماهنامهی پیمان بچاپ رسیده.
.
🔸 خراباتیان که بودند و چه میگفتند؟.. (تکهی 3)
اینست فشارهی سخنان آنها. اینست معنی خراباتیگری. اینها گویا از زمان سلجوقیان پیدا شدهاند و یکی از پیشروان بنام آنها خیام نیشابوری بوده. اما بیپایی این سخنان ـ ما میگوییم : آن مقدمه و این نتیجه هر دو غلطست. نه آن مقدمه راست است و نه بر فرض راستی این نتیجه از آن برمیآید ، و اینک از یکایک آنها جداگانه سخن میرانیم.
این بسیار نادانیست که کسی این جهان را هیچ و پوچ پندارد. اینجهان پر از سامان[=نظم] و آراستگیست ، پر از شگفتیهاست. با یک زبان ساده و آسانی میرساند که از روی یک دانش و بینش آفریده شده و از روی یک دانش و بینش میگردد ، میرساند که یک مقصودی از آن درمیانست.
امروز این دانشها که هست ـ از ستارهشناسی و فیزیک و شیمی و جغرافی و پزشکی و ریاضیات و تاریخ و مانند اینها ـ در واقع هر یکی برای نشان دادن یک رشتهی دیگری از سامانها و رازهای اینجهان میباشد. شما تنها ستارهشناسی را بگیرید و ببینید چه اسراری را برای شما روشن میگرداند : ملیونها و صدملیونها کرهها در این فضای بیپایان پراکنده است. با آنهمه دوری و پراکندگی از همدیگر همیشه با یک سامان و آراستگی باهم در کشش و کوشش (تجاذب و تدافع) میباشند.
هزارها راز ، هزارها شگفتی ، هزارها سامان در پیش چشم است و هر بینندهای را ناگزیر میسازد که در برابر این دستگاه بفروتنی گراید و زبان بستایش و نیایش باز کند ، و این تنها خراباتی شوریدهمغز خیرهسر است که بدمستانه فریاد میکشد :
ای بیخبر این طاق مجسم هیچسـت
این گنبد و نُه رواق ارقم هیچست
جهان و کار جهان جمله هیچ در هیچست
هزار بار من این نکته کردهام تحقیق
خدا این جهان را بهر آسایش جهانیان آفریده و راه آن را نیز گشاده گردانیده ، و این خود مردمانند که از آن برکناری مینمایند و هر ایرادی که هست بخود جهانیانست. اینها سخنانیست که ما در جای خود روشن گردانیدهایم (1) و در اینجا بآنها نمیتوانیم پرداخت. در اینجا دوباره میگوییم : بسیار نادانیست که کسانی اینجهان را هیچ و پوچ شناسند و بدانسان این را خوار دارند. همین نمونهای از نافهمی خراباتیانست.
میآییم بر سر نتیجهای که از این سخنان میگیرند. باید گفت آن نیز غلطست. گرفتم که اینجهان هیچ و پوچست. باز مردمان باید دربند زندگانی خود باشند ، باید گذشته را از یاد نبرند ، اندیشهی آینده کنند ، بیدار و هوشیار باشند ، بکوشند ، آماده ایستند ، خود را از دشمن نگه دارند ، در آرزوی پیشرفت باشند ... یک کلمه باید گفت : باید پروای زندگی کنند و از کوشش و تلاش بازنایستند. اینست آنچه خرد میفرماید. این بسیار غلطست که کسانی ببهانهی آنکه جهان هیچ و پوچست در بند زندگی نباشند. بسیار سبکمغزیست که کسانی بگویند :
خوش باش ندانی ز کجا آمدهای
می خور که ندانی بکجا خواهی رفت
پابرگی :
1ـ گفتارهایی که دربارهی خداشناسی در ماهنامهی پیمان بچاپ رسیده.
.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانههایی که مسلمانان میآورند - تکهی ششم
4ـ دین را باصلش بازگردانیم
گاهی نیز گامی بالاتر گزارده چنین گویند : «دین را باصلش بازگردانیم» یا «دین را اصلاح کنیم» این هم سخنیست که از زمان سید جمالالدین اسدآبادی پیدا شده بزبانها افتاده. این نیز بهانهی دیگری در دست آنان گردیده.
میباید گفت :
نخست : بهانهای بیش نیست و کسی از ملایان تاکنون این نکرده که از کیش خود چشم پوشد و درپی شناختن و شناسانیدن گوهر دین باشد. وهابیان که در آن راه گامهایی برداشتهاند اینان آنان را بیرون از دین میشمارند.
دوم : بازگردانیدن دین بگوهرش نه کاریست که هر کسی بتواند. باید از آنان پرسید : دین را که از گوهرش بیرون برده است که شما بازگردانید؟. شما مگر باین «دین فرعی» یا «فروع دین» بدلخواه آمده بودید که بدلخواه بیرون روید و «اصل» را بگیرید؟!. شما اگر اصل دین را میشناختید و توانید شناخت چرا از نخست آن را نپذیرفتهاید؟!. آیا نه آنست که شما گمراهیهایی را با فهم خود دین شناخته پذیرفتهاید؟!. و این پس از گفتن ماست که میدانید گمراه بودهاید؟!. با این حال چگونه میخواهید اصل دین را پیدا کنید؟!. مگر فهم خود را عوض کردهاید؟!.
چنان گستاخانه میگویند : «دین را به اصلش بازگردانیم» که تو گویی سخن از آب خوردن میرانند. تو گویی دو چیزیست در برابر چشم ایستاده : یکی اصل دین و دیگری فرع آن ، و اینان چون میبینند فرع دین را که گرفته بودند راست درنیامده ، میخواهند آن را رها کرده این بار اصلش را گیرند. تو گویی کالایی از بازار خریدهاند و «بدل» درآمده و میخواهند به فروشنده بازگردانیده یکی را که اصل باشد بگیرند.
اگر کسی بگوید : «فلان کوه را برمیدارم و بکنار گزارم» بیشتر گزافه نباشد تا گفتن اینان «دین را باصلش بازگردانیم».
چنانکه گفتیم این سخن از زمان سید جمالالدین پیدا شده و این خود مایهی آشفتگی بیاندازه در کار دین گردیده. از یکسو این بهانهی دیگری در دست پیروان کیشها شده ، که چون میخواهند بروی نادانیهای خود ایستادگی نمایند یکی از بهانهها همین را میآورند. این گریزگاهی برای ایشان گردیده که چون در برابر ایرادی درماندند بجای آنکه گردن براستی گزارند و بیپایی کیش خود را بپذیرند ، میگویند : «اینکه از اصل دین نیست ، باید دین را باصلش بازگردانیم. اگر دین را باصلش بازگردانیم همهی این ایرادها رفع خواهد شد».
از یکسو نیز فریبکارانی این را دستاویز دیگری برای فریفتن مردم گرفتهاند ، و هر یکی یک دسته از کسانی را که اندک آگاهی از آلودگی مسلمانان میدارند با فریب بر خود گرد آوردهاند واژهی «مصلح» لقبی گردیده که بسیاری از ملایان هوسباز بروی خود گزاردهاند.
در این چندگاه کسان بسیاری از این گونه ، در اینگوشه و آنگوشه ، برخاستهاند و «راه اصلاح» که آنان شناختهاند چند چیز است :
یکی آنکه هر کسی هر ایرادی گرفت بگویند از اصل دین نیست. یک چیز را تا ایراد نگرفتهاند از دینست ، ولی همانکه ایراد گرفته شد از دین نیست.
دیگری آنکه هر سخن نیکی هر کسی گفت بگویند این در اسلام نیز هست و یک آیهای یا حدیثی پیدا کرده با زور گزارش[1] با آن سازش دهند. اینان هر سخنی را از قرآن میفهمند بشرط آنکه کسی آن را یک بار بگوید.
دیگری آنکه دانشهای نو را با قرآن و حدیث سازش دهند و چنین وانمایند که پیغمبر اسلام و (همچنین امامان شیعه) همهی دانشها را میدانستهاند و درمیان گفتههای خود آنها را بازنمودهاند.
اینست راه «اصلاح» دین که این «مصلحین» میشناسند. و شما چون نیک نگرید دین در دست آنان بازیچهای گردیده که هر زمان رنگ دیگری بآن میدهند و هر زمان پینهی دیگری بآن میزنند. شما اگر از یکی از آنان بپرسید : «آن اصل دین که میگویی کدامست؟. آن را یک بار برای ما بگو» ، پاسخی نخواهید شنید. زیرا در این باره هیچ گونه فهم و آگاهی در نزد ایشان نیست و به یک چیزی تا ایراد گرفته نشود و یا یک سخنی تا گفته نگردد آنان بیرون از دین یا در درون دین نخواهند شناخت.
