در پیرامون اسلام - گفتار چهارم.pdf
299.4 KB
📘 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار چهارم : بنیاد همهی دینها یکیست
🔹 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔸 گفتار چهارم : بنیاد همهی دینها یکیست
🔹 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔸 همگی از این تودهاند (تکهی یک از دو)
ما میگوییم : شما اگر میخواهید یك تودهی سرفراز و نیكنامی باشید و در جهان به آسایش و آزادی زندگی كنید ، راهش آنست كه بكوشید و نیك باشید. میگوییم : از گله و ناله و فریاد نتیجه نتواند بود.
این گفتههای ما بكسانی گران میافتد و خوش نمیآید. اینان میخواهند كه همیشه گناه را بگردن دیگران اندازند و با ناله و زاری و بدگویی خشم خود را فرونشانند و دیگر درپی چاره نباشند. میخواهند ما نیز در پرچم موافق میل ایشان رفتار کنیم و سخنان تندی نویسیم و باین و آن تعرض كنیم. میگویم : چنین كاری آسانست ولی نتیجه نخواهد داشت ـ باید كاری كرد كه باین دردها چاره شود.
ببینید امروز همگی از وضع گذشته مینالند ولی علت آن را جستجو نمیكنند و درپی این نیستند كه دیگر آن وضع بازنگردد.
امروز در روزنامهها یك رشته گفتارهایی دربارهی زندان و شكنجههای آن نوشته میشود. كسانی كه گرفتار زندان بودهاند و آزاد گردیدهاند آنچه را كه دیده و دانستهاند مینویسند و از مختاری رئیس پیشین شهربانی شكایتهای بسیار میكنند.
اینها همه راست است. مختاری نیز بیگفتگو گناهكار است و باید بكیفر خود برسد. ولی من میپرسم : مگر مختاری از آفریقا آمده بود؟! مگر از میان همین مردم نبود؟!..
من مختاری را نمیشناسم و هیچ گونه آمیزش با او نداشته و یك بار هم او را ندیدهام. ولی نیك میدانم كه او نیز پیش از آنكه بآن مقام برسد همچون دیگران دم از وجدان میزده و نیكی از خود نشان میداده و از ستم و مردمآزاری نفرت مینموده. ولی چون بآن مقام رسیده از ضعف نفس خودداری نتوانسته و خوی درندگی آشكار ساخته.
شكایت از بدرفتاری پاسبانان زندان میشود. اینها همه راستست. ولی آیا آن پاسبانان از كشور دیگری آورده شده؟!.. آیا از میان همین توده برنخاسته؟!.. آنها همان كسانی هستند كه میآیند و
مینشینند و آنها نیز همان سخنانی را كه بزبانهاست میگویند. آنها نیز دم از نیكی میزنند. چیزی كه هست چون ضعیفنفسند همینكه اختیار بدستشان میافتد همچون درندهی خونخواری گردیده آن دُژرفتاریها را میكنند.
پس بدانید که توده آلوده است. بدانید كه باید بچارهی این توده كوشید. چاره نیز همان است كه هر كس نخست بخود پردازد و خود را آراسته گرداند.
داستان محاكمهی 53 تن را در سه سال پیش خوانندگان فراموش نكردهاند. من در آن محاكمه كه بودم خدا میداند آن روز یكی از روزهایی بود كه من پیش خود كوچك گردیدم : روز نخست كه 48 تن را آورده و در سالن فتحعلیشاهی بروی نیمكتها نشانده و در پیرامونهاشان پاسبانان و دیدهبانان گمارده بودند ، و از یكسو قاضیان و كاركنان دادگاه و از یكسو وكلای مدافع ، برای محاكمه آماده میشدند من نگاه میكردم دیدم همهی كسانی كه در اینجا هستند جز دربند خودنمایی نیستند. به هر یكی مینگریستم میدیدم گردن راست گرفته ، و سینه پیش آورده و با یك تفاخری ایستاده كه تو گویی یك فوج سربازند و شهری را فتح كردهاند. یا تو گویی این 53 تن دشمنان قهاری بودهاند و اینان با دلیری و زور بازو آنها را دستگیر ساختهاند. یك نگاههای خشمآلودی بسوی آنها میانداختند كه بتصور نیاید.
مخصوصاً مینگریستم «دادیار» كه در دست راست دادگاه بروی یك بلندی مینشست یك تن ضباط در پشت سر او میایستاد كه پروندهها را یكایك باو بدهد. همان ضباطِ هیچكاره چنان گردن میافراشت و سینه جلو میداد كه تماشا داشت.
دادستان كه یا از كمی نطق و بیان و یا بملاحظهی دیگری خود بدادگاه نیامده دستیارش را فرستاده بود ، با اینهمه از خودنمایی بازنمانده پیاپی میآمد و میرفت و دستورها میداد و دخالتها میكرد. اگر از یكایك كسان سخن رانم مایهی رنجش خواهد بود.
بالاخره محاكمه آغاز یافت. «ادعانامه» خوانده شد. من نمیدانم آن را كه تدوین كرده بود كه در مقدمهاش زور خود را بكار برده و چنین خواسته بود كه جرم را هرچه بزرگتر نشان دهد. از جمله عبارت «مقدمین بر علیه استقلال كشور» را بكار برده بود كه من همین را ایراد گرفته گفتم :
«اقدام بر علیه استقلال كشور در قانون مادّهی جداگانه دارد كه شما در این ادعانامه بآن استناد نكردهاید و كیفر آن «اعدام» است كه شما نخواستهاید. با اینحال چرا این عبارت را گنجانیدهاید؟!..» از اینگونه ایرادهای بسیاری داشت.
محاكمه چند روز امتداد یافت. پس از بازپرسها و رسیدگیها نوبت دفاع بوكلاء رسید. یكی از آنان كه اروپا دیده و در آنجا درس خوانده بود بجای مدافعه از متهم ، بستایش از اروپا پرداخت و ایران و ایرانیان را نكوهش بسیار كرد. دیگری كه سفری باروپا كرده دو یا سه ماهی در شهرهای آن گردیده بود او نیز سفر خود را گفت و داستانی از آنجا یاد كرد.
.
🔸 همگی از این تودهاند (تکهی یک از دو)
ما میگوییم : شما اگر میخواهید یك تودهی سرفراز و نیكنامی باشید و در جهان به آسایش و آزادی زندگی كنید ، راهش آنست كه بكوشید و نیك باشید. میگوییم : از گله و ناله و فریاد نتیجه نتواند بود.
این گفتههای ما بكسانی گران میافتد و خوش نمیآید. اینان میخواهند كه همیشه گناه را بگردن دیگران اندازند و با ناله و زاری و بدگویی خشم خود را فرونشانند و دیگر درپی چاره نباشند. میخواهند ما نیز در پرچم موافق میل ایشان رفتار کنیم و سخنان تندی نویسیم و باین و آن تعرض كنیم. میگویم : چنین كاری آسانست ولی نتیجه نخواهد داشت ـ باید كاری كرد كه باین دردها چاره شود.
ببینید امروز همگی از وضع گذشته مینالند ولی علت آن را جستجو نمیكنند و درپی این نیستند كه دیگر آن وضع بازنگردد.
امروز در روزنامهها یك رشته گفتارهایی دربارهی زندان و شكنجههای آن نوشته میشود. كسانی كه گرفتار زندان بودهاند و آزاد گردیدهاند آنچه را كه دیده و دانستهاند مینویسند و از مختاری رئیس پیشین شهربانی شكایتهای بسیار میكنند.
اینها همه راست است. مختاری نیز بیگفتگو گناهكار است و باید بكیفر خود برسد. ولی من میپرسم : مگر مختاری از آفریقا آمده بود؟! مگر از میان همین مردم نبود؟!..
من مختاری را نمیشناسم و هیچ گونه آمیزش با او نداشته و یك بار هم او را ندیدهام. ولی نیك میدانم كه او نیز پیش از آنكه بآن مقام برسد همچون دیگران دم از وجدان میزده و نیكی از خود نشان میداده و از ستم و مردمآزاری نفرت مینموده. ولی چون بآن مقام رسیده از ضعف نفس خودداری نتوانسته و خوی درندگی آشكار ساخته.
شكایت از بدرفتاری پاسبانان زندان میشود. اینها همه راستست. ولی آیا آن پاسبانان از كشور دیگری آورده شده؟!.. آیا از میان همین توده برنخاسته؟!.. آنها همان كسانی هستند كه میآیند و
مینشینند و آنها نیز همان سخنانی را كه بزبانهاست میگویند. آنها نیز دم از نیكی میزنند. چیزی كه هست چون ضعیفنفسند همینكه اختیار بدستشان میافتد همچون درندهی خونخواری گردیده آن دُژرفتاریها را میكنند.
