🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش یکم)
🔸 4ـ دربارهی کار وکالت که میداشتم
چنانکه بسیاری از خوانندگان میدانند بتازگی در مجلهی رسمی و در برخی از روزنامهها نوشته شده که وزارت دادگستری مرا از کار وکالت «معلق» گردانیده.
کسانی این را با محاکمهی پزشک احمدی و دفاعی که من در دیوان جنایی ازو کرده بودم بهمبسته دانستهاند و افسوس میخورند که در نتیجهی دفاع آزادانه با چنین پیشامدی روبرو گردیدهام.
میگویم : این کار با محاکمهی احمدی بهمبسته نبوده و نتواند بود. مرا در آن محاکمه دادگاه بوکالت برگزیده و بیدلخواهِ خود بآن پرداخته بودم و دفاعی که کردم با آنکه جز راستیها را نگفتم بجایی برخورد نمیداشت.
به هر حال جای افسوسی نیست. زیرا مرا امروز نیازی بوکالت بازنمانده و از اینکه بوکالت نپردازم در فشار زندگی نخواهم بود.
من از کار وکالت از یکسو خشنودم ، زیرا هنگامی که از عدلیه بیرون آمدم و راه کار دیگری برویم باز نمیبود بآن کار پرداختم و زندگانی خودم و فرزندانم را راه انداختم و از یکسو گلهمندم ، زیرا وکالت با حال من سازگار نمیبود و ناچار مرا آزرده میداشت.
هرچه هست امروز را نیازی بآن نمیدارم و از آنکه بوکالت نپردازم افسوس نخواهم خورد.
اما انگیزهی پیشامد : آقای صدر وزیر دادگستری از کتاب «شیعیگری» که من نوشته و بچاپ رسانیدهام رنجیده و خشمناک گردیده و خشم خود را بکار بسته است. اینست آنچه شنیدهیم و من چون فرصت آنکه بدنبالش روم و پرسشی کنم نداشتهام و راستی هم آنکه رفتن و پرسیدن را شاینده ندانستهام. از اینرو آگاهی بیش از این نیافتهام.
داستان وکالت درخور اندوه نیست. آنچه درخور اندوه است آنست که مردی که هفتاد سال زندگی کرده و بجایگاه وزارت رسیده از شنیدن حقایق بخشم آید و در پاسخ دلیل بدشمنی پردازد. آری درخور اندوه است که او نتواند براستیها گردن گزارد. ببینید جدایی از کجا تا بکجاست : هستند مردانی که چون نوشتههای ما را میخوانند چندان تکان میخورند که برای هرگونه فداکاری آماده میگردند ، و هستند مردانی که چون میخوانند یا میشنوند باین دشمنیها برمیخیزند. اینها نتیجهی پاکدلی و ناپاکدلیست.
احمد کسروی
.
🔸 4ـ دربارهی کار وکالت که میداشتم
چنانکه بسیاری از خوانندگان میدانند بتازگی در مجلهی رسمی و در برخی از روزنامهها نوشته شده که وزارت دادگستری مرا از کار وکالت «معلق» گردانیده.
کسانی این را با محاکمهی پزشک احمدی و دفاعی که من در دیوان جنایی ازو کرده بودم بهمبسته دانستهاند و افسوس میخورند که در نتیجهی دفاع آزادانه با چنین پیشامدی روبرو گردیدهام.
میگویم : این کار با محاکمهی احمدی بهمبسته نبوده و نتواند بود. مرا در آن محاکمه دادگاه بوکالت برگزیده و بیدلخواهِ خود بآن پرداخته بودم و دفاعی که کردم با آنکه جز راستیها را نگفتم بجایی برخورد نمیداشت.
به هر حال جای افسوسی نیست. زیرا مرا امروز نیازی بوکالت بازنمانده و از اینکه بوکالت نپردازم در فشار زندگی نخواهم بود.