یکی از اینان در عراق است که کتابی نوشته و چنین وانموده که پیغمبر و دوازده امام ستارهشناسی نو را میشناختهاند و آنچه را که گالیله و کپلر و نیوتن و دیگران با صد رنج پیدا کردهاند آنان میدانستهاند و هزار سال پیش درمیان گفتههای خود آنها را بازنمودهاند ، این را با آب و تاب بسیاری برشتهی نوشتن کشیده و آیهها و حدیثهای بسیار یاد کرده و کتابش بسیار شناخته میباشد.
[1ـ گزارش = تأویل ، بیرون بردن سخنی از معنی راستش. ـ و]
.
🔸 گفتار دوم : بهانههایی که مسلمانان میآورند - تکهی ششم
4ـ دین را باصلش بازگردانیم
گاهی نیز گامی بالاتر گزارده چنین گویند : «دین را باصلش بازگردانیم» یا «دین را اصلاح کنیم» این هم سخنیست که از زمان سید جمالالدین اسدآبادی پیدا شده بزبانها افتاده. این نیز بهانهی دیگری در دست آنان گردیده.
میباید گفت :
نخست : بهانهای بیش نیست و کسی از ملایان تاکنون این نکرده که از کیش خود چشم پوشد و درپی شناختن و شناسانیدن گوهر دین باشد. وهابیان که در آن راه گامهایی برداشتهاند اینان آنان را بیرون از دین میشمارند.
دوم : بازگردانیدن دین بگوهرش نه کاریست که هر کسی بتواند. باید از آنان پرسید : دین را که از گوهرش بیرون برده است که شما بازگردانید؟. شما مگر باین «دین فرعی» یا «فروع دین» بدلخواه آمده بودید که بدلخواه بیرون روید و «اصل» را بگیرید؟!. شما اگر اصل دین را میشناختید و توانید شناخت چرا از نخست آن را نپذیرفتهاید؟!. آیا نه آنست که شما گمراهیهایی را با فهم خود دین شناخته پذیرفتهاید؟!. و این پس از گفتن ماست که میدانید گمراه بودهاید؟!. با این حال چگونه میخواهید اصل دین را پیدا کنید؟!. مگر فهم خود را عوض کردهاید؟!.
چنان گستاخانه میگویند : «دین را به اصلش بازگردانیم» که تو گویی سخن از آب خوردن میرانند. تو گویی دو چیزیست در برابر چشم ایستاده : یکی اصل دین و دیگری فرع آن ، و اینان چون میبینند فرع دین را که گرفته بودند راست درنیامده ، میخواهند آن را رها کرده این بار اصلش را گیرند. تو گویی کالایی از بازار خریدهاند و «بدل» درآمده و میخواهند به فروشنده بازگردانیده یکی را که اصل باشد بگیرند.
اگر کسی بگوید : «فلان کوه را برمیدارم و بکنار گزارم» بیشتر گزافه نباشد تا گفتن اینان «دین را باصلش بازگردانیم».
چنانکه گفتیم این سخن از زمان سید جمالالدین پیدا شده و این خود مایهی آشفتگی بیاندازه در کار دین گردیده. از یکسو این بهانهی دیگری در دست پیروان کیشها شده ، که چون میخواهند بروی نادانیهای خود ایستادگی نمایند یکی از بهانهها همین را میآورند. این گریزگاهی برای ایشان گردیده که چون در برابر ایرادی درماندند بجای آنکه گردن براستی گزارند و بیپایی کیش خود را بپذیرند ، میگویند : «اینکه از اصل دین نیست ، باید دین را باصلش بازگردانیم. اگر دین را باصلش بازگردانیم همهی این ایرادها رفع خواهد شد».
از یکسو نیز فریبکارانی این را دستاویز دیگری برای فریفتن مردم گرفتهاند ، و هر یکی یک دسته از کسانی را که اندک آگاهی از آلودگی مسلمانان میدارند با فریب بر خود گرد آوردهاند واژهی «مصلح» لقبی گردیده که بسیاری از ملایان هوسباز بروی خود گزاردهاند.
در این چندگاه کسان بسیاری از این گونه ، در اینگوشه و آنگوشه ، برخاستهاند و «راه اصلاح» که آنان شناختهاند چند چیز است :
یکی آنکه هر کسی هر ایرادی گرفت بگویند از اصل دین نیست. یک چیز را تا ایراد نگرفتهاند از دینست ، ولی همانکه ایراد گرفته شد از دین نیست.
دیگری آنکه هر سخن نیکی هر کسی گفت بگویند این در اسلام نیز هست و یک آیهای یا حدیثی پیدا کرده با زور گزارش[1] با آن سازش دهند. اینان هر سخنی را از قرآن میفهمند بشرط آنکه کسی آن را یک بار بگوید.
دیگری آنکه دانشهای نو را با قرآن و حدیث سازش دهند و چنین وانمایند که پیغمبر اسلام و (همچنین امامان شیعه) همهی دانشها را میدانستهاند و درمیان گفتههای خود آنها را بازنمودهاند.
اینست راه «اصلاح» دین که این «مصلحین» میشناسند. و شما چون نیک نگرید دین در دست آنان بازیچهای گردیده که هر زمان رنگ دیگری بآن میدهند و هر زمان پینهی دیگری بآن میزنند. شما اگر از یکی از آنان بپرسید : «آن اصل دین که میگویی کدامست؟. آن را یک بار برای ما بگو» ، پاسخی نخواهید شنید. زیرا در این باره هیچ گونه فهم و آگاهی در نزد ایشان نیست و به یک چیزی تا ایراد گرفته نشود و یا یک سخنی تا گفته نگردد آنان بیرون از دین یا در درون دین نخواهند شناخت.
یکی از اینان در عراق است که کتابی نوشته و چنین وانموده که پیغمبر و دوازده امام ستارهشناسی نو را میشناختهاند و آنچه را که گالیله و کپلر و نیوتن و دیگران با صد رنج پیدا کردهاند آنان میدانستهاند و هزار سال پیش درمیان گفتههای خود آنها را بازنمودهاند ، این را با آب و تاب بسیاری برشتهی نوشتن کشیده و آیهها و حدیثهای بسیار یاد کرده و کتابش بسیار شناخته میباشد.
[1ـ گزارش = تأویل ، بیرون بردن سخنی از معنی راستش. ـ و]
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 29
اکنون از مقدمه درگذشته بپاسخ اتهامات و گفتههای دادستان میپردازم. چنانکه در دفعهی پیش هم گفتم در پروندههای توقیف خلاف قانون من مکلّف بدفاع تفصیلی نیستم. این را وکلای دیگر عهدهدار میباشند و اکنون نیز در مورد آن پروندهها بدفاع تفصیلی نمیپردازم و تنها به دو سه نکته اکتفا مینمایم :
نخست ، چنانکه گفتم در مورد این پروندهها بقوانینی استناد میشود که ملغا بوده و آن بیانات را دیگر تکرار نمیکنم.
دوم ، در اغلب این پروندهها قضیهای که رو داده است چنانکه بوده نشان نمیدهند و آن را به یک رویهی[ruye=صورت] دیگری میاندازند و توقیفشدگان خود را سراپا مظلوم نشان میدهند که بیهیچ موجبی آنها را بزندان انداختهاند. در حالی که چنین نیست و قضایای آنها از نظر مصالح کشور زیانآور بوده و خود آنها در هنگام اقدام مقاصد و نیات دیگری در سر داشتهاند ، و به هر حال یک موجبی برای توقیف درمیان بوده. من برای مَثَل سه موضوع را مورد بحث قرار میدهم :
1) قضیهی آقای غفاری (ذکاءالدوله) : این مرد برای تحریک احساسات دادگاه ، خود در پشت میز نطق حاضر گردید و چنین عنوان نمود که یک مرد سلامتدوستی بوده و سمت استادی داشته ، چون در ضمن درس چنین گفته بوده که راهآهن ایران سالانه زیانهایی برای ما خواهد داشت و از نظر اقتصاد یک اقدام زیانآوری میباشد. تنها بجرم این یک سخن گفتن او را دستگیر ساخته بزندان بردهاند و با این بیان خود دلهای شنوندگان را بتکان آورد. دادستان نیز او را یک «پیر روشنضمیری» خواند که گرفتار چنگهی مختاری گردیده است.