پس بدانید که توده آلوده است. بدانید كه باید بچارهی این توده كوشید. چاره نیز همان است كه هر كس نخست بخود پردازد و خود را آراسته گرداند.
داستان محاكمهی 53 تن را در سه سال پیش خوانندگان فراموش نكردهاند. من در آن محاكمه كه بودم خدا میداند آن روز یكی از روزهایی بود كه من پیش خود كوچك گردیدم : روز نخست كه 48 تن را آورده و در سالن فتحعلیشاهی بروی نیمكتها نشانده و در پیرامونهاشان پاسبانان و دیدهبانان گمارده بودند ، و از یكسو قاضیان و كاركنان دادگاه و از یكسو وكلای مدافع ، برای محاكمه آماده میشدند من نگاه میكردم دیدم همهی كسانی كه در اینجا هستند جز دربند خودنمایی نیستند. به هر یكی مینگریستم میدیدم گردن راست گرفته ، و سینه پیش آورده و با یك تفاخری ایستاده كه تو گویی یك فوج سربازند و شهری را فتح كردهاند. یا تو گویی این 53 تن دشمنان قهاری بودهاند و اینان با دلیری و زور بازو آنها را دستگیر ساختهاند. یك نگاههای خشمآلودی بسوی آنها میانداختند كه بتصور نیاید.
مخصوصاً مینگریستم «دادیار» كه در دست راست دادگاه بروی یك بلندی مینشست یك تن ضباط در پشت سر او میایستاد كه پروندهها را یكایك باو بدهد. همان ضباطِ هیچكاره چنان گردن میافراشت و سینه جلو میداد كه تماشا داشت.
دادستان كه یا از كمی نطق و بیان و یا بملاحظهی دیگری خود بدادگاه نیامده دستیارش را فرستاده بود ، با اینهمه از خودنمایی بازنمانده پیاپی میآمد و میرفت و دستورها میداد و دخالتها میكرد. اگر از یكایك كسان سخن رانم مایهی رنجش خواهد بود.
بالاخره محاكمه آغاز یافت. «ادعانامه» خوانده شد. من نمیدانم آن را كه تدوین كرده بود كه در مقدمهاش زور خود را بكار برده و چنین خواسته بود كه جرم را هرچه بزرگتر نشان دهد. از جمله عبارت «مقدمین بر علیه استقلال كشور» را بكار برده بود كه من همین را ایراد گرفته گفتم :
«اقدام بر علیه استقلال كشور در قانون مادّهی جداگانه دارد كه شما در این ادعانامه بآن استناد نكردهاید و كیفر آن «اعدام» است كه شما نخواستهاید. با اینحال چرا این عبارت را گنجانیدهاید؟!..» از اینگونه ایرادهای بسیاری داشت.
محاكمه چند روز امتداد یافت. پس از بازپرسها و رسیدگیها نوبت دفاع بوكلاء رسید. یكی از آنان كه اروپا دیده و در آنجا درس خوانده بود بجای مدافعه از متهم ، بستایش از اروپا پرداخت و ایران و ایرانیان را نكوهش بسیار كرد. دیگری كه سفری باروپا كرده دو یا سه ماهی در شهرهای آن گردیده بود او نیز سفر خود را گفت و داستانی از آنجا یاد كرد.
.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار پنجم : اسلام و پاکدینی - تکهی دوم
خردها از داوری افتاده و برای نیک و بد ، ترازویی جز بودن و نبودن در اروپا نمانده بود ، هر کسی میبایست برای گفتههایش دلیل از سخن فلان مسیو و بهمان مادام بیاورد وگرنه پذیرفته نمیشد.
اینبود اروپاگری ، و یکی از نتیجههای بسیار زیانمند آن رواج بیدینی میبود. چنانکه نوشتهایم از دیر باز در اروپا مادّیگری رواج گرفته ریشهی دین را برانداخته بود ، و این زمان در شرق هایهوی آن ـ آری هایهوی آن ـ لرزه به بنیاد دین انداخته ، انبوهی از مردم بیدینی را مایهی سرفرازی پنداشته از دین بیزاری مینمودند. چنین پنداشته میشد دانشهای اروپایی ریشهی دینها را کنده و بیپایی همهی آنها را روشن گردانیده. بسیاری آشکاره میگفتند : «در قرن بیستم هم کسی بزیر بار دین میرود؟!.» نام داروین و فلسفهاش بزبانها افتاده گروه انبوهی بیآنکه بدانند داروین چه گفته و چه ایرادی به دین گرفته ، بنام پیروی از فلسفهی او بیدینی آشکار میساختند. جملههای «زندگانی نبرد است» و «ناتوان خوراک تواناست» و «هر کسی باید دربند خوشیهای خود باشد» ، بزبانها افتاده و پیاپی بگوشها میخورد.
در چنان هنگامی که چند هیاهوی بزرگی از اروپاگری و بیدینی و هواداری از خیام و حافظ و دلبستگی بشعر و ادبیات و مانند اینها ، درگرفته و دیوانگیها بهم آمیخته بود ، ما کوشش آغاز کردیم و چون میبایست راه را گام بگام پیماییم در گام نخست به اروپاگری پرداخته با آن به نبرد سختی برخاستیم ، و یک سال بیشتر گفتارهای پیاپی نوشته این روشن گردانیدیم که اروپاییان خود راه زندگی را گم کردهاند و با گرفتاریهای سختی روبرو میباشند. و این بسیار خامست که شرقیان دنبال آن را گیرند. پس از کشاکشی که با بسیاری از درسخواندگان درگرفت به یاری خدا آن هیاهو را شکسته از میان بردیم.
این گام یکم میبود. در گام دوم به پشتیبانی از دینها برخاسته این نشان دادیم که دانشها جهانیان را از دین بینیاز نمیگرداند. نشان دادیم که در زمینهی شناختن جهان و زندگانی و رسیدن بآسایش و خرسندی یک رشته آمیغهای بسیار ارجداری هست که دینها آنها را دنبال کرده بمردمان یاد دادهاند. نشان دادیم که آنچه مادّیان دربارهی دینها پنداشته و آنها را ساخته و بیپا دانستهاند نتیجهی ناآگاهی ایشانست و خود پندار بیپایی میباشد. در این زمینه نیز یک سال بیشتر گفتارها نوشتیم و در همین هنگام بود که از «خرد» (یا بهتر گویم : از نیرویی که داور راست و کج و شناسندهی نیک و بد میباشد) بسخن پرداخته به مادّیان و دیگران که از بودن چنان نیرویی در آدمی ناآگاهی مینمودند پاسخهای استواری نوشتیم ، و چون ما در گفتههای خود ، پیش از همه داوری خرد را پیش میکشیم (و میبایست کشیم) در زمینهی آن بگفتارهای ارجدار بسیاری پرداختیم.
سپس در گام سوم به دین اسلام که بازپسین از دینهای گذشته و خود دینیست که در ایران و در پیرامونهای آن رواج میداشته پرداخته از یکسو دربارهی راستی و استواری آن گفتارها نوشته و از یکسو بنیاد آن دین را نشان داده ، یا بهتر گویم بگوهرش بازگردانیدیم.
گوهر اسلام چیست؟. باور داشتن بخدا ، یگانه شناختن او ، دست اندر کارهای جهان نشناختن کسی ، پابستگی به نیکی و پاکی ، کوشیدن در راه زندگانی ، دشمنی با گمراهان و بیدینان ، باور داشتن بجهان پاداش و کیفر و مانند اینها. اینهاست خواستهای اسلام. اینهاست پایههای آن دین.
اینها را بازنموده نشان دادیم که کیشهایی که از اسلام جدا گردیده جز کورهراههایی نمیباشند ، نشان دادیم که خود شاهراه از میان رفته و این کورهراههای گمراه کننده جای آن را گرفته است. یک سال بیشتر نیز در این زمینه گفتارها مینوشتیم.
کسانی که امروز میگویند : «اسلام را باصلش بازگردانیم» و این را بهانهای برای خود گرفتهاند ، نمیدانند که ما آن کار را کرده بانجام رسانیدهایم. آنان چنانکه معنی دین را نمیدانند از معنی «بازگردانیدن دین بگوهرش» نیز آگاه نمیباشند.
.
🔸 گفتار پنجم : اسلام و پاکدینی - تکهی دوم
خردها از داوری افتاده و برای نیک و بد ، ترازویی جز بودن و نبودن در اروپا نمانده بود ، هر کسی میبایست برای گفتههایش دلیل از سخن فلان مسیو و بهمان مادام بیاورد وگرنه پذیرفته نمیشد.