من از کار وکالت از یکسو خشنودم ، زیرا هنگامی که از عدلیه بیرون آمدم و راه کار دیگری برویم باز نمیبود بآن کار پرداختم و زندگانی خودم و فرزندانم را راه انداختم و از یکسو گلهمندم ، زیرا وکالت با حال من سازگار نمیبود و ناچار مرا آزرده میداشت.
هرچه هست امروز را نیازی بآن نمیدارم و از آنکه بوکالت نپردازم افسوس نخواهم خورد.
اما انگیزهی پیشامد : آقای صدر وزیر دادگستری از کتاب «شیعیگری» که من نوشته و بچاپ رسانیدهام رنجیده و خشمناک گردیده و خشم خود را بکار بسته است. اینست آنچه شنیدهیم و من چون فرصت آنکه بدنبالش روم و پرسشی کنم نداشتهام و راستی هم آنکه رفتن و پرسیدن را شاینده ندانستهام. از اینرو آگاهی بیش از این نیافتهام.
داستان وکالت درخور اندوه نیست. آنچه درخور اندوه است آنست که مردی که هفتاد سال زندگی کرده و بجایگاه وزارت رسیده از شنیدن حقایق بخشم آید و در پاسخ دلیل بدشمنی پردازد. آری درخور اندوه است که او نتواند براستیها گردن گزارد. ببینید جدایی از کجا تا بکجاست : هستند مردانی که چون نوشتههای ما را میخوانند چندان تکان میخورند که برای هرگونه فداکاری آماده میگردند ، و هستند مردانی که چون میخوانند یا میشنوند باین دشمنیها برمیخیزند. اینها نتیجهی پاکدلی و ناپاکدلیست.
احمد کسروی
.
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔸 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا کوشش سیاسی؟! (تکهی یک از شش)
یادداشت گردآورنده : یک صد و اند سال پیش پدران ما که زیر فشار ستم و بیداد قاجاریان کوفته و لگدمال گردیده بودند به ایستادگی قهرمانانهای که تا آن روز بیمانند بود برخاستند و با کوششهایی به پیشوایی دو سید و دیگران نخست خواستار «عدالتخانه» شده ، سپس مشروطه طلبیدند و سرانجام توانستند «فرمان مشروطه» را از مظفرالدینشاه بگیرند.
این جنبش از هر دیده که بنگریم جنبش بزرگ و پرارجی بود. میتوان گفت هر آیین ارجمندی از کشورداری که امروز در این کشور روانست ریشه در جنبش مشروطه دارد. هر پیشرفتی که این مردم پس از قاجاریان کردهاند از رهگذر این جنبش بوده. بیشتر کارهایی که رضاشاه در ایران روان گردانید و در کارنامهی او میدرخشد پایههایش در آن جنبش گزارده شده بود.
لیکن بر آگاهان پوشیده نیست که مشروطه به انجام خود نرسید و پیش از آنکه نتیجههای ارجمندتری از آن نمایان گردیده ایران را در ردهی کشورهای بزرگ جهان درآورد ، از توان افتاد و از راه خود دور شده به خودکامگی رضاشاه ، محمدرضاشاه و سرانجام ملایان دچار آمد.
چرا چنین شد؟!.. شرح علتهای این سرگذشت پراندوه نیازمند گفتارهای بسیارست و ما در اینجا قصد آن داریم که بدستیاری نوشتههای پرچم و پیمان آنها را یکایک آشکار گردانیم. نخست در این گفتار میخواهیم تنها به ظاهر پیشامدها پرداخته این روشن گردانیم که چگونه شور آتشین
مشروطهخواهی و خودکامهستیزی کمکم به دیکتاتورخواهی انجامید.