ولی حقیقت قضیه جز از اینست. من دوست نمیدارم یک خاندانی را برنجانم و با خود مدعی سازم ولی چه باید کرد که وظیفه مکلفم میگرداند. حقیقت آنست که آقای غفاری چنانکه خودش نیز گفت در وزارت خارجه رتبهی 9 داشته و سالها مأمور جامعهی ملل بوده است. سپس بعلتی که ما نمیدانیم ولی میتوانیم حدس زنیم او را به تهران خواستهاند و کاری ندادهاند. آقای غفاری بصدد انتقام برآمده و زبان بانتقاد از کارهای دولت گشاده و راهآهن را وسیلهی بدگویی گردانیده.
آقای غفاری چرا این نمیدانسته که راهآهن یک بنیاد اقتصادی نیست. دولت آن را بقصد استفادهی اقتصادی نکشیده بلکه مقصودش تأمین آبروی کشور و استفادههای لشکرکشی بوده. اینست موضوعی نداشته که ایشان از سود و زیان راهآهن گفتگو کنند. مگر خود دولت زیان آن را نمیدانست. از سوی دیگر چنانکه از پرونده برمیآید آقای غفاری در خانهی خود در پیش جهانسوزی (1) جوانِ حساس ببدگویی از دولت پرداخته ، جهانسوزی پرسیده چه باید کرد؟. گفته اگر یک جمعیتی باشد من میدانم چه کنم. همین حرف سرچشمهی بدبختی جهانسوز و همراهان او گردیده. جوانی که سراپا آتش احساسات بوده در نتیجهی همین تحریک باقداماتی برخاسته که منجر بکشته شدن او گردیده.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ در روی جلد کتاب «مهدی» که این جوان از دارمستتر شرقشناس فرانسهای ترجمه گردانیده نام او «جهانسوز» آمده.
.
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 29
اکنون از مقدمه درگذشته بپاسخ اتهامات و گفتههای دادستان میپردازم. چنانکه در دفعهی پیش هم گفتم در پروندههای توقیف خلاف قانون من مکلّف بدفاع تفصیلی نیستم. این را وکلای دیگر عهدهدار میباشند و اکنون نیز در مورد آن پروندهها بدفاع تفصیلی نمیپردازم و تنها به دو سه نکته اکتفا مینمایم :
نخست ، چنانکه گفتم در مورد این پروندهها بقوانینی استناد میشود که ملغا بوده و آن بیانات را دیگر تکرار نمیکنم.
دوم ، در اغلب این پروندهها قضیهای که رو داده است چنانکه بوده نشان نمیدهند و آن را به یک رویهی[ruye=صورت] دیگری میاندازند و توقیفشدگان خود را سراپا مظلوم نشان میدهند که بیهیچ موجبی آنها را بزندان انداختهاند. در حالی که چنین نیست و قضایای آنها از نظر مصالح کشور زیانآور بوده و خود آنها در هنگام اقدام مقاصد و نیات دیگری در سر داشتهاند ، و به هر حال یک موجبی برای توقیف درمیان بوده. من برای مَثَل سه موضوع را مورد بحث قرار میدهم :
1) قضیهی آقای غفاری (ذکاءالدوله) : این مرد برای تحریک احساسات دادگاه ، خود در پشت میز نطق حاضر گردید و چنین عنوان نمود که یک مرد سلامتدوستی بوده و سمت استادی داشته ، چون در ضمن درس چنین گفته بوده که راهآهن ایران سالانه زیانهایی برای ما خواهد داشت و از نظر اقتصاد یک اقدام زیانآوری میباشد. تنها بجرم این یک سخن گفتن او را دستگیر ساخته بزندان بردهاند و با این بیان خود دلهای شنوندگان را بتکان آورد. دادستان نیز او را یک «پیر روشنضمیری» خواند که گرفتار چنگهی مختاری گردیده است.
ولی حقیقت قضیه جز از اینست. من دوست نمیدارم یک خاندانی را برنجانم و با خود مدعی سازم ولی چه باید کرد که وظیفه مکلفم میگرداند. حقیقت آنست که آقای غفاری چنانکه خودش نیز گفت در وزارت خارجه رتبهی 9 داشته و سالها مأمور جامعهی ملل بوده است. سپس بعلتی که ما نمیدانیم ولی میتوانیم حدس زنیم او را به تهران خواستهاند و کاری ندادهاند. آقای غفاری بصدد انتقام برآمده و زبان بانتقاد از کارهای دولت گشاده و راهآهن را وسیلهی بدگویی گردانیده.
آقای غفاری چرا این نمیدانسته که راهآهن یک بنیاد اقتصادی نیست. دولت آن را بقصد استفادهی اقتصادی نکشیده بلکه مقصودش تأمین آبروی کشور و استفادههای لشکرکشی بوده. اینست موضوعی نداشته که ایشان از سود و زیان راهآهن گفتگو کنند. مگر خود دولت زیان آن را نمیدانست. از سوی دیگر چنانکه از پرونده برمیآید آقای غفاری در خانهی خود در پیش جهانسوزی (1) جوانِ حساس ببدگویی از دولت پرداخته ، جهانسوزی پرسیده چه باید کرد؟. گفته اگر یک جمعیتی باشد من میدانم چه کنم. همین حرف سرچشمهی بدبختی جهانسوز و همراهان او گردیده. جوانی که سراپا آتش احساسات بوده در نتیجهی همین تحریک باقداماتی برخاسته که منجر بکشته شدن او گردیده.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ در روی جلد کتاب «مهدی» که این جوان از دارمستتر شرقشناس فرانسهای ترجمه گردانیده نام او «جهانسوز» آمده.
.
✴️ چگونگی ترور یکم کسروی
(تکهی دوم)
چندی پیش «آیتاللهی» بنام سید مرتضا مستجابی در گفتگویی که در کتاب «یاران موافق» چاپ شده مدعی شده که با نواب صفوی رفیق و همدرس در نجف بوده است. او با شیوهی «داش مشتیانه» خاطرهی آمدن به ایران و گفتگو در این نشست را چنین یاد میکند :
«وقتی نجف بودیم با سید مجتبی نواب صفوی قرار گذاشتیم که بیایم تهران با احمد کسروی بحث کنیم و خلاصه یواش یواش فعالیتها بیشتر شد.[؟] البته من هیچ وقت موافق ترور و کشتن اینها نبودم. رفاقتمون تا آخر برقرار بود اما در این کارها وارد نشدم ... اومدیم ایران تا با احمد کسروی و همینطور با آشیخ باقر کمرهای بحث کنیم. اطراف این شیخ را کمونیستها گرفته بودند. ... روز اولی که برای بحث رفتیم کسروی هر سه تای ما رو یه لقمه کرد. آخه آدم کار کرده و باسوادی بود. وکیل هم بود. با همهی اون حرارتی که نواب صفوی و ما داشتیم ، ما رو یه لقمه کرد».
به هر روی ، در روز 8 اردیبهشتماه 1324 ، مجتبا میرلوحی ، نزدیک خانهی کسروی در چهارراه حشمتالدوله پشت دیوار کمین کرده و با همدستی محمد حاجمحمدتقی (خورشیدی) و ده دوازده تن اوباش مزدور دیگر که همراه خود آورده بود و نیز اصناف متعصب و نادان محل که برای جنایت آماده شده بودند ، آهنگ کشتن کسروی را میکند. نقشه این بود که مجتبا میرلوحی با محمد حاجمحمدتقی (خورشیدی) و دیگران زمانی که کسروی از خانه بیرون میآید ، نامردانه او را ناگهگیر کرده و با گلولهی تپانچه وی را بکشند. پس از آن دیگران که برای این نقشه آماده شده بودند ، با پدیدآوردن هیاهو و غوغا جنایتکاران را بگریزانند تا شناخته نگردند. گفتنی است ده روز پیش از این ، شیخ حسین مؤید نمایندهی سید ابوالحسن اصفهانی از بغداد وارد تهران شده بود و حامل پیغامهایی دربارهی جنایت بوده است.