اینبود اروپاگری ، و یکی از نتیجههای بسیار زیانمند آن رواج بیدینی میبود. چنانکه نوشتهایم از دیر باز در اروپا مادّیگری رواج گرفته ریشهی دین را برانداخته بود ، و این زمان در شرق هایهوی آن ـ آری هایهوی آن ـ لرزه به بنیاد دین انداخته ، انبوهی از مردم بیدینی را مایهی سرفرازی پنداشته از دین بیزاری مینمودند. چنین پنداشته میشد دانشهای اروپایی ریشهی دینها را کنده و بیپایی همهی آنها را روشن گردانیده. بسیاری آشکاره میگفتند : «در قرن بیستم هم کسی بزیر بار دین میرود؟!.» نام داروین و فلسفهاش بزبانها افتاده گروه انبوهی بیآنکه بدانند داروین چه گفته و چه ایرادی به دین گرفته ، بنام پیروی از فلسفهی او بیدینی آشکار میساختند. جملههای «زندگانی نبرد است» و «ناتوان خوراک تواناست» و «هر کسی باید دربند خوشیهای خود باشد» ، بزبانها افتاده و پیاپی بگوشها میخورد.
در چنان هنگامی که چند هیاهوی بزرگی از اروپاگری و بیدینی و هواداری از خیام و حافظ و دلبستگی بشعر و ادبیات و مانند اینها ، درگرفته و دیوانگیها بهم آمیخته بود ، ما کوشش آغاز کردیم و چون میبایست راه را گام بگام پیماییم در گام نخست به اروپاگری پرداخته با آن به نبرد سختی برخاستیم ، و یک سال بیشتر گفتارهای پیاپی نوشته این روشن گردانیدیم که اروپاییان خود راه زندگی را گم کردهاند و با گرفتاریهای سختی روبرو میباشند. و این بسیار خامست که شرقیان دنبال آن را گیرند. پس از کشاکشی که با بسیاری از درسخواندگان درگرفت به یاری خدا آن هیاهو را شکسته از میان بردیم.
این گام یکم میبود. در گام دوم به پشتیبانی از دینها برخاسته این نشان دادیم که دانشها جهانیان را از دین بینیاز نمیگرداند. نشان دادیم که در زمینهی شناختن جهان و زندگانی و رسیدن بآسایش و خرسندی یک رشته آمیغهای بسیار ارجداری هست که دینها آنها را دنبال کرده بمردمان یاد دادهاند. نشان دادیم که آنچه مادّیان دربارهی دینها پنداشته و آنها را ساخته و بیپا دانستهاند نتیجهی ناآگاهی ایشانست و خود پندار بیپایی میباشد. در این زمینه نیز یک سال بیشتر گفتارها نوشتیم و در همین هنگام بود که از «خرد» (یا بهتر گویم : از نیرویی که داور راست و کج و شناسندهی نیک و بد میباشد) بسخن پرداخته به مادّیان و دیگران که از بودن چنان نیرویی در آدمی ناآگاهی مینمودند پاسخهای استواری نوشتیم ، و چون ما در گفتههای خود ، پیش از همه داوری خرد را پیش میکشیم (و میبایست کشیم) در زمینهی آن بگفتارهای ارجدار بسیاری پرداختیم.
سپس در گام سوم به دین اسلام که بازپسین از دینهای گذشته و خود دینیست که در ایران و در پیرامونهای آن رواج میداشته پرداخته از یکسو دربارهی راستی و استواری آن گفتارها نوشته و از یکسو بنیاد آن دین را نشان داده ، یا بهتر گویم بگوهرش بازگردانیدیم.
گوهر اسلام چیست؟. باور داشتن بخدا ، یگانه شناختن او ، دست اندر کارهای جهان نشناختن کسی ، پابستگی به نیکی و پاکی ، کوشیدن در راه زندگانی ، دشمنی با گمراهان و بیدینان ، باور داشتن بجهان پاداش و کیفر و مانند اینها. اینهاست خواستهای اسلام. اینهاست پایههای آن دین.
اینها را بازنموده نشان دادیم که کیشهایی که از اسلام جدا گردیده جز کورهراههایی نمیباشند ، نشان دادیم که خود شاهراه از میان رفته و این کورهراههای گمراه کننده جای آن را گرفته است. یک سال بیشتر نیز در این زمینه گفتارها مینوشتیم.
کسانی که امروز میگویند : «اسلام را باصلش بازگردانیم» و این را بهانهای برای خود گرفتهاند ، نمیدانند که ما آن کار را کرده بانجام رسانیدهایم. آنان چنانکه معنی دین را نمیدانند از معنی «بازگردانیدن دین بگوهرش» نیز آگاه نمیباشند.
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی44
اساساً قضیه بنحوی که بیان شده غیرطبیعی بنظر میآید. مثلاً گفته میشود سردار اسعد چون حس کرده بود که بخوراک او زهر میزنند از خوردن خوراک خودداری میکرد و به راسخ و دیگران اعتراضهای سخت مینمود. اینها میرساند که سردار قدر جان خود دانسته و مقاومت مینموده. از آنسو میگویند شب آخر که احمدی باتاقش رفته بیهیچ مقاومتی تسلیم بمرگ شده و دست خود را دراز کرده که احمدی آمپول زند و جانش گیرد.
گفته میشود بسردار اسعد هفت روز خوراک ندادهاند. کسی که هفت روز خوراک نخورَد زنده نمانَد و اگر مانْد در حال غَشوه[بیهوشی] باشد. از آنسوی میگویند احمدی چون وارد اتاق او شده سردار با یک حال درست بسخن پرداخته و چنین گفته : «آقا آمدی؟ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ» یا گفته : «میخواهی مرا هم براه تیمورتاش بفرستی؟».
آیا کدام یکی از اینها راست است؟!.
گفته میشود احمدی از پاسبانان نعلبکی خواسته که سم را در آن حل کند. چند تن از پاسبانان این گواهی را دادهاند.
آیا باور کردنیست کسی که میخواهد یکی را بکشد با این آشکاری افزار طلبَد و همگی را از کار خود آگاه گردانَد؟. اساساً معنی گواهی گواهان آنست که احمدی هر کاری که میخواسته بکند پوشیده نمیداشته و هر بار که پیش سردار اسعد میرفته و باو پرتقال میخورانیده و یا آمپول زهرآلودی میزده پاسبانها را همراه میبرده و مطلع میگردانیده.
دربارهی فرخی گفته میشود تندرست و قویمزاج بود و این دلیل شمرده میشود که او را کشتهاند و با اجل خود نمرده. از آنسو میگویند احمدی تنها باتاق رفته و او را کشته.
من نمیدانم او چگونه با آن گردنکشی تسلیم مرگ خائنانه شده؟! نمیدانم چگونه احمدی پوسیدهی ناتوان به فرخی تناور و قوی غالب آمده؟!.
میگویند احمدی جلاد زندان بوده و بسر هر کس که میرفته آن کس بمرگ خود یقین پیدا کرده إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ میسروده. با اینحال نمیدانم چه شده که فرخی ، احمدی را باتاق خود راه داده و بمقاومت خود برنخاسته.
تعجب میکنم که فرخی بحکایت پرونده چند مرض مهلکی از نِفریت و مالاریای مزمن و مانند اینها داشته و چون مرده طبیب قانونی مرگ او را عادی دانسته و جواز دفن صادر کرده. با اینحال اصرار میکنند که او را کشته شده با دست احمدی وانمایند و بتکلفات باورنکردنی میپردازند.
یک نکتهی دیگری که باید یادآوری کنم اینست که بر فرض آنکه ما قضیه را مسلم شماریم آیا احمدی را قاتل سردار اسعد یا فرخی محسوب توان کرد؟! آیا مادّه 170 را شامل او توان دانست؟.
منشأ تردید اینست که قاتل کسی است که قصد قتل کند و مقصودی از آن قتل در اندیشهی خود داشته باشد.
احمدی نه قصد قتل کرده و نه مقصودی او را بوده است. احمدی را یک افزاری بیش نتوان شمرد.
مثل این موضوع آنست که در تبریز در سی سال پیش صمدخان شصت تن از آزادیخواهان را سر برید و یا بدار زد. در نتیجهی دشمنی که با مشروطه میداشت قصد قتل آزادیخواهان را کرده بود و قصد خود را باجرا میگزاشت و بدین جهت است که ما او را کشندهی آزادیخواهان میدانیم و اگر میتوانستیم بایستی او را بدادگاه کشانیده بنام قاتل مجازات دهیم در حالی که در هیچ یکی از آنها خود صمدخان دست مباشرت نداشته و همگی را محمد نام میرغضب کشته است.
یک مثل دیگر پیشامدیست که اخیراً در مکه رخ داده و روزنامهها پیاپی از آن سخن میرانند. طالب نام ایرانی را که بمکه رفته بوده باتهام اینکه میخواسته خانهی کعبه را با پلیدیها بیالاید نزد قاضی فرستادهاند و چون او حکم داده ابنسعود پادشاه حجاز آن حکم را امضاء کرده و دستور اجرا داده و چون طالب را بمیدان آوردهاند یک کاکاسیاهی با شمشیر گردن او را زده است. اکنون باید دید کشندهی طالب این کاکاسیاه شمرده میشود یا ابنسعود که دستور کشتن داده است؟! آیا کدام یکی را کشندهی حاجی ایرانی میشماریم؟.. دولت بکدام یکی پروتِستنامه (1) میفرستد؟..