این تاریخچه یکی از آن جهت سودمندست که به ریشهی دیکتاتوری نزدیکتر آییم و آن را بهتر بشناسیم و از دیگر سو این پایهایست برای آشنایی با دورههای دیگر تاریخ معاصر همچون دورهی فرمانروایی رضاشاه ، «دورهی دمکراسی» (1320 تا 1332) و دورههای 1332 تا 1357 و 1357 تا امروز. این گفتارها در اصل تاریخچهای از حزبها بوده و برای آن نوشته شده که نیک و بد حزبها در ایران دانسته گردد و راه را برای دانستن معنی درست حزب بگشاید.
اینها از نوشتههای پرچم روزانه شمارههای 44 ، 45 و 46 (اسفند ماه سال 1320) و پیمان سال هفتم شمارهی چهارم (مهرماه 1320) گردآوری شده. در این گفتار تاریخهای قمری را به خورشیدی تبدیل کردهایم :
.
🔸 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا کوشش سیاسی؟! (تکهی یک از شش)
یادداشت گردآورنده : یک صد و اند سال پیش پدران ما که زیر فشار ستم و بیداد قاجاریان کوفته و لگدمال گردیده بودند به ایستادگی قهرمانانهای که تا آن روز بیمانند بود برخاستند و با کوششهایی به پیشوایی دو سید و دیگران نخست خواستار «عدالتخانه» شده ، سپس مشروطه طلبیدند و سرانجام توانستند «فرمان مشروطه» را از مظفرالدینشاه بگیرند.
این جنبش از هر دیده که بنگریم جنبش بزرگ و پرارجی بود. میتوان گفت هر آیین ارجمندی از کشورداری که امروز در این کشور روانست ریشه در جنبش مشروطه دارد. هر پیشرفتی که این مردم پس از قاجاریان کردهاند از رهگذر این جنبش بوده. بیشتر کارهایی که رضاشاه در ایران روان گردانید و در کارنامهی او میدرخشد پایههایش در آن جنبش گزارده شده بود.
لیکن بر آگاهان پوشیده نیست که مشروطه به انجام خود نرسید و پیش از آنکه نتیجههای ارجمندتری از آن نمایان گردیده ایران را در ردهی کشورهای بزرگ جهان درآورد ، از توان افتاد و از راه خود دور شده به خودکامگی رضاشاه ، محمدرضاشاه و سرانجام ملایان دچار آمد.
چرا چنین شد؟!.. شرح علتهای این سرگذشت پراندوه نیازمند گفتارهای بسیارست و ما در اینجا قصد آن داریم که بدستیاری نوشتههای پرچم و پیمان آنها را یکایک آشکار گردانیم. نخست در این گفتار میخواهیم تنها به ظاهر پیشامدها پرداخته این روشن گردانیم که چگونه شور آتشین
مشروطهخواهی و خودکامهستیزی کمکم به دیکتاتورخواهی انجامید.
این تاریخچه یکی از آن جهت سودمندست که به ریشهی دیکتاتوری نزدیکتر آییم و آن را بهتر بشناسیم و از دیگر سو این پایهایست برای آشنایی با دورههای دیگر تاریخ معاصر همچون دورهی فرمانروایی رضاشاه ، «دورهی دمکراسی» (1320 تا 1332) و دورههای 1332 تا 1357 و 1357 تا امروز. این گفتارها در اصل تاریخچهای از حزبها بوده و برای آن نوشته شده که نیک و بد حزبها در ایران دانسته گردد و راه را برای دانستن معنی درست حزب بگشاید.
اینها از نوشتههای پرچم روزانه شمارههای 44 ، 45 و 46 (اسفند ماه سال 1320) و پیمان سال هفتم شمارهی چهارم (مهرماه 1320) گردآوری شده. در این گفتار تاریخهای قمری را به خورشیدی تبدیل کردهایم :
.
بدبختی توده و ریشهی آن بخش یکم.pdf
452 KB
🔸 بدبختیهای توده و ریشهی آن
🔹 بخش یکم
همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔹 یک مردمی تا خود نیک نباشند از جهان نیکی نبینند - ۱
🔹 یک مردمی تا خود نیک نباشند از جهان نیکی نبینند - ۲
🔹 دادگاه «متهمان شهربانی» و «گروه ۵۳ نفر»
🔹 همگی از این تودهاند
🔹 باید نیکان جدا گردند
🔹 چند سخنی با جوانان .