ولی نقشهی جنایت کارگر نیفتاد. «ابنملجم ناشی» (1) دو گلوله از پشت سر بسوی کسروی میاندازد. هر دو گلوله از پشت او درآمده یکی از آنها از سینه بیرون رفته و دیگری در تن او میماند. دو تن از یاران کسروی که همراه او بودهاند ، تپانچه را از دست جانی گرفته و از شلیک گلولهی سوم جلو میگیرند. در این هنگام ، محمد حاجمحمدتقی (خورشیدی) نیز از روبرو با تپانچهی دیگری در دست ، جلو میآید و میخواسته شلیک کند که گلوله در تپانچه گیر میکند و درنمیرود. کسروی دست میاندازد که تپانچه را از دست او بگیرد ولی در این هنگام ، ده دوازده تن اشرار دیگر ، بر سر او ریخته و تپانچه را میگیرند و برای مغالطه فریاد میزنند که : «لامذهب میخواستی سید اولاد پیغمبر را بکشی». در این هنگام ، «ابنملجم ناشی» نیز چاقو کشیده و با آن اشرار دیگری که همراه او بودهاند ، سیزده زخم چاقو و سنگ به کسروی میزنند. با این حال کسروی زنده ماند. پس از این ترور ، سید محمد بهبهانی که از دستاندرکاران و محرکان جنایت بوده ، آشکاره به پشتیبانی از جانیان پرداخته و بدیدار آنها در زندان میرود. کسروی در ماهنامهی اردیبهشت 1324 به او چنین پیام میدهد :
«سخنان ما بسیار ریشهدارست و هیچگاه با تپانچه از میان نخواهد رفت. تپانچه بیش از آن نتیجه نتواند كه خونهایی بناسزا ریخته شود. شما در برابر ما هر سخنی داشتید بگویید و بنویسید و ما را رنجشی نخواهد بود. ولی حمایت شما از اشرار معناهای دیگری خواهد داد. ... همان داستان دلگدازِ پدرِ بزرگ شما (2) بس بوده كه نتیجهی ناگوارِ اشرار بازی و تپانچهكشیها دانسته شود و همیشه در پیش چشمها باشد». گفته شده سید محمد بهبهانی پس از این ترور ، با شاه نیز دیدار میکند.
کسروی دربارهی این رویداد و حمایت شهربانی از جانیان چنین نوشته است : «شنبهی گذشته كه مرا زدند در این یك هفته ، چـه در روزنامهها و چـه در بیرون سخنان بسیاری گفته شده و نوشتههای بسیاری بچاپ رسیده. اینك خودم از بستر بیماری این شرح را مینویسم كه بچاپ رسد و پراكنده گردد.
نخست دربارهی پیشامد مرا افسوسی نیست. مرا آزارها و گزندها رسید. ولی خدا را سپاس كه زنده ماندم و خواهم توانست كارهای خود را دنبال كنم. همه چیز بكنار ، اگر آن روز كه صد تن بیشتر از اشرار نافهم متعصب گرد مرا گرفتند و هر یكی از راه دیگری آزار مرا میخواست ، ایستادگی نتوانسته از پا افتاده بودم بیگمان زنده برنمیخاستم. این نگهداری خدا بود كه با یازده زخم و آنهمه ریزش خون بیست دقیقه بیشتر سر پا ایستادم و با آنهمه اشرار برابری كردم. با چنین مهر خدایی مرا چه جای افسوسست.
دربارهی شهربانی كه در این یك هفته رفتارش مایهی شگفتی بوده ناچارم چند جملهای بنویسم :
(1) : لقبی که کسروی به مجتبا میرلوحی داده بود.
(2) سید محمد بهبهانی فرزند شادروان سید عبدالله بهبهانی از پیشوایان بزرگ مشروطه بود. او در آشوب 17 آذر سال 1321 از کارگردانان اصلی بود.
(تکهی دوم)
چندی پیش «آیتاللهی» بنام سید مرتضا مستجابی در گفتگویی که در کتاب «یاران موافق» چاپ شده مدعی شده که با نواب صفوی رفیق و همدرس در نجف بوده است. او با شیوهی «داش مشتیانه» خاطرهی آمدن به ایران و گفتگو در این نشست را چنین یاد میکند :
«وقتی نجف بودیم با سید مجتبی نواب صفوی قرار گذاشتیم که بیایم تهران با احمد کسروی بحث کنیم و خلاصه یواش یواش فعالیتها بیشتر شد.[؟] البته من هیچ وقت موافق ترور و کشتن اینها نبودم. رفاقتمون تا آخر برقرار بود اما در این کارها وارد نشدم ... اومدیم ایران تا با احمد کسروی و همینطور با آشیخ باقر کمرهای بحث کنیم. اطراف این شیخ را کمونیستها گرفته بودند. ... روز اولی که برای بحث رفتیم کسروی هر سه تای ما رو یه لقمه کرد. آخه آدم کار کرده و باسوادی بود. وکیل هم بود. با همهی اون حرارتی که نواب صفوی و ما داشتیم ، ما رو یه لقمه کرد».
به هر روی ، در روز 8 اردیبهشتماه 1324 ، مجتبا میرلوحی ، نزدیک خانهی کسروی در چهارراه حشمتالدوله پشت دیوار کمین کرده و با همدستی محمد حاجمحمدتقی (خورشیدی) و ده دوازده تن اوباش مزدور دیگر که همراه خود آورده بود و نیز اصناف متعصب و نادان محل که برای جنایت آماده شده بودند ، آهنگ کشتن کسروی را میکند. نقشه این بود که مجتبا میرلوحی با محمد حاجمحمدتقی (خورشیدی) و دیگران زمانی که کسروی از خانه بیرون میآید ، نامردانه او را ناگهگیر کرده و با گلولهی تپانچه وی را بکشند. پس از آن دیگران که برای این نقشه آماده شده بودند ، با پدیدآوردن هیاهو و غوغا جنایتکاران را بگریزانند تا شناخته نگردند. گفتنی است ده روز پیش از این ، شیخ حسین مؤید نمایندهی سید ابوالحسن اصفهانی از بغداد وارد تهران شده بود و حامل پیغامهایی دربارهی جنایت بوده است.
ولی نقشهی جنایت کارگر نیفتاد. «ابنملجم ناشی» (1) دو گلوله از پشت سر بسوی کسروی میاندازد. هر دو گلوله از پشت او درآمده یکی از آنها از سینه بیرون رفته و دیگری در تن او میماند. دو تن از یاران کسروی که همراه او بودهاند ، تپانچه را از دست جانی گرفته و از شلیک گلولهی سوم جلو میگیرند. در این هنگام ، محمد حاجمحمدتقی (خورشیدی) نیز از روبرو با تپانچهی دیگری در دست ، جلو میآید و میخواسته شلیک کند که گلوله در تپانچه گیر میکند و درنمیرود. کسروی دست میاندازد که تپانچه را از دست او بگیرد ولی در این هنگام ، ده دوازده تن اشرار دیگر ، بر سر او ریخته و تپانچه را میگیرند و برای مغالطه فریاد میزنند که : «لامذهب میخواستی سید اولاد پیغمبر را بکشی». در این هنگام ، «ابنملجم ناشی» نیز چاقو کشیده و با آن اشرار دیگری که همراه او بودهاند ، سیزده زخم چاقو و سنگ به کسروی میزنند. با این حال کسروی زنده ماند. پس از این ترور ، سید محمد بهبهانی که از دستاندرکاران و محرکان جنایت بوده ، آشکاره به پشتیبانی از جانیان پرداخته و بدیدار آنها در زندان میرود. کسروی در ماهنامهی اردیبهشت 1324 به او چنین پیام میدهد :
«سخنان ما بسیار ریشهدارست و هیچگاه با تپانچه از میان نخواهد رفت. تپانچه بیش از آن نتیجه نتواند كه خونهایی بناسزا ریخته شود. شما در برابر ما هر سخنی داشتید بگویید و بنویسید و ما را رنجشی نخواهد بود. ولی حمایت شما از اشرار معناهای دیگری خواهد داد. ... همان داستان دلگدازِ پدرِ بزرگ شما (2) بس بوده كه نتیجهی ناگوارِ اشرار بازی و تپانچهكشیها دانسته شود و همیشه در پیش چشمها باشد». گفته شده سید محمد بهبهانی پس از این ترور ، با شاه نیز دیدار میکند.
کسروی دربارهی این رویداد و حمایت شهربانی از جانیان چنین نوشته است : «شنبهی گذشته كه مرا زدند در این یك هفته ، چـه در روزنامهها و چـه در بیرون سخنان بسیاری گفته شده و نوشتههای بسیاری بچاپ رسیده. اینك خودم از بستر بیماری این شرح را مینویسم كه بچاپ رسد و پراكنده گردد.
نخست دربارهی پیشامد مرا افسوسی نیست. مرا آزارها و گزندها رسید. ولی خدا را سپاس كه زنده ماندم و خواهم توانست كارهای خود را دنبال كنم. همه چیز بكنار ، اگر آن روز كه صد تن بیشتر از اشرار نافهم متعصب گرد مرا گرفتند و هر یكی از راه دیگری آزار مرا میخواست ، ایستادگی نتوانسته از پا افتاده بودم بیگمان زنده برنمیخاستم. این نگهداری خدا بود كه با یازده زخم و آنهمه ریزش خون بیست دقیقه بیشتر سر پا ایستادم و با آنهمه اشرار برابری كردم. با چنین مهر خدایی مرا چه جای افسوسست.