نه آنست که ما کشندهی آن حاجی خود ابنسعود را میدانیم و باو اعتراض میکنیم و پروتست میفرستیم؟!.. نه آنست که کاکاسیاه را هیچگاه بدیده نگرفته نامی نمیبریم و کمترین دشمنی نسبت باو در دل خود حس نمیکنیم؟!.. نه آنست که او را افزاری بیش نمیشماریم؟!..
در این قضیه نیز اگر راست باشد احمدی بمنزلهی آن میرغضب بوده و من تردید دارم که آیا توان مادّهی 170 را شامل او دانست؟!.. آیا میتوان احمدی را قاتل سردار اسعد و فرخی شمرد؟!.. حقیقت اینست که دور از مقصود قانونگزار و عدالت میباشد. این نکته است که باید دادگاه از دیده دور ندارد.
پایان
پابرگی :
1ـ پروتست = اعتراض
.
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی44
اساساً قضیه بنحوی که بیان شده غیرطبیعی بنظر میآید. مثلاً گفته میشود سردار اسعد چون حس کرده بود که بخوراک او زهر میزنند از خوردن خوراک خودداری میکرد و به راسخ و دیگران اعتراضهای سخت مینمود. اینها میرساند که سردار قدر جان خود دانسته و مقاومت مینموده. از آنسو میگویند شب آخر که احمدی باتاقش رفته بیهیچ مقاومتی تسلیم بمرگ شده و دست خود را دراز کرده که احمدی آمپول زند و جانش گیرد.
گفته میشود بسردار اسعد هفت روز خوراک ندادهاند. کسی که هفت روز خوراک نخورَد زنده نمانَد و اگر مانْد در حال غَشوه[بیهوشی] باشد. از آنسوی میگویند احمدی چون وارد اتاق او شده سردار با یک حال درست بسخن پرداخته و چنین گفته : «آقا آمدی؟ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ» یا گفته : «میخواهی مرا هم براه تیمورتاش بفرستی؟».
آیا کدام یکی از اینها راست است؟!.
گفته میشود احمدی از پاسبانان نعلبکی خواسته که سم را در آن حل کند. چند تن از پاسبانان این گواهی را دادهاند.
آیا باور کردنیست کسی که میخواهد یکی را بکشد با این آشکاری افزار طلبَد و همگی را از کار خود آگاه گردانَد؟. اساساً معنی گواهی گواهان آنست که احمدی هر کاری که میخواسته بکند پوشیده نمیداشته و هر بار که پیش سردار اسعد میرفته و باو پرتقال میخورانیده و یا آمپول زهرآلودی میزده پاسبانها را همراه میبرده و مطلع میگردانیده.
دربارهی فرخی گفته میشود تندرست و قویمزاج بود و این دلیل شمرده میشود که او را کشتهاند و با اجل خود نمرده. از آنسو میگویند احمدی تنها باتاق رفته و او را کشته.
من نمیدانم او چگونه با آن گردنکشی تسلیم مرگ خائنانه شده؟! نمیدانم چگونه احمدی پوسیدهی ناتوان به فرخی تناور و قوی غالب آمده؟!.
میگویند احمدی جلاد زندان بوده و بسر هر کس که میرفته آن کس بمرگ خود یقین پیدا کرده إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ میسروده. با اینحال نمیدانم چه شده که فرخی ، احمدی را باتاق خود راه داده و بمقاومت خود برنخاسته.
تعجب میکنم که فرخی بحکایت پرونده چند مرض مهلکی از نِفریت و مالاریای مزمن و مانند اینها داشته و چون مرده طبیب قانونی مرگ او را عادی دانسته و جواز دفن صادر کرده. با اینحال اصرار میکنند که او را کشته شده با دست احمدی وانمایند و بتکلفات باورنکردنی میپردازند.
یک نکتهی دیگری که باید یادآوری کنم اینست که بر فرض آنکه ما قضیه را مسلم شماریم آیا احمدی را قاتل سردار اسعد یا فرخی محسوب توان کرد؟! آیا مادّه 170 را شامل او توان دانست؟.
منشأ تردید اینست که قاتل کسی است که قصد قتل کند و مقصودی از آن قتل در اندیشهی خود داشته باشد.
احمدی نه قصد قتل کرده و نه مقصودی او را بوده است. احمدی را یک افزاری بیش نتوان شمرد.
مثل این موضوع آنست که در تبریز در سی سال پیش صمدخان شصت تن از آزادیخواهان را سر برید و یا بدار زد. در نتیجهی دشمنی که با مشروطه میداشت قصد قتل آزادیخواهان را کرده بود و قصد خود را باجرا میگزاشت و بدین جهت است که ما او را کشندهی آزادیخواهان میدانیم و اگر میتوانستیم بایستی او را بدادگاه کشانیده بنام قاتل مجازات دهیم در حالی که در هیچ یکی از آنها خود صمدخان دست مباشرت نداشته و همگی را محمد نام میرغضب کشته است.
یک مثل دیگر پیشامدیست که اخیراً در مکه رخ داده و روزنامهها پیاپی از آن سخن میرانند. طالب نام ایرانی را که بمکه رفته بوده باتهام اینکه میخواسته خانهی کعبه را با پلیدیها بیالاید نزد قاضی فرستادهاند و چون او حکم داده ابنسعود پادشاه حجاز آن حکم را امضاء کرده و دستور اجرا داده و چون طالب را بمیدان آوردهاند یک کاکاسیاهی با شمشیر گردن او را زده است. اکنون باید دید کشندهی طالب این کاکاسیاه شمرده میشود یا ابنسعود که دستور کشتن داده است؟! آیا کدام یکی را کشندهی حاجی ایرانی میشماریم؟.. دولت بکدام یکی پروتِستنامه (1) میفرستد؟..
نه آنست که ما کشندهی آن حاجی خود ابنسعود را میدانیم و باو اعتراض میکنیم و پروتست میفرستیم؟!.. نه آنست که کاکاسیاه را هیچگاه بدیده نگرفته نامی نمیبریم و کمترین دشمنی نسبت باو در دل خود حس نمیکنیم؟!.. نه آنست که او را افزاری بیش نمیشماریم؟!..
در این قضیه نیز اگر راست باشد احمدی بمنزلهی آن میرغضب بوده و من تردید دارم که آیا توان مادّهی 170 را شامل او دانست؟!.. آیا میتوان احمدی را قاتل سردار اسعد و فرخی شمرد؟!.. حقیقت اینست که دور از مقصود قانونگزار و عدالت میباشد. این نکته است که باید دادگاه از دیده دور ندارد.
پایان
پابرگی :
1ـ پروتست = اعتراض
.
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔸 همگی از این تودهاند (تکهی دو از دو)
دیگری چون از دستهی دیگر بود بمناسبت روز رمضان یك حدیثی خواند و قدری موعظه كرد. همچنین هر یكی بیش از همه خود را و دانش خود را نشان داد و جز دو سه تنی بدفاع حسابی نپرداخت.
سپس نوبت دفاع بخود متهمان رسید. دفاعهای اینها شنیدنی بود. هر یكی بنوبت خود سخنان مغزداری گفتند و به بیگناهی خود دلیلها یاد كردند. جز از دو یا سه تنی كه بگفتههای بیهودهای پرداختند دیگران رفتار بسیار متینی كردند. یك دسته از شاگردان دانشكدهها تنها گناهشان آشنایی پیدا كردن با دكتر ارانی و گوش دادن بسخنان او بود.
اینان با دلیل بیگناهی خود را به رخ دادگاه كشیدند ، و از سختیهای زندان سخنها راندند ، و از بیتابی و ناآرامی مادران و خواهران خود شرحها سرودند. برخی از اینان چنان دفاع كردند و سخنان مؤثری گفتند كه بیشتر شنوندگان را بگریه انداختند.
بیگناهی این دسته چندان روشن ، و این دفاعهاشان چندان مؤثر بود كه من یقین داشتم اینها را رها خواهند كرد. میدانستم محاكمه ساده نیست ، با اینحال گمان محكومیت به بیشتر از پانزده یا شانزده تن نمیدادم. میگفتم : برای بازمانده چون هیچ عنوانی نیست تبرئه خواهند كرد. ولی برخلاف این تصور دو روز دیگر چون حكم دادند دیده شد بیش از دو تن را تبرئه نكردهاند.
كنون شما ببینید آیا تنها مختاری گناهكار است؟!.. آیا آن قاضیانی كه چنین رأیی دادهاند گناهكار نیستند؟ آیا چه گناهی بدتر از اینكه كسانی بروی میز داوری نشینند ولی گوش بسفارش یا دستور دیگران دارند؟!..