🔹 بخش یکم
همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔹 یک مردمی تا خود نیک نباشند از جهان نیکی نبینند - ۱
🔹 یک مردمی تا خود نیک نباشند از جهان نیکی نبینند - ۲
🔹 دادگاه «متهمان شهربانی» و «گروه ۵۳ نفر»
🔹 همگی از این تودهاند
🔹 باید نیکان جدا گردند
🔹 چند سخنی با جوانان .
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشتهی یکم
🔸 تکهی 3
در همان هنگام با یک گمراهی بزرگ دیگری روبرو بودیم و آن مادّیگریست. مادّیگری چیست؟!. من اگر بخواهم مادّیگری را شرح دهم خود آن سخن درازی خواهد بود.
مادّیگری بزرگترین و ریشهدارترین گمراهیست که جهان بخود دیده. این گمراهی از اروپا برخاسته و سیلوار بهمه جا رسیده و در ایران نیز تکانی پدید آورده بود.
این گمراهی مانندهی دیگر گمراهیها نیست. این گمراهی از دانشها ریشه گرفته است و گرفتاران آن بیش از همه دانشمندان بودهاند که هزارها کتاب دربارهی آن نوشتهاند.
این گمراهی زندگانی را زیر و رو گردانیده و این سختیها که امروز در جهان است و این جنگها و ویرانیها که میرود بیش از همه نتیجهی مادّیگریست.
آن راهی که ما پیش گرفته بودیم این گمراهی سد بزرگی در برابر ما بود و راه را بروی ما بسته میداشت. از اینرو میبایست بآن پردازیم و با آن نیز نبرد آغازیم.
نبرد ما با مادّیگری داستان درازیست. گفتارها و کتابهایی که در آن باره نوشته شده بسیار است. (1)
همین اندازه بدانید این کوشش که ما در برابر مادّیگری کردهایم در جهان بیمانند است. چه در اروپا و چه در جاهای دیگر تاکنون چنین کاری نشده بود.
سخن دراز است. من نمیخواهم بکاری که امروز کوچک است نام بزرگ گزارم. باید در آینده تاریخ دربارهی ما داوری کند. آنچه من میدانم و توانم گفت آنست که این کوشش و این راه در تاریخ مانندی نداشته است.
اینها کارهاییست که از سال ١٣١٢ آغاز شده و من فهرستوار شمردم.
پابرگی :
1ـ از جمله کتاب «در پیرامون روان» و دفتر «در پیرامون مادّیگری»
.
🔸 تکهی 3
در همان هنگام با یک گمراهی بزرگ دیگری روبرو بودیم و آن مادّیگریست. مادّیگری چیست؟!. من اگر بخواهم مادّیگری را شرح دهم خود آن سخن درازی خواهد بود.
مادّیگری بزرگترین و ریشهدارترین گمراهیست که جهان بخود دیده. این گمراهی از اروپا برخاسته و سیلوار بهمه جا رسیده و در ایران نیز تکانی پدید آورده بود.
این گمراهی مانندهی دیگر گمراهیها نیست. این گمراهی از دانشها ریشه گرفته است و گرفتاران آن بیش از همه دانشمندان بودهاند که هزارها کتاب دربارهی آن نوشتهاند.
این گمراهی زندگانی را زیر و رو گردانیده و این سختیها که امروز در جهان است و این جنگها و ویرانیها که میرود بیش از همه نتیجهی مادّیگریست.
آن راهی که ما پیش گرفته بودیم این گمراهی سد بزرگی در برابر ما بود و راه را بروی ما بسته میداشت. از اینرو میبایست بآن پردازیم و با آن نیز نبرد آغازیم.