دربارهی شهربانی كه در این یك هفته رفتارش مایهی شگفتی بوده ناچارم چند جملهای بنویسم :
(1) : لقبی که کسروی به مجتبا میرلوحی داده بود.
(2) سید محمد بهبهانی فرزند شادروان سید عبدالله بهبهانی از پیشوایان بزرگ مشروطه بود. او در آشوب 17 آذر سال 1321 از کارگردانان اصلی بود.
🔶 دفتر «خراباتیان که بودند و چه میگفتند؟»
🔸 خراباتیان که بودند و چه میگفتند؟.. (تکهی 4)
برای آنکه سخنم نیک روشن گردد یک مثلی یاد میکنم : چنین انگارید خاندانهایی را از یک شهری بیرون رانده در یک شورهزاری جا دادهاند بیآنکه بدانند داستان چه بوده و چه گناهی داشتهاند خود را در یک چنین گرفتاری مییابند و هیچ راهی برای رهایی نمیبینند ـ آیا چه کار باید کنند؟.. آیا دست بهم داده در اندیشهی زندگانی باشند و در همان زمین شوره بکشت و کار پرداخته لوازم زیست تهیه کنند و یا بعنوان اینکه ما چون نمیدانیم بهر چه ما را باین سرزمین آوردهاند ، و آیا چه گناهی از ما سر زده بوده ، آیا اینجا کجاست ، از کوشش خودداری کنند و دم را غنیمت شمرده بتنآسایی پردازند؟.. آیا کدام از این دو کار با خرد سازگار است؟!.. اگر آن کسان بهمین دستاویز از کوشش خودداری نمودند آیا گرفتار سختی و گرسنگی نخواهند گردید؟!.. آیا خودشان و خاندانهاشان رو بنابودی نخواهند نهاد؟!..
جای گفتگو نیست که خراباتیان یک دسته گمراهان بیارزش بودهاند ، و اندیشههای آنان سراپا غلط و سراپا زیانست : آن جهان را خوار داشتن و از دیدهها انداختنشان ، این مردم را بسستی و مستی و بیغیرتی واداشتنشان. اینان پیش خود با خدا میجنگیدهاند و باو ایرادها میگرفتهاند ، ولی در حقیقت ریشهی خود و توده را میکندهاند. این بسیار نادانیست که کسانی مردم را از کوشش بازدارند و چنین گویند :
زین پیش نشان بودنیها بوداست
پیوسته قلم ز نیک و بد ناسوداست
تقدیر ترا هر آنچه بایستی داد
غم خوردن و کوشیدن ما بیهوداست
در گرفتاریها از چارهجویی بازداشته چنین درس آموزند :
رضا بداده بده وز جبین گره بگشای
که بر من و تو در اختیار نگشادست
در برابر میخوارگیها و پستیهای خود عذر آورده چنین گویند :
آیین تقوا ما نیز دانیم
لکن چه چاره با بخت گمراه
بیشرمانه با آفریدگار بداوری برخاسته و نادانیهای خود را باو بسته چنین گویند :
هر نیک و بدی که از من آید بوجود
تو بر سر من نوشتهای من چه کنـم
یا از ارزش دانش و بینش کاسته چنین سرایند :
حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو
کسی نگشود و نگشاید به حکمت این معما را
یا به خرد که گرانمایهترین گوهر خدادادیست ریشخند کرده چنین گویند :
ما را بمنع عقل مترسان و می بیار
کاین شحنه در ولایت ما هیچ کاره نیست
جهان را هیچ و پوچ خوانند و آنگاه چنین گویند :
بادت بدست باشد اگر دل نهی بهیچ
در محضری که تخت سلیمان رود بباد
چنین کسانی را با این بدآموزیها «خردمند» نتوان خواند. ما نمیدانیم کسانی که از اینان هواداری مینمایند چه پاسخی دارند؟!.. آنان که صد ستایش از خیام مینمایند و رباعیهای او را پیاپی بچاپ رسانیده بدست مردم میدهند باینها چه میگویند؟!.. نمیدانم آیا مقصود خراباتیان را دریافتهاند یا نه؟.. اگر دریافتهاند پس آن ستایشها برای چیست؟!.. چگونه از چنین کسانی ستایش میسرایند؟!.. اگر درنیافتهاند و مقصود آنان را نمیدانند پس آن کوششها چه حالی دارد؟!.. چرا در راه یک چیز نافهمیده میکوشند؟!..
.
🔸 خراباتیان که بودند و چه میگفتند؟.. (تکهی 4)
برای آنکه سخنم نیک روشن گردد یک مثلی یاد میکنم : چنین انگارید خاندانهایی را از یک شهری بیرون رانده در یک شورهزاری جا دادهاند بیآنکه بدانند داستان چه بوده و چه گناهی داشتهاند خود را در یک چنین گرفتاری مییابند و هیچ راهی برای رهایی نمیبینند ـ آیا چه کار باید کنند؟.. آیا دست بهم داده در اندیشهی زندگانی باشند و در همان زمین شوره بکشت و کار پرداخته لوازم زیست تهیه کنند و یا بعنوان اینکه ما چون نمیدانیم بهر چه ما را باین سرزمین آوردهاند ، و آیا چه گناهی از ما سر زده بوده ، آیا اینجا کجاست ، از کوشش خودداری کنند و دم را غنیمت شمرده بتنآسایی پردازند؟.. آیا کدام از این دو کار با خرد سازگار است؟!.. اگر آن کسان بهمین دستاویز از کوشش خودداری نمودند آیا گرفتار سختی و گرسنگی نخواهند گردید؟!.. آیا خودشان و خاندانهاشان رو بنابودی نخواهند نهاد؟!..
جای گفتگو نیست که خراباتیان یک دسته گمراهان بیارزش بودهاند ، و اندیشههای آنان سراپا غلط و سراپا زیانست : آن جهان را خوار داشتن و از دیدهها انداختنشان ، این مردم را بسستی و مستی و بیغیرتی واداشتنشان. اینان پیش خود با خدا میجنگیدهاند و باو ایرادها میگرفتهاند ، ولی در حقیقت ریشهی خود و توده را میکندهاند. این بسیار نادانیست که کسانی مردم را از کوشش بازدارند و چنین گویند :
زین پیش نشان بودنیها بوداست
پیوسته قلم ز نیک و بد ناسوداست
تقدیر ترا هر آنچه بایستی داد
غم خوردن و کوشیدن ما بیهوداست
در گرفتاریها از چارهجویی بازداشته چنین درس آموزند :
رضا بداده بده وز جبین گره بگشای
که بر من و تو در اختیار نگشادست
در برابر میخوارگیها و پستیهای خود عذر آورده چنین گویند :
آیین تقوا ما نیز دانیم
لکن چه چاره با بخت گمراه
بیشرمانه با آفریدگار بداوری برخاسته و نادانیهای خود را باو بسته چنین گویند :
هر نیک و بدی که از من آید بوجود
تو بر سر من نوشتهای من چه کنـم
یا از ارزش دانش و بینش کاسته چنین سرایند :
حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو
کسی نگشود و نگشاید به حکمت این معما را
یا به خرد که گرانمایهترین گوهر خدادادیست ریشخند کرده چنین گویند :
ما را بمنع عقل مترسان و می بیار
کاین شحنه در ولایت ما هیچ کاره نیست
جهان را هیچ و پوچ خوانند و آنگاه چنین گویند :
بادت بدست باشد اگر دل نهی بهیچ
در محضری که تخت سلیمان رود بباد
چنین کسانی را با این بدآموزیها «خردمند» نتوان خواند. ما نمیدانیم کسانی که از اینان هواداری مینمایند چه پاسخی دارند؟!.. آنان که صد ستایش از خیام مینمایند و رباعیهای او را پیاپی بچاپ رسانیده بدست مردم میدهند باینها چه میگویند؟!.. نمیدانم آیا مقصود خراباتیان را دریافتهاند یا نه؟.. اگر دریافتهاند پس آن ستایشها برای چیست؟!.. چگونه از چنین کسانی ستایش میسرایند؟!.. اگر درنیافتهاند و مقصود آنان را نمیدانند پس آن کوششها چه حالی دارد؟!.. چرا در راه یک چیز نافهمیده میکوشند؟!..