از آنسوی میپرسم : آیا این قاضیان از حبشه آمدهاند؟ آیا نه از میان همین توده برخاستهاند؟! آیا نه از ردیف دیگران میباشند؟! آیا شما میپندارید كه اگر دیگران بجای آنان گمارده شوند بهتر خواهند بود؟!.
اگر چنین میپندارید اشتباه كردهاید. آن قاضیان از همین تودهاند و تنها آنان نیستند كه پا بروی حق میگزارند ، اگر دیگران را بجای آنان گماریم همان رفتار خواهند كرد. از هزاران تن یكی پیدا میشود كه گوش بهوا و هوس ندهد و بخاطر شغل یا بامید ترفیعِ رتبه از راه راستی برنگردد.
بالاخره نتیجه آنست كه توده آلوده است. از چنین تودهای قاضی ، و وكیل ، و سرشهربانی و زندانبان و پاسبان بهتر از این درنیاید. اینست باید به نیكی توده كوشید ، و آن نیز با بدگویی از مختاری و آه و ناله از شكنجههای روزهای زندان و مانند اینها بدست نیاید. باید از راهش وارد شد ، و راهش همینست كه ما پیش گرفتهایم.
نمیگویم : باید بدیهای مختاری یا دیگران را ننوشت. میگویم : آنها را كه مینویسید نتیجه این را بگیرید كه توده آلوده است و با ما همراهی كنید كه بچارهی این آلودگی كوشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 13 دوشنبه 20 بهمن ماه 1320)
.
🔸 همگی از این تودهاند (تکهی دو از دو)
دیگری چون از دستهی دیگر بود بمناسبت روز رمضان یك حدیثی خواند و قدری موعظه كرد. همچنین هر یكی بیش از همه خود را و دانش خود را نشان داد و جز دو سه تنی بدفاع حسابی نپرداخت.
سپس نوبت دفاع بخود متهمان رسید. دفاعهای اینها شنیدنی بود. هر یكی بنوبت خود سخنان مغزداری گفتند و به بیگناهی خود دلیلها یاد كردند. جز از دو یا سه تنی كه بگفتههای بیهودهای پرداختند دیگران رفتار بسیار متینی كردند. یك دسته از شاگردان دانشكدهها تنها گناهشان آشنایی پیدا كردن با دكتر ارانی و گوش دادن بسخنان او بود.
اینان با دلیل بیگناهی خود را به رخ دادگاه كشیدند ، و از سختیهای زندان سخنها راندند ، و از بیتابی و ناآرامی مادران و خواهران خود شرحها سرودند. برخی از اینان چنان دفاع كردند و سخنان مؤثری گفتند كه بیشتر شنوندگان را بگریه انداختند.
بیگناهی این دسته چندان روشن ، و این دفاعهاشان چندان مؤثر بود كه من یقین داشتم اینها را رها خواهند كرد. میدانستم محاكمه ساده نیست ، با اینحال گمان محكومیت به بیشتر از پانزده یا شانزده تن نمیدادم. میگفتم : برای بازمانده چون هیچ عنوانی نیست تبرئه خواهند كرد. ولی برخلاف این تصور دو روز دیگر چون حكم دادند دیده شد بیش از دو تن را تبرئه نكردهاند.
كنون شما ببینید آیا تنها مختاری گناهكار است؟!.. آیا آن قاضیانی كه چنین رأیی دادهاند گناهكار نیستند؟ آیا چه گناهی بدتر از اینكه كسانی بروی میز داوری نشینند ولی گوش بسفارش یا دستور دیگران دارند؟!..
از آنسوی میپرسم : آیا این قاضیان از حبشه آمدهاند؟ آیا نه از میان همین توده برخاستهاند؟! آیا نه از ردیف دیگران میباشند؟! آیا شما میپندارید كه اگر دیگران بجای آنان گمارده شوند بهتر خواهند بود؟!.
اگر چنین میپندارید اشتباه كردهاید. آن قاضیان از همین تودهاند و تنها آنان نیستند كه پا بروی حق میگزارند ، اگر دیگران را بجای آنان گماریم همان رفتار خواهند كرد. از هزاران تن یكی پیدا میشود كه گوش بهوا و هوس ندهد و بخاطر شغل یا بامید ترفیعِ رتبه از راه راستی برنگردد.
بالاخره نتیجه آنست كه توده آلوده است. از چنین تودهای قاضی ، و وكیل ، و سرشهربانی و زندانبان و پاسبان بهتر از این درنیاید. اینست باید به نیكی توده كوشید ، و آن نیز با بدگویی از مختاری و آه و ناله از شكنجههای روزهای زندان و مانند اینها بدست نیاید. باید از راهش وارد شد ، و راهش همینست كه ما پیش گرفتهایم.
نمیگویم : باید بدیهای مختاری یا دیگران را ننوشت. میگویم : آنها را كه مینویسید نتیجه این را بگیرید كه توده آلوده است و با ما همراهی كنید كه بچارهی این آلودگی كوشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 13 دوشنبه 20 بهمن ماه 1320)
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
ما چه میخواهیم؟.pdf
4.2 MB
📘 ما چه میخواهیم؟
✍ احمد کسروی
🔍 جستار : خواستها و آیین ما ، کیشها و دیگر گمراهیها ، معنی راست دین ، پیوستگی دین و دانش
📊 شمار ساتها : ۲۲۰
🖨 بازپسین پراکنش : مرداد 1398
🔶 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
✍ احمد کسروی
🔍 جستار : خواستها و آیین ما ، کیشها و دیگر گمراهیها ، معنی راست دین ، پیوستگی دین و دانش
📊 شمار ساتها : ۲۲۰
🖨 بازپسین پراکنش : مرداد 1398
🔶 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار پنجم : اسلام و پاکدینی - تکهی سوم
چون این گام نیز برداشته شد ، این زمان میبایست به بخش دیگر کار خود پردازیم. میبایست «پاکدینی» را بروی پایههای اسلام بنیاد گزاریم. میبایست همان خواستهای اسلام و دیگر دینها را ، از یک راهی بهتر و والاتری ، از یک راهی که شایندهی زمانست ، روان گردانیم.
برای این کار میبایست از یکسو آمیغهای دینی بسیار بیشتر از آنچه در اسلام بوده نموده شود و دلیلهای بسیار استوارتر آورده گردد. اسلام درمیان مردم عرب برخاسته و زبان سادهای بکار برده و در بسیار جاها بدلیل نیاز ندیده. میبایست در این زمان که روزگار دانشهاست زبانی دیگر بکار برده شود و به هر گفتهای دلیلهایی همسنگ دانشها یاد گردد.
میبایست پیشرفت زمان بدیده گرفته شده گامهای بزرگ دیگری در راه نیکی جهان برداشته شود.
پس از پیشرفت بسیار بزرگی که در دو صد سال گذشته در زمینهی دانش و افزارسازی رخ داده دین را بایای بس گرانی در گردن میبود. و چنین میبایست که در برابر آن به بنیادگزاریهای بسیار استواری پردازد.
اینها چیزهاییست که ما با کوتاهی و ناروشنی در اینجا مینویسیم و آن فرصت که با مثلها روشن گردانیم نمیداریم. کسانی اگر بخواهند معنی این گفتهها را نیک دانند و از چگونگی نیک آگاه گردند باید کتابهای ما را بخوانند.
از یکسو نیز میبایست بگمراهیهای گوناگون فراوانی که درمیان میبود پرداخته شود و با یکایک آنها نبرد رود. چنانکه گفتهایم اسلام چون برخاست گمراهی بزرگ عرب بتپرستی میبود. از اینرو قرآن به نکوهشها از آن پرداخت و آن را برانداخت ولی در این زمان چند رشته گمراهیهای بسیار بزرگتری ـ از شیعیگری ، باطنیگری ، خراباتیگری ، صوفیگری ، علیاللهیگری ، بهائیگری ، فلسفهی یونان و مانند اینها ـ درمیان میبود که هر یکی از آنها اگر از پرستش لات و هُبَل بزرگتر و زیانمندتر نباشد کمتر از آنها نیست.
بیشتر این گمراهیها خود را به اسلام بسته گردانیده از قرآن دلیلها میداشتند ، و ما میبایست بهمهی اینها پرداخته در بارهی هر یکی گفتارها نویسیم و بیپایی هر یکی را جداگانه روشن گردانیم.
از آنسوی بزرگترین گمراهی این زمان مادّیگریست و ما میبایست با این به سختترین نبرد پردازیم ، مادّیگری بزرگترین و ریشهدارترین گمراهیست که جهان بخود دیده. این گمراهی یک چیز عامیانه نبوده خود فلسفه شمرده میشود ، و همهی دانشها (با رویهی آشکار خود) پشتیبان آن میباشند و بنیادگزارانش همگی دانشمندان بزرگ جهان بودهاند.