نبرد ما با مادّیگری داستان درازیست. گفتارها و کتابهایی که در آن باره نوشته شده بسیار است. (1)
همین اندازه بدانید این کوشش که ما در برابر مادّیگری کردهایم در جهان بیمانند است. چه در اروپا و چه در جاهای دیگر تاکنون چنین کاری نشده بود.
سخن دراز است. من نمیخواهم بکاری که امروز کوچک است نام بزرگ گزارم. باید در آینده تاریخ دربارهی ما داوری کند. آنچه من میدانم و توانم گفت آنست که این کوشش و این راه در تاریخ مانندی نداشته است.
اینها کارهاییست که از سال ١٣١٢ آغاز شده و من فهرستوار شمردم.
پابرگی :
1ـ از جمله کتاب «در پیرامون روان» و دفتر «در پیرامون مادّیگری»
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش یکم)
🔸 5ـ بیانات اعلیحضرت
قبل از ظهر امروز عدهی زیادی از آقایان نمایندگان مجلس و جمعی از رجال و محترمین که برای شرفیابی حضور همایونی در قصر شخصی حضور یافته بودند از جمله سردار اقدس (شیخ خزعل) درمیان این جمع بود. ...
موضوع جالب توجه امروز این بود که اعلیحضرت همایونی در موقعی که از شیخ خزعل احوالپرسی میفرمودند شیخ جلو رفته و عرض کرد که این خدمتگزار دچار درد چشم شده بطوری که چند قدمی خود را نمیتوانم تشخیص بدهم. از حضور اقدس همایونی بنام یک خدمتگزار حقیقی و مطیع که اوامر همایونی را از روی صمیم قلب حاضر باطاعت میباشم استدعا دارم اجازهی مرخصی داده شود که برای معالجهی چشم باروپا بروم. بلافاصله اعلیحضرت همایونی بطرف آقای وزیر دربار متوجه گردیده و فرمودند دستور بدهید دو نفر طبیب متخصص از اروپا خواسته شود که یکی از آنها چشمهای شیخ را معالجه کند و دیگری گلوی یکی از فرزندانم را که مریض است عمل کند. در این موقع شیخ خزعل باز شروع بعرایض خود نموده اظهار داشت تنها چشمهای من درد نمیکند جسماً مریض هستم و مرض بقدری مرا آزار میکند که محتاج بمعالجهی قطعی در اروپا میباشم. اعلیحضرت همایونی دیگر جوابی نفرمودند و با دو سه نفر دیگر از آقایان نمایندگان صحبت فرموده و آقای دادگر در جواب همایونی راجع بجریان انتخابات تهران اظهار داشت که فردا شروع بتوزیع تعرفه و اخذ رأی خواهد شد.
نقل از اطلاعات ، سیویکم اردیبهشتماه 1307
روزنامهی اطلاعات ، اردیبهشت 1347 ، ستون «چهل سال قبل در همین روز»
.
🔸 5ـ بیانات اعلیحضرت
قبل از ظهر امروز عدهی زیادی از آقایان نمایندگان مجلس و جمعی از رجال و محترمین که برای شرفیابی حضور همایونی در قصر شخصی حضور یافته بودند از جمله سردار اقدس (شیخ خزعل) درمیان این جمع بود. ...