.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانههایی که مسلمانان میآورند - تکهی هفتم
آقای «مصلح» این ندانسته که هر برانگیختهای از دانشها آن داند که در زمان اوست و آن نیروی خدایی یا فَرهِش[=وحی] جز در زمینهی دین نتواند بود.
این ندانسته که اگر گفته شود پیغمبر اسلام همه چیز را میدانست ، صد دشواری در زمینهی قرآن و آیههای آن پدید خواهد آمد.
شنیدنیست که قرآن در داستان ذوالقرنین زمین را گسترده و هموار نشان میدهد(1) ، (و آن روز دانستهی مردم همین میبود) ، و این آقای مصلح از آن چشم پوشیده آیههایی را یاد میکند که گرد بودن زمین و گردش آن را به گرد خورشید بازمینمایند و ما نمیدانیم باین چه نامی دهیم.
یکی دیگر در تهران میبود. این هم هرچه شنیدی در اسلام جا برایش باز کردی. چون روزنامهها به ورزش ارج بیاندازه گزارده گفتارها مینوشتند ، او نیز در بالای منبر بستایش پرداخته نماز را یک گونه از ورزش میشمرد. هنگامی که کنگرهی فردوسی برپا گردید و هایهوی شاعربازی درگرفت او همراهی نشان داده بر منبر ستایش از سعدی و حافظ و خیام و مولوی مینمود و آیه از قرآن دربارهشان میسرود.(2) چون از سالیان دراز در مصر و دیگر جاها سخن از مردهپرستی مسلمانان و اینکه بنیاد اسلام بآخشیج آنست رفته بود و سپس ما نیز در «پیمان» گفتارهایی در آن زمینه نوشتیم ، او هم کتابی بنام «یکتاپرستی» بچاپ رسانید. زمانی که ما سخنانی دربارهی امام ناپیدا نوشتیم او نیز بهوس افتاده و در پیش بسیاری از پیروان خود او را انکار کرد. اینهاست نمونههایی از کارهای آن مصلح.
شگفتتر آنکه از اینان هیچ یکی از کیش خود دست برنمیدارد و کسی را از خود رنجانیدن نمیخواهد. مثلاً همان مرد عراقی که خود را «المصلح الکبیر» مینویساند هنوز شیعی است و تاکنون سخنی که شیعیان را برنجاند از او سر نزده. این مرد تهرانی همچنان شیعی میبود و همیشه خود را شیعی میخواند. از یکسو کتاب «یکتاپرستی» چاپ میکرد که چنین وانماید از بنیاد اسلام آگاهست و یک دسته را خشنود گرداند ، از یکسو کیش شیعی که بنیادش به «صد تا پرستی» است رها نمیکرد. پیروانش دسته دسته به قم و مشهد و کربلا برای گنبدپرستی میرفتند. بلکه خود او بزیارت میرفت. امام ناپیدا را درمیان یک دسته انکار میکرد و درمیان دستهی دیگر بگردن نگرفته میگفت : «من چنان سخنی نگفتهام ، من شیعهام».
چنانکه گفتم از این عنوان «اصلاح» (یا بازگردانیدن دین بگوهرش) دو نتیجه خواسته میشود : یکی آنکه کیشهای خود را نگه دارند و این خود سپری در برابر آن کیشها باشد. این درست داستان آن چیتفروش و نیمگزهای دوگانهی اوست و شما از همینجا پی باندازهی نادانی و بیچارگی آنان ببرید.
دیگری اینکه فریبکارانی با همین سخنان یک دسته را دلخوش گردانیده بسر خود گرد میآورند. میباید گفت : دکاندارانی میباشند که این را کالای نوینی میشمارند و بازارهای خود را با آن گرم میسازند. سالیان دراز از فرع دین نان خورده بودند ، اکنون از اصل دین نان میخورند.
داستان اینان داستان آن شیرفروشی است که آب بشیر ریختی و فروختی و سوگندهای دروغ خوردی و چون زمانی گذشت و خریداران همه دانستند و او رسوا گردید ، این بار آوازه انداخت که توبه کردهام و از این پس جز شیر خالص نخواهم فروخت و پول گرد آورده به کربلا خواهم رفت. با این حال باز بشیر آب میریخت و باز دغلکاری میکرد ، و چون کسانی ایراد میگرفتند میگفت : «شیر خالص همین طور باشد. شما بیجهت بدگمان شدهاید».
1ـ در آن داستان گفته میشود : «ذوالقرنین بدرآمدگاه خورشید رسید» و «بفرودگاه خورشید رسید» ، (بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ ، بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ) و این جز با هموار بودن زمین نتواند ساخت. زمین اگر گرد است خورشید در هیچ جا فرو نخواهد رفت و از هیچ جا بالا نخواهد آمد ، و هیچ کس بفرودگاه یا درآمدگاه او نتواند رسید ، امروز کسی اگر گِرد زمین بگردد در هیچ جا بفرودگاه یا درآمدگاه خورشید نخواهد رسید. سورهی کهف (18) آیات 86 و 90.
2ـ اینها در روزنامهی کانون چاپ شده (روزنامهی پرچم)
.
🔸 گفتار دوم : بهانههایی که مسلمانان میآورند - تکهی هفتم
آقای «مصلح» این ندانسته که هر برانگیختهای از دانشها آن داند که در زمان اوست و آن نیروی خدایی یا فَرهِش[=وحی] جز در زمینهی دین نتواند بود.
این ندانسته که اگر گفته شود پیغمبر اسلام همه چیز را میدانست ، صد دشواری در زمینهی قرآن و آیههای آن پدید خواهد آمد.
شنیدنیست که قرآن در داستان ذوالقرنین زمین را گسترده و هموار نشان میدهد(1) ، (و آن روز دانستهی مردم همین میبود) ، و این آقای مصلح از آن چشم پوشیده آیههایی را یاد میکند که گرد بودن زمین و گردش آن را به گرد خورشید بازمینمایند و ما نمیدانیم باین چه نامی دهیم.
یکی دیگر در تهران میبود. این هم هرچه شنیدی در اسلام جا برایش باز کردی. چون روزنامهها به ورزش ارج بیاندازه گزارده گفتارها مینوشتند ، او نیز در بالای منبر بستایش پرداخته نماز را یک گونه از ورزش میشمرد. هنگامی که کنگرهی فردوسی برپا گردید و هایهوی شاعربازی درگرفت او همراهی نشان داده بر منبر ستایش از سعدی و حافظ و خیام و مولوی مینمود و آیه از قرآن دربارهشان میسرود.(2) چون از سالیان دراز در مصر و دیگر جاها سخن از مردهپرستی مسلمانان و اینکه بنیاد اسلام بآخشیج آنست رفته بود و سپس ما نیز در «پیمان» گفتارهایی در آن زمینه نوشتیم ، او هم کتابی بنام «یکتاپرستی» بچاپ رسانید. زمانی که ما سخنانی دربارهی امام ناپیدا نوشتیم او نیز بهوس افتاده و در پیش بسیاری از پیروان خود او را انکار کرد. اینهاست نمونههایی از کارهای آن مصلح.
شگفتتر آنکه از اینان هیچ یکی از کیش خود دست برنمیدارد و کسی را از خود رنجانیدن نمیخواهد. مثلاً همان مرد عراقی که خود را «المصلح الکبیر» مینویساند هنوز شیعی است و تاکنون سخنی که شیعیان را برنجاند از او سر نزده. این مرد تهرانی همچنان شیعی میبود و همیشه خود را شیعی میخواند. از یکسو کتاب «یکتاپرستی» چاپ میکرد که چنین وانماید از بنیاد اسلام آگاهست و یک دسته را خشنود گرداند ، از یکسو کیش شیعی که بنیادش به «صد تا پرستی» است رها نمیکرد. پیروانش دسته دسته به قم و مشهد و کربلا برای گنبدپرستی میرفتند. بلکه خود او بزیارت میرفت. امام ناپیدا را درمیان یک دسته انکار میکرد و درمیان دستهی دیگر بگردن نگرفته میگفت : «من چنان سخنی نگفتهام ، من شیعهام».
چنانکه گفتم از این عنوان «اصلاح» (یا بازگردانیدن دین بگوهرش) دو نتیجه خواسته میشود : یکی آنکه کیشهای خود را نگه دارند و این خود سپری در برابر آن کیشها باشد. این درست داستان آن چیتفروش و نیمگزهای دوگانهی اوست و شما از همینجا پی باندازهی نادانی و بیچارگی آنان ببرید.
دیگری اینکه فریبکارانی با همین سخنان یک دسته را دلخوش گردانیده بسر خود گرد میآورند. میباید گفت : دکاندارانی میباشند که این را کالای نوینی میشمارند و بازارهای خود را با آن گرم میسازند. سالیان دراز از فرع دین نان خورده بودند ، اکنون از اصل دین نان میخورند.