از آنسو این گمراهی به هر رشته از رشتههای اندیشه ریشه دوانیده و به هر بخشی از کارهای زندگی راه یافته است. مادّیان دستگاه هستی را جز اینجهان سَتَرسای مادّی نمیشمارند و بخدا و روان و جهان دیگر باوری نمیدارند ، آدمی را با جانوران به یک رشته کشیده نیکیپذیرش نمیدانند ، خرد را که داور راست و کج و نیک و بد است نمیپذیرند ، زندگانی را نبرد شناخته به هر کسی سزا میدانند که جز دربند سود خود نباشد و پروای کسی و چیزی را نکند ، ناتوانان را خوراک توانایان شمارده همهی قانونها و آیینها را نابجا و بیهوده میپندارند. میتوان گفت این یک گمراهیست که تو گویی برای ستیزش[=لجبازی] با دین پدید آورده شده و اینست از هر باره با آن روبرو میایستد و دشمنی میکند و از هر گوشهای بآن میرَزمَد[1] و به برانداختنش میکوشد.
ما میبایست باین هم پرداخته پاسخها دهیم و هر زمان از گوشهی دیگری درآمده بسخنان دیگری برخیزیم.
[1ـ رَزمیدن = حمله کردن ؛ رزم = حمله ـ و]
.
🔸 گفتار پنجم : اسلام و پاکدینی - تکهی سوم
چون این گام نیز برداشته شد ، این زمان میبایست به بخش دیگر کار خود پردازیم. میبایست «پاکدینی» را بروی پایههای اسلام بنیاد گزاریم. میبایست همان خواستهای اسلام و دیگر دینها را ، از یک راهی بهتر و والاتری ، از یک راهی که شایندهی زمانست ، روان گردانیم.
برای این کار میبایست از یکسو آمیغهای دینی بسیار بیشتر از آنچه در اسلام بوده نموده شود و دلیلهای بسیار استوارتر آورده گردد. اسلام درمیان مردم عرب برخاسته و زبان سادهای بکار برده و در بسیار جاها بدلیل نیاز ندیده. میبایست در این زمان که روزگار دانشهاست زبانی دیگر بکار برده شود و به هر گفتهای دلیلهایی همسنگ دانشها یاد گردد.
میبایست پیشرفت زمان بدیده گرفته شده گامهای بزرگ دیگری در راه نیکی جهان برداشته شود.
پس از پیشرفت بسیار بزرگی که در دو صد سال گذشته در زمینهی دانش و افزارسازی رخ داده دین را بایای بس گرانی در گردن میبود. و چنین میبایست که در برابر آن به بنیادگزاریهای بسیار استواری پردازد.
اینها چیزهاییست که ما با کوتاهی و ناروشنی در اینجا مینویسیم و آن فرصت که با مثلها روشن گردانیم نمیداریم. کسانی اگر بخواهند معنی این گفتهها را نیک دانند و از چگونگی نیک آگاه گردند باید کتابهای ما را بخوانند.
از یکسو نیز میبایست بگمراهیهای گوناگون فراوانی که درمیان میبود پرداخته شود و با یکایک آنها نبرد رود. چنانکه گفتهایم اسلام چون برخاست گمراهی بزرگ عرب بتپرستی میبود. از اینرو قرآن به نکوهشها از آن پرداخت و آن را برانداخت ولی در این زمان چند رشته گمراهیهای بسیار بزرگتری ـ از شیعیگری ، باطنیگری ، خراباتیگری ، صوفیگری ، علیاللهیگری ، بهائیگری ، فلسفهی یونان و مانند اینها ـ درمیان میبود که هر یکی از آنها اگر از پرستش لات و هُبَل بزرگتر و زیانمندتر نباشد کمتر از آنها نیست.
بیشتر این گمراهیها خود را به اسلام بسته گردانیده از قرآن دلیلها میداشتند ، و ما میبایست بهمهی اینها پرداخته در بارهی هر یکی گفتارها نویسیم و بیپایی هر یکی را جداگانه روشن گردانیم.
از آنسوی بزرگترین گمراهی این زمان مادّیگریست و ما میبایست با این به سختترین نبرد پردازیم ، مادّیگری بزرگترین و ریشهدارترین گمراهیست که جهان بخود دیده. این گمراهی یک چیز عامیانه نبوده خود فلسفه شمرده میشود ، و همهی دانشها (با رویهی آشکار خود) پشتیبان آن میباشند و بنیادگزارانش همگی دانشمندان بزرگ جهان بودهاند.
از آنسو این گمراهی به هر رشته از رشتههای اندیشه ریشه دوانیده و به هر بخشی از کارهای زندگی راه یافته است. مادّیان دستگاه هستی را جز اینجهان سَتَرسای مادّی نمیشمارند و بخدا و روان و جهان دیگر باوری نمیدارند ، آدمی را با جانوران به یک رشته کشیده نیکیپذیرش نمیدانند ، خرد را که داور راست و کج و نیک و بد است نمیپذیرند ، زندگانی را نبرد شناخته به هر کسی سزا میدانند که جز دربند سود خود نباشد و پروای کسی و چیزی را نکند ، ناتوانان را خوراک توانایان شمارده همهی قانونها و آیینها را نابجا و بیهوده میپندارند. میتوان گفت این یک گمراهیست که تو گویی برای ستیزش[=لجبازی] با دین پدید آورده شده و اینست از هر باره با آن روبرو میایستد و دشمنی میکند و از هر گوشهای بآن میرَزمَد[1] و به برانداختنش میکوشد.
ما میبایست باین هم پرداخته پاسخها دهیم و هر زمان از گوشهی دیگری درآمده بسخنان دیگری برخیزیم.
[1ـ رَزمیدن = حمله کردن ؛ رزم = حمله ـ و]
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش یکم)
🔸 یک نامهی سرگشاده ـ تکهی یک از دو
جناب آقای وزیر دادگستری ـ شاید جنابعالی آگاه شدهاید که من که دارندهی روزنامهی پرچم و نویسندهی آن هستم در محاکمهی متهمین شهربانی که از سوم مرداد باین طرف در جریان است بمناسبت شغل وکالتم دخالت دارم. زیرا نخست وکیل تسخیری حسینقلی فرشچی بودم روز آخر نیز آقا مختار وکالت دادند.
میخواهم بگویم باآنکه چنین دخالتی را داشتهام ، و باآنکه این محاکمه با یک شور و هیاهو آغاز گردید و همهی روزنامهها در آن دخالت نمودند و گفتارها نوشتند ، ما در پرچم چیزی ننوشته تنها بنقل مدافعات برخی وکلا اکتفا نمودیم. زیرا این روزنامه ازآنِ من ، بلکه ازآنِ یک جمعیتی میباشد و در واقع برای تعقیب یک مقاصد بسیار مهمی تأسیس یافته است. و من باآنکه رنج این روزنامه را میکشم و این انتشار مرتب آن ببهای ناآسودگی من بسر میآید که روزانه شانزده ساعت سر پا هستم و میکوشم با اینحال بخود حق نمیدهم مطالب شخصی خود را در آن بنویسم.
این مقدمه را میچینم و مقصودم آن است که شرحی را که در پایین مینویسم جنابعالی تصور نفرمایید از بابت وکالت یا بنام کینهی شخصی میباشد بلکه یقین فرمایید که جز بنام علاقمندی بکشور و توده ننوشتهام و جز بعنوان یک موضوع عامی دنبال نمینمایم.
در این محاکمه در ضمن جریان واضح گردید که در تدوین پرونده دسیسههایی بکار رفته و اساساً ورود بچنین تعقیبی جز نتیجهی کوشش و تشبث چند تن خاصی که با دادستان و بازرس همدست و همراز گردیدهاند نبوده است. گذشته از آنکه چه بازپرس و چه دادستان بجای پیروی از دلیل و کشف حقیقت ، اصرار و پافشاری نمودهاند که به هر زوریست متهمین را محکوم گردانند و اینست در همه جا از دلایل بسیار روشنی که بخلاف مقصودشان بوده چشم پوشیدهاند.
مثلاً دربارهی اتهام کشتن فیروزمیرزا از همهی دلایل استوار و روشنی که به رد اتهام در پرونده موجود است چشمپوشی کردهاند که اینک دو رشته از آنها را شرح میدهم :
1) در پروندهی شهربانی سه فقره نوشته از دکتر معتمدی پزشک معالج فیروز موجود است که یکی از آنها که با خط و امضای خود دکتر است و در آن تصریح گردیده که مرگ فیروز طبیعی و در نتیجهی مرض قلبی بوده ، و شهربانی سمنان که مورد اعتماد و اطمینان دادسرا نیز هست صحت آن را تصدیق نموده. دیگری با خط نویسندهای ناشناس ولی با امضای او که به همان علت مرگ فیروز را بیان نموده. سومی باز با خط و امضای خود دکتر که بعنوان جواز دفن صادر گردیده و این را نیز شهربانی سمنان تصدیق کرده.