موضوع جالب توجه امروز این بود که اعلیحضرت همایونی در موقعی که از شیخ خزعل احوالپرسی میفرمودند شیخ جلو رفته و عرض کرد که این خدمتگزار دچار درد چشم شده بطوری که چند قدمی خود را نمیتوانم تشخیص بدهم. از حضور اقدس همایونی بنام یک خدمتگزار حقیقی و مطیع که اوامر همایونی را از روی صمیم قلب حاضر باطاعت میباشم استدعا دارم اجازهی مرخصی داده شود که برای معالجهی چشم باروپا بروم. بلافاصله اعلیحضرت همایونی بطرف آقای وزیر دربار متوجه گردیده و فرمودند دستور بدهید دو نفر طبیب متخصص از اروپا خواسته شود که یکی از آنها چشمهای شیخ را معالجه کند و دیگری گلوی یکی از فرزندانم را که مریض است عمل کند. در این موقع شیخ خزعل باز شروع بعرایض خود نموده اظهار داشت تنها چشمهای من درد نمیکند جسماً مریض هستم و مرض بقدری مرا آزار میکند که محتاج بمعالجهی قطعی در اروپا میباشم. اعلیحضرت همایونی دیگر جوابی نفرمودند و با دو سه نفر دیگر از آقایان نمایندگان صحبت فرموده و آقای دادگر در جواب همایونی راجع بجریان انتخابات تهران اظهار داشت که فردا شروع بتوزیع تعرفه و اخذ رأی خواهد شد.
نقل از اطلاعات ، سیویکم اردیبهشتماه 1307
روزنامهی اطلاعات ، اردیبهشت 1347 ، ستون «چهل سال قبل در همین روز»
.
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔸 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا کوشش سیاسی؟! (تکهی دو از شش)
سی و چند سال پیش چون در ایران مردم بیدار شدند و جنبشی بنام مشروطهخواهی برخاست خواه و ناخواه حزبها پیدا شد. نخستین حزب در ایران دستهی مجاهدان بودند.
تاریخچهی این دسته بکوتاهی آنست که دو سال پیش از زمان مشروطه گروهی از ایرانیان در باکو ، گرد آمده یک حزبی بنام «اجتماعیون عامیون» پدید آوردند و رئیس ایشان نریمان نریمانوف بود که سپس یکی از کسان بنام گردید.
این جمعیت تازه بکار پرداخته بود که در ایران داستان مشروطه پیش آمد و آنان کسانی را از اعضای خود برگزیده برای شرکت در شورش بشهرهای ایران فرستادند که هنوز چند تن از آن کسان در تبریز و دیگر جاها زندهاند.
ولی در تبریز در همان ماههای نخست شورش ، چند تن از سردستگان دست بهم داده در خود آنجا جمعیتی بنام «مجاهد» پدید آوردند که چنانکه گفتیم نخستین حزبی در ایران بود.
در آن هنگام بچنین دستهای نیاز سختی بود. زیرا مشروطه تازه آغاز شده و هنوز دربار ایستادگی داشت و یک دسته میبایست که آن ایستادگی را بشکند و بمشروطه پیشرفت دهد ، و این کار را مجاهدان کردند. باید گفت این دسته طبیعیترین حزبی بود که در ایران ، در آن دورهی جنبش ، پدید آمد.
این حزب با سادگی بسیار تشکیل یافت و با یک نظم و تندی پیش رفت. نخست تنها در تبریز بودند. سپس در تهران و گیلان و شهرهای دیگر آذربایجان نیز پیدا شدند ، و چنانکه در تاریخ نوشته شده همین حزب بود که با محمدعلیمیرزا [محمدعلیشاه] نبردها کرد و سپس بخونریزیها پرداخت و سرانجام او را از تخت پایین آورد و از ایران بیرون راند. این حزب بود که پایهی مشروطه را در ایران استوار گردانید ـ این حزب بود که قهرمانانی همچون ستارخان و باقرخان و حسینخان باغبان و یِفرِمخان و سردار محیی و یارمحمدخان و حیدر عمواُغلی و عظیمزاده و میرزا علیاکبرخان و دیگران بیرون داد.
پس از آن ، در سال چهارم مشروطه (پس از فتح تهران) دستهی دمکرات برپا گردید. کسانی که این حزب را بنیاد نهادند حسن نیت نداشتند. آنان با دستهای دیگری میجنبیدند و غرضشان آن بود که با پدید آوردن این حزب ، دستهی مجاهدان را که این زمان یک دستهی بسیار نیرومندی گردیده و در سایهی شرکت بانقلاب