داستان اینان داستان آن شیرفروشی است که آب بشیر ریختی و فروختی و سوگندهای دروغ خوردی و چون زمانی گذشت و خریداران همه دانستند و او رسوا گردید ، این بار آوازه انداخت که توبه کردهام و از این پس جز شیر خالص نخواهم فروخت و پول گرد آورده به کربلا خواهم رفت. با این حال باز بشیر آب میریخت و باز دغلکاری میکرد ، و چون کسانی ایراد میگرفتند میگفت : «شیر خالص همین طور باشد. شما بیجهت بدگمان شدهاید».
1ـ در آن داستان گفته میشود : «ذوالقرنین بدرآمدگاه خورشید رسید» و «بفرودگاه خورشید رسید» ، (بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ ، بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ) و این جز با هموار بودن زمین نتواند ساخت. زمین اگر گرد است خورشید در هیچ جا فرو نخواهد رفت و از هیچ جا بالا نخواهد آمد ، و هیچ کس بفرودگاه یا درآمدگاه او نتواند رسید ، امروز کسی اگر گِرد زمین بگردد در هیچ جا بفرودگاه یا درآمدگاه خورشید نخواهد رسید. سورهی کهف (18) آیات 86 و 90.
2ـ اینها در روزنامهی کانون چاپ شده (روزنامهی پرچم)
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 30
2) داستان ماتاوسخان ملیکیان : این موضوع را آقای نراقی با یک زبان مؤثری بیان کرد که همگی متأثر گردیدیم. یک پیرمردی را باتهام نوشتن یک نامهای با حروف روزنامه مدت متمادی در زندان نگه داشتهاند ولی حقیقت چیست؟.. حقیقت آنست که از سالیان دراز در ایران یکی از آرزوهای توده برانداختن زبانهای گوناگونی بوده که در این کشور رواج دارد.
این آرزوی ایرانیانست ، آرزوی همگی ماست. ما این را به یاری خدا از پیش خواهیم برد و همهی زبانها را جز از فارسی از میان خواهیم برداشت. من که در اینجا ایستادهام زبان مادرزادی من ترکی بوده ولی همه میدانند که چه کوششهایی بکار میبریم که آن زبان نیز از ایران برافتد. ترکی برافتد ، عربی برافتد ، آسوری برافتد ، ارمنی برافتد ، کردی برافتد. ارمنیان اگر از مایند باید با زبان ما درس خوانند و سخن گویند.
در زمان رضاشاه چون دولت اقتداری داشت این مقصود را اجرا گردانید. اینبود از دبیرستان ارمنیان جلوگیری کرده و آنها را مجبور گردانید که پرگرام وزارت فرهنگ را اجرا کنند و درسها نیز همه بفارسی باشد و این رفتار را با مدرسههای آمریکاییان و دیگران نیز کرد.
ولی دیده میشود ماتاوسخان که رئیس مدرسهی ارمنیان بوده با این مقصود موافقت نداشته و کینهی رضاشاه را در دل گرفته و چون شجاعتی که آشکاره نامه نویسد نداشته حروف روزنامه را چیده و از ترکیب آنها یک نامهای که دشنامآمیز بوده برای شاه فرستاده و بر سر همین رفتار گرفتار زندان گردیده و شما بیندیشید که کارش تا چه اندازه بد بوده. در اینجا گفتگو از پیری او رفت ولی بهتر بود از دل پُرکینهاش نیز یادی کرده میشد.
.
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 30
2) داستان ماتاوسخان ملیکیان : این موضوع را آقای نراقی با یک زبان مؤثری بیان کرد که همگی متأثر گردیدیم. یک پیرمردی را باتهام نوشتن یک نامهای با حروف روزنامه مدت متمادی در زندان نگه داشتهاند ولی حقیقت چیست؟.. حقیقت آنست که از سالیان دراز در ایران یکی از آرزوهای توده برانداختن زبانهای گوناگونی بوده که در این کشور رواج دارد.
این آرزوی ایرانیانست ، آرزوی همگی ماست. ما این را به یاری خدا از پیش خواهیم برد و همهی زبانها را جز از فارسی از میان خواهیم برداشت. من که در اینجا ایستادهام زبان مادرزادی من ترکی بوده ولی همه میدانند که چه کوششهایی بکار میبریم که آن زبان نیز از ایران برافتد. ترکی برافتد ، عربی برافتد ، آسوری برافتد ، ارمنی برافتد ، کردی برافتد. ارمنیان اگر از مایند باید با زبان ما درس خوانند و سخن گویند.
در زمان رضاشاه چون دولت اقتداری داشت این مقصود را اجرا گردانید. اینبود از دبیرستان ارمنیان جلوگیری کرده و آنها را مجبور گردانید که پرگرام وزارت فرهنگ را اجرا کنند و درسها نیز همه بفارسی باشد و این رفتار را با مدرسههای آمریکاییان و دیگران نیز کرد.
ولی دیده میشود ماتاوسخان که رئیس مدرسهی ارمنیان بوده با این مقصود موافقت نداشته و کینهی رضاشاه را در دل گرفته و چون شجاعتی که آشکاره نامه نویسد نداشته حروف روزنامه را چیده و از ترکیب آنها یک نامهای که دشنامآمیز بوده برای شاه فرستاده و بر سر همین رفتار گرفتار زندان گردیده و شما بیندیشید که کارش تا چه اندازه بد بوده. در اینجا گفتگو از پیری او رفت ولی بهتر بود از دل پُرکینهاش نیز یادی کرده میشد.
.
✴️ چگونگی ترور یکم کسروی
(تکهی سوم)
نخست میپرسم : نظر شهربانی چیست؟. اگر نظرش آنست كه این قضیه دنبال نشود و بخوابد و صلاح كار را در آن میداند مرا ایرادی نخواهد بود. برای من بسیار آسانست كه از حق خود چشم پوشم.
ولی اگر نظر شهربانی اینست كه قضیه دنبال شود و اسراری بدست آید چرا راه كار را گم كرده؟!. ادارهی آگاهی با آنهمه تسلط بشهر چرا نتوانسته كنه قضیه را بدست بیاورد؟!.
این قضیه ریشهی درازی دارد. اگر شهربانی میخواهد ما حاضریم راه تحقیق را باو نشان دهیم.
داستان شگفتیست. این ضارب دیوانه دو ماهست در تهران بصد جا رفته و قصد خود را با كنایه فهمانیده. از جمله یك بار بنزد تیمسار سرتیپ ضرابـی رئیس شهربانی رفتـه. یك بار بادارهی كیهان رفته و مقاله برده. ده بار بادارهی ما آمده. یك روز هم بنشست ما آمده كه چون خواستش شرارت بود من عذرش خواسته بیآنكه بگزارم كسی اذیتش كند بیرونش فرستادهام و این حادثه درمیان هفتاد و هشتاد نفر رخ داده.
با اینهمه سوابق شهربانی داستان را چنین وانمود میكند كه میانهی من و او در خیابان نزاعی رخ داده. من كسی بودهام كه با یك دیوانهی پستی در خیابان نزاع كنم؟!. آیا چنین رفتاری از یك ادارهی بزرگی كه عهدهدار امنیت ملیونها خانوادههاست ناشایسته نیست؟!.
شهربانی چـرا ازو نپرسیده كه در پیرامون خانهی من چه كار داشته؟. هوادارانش انتشار دادهاند كه از ختـم برمیگشته. بهتر بود شهربانی همان را تحقیق میكرد : از چه ختمی؟. كه مرده بود؟. كه ترا در آنجا دیده؟. آنگاه كسی كه از ختم بازمیگشته پس چرا عمامه و عبا نداشته؟!. آن همراهانش چرا با او بودهاند؟!.
شهربانی از دلایلی باین آشكاری صرفنظر كرده و بیانات غرضآمیز همراهان ضارب و بعضی از اصناف متعصب محل را كه از پیش آماده كرده بودند ملاك گرفته است.