از این سه فقره نوشته که در پرونده موجود بوده بازپرس یکم و سوم را که با خط و امضای خود دکتر بوده چون مخالف منظور خود دیده بکلی کنار نهاده بلکه چنین خواسته که مورد توجه هیچ کس نباشد و تنها دوم را بدکتر معتمدی نشان داده و چون معتمدی گفته : «خطش از دیگریست» همین را دستاویز گرفته و در کیفرخواست چنین وانمود شده که آن گواهی مخالف حقیقت بوده و از دکتر اجباری گرفتهاند.
در حالی که اولاً دکتر چنین سخنی نگفته و نبودن خط ازو معنایش مجبوریت نیست بخصوص با بودن دو شرح دیگر که با خط خود دکتر میباشد و شهربانی نیز صحت آن را گواهی داده.
ملاحظه فرمایید که چگونه بازپرس و دادستان آشکاره پشت پا بحقایق زده و از سه فقره نوشته دو تا را بکلی متروک گزارده و آن یکی را هم با حیله و دسیسه بنوع دیگری جلوهگر گردانیدهاند.
شگفتتر از همه آنکه بازپرس در ضمن پرسشهای خود از دکتر معتمدی چنین پرسیده : «واقعاً نصرتالدوله بمرض قلبی مرده بود؟..» و او پاسخ داده : «بنده اینطور فهمیدهام که در نتیجهی مرض قلبی مرده است.» و آقایان بازپرس و دادستان باین گواهی بیهیچ شائبهی او نیز پروایی ننموده بکلی مسکوت گزاردهاند.
.
🔸 یک نامهی سرگشاده ـ تکهی یک از دو
جناب آقای وزیر دادگستری ـ شاید جنابعالی آگاه شدهاید که من که دارندهی روزنامهی پرچم و نویسندهی آن هستم در محاکمهی متهمین شهربانی که از سوم مرداد باین طرف در جریان است بمناسبت شغل وکالتم دخالت دارم. زیرا نخست وکیل تسخیری حسینقلی فرشچی بودم روز آخر نیز آقا مختار وکالت دادند.
میخواهم بگویم باآنکه چنین دخالتی را داشتهام ، و باآنکه این محاکمه با یک شور و هیاهو آغاز گردید و همهی روزنامهها در آن دخالت نمودند و گفتارها نوشتند ، ما در پرچم چیزی ننوشته تنها بنقل مدافعات برخی وکلا اکتفا نمودیم. زیرا این روزنامه ازآنِ من ، بلکه ازآنِ یک جمعیتی میباشد و در واقع برای تعقیب یک مقاصد بسیار مهمی تأسیس یافته است. و من باآنکه رنج این روزنامه را میکشم و این انتشار مرتب آن ببهای ناآسودگی من بسر میآید که روزانه شانزده ساعت سر پا هستم و میکوشم با اینحال بخود حق نمیدهم مطالب شخصی خود را در آن بنویسم.
این مقدمه را میچینم و مقصودم آن است که شرحی را که در پایین مینویسم جنابعالی تصور نفرمایید از بابت وکالت یا بنام کینهی شخصی میباشد بلکه یقین فرمایید که جز بنام علاقمندی بکشور و توده ننوشتهام و جز بعنوان یک موضوع عامی دنبال نمینمایم.
در این محاکمه در ضمن جریان واضح گردید که در تدوین پرونده دسیسههایی بکار رفته و اساساً ورود بچنین تعقیبی جز نتیجهی کوشش و تشبث چند تن خاصی که با دادستان و بازرس همدست و همراز گردیدهاند نبوده است. گذشته از آنکه چه بازپرس و چه دادستان بجای پیروی از دلیل و کشف حقیقت ، اصرار و پافشاری نمودهاند که به هر زوریست متهمین را محکوم گردانند و اینست در همه جا از دلایل بسیار روشنی که بخلاف مقصودشان بوده چشم پوشیدهاند.
مثلاً دربارهی اتهام کشتن فیروزمیرزا از همهی دلایل استوار و روشنی که به رد اتهام در پرونده موجود است چشمپوشی کردهاند که اینک دو رشته از آنها را شرح میدهم :
1) در پروندهی شهربانی سه فقره نوشته از دکتر معتمدی پزشک معالج فیروز موجود است که یکی از آنها که با خط و امضای خود دکتر است و در آن تصریح گردیده که مرگ فیروز طبیعی و در نتیجهی مرض قلبی بوده ، و شهربانی سمنان که مورد اعتماد و اطمینان دادسرا نیز هست صحت آن را تصدیق نموده. دیگری با خط نویسندهای ناشناس ولی با امضای او که به همان علت مرگ فیروز را بیان نموده. سومی باز با خط و امضای خود دکتر که بعنوان جواز دفن صادر گردیده و این را نیز شهربانی سمنان تصدیق کرده.
از این سه فقره نوشته که در پرونده موجود بوده بازپرس یکم و سوم را که با خط و امضای خود دکتر بوده چون مخالف منظور خود دیده بکلی کنار نهاده بلکه چنین خواسته که مورد توجه هیچ کس نباشد و تنها دوم را بدکتر معتمدی نشان داده و چون معتمدی گفته : «خطش از دیگریست» همین را دستاویز گرفته و در کیفرخواست چنین وانمود شده که آن گواهی مخالف حقیقت بوده و از دکتر اجباری گرفتهاند.
در حالی که اولاً دکتر چنین سخنی نگفته و نبودن خط ازو معنایش مجبوریت نیست بخصوص با بودن دو شرح دیگر که با خط خود دکتر میباشد و شهربانی نیز صحت آن را گواهی داده.
ملاحظه فرمایید که چگونه بازپرس و دادستان آشکاره پشت پا بحقایق زده و از سه فقره نوشته دو تا را بکلی متروک گزارده و آن یکی را هم با حیله و دسیسه بنوع دیگری جلوهگر گردانیدهاند.
شگفتتر از همه آنکه بازپرس در ضمن پرسشهای خود از دکتر معتمدی چنین پرسیده : «واقعاً نصرتالدوله بمرض قلبی مرده بود؟..» و او پاسخ داده : «بنده اینطور فهمیدهام که در نتیجهی مرض قلبی مرده است.» و آقایان بازپرس و دادستان باین گواهی بیهیچ شائبهی او نیز پروایی ننموده بکلی مسکوت گزاردهاند.
.
دفاع در دیوان کیفر - ب5.pdf
874.7 KB
دفاع در دیوان کیفر
بخش پنجم
همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
بخش پنجم
همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔸 باید نیكان جدا گردند (تکهی یک از دو)
برای نیكی یک توده گذشته از آنكه باید نیک و بد دانسته شود و آنگاه هر كسی بخود پردازد ، یک شرط بزرگ دیگر اینست كه بنیاد زندگی بروی نیكی باشد كه اگر كسی نیكو بود قدرش دانند و پاسش دارند ، و اگر بد بود خوارش گیرند و پستش شمارند. این خود عامل بزرگی در نیكی توده است.
كنون من میپرسم : آیا تودهی شما این شرط را داراست؟.. اگر بگویید داراست راست نگفتهاید. ما خود میدانیم كه در این توده چنان حالی نیست. در این توده نیكان قدری ندارند و از بدان هم تنها كسانی شكایت میكنند كه از بدی آنها صدمه كشیدهاند ، وگرنه دیگران معنایی ببدی آنان نمیدهند و خوارشان نمیدارند.
از مختاری اینهمه شكایت نوشته میشود. این شكایت را كیها مینویسند؟.. تنها آن كسانی كه گرفتار چنگال او بودهاند. دیگران پروایی ندارند. اگر فیالمثل مختاری بازگردد و همچنان سرشهربانی شود از قدرش نخواهند كاست و باین بیدادهایش ترتیب اثر نخواهند كرد. مختاری را برای مثل مینویسم. با هر بدی رفتارشان اینست.
از آنسوی اگر فرض كنیم بجای مختاری یک سرشهربانی دادگر و نیكویی بود و شب و روز ، خود را به رنج انداخته بآسایش مردم میكوشید آیا از او قدردانی میشد؟!..
همان قاضیانی كه دیروز یاد كردم و گفتم در محاكمهی پنجاه و سه تن چشم رویهم گزارده رأی دادند ، نظایر آنها بسیار است. اساساً امروز قضاوت یک پیشهایست. یک قاضی بیش از همه در اندیشهی نان و زندگانی خود میباشد و اینست در رأی دادن تنها ملاحظهی آن میكنند كه مبادا یک زورمندی را برنجانند و نانشان بریده شود. این چیزیست كه پوشیده نتوان داشت.