شهربانی ملاقات با ضارب را در زندان آزاد گزارده. همدستان او پیاپی بنزدش میروند و بیرون میآیند و درسها باو میآموزند. ولی دو نفر جوانی كه آن روز تپانچه را از دست ضارب درآورده و از ضرب سوم كه چهبسا مایهی مرگ من میشد جلو گرفتهاند شهربانی آنها را بازداشته و ملاقاتشان نیز آزاد نیست. من میخواهم همهی مردان باشرافت در این باره داوری كنند».(1)
چون اعلامیهی شهربانی در روز 12 اردیبهشت در روزنامهی اطلاعات درآمده و دانسته میشود که شهربانی میخواهد داستان را لوث گرداند ، کسروی در نامهای که از بیمارستان نجمیه برای روزنامهی «ایران ما» میفرستد و روز 14 اردیبهشت در آن روزنامه بچاپ میرسد ، همان دلیلهای بالا را آورده و دلیلهای دیگری نیز بآن میافزاید :
«سوم ، اگر او تپانچه نداشته و مرا نزده پس این 2 گلوله در تن من از کجا جا گرفته؟ چهارم ، شهربانی از سوابق این ابنملجم ناشی صرفنظر کرده. این سید بارها به ادارهی ما [=دفتر پرچم] آمد ، چون رفتارش تولید بدگمانی میکرد عذرش خواستند. سپس یک روز به جلسه آمد. در آنجا نیز شرارت از خود نشان داد. کسانی خواستند بزنند من نگزاشتم و با احترام بیرونش کردم.
پس از آن یک بار به نزد تیمسار سرتیپ ضرابی رفته و از من شکایت کرده. خود تیمسار میگفتند که دیدم اطوارش جنونآمیز است. یک بار هم به ادارهی روزنامهی کیهان رفته و مقاله برده و آن مقالهاش در ادارهی آن روزنامه باقیست.».(2)
استادان مجتبا میرلوحی ، به این شاگرد دبستانِ «تقیه» ، یاد داده بودند که جنایت و قصد خود را انکار نماید و در نتیجهی پشتیبانی حکومت از جانیان ، با اینکه جنایت در زمان حکومت نظامی رخ داده بود و موضوع آشکار و انکار نشدنی بود ، دادسرای نظامی نخست با وجهالضمانی که یک بازاری بنام محمدعلی اسکوئی (3) سپرده بود ، «ابنملجم ناشی» را آزاد کرد. پس از چندی به وجهالضمان نیز نیازی ندیده و آن را بجانیان مسترد کردند. درپی آزاد نمودن این «وجهالضمان» که نشاندهندهی قصد آشکار حکومت برای هواداری از جنایتکاران و تعقیب نکردن آنها بود ، کسروی در بخشی از نامهی مورخ 20 مرداد 1324 خود به دادسرای نظامی تهران چنین نوشت :
(1) : ماهنامهی اردیبهشت 1324 گفتار «سرگذشت من ، مردان نیك داوری كنند».
(2) : ناصر پاکدامن ، ص141
(3) : آقای محمد امینی در مقالهی «فداییان اسلام و سودای حکومت اسلامی» در زمینهی ارتباط اسکوئی با برادران رشیدیان از جاسوسهای نشاندار انگلیس در ایران و همچنین ارتباط مجتبا میرلوحی با سید ضیاءالدین طباطبایی مطالب قابل تأملی آورده است.
(تکهی سوم)
نخست میپرسم : نظر شهربانی چیست؟. اگر نظرش آنست كه این قضیه دنبال نشود و بخوابد و صلاح كار را در آن میداند مرا ایرادی نخواهد بود. برای من بسیار آسانست كه از حق خود چشم پوشم.
ولی اگر نظر شهربانی اینست كه قضیه دنبال شود و اسراری بدست آید چرا راه كار را گم كرده؟!. ادارهی آگاهی با آنهمه تسلط بشهر چرا نتوانسته كنه قضیه را بدست بیاورد؟!.
این قضیه ریشهی درازی دارد. اگر شهربانی میخواهد ما حاضریم راه تحقیق را باو نشان دهیم.
داستان شگفتیست. این ضارب دیوانه دو ماهست در تهران بصد جا رفته و قصد خود را با كنایه فهمانیده. از جمله یك بار بنزد تیمسار سرتیپ ضرابـی رئیس شهربانی رفتـه. یك بار بادارهی كیهان رفته و مقاله برده. ده بار بادارهی ما آمده. یك روز هم بنشست ما آمده كه چون خواستش شرارت بود من عذرش خواسته بیآنكه بگزارم كسی اذیتش كند بیرونش فرستادهام و این حادثه درمیان هفتاد و هشتاد نفر رخ داده.
با اینهمه سوابق شهربانی داستان را چنین وانمود میكند كه میانهی من و او در خیابان نزاعی رخ داده. من كسی بودهام كه با یك دیوانهی پستی در خیابان نزاع كنم؟!. آیا چنین رفتاری از یك ادارهی بزرگی كه عهدهدار امنیت ملیونها خانوادههاست ناشایسته نیست؟!.
شهربانی چـرا ازو نپرسیده كه در پیرامون خانهی من چه كار داشته؟. هوادارانش انتشار دادهاند كه از ختـم برمیگشته. بهتر بود شهربانی همان را تحقیق میكرد : از چه ختمی؟. كه مرده بود؟. كه ترا در آنجا دیده؟. آنگاه كسی كه از ختم بازمیگشته پس چرا عمامه و عبا نداشته؟!. آن همراهانش چرا با او بودهاند؟!.
شهربانی از دلایلی باین آشكاری صرفنظر كرده و بیانات غرضآمیز همراهان ضارب و بعضی از اصناف متعصب محل را كه از پیش آماده كرده بودند ملاك گرفته است.
شهربانی ملاقات با ضارب را در زندان آزاد گزارده. همدستان او پیاپی بنزدش میروند و بیرون میآیند و درسها باو میآموزند. ولی دو نفر جوانی كه آن روز تپانچه را از دست ضارب درآورده و از ضرب سوم كه چهبسا مایهی مرگ من میشد جلو گرفتهاند شهربانی آنها را بازداشته و ملاقاتشان نیز آزاد نیست. من میخواهم همهی مردان باشرافت در این باره داوری كنند».(1)
چون اعلامیهی شهربانی در روز 12 اردیبهشت در روزنامهی اطلاعات درآمده و دانسته میشود که شهربانی میخواهد داستان را لوث گرداند ، کسروی در نامهای که از بیمارستان نجمیه برای روزنامهی «ایران ما» میفرستد و روز 14 اردیبهشت در آن روزنامه بچاپ میرسد ، همان دلیلهای بالا را آورده و دلیلهای دیگری نیز بآن میافزاید :
«سوم ، اگر او تپانچه نداشته و مرا نزده پس این 2 گلوله در تن من از کجا جا گرفته؟ چهارم ، شهربانی از سوابق این ابنملجم ناشی صرفنظر کرده. این سید بارها به ادارهی ما [=دفتر پرچم] آمد ، چون رفتارش تولید بدگمانی میکرد عذرش خواستند. سپس یک روز به جلسه آمد. در آنجا نیز شرارت از خود نشان داد. کسانی خواستند بزنند من نگزاشتم و با احترام بیرونش کردم.
پس از آن یک بار به نزد تیمسار سرتیپ ضرابی رفته و از من شکایت کرده. خود تیمسار میگفتند که دیدم اطوارش جنونآمیز است. یک بار هم به ادارهی روزنامهی کیهان رفته و مقاله برده و آن مقالهاش در ادارهی آن روزنامه باقیست.».(2)
استادان مجتبا میرلوحی ، به این شاگرد دبستانِ «تقیه» ، یاد داده بودند که جنایت و قصد خود را انکار نماید و در نتیجهی پشتیبانی حکومت از جانیان ، با اینکه جنایت در زمان حکومت نظامی رخ داده بود و موضوع آشکار و انکار نشدنی بود ، دادسرای نظامی نخست با وجهالضمانی که یک بازاری بنام محمدعلی اسکوئی (3) سپرده بود ، «ابنملجم ناشی» را آزاد کرد. پس از چندی به وجهالضمان نیز نیازی ندیده و آن را بجانیان مسترد کردند. درپی آزاد نمودن این «وجهالضمان» که نشاندهندهی قصد آشکار حکومت برای هواداری از جنایتکاران و تعقیب نکردن آنها بود ، کسروی در بخشی از نامهی مورخ 20 مرداد 1324 خود به دادسرای نظامی تهران چنین نوشت :
(1) : ماهنامهی اردیبهشت 1324 گفتار «سرگذشت من ، مردان نیك داوری كنند».
(2) : ناصر پاکدامن ، ص141
(3) : آقای محمد امینی در مقالهی «فداییان اسلام و سودای حکومت اسلامی» در زمینهی ارتباط اسکوئی با برادران رشیدیان از جاسوسهای نشاندار انگلیس در ایران و همچنین ارتباط مجتبا میرلوحی با سید ضیاءالدین طباطبایی مطالب قابل تأملی آورده است.