ولی من میپرسم : اگر قاضیانی براستی قضاوت میكردند و در دادن رأی تنها حق و عدالت را منظور میداشتند ـ چنانكه از همین گونه قاضیان هستند و همیشه بودهاند ـ آیا مردم یا تودهی انبوه از آنها قدردانی مینمودند؟!.. یک جدایی میانهی آنان با دیگران میگزاردند؟!.. اگر بگویید جدایی میگزاردند راست نگفتهاید.
من خود این را آزمودم كه اگر یک قاضی دلیری از خود نشان دهد و پروای این و آن نكرده تنها درپی حق و عدالت باشد و باین گناه از سر كار برداشته شود ، بیشتر مردم بجای قدردانی ازو بآزارش پردازند. یک دسته ملامتش كنند كه چرا تهور نموده؟.. یك دسته بد گویند كه خشک و دیوانه است. یك دسته حسد برند و آشكاره خوارش دارند. كسانی كه خشنودی از كار او نمایند و بستایش پردازند آنان نیز چنین گویند : «آدم نیكیست. ولی اهل این زمان نیست. در این زمان آن كارها را نمیشود كرد».
بویژه اگر چنان قاضی دلیری كمچیز باشد و پس از بیرون افتادن از اداره كار دیگری برای خود پیدا نكند كه زبانها برویش تندتر گردد و خواری و موهونی بیشتر باشد.
این حال مردم است. در این كشور جنبشی بنام مشروطه برخاست و نیكمردانی پا به پیش گزاردند و در راه این كشور جان باختند و گزندها دیدند ، مردم نه تنها قدرشان نشناختند ، یک دستهی انبوهی همیشه بدگوی آنان بودند و به هر یكی عیب دیگری بسته آن را دستاویز زباندرازی میگرفتند.
هنگامی كه من تاریخ مشروطه را نوشتم آشكاره دیدم كسانی بخشم آمدهاند و از نزدیک و دور چنین میگویند : «نبایستی این قدر تعریف كرد» یا بمن رسیده میپرسند : «حقیقتاً اینها برای كشور میكوشیدهاند و خودشان اغراضی نداشتند؟.». اگر آن تاریخ را دیگری آغاز كرده بود با همین سخنان از میدانش درمیبردند.
همین چند روزه كه ما در پرچم عكسهای پیشروان آزادی را بچاپ میرسانیم و شرحهای مختصری دربارهی هر یكی مینویسیم ، این مایهی دلتنگی یک دستهای گردیده و بارها گله و شكایت میشنویم.
بهبهانی چند سال كوشیده و خود را بخطر انداخته و برای این كشور مشروطه و قانون درست كرده و سرانجام جان در این راه گزارده. ما از او یادی میكنیم و فلان آخوند دغل حسد برده و میكوشد مگر دروغهایی به بهبهانی بندد و این كار ما را بیجا وانماید.
نتیجهی این سخنان یک چیز است ، و آن اینكه در این توده رشته از هم گسیخته و برای نیک و بد بنیادی نمانده ، و چون آرمانی یا مقصود مشتركی نیست زندگانی بروی شخصیت [فردیت] رفته. انبوه مردم درپی نیكی نیستند و آن را نمیخواهند ، این شكایتها كه از بدی مختاری یا از كس دیگری میشود برای آنست كه شكایتكنندگان خود صدمه دیدهاند. وگرنه مردم درپی دنبال كردن بدان نیستند.
👇
🔸 باید نیكان جدا گردند (تکهی یک از دو)
برای نیكی یک توده گذشته از آنكه باید نیک و بد دانسته شود و آنگاه هر كسی بخود پردازد ، یک شرط بزرگ دیگر اینست كه بنیاد زندگی بروی نیكی باشد كه اگر كسی نیكو بود قدرش دانند و پاسش دارند ، و اگر بد بود خوارش گیرند و پستش شمارند. این خود عامل بزرگی در نیكی توده است.
كنون من میپرسم : آیا تودهی شما این شرط را داراست؟.. اگر بگویید داراست راست نگفتهاید. ما خود میدانیم كه در این توده چنان حالی نیست. در این توده نیكان قدری ندارند و از بدان هم تنها كسانی شكایت میكنند كه از بدی آنها صدمه كشیدهاند ، وگرنه دیگران معنایی ببدی آنان نمیدهند و خوارشان نمیدارند.
از مختاری اینهمه شكایت نوشته میشود. این شكایت را كیها مینویسند؟.. تنها آن كسانی كه گرفتار چنگال او بودهاند. دیگران پروایی ندارند. اگر فیالمثل مختاری بازگردد و همچنان سرشهربانی شود از قدرش نخواهند كاست و باین بیدادهایش ترتیب اثر نخواهند كرد. مختاری را برای مثل مینویسم. با هر بدی رفتارشان اینست.
از آنسوی اگر فرض كنیم بجای مختاری یک سرشهربانی دادگر و نیكویی بود و شب و روز ، خود را به رنج انداخته بآسایش مردم میكوشید آیا از او قدردانی میشد؟!..
همان قاضیانی كه دیروز یاد كردم و گفتم در محاكمهی پنجاه و سه تن چشم رویهم گزارده رأی دادند ، نظایر آنها بسیار است. اساساً امروز قضاوت یک پیشهایست. یک قاضی بیش از همه در اندیشهی نان و زندگانی خود میباشد و اینست در رأی دادن تنها ملاحظهی آن میكنند كه مبادا یک زورمندی را برنجانند و نانشان بریده شود. این چیزیست كه پوشیده نتوان داشت.
ولی من میپرسم : اگر قاضیانی براستی قضاوت میكردند و در دادن رأی تنها حق و عدالت را منظور میداشتند ـ چنانكه از همین گونه قاضیان هستند و همیشه بودهاند ـ آیا مردم یا تودهی انبوه از آنها قدردانی مینمودند؟!.. یک جدایی میانهی آنان با دیگران میگزاردند؟!.. اگر بگویید جدایی میگزاردند راست نگفتهاید.
من خود این را آزمودم كه اگر یک قاضی دلیری از خود نشان دهد و پروای این و آن نكرده تنها درپی حق و عدالت باشد و باین گناه از سر كار برداشته شود ، بیشتر مردم بجای قدردانی ازو بآزارش پردازند. یک دسته ملامتش كنند كه چرا تهور نموده؟.. یك دسته بد گویند كه خشک و دیوانه است. یك دسته حسد برند و آشكاره خوارش دارند. كسانی كه خشنودی از كار او نمایند و بستایش پردازند آنان نیز چنین گویند : «آدم نیكیست. ولی اهل این زمان نیست. در این زمان آن كارها را نمیشود كرد».
بویژه اگر چنان قاضی دلیری كمچیز باشد و پس از بیرون افتادن از اداره كار دیگری برای خود پیدا نكند كه زبانها برویش تندتر گردد و خواری و موهونی بیشتر باشد.
این حال مردم است. در این كشور جنبشی بنام مشروطه برخاست و نیكمردانی پا به پیش گزاردند و در راه این كشور جان باختند و گزندها دیدند ، مردم نه تنها قدرشان نشناختند ، یک دستهی انبوهی همیشه بدگوی آنان بودند و به هر یكی عیب دیگری بسته آن را دستاویز زباندرازی میگرفتند.
هنگامی كه من تاریخ مشروطه را نوشتم آشكاره دیدم كسانی بخشم آمدهاند و از نزدیک و دور چنین میگویند : «نبایستی این قدر تعریف كرد» یا بمن رسیده میپرسند : «حقیقتاً اینها برای كشور میكوشیدهاند و خودشان اغراضی نداشتند؟.». اگر آن تاریخ را دیگری آغاز كرده بود با همین سخنان از میدانش درمیبردند.
همین چند روزه كه ما در پرچم عكسهای پیشروان آزادی را بچاپ میرسانیم و شرحهای مختصری دربارهی هر یكی مینویسیم ، این مایهی دلتنگی یک دستهای گردیده و بارها گله و شكایت میشنویم.
بهبهانی چند سال كوشیده و خود را بخطر انداخته و برای این كشور مشروطه و قانون درست كرده و سرانجام جان در این راه گزارده. ما از او یادی میكنیم و فلان آخوند دغل حسد برده و میكوشد مگر دروغهایی به بهبهانی بندد و این كار ما را بیجا وانماید.
نتیجهی این سخنان یک چیز است ، و آن اینكه در این توده رشته از هم گسیخته و برای نیک و بد بنیادی نمانده ، و چون آرمانی یا مقصود مشتركی نیست زندگانی بروی شخصیت [فردیت] رفته. انبوه مردم درپی نیكی نیستند و آن را نمیخواهند ، این شكایتها كه از بدی مختاری یا از كس دیگری میشود برای آنست كه شكایتكنندگان خود صدمه دیدهاند. وگرنه مردم درپی دنبال كردن بدان نیستند.
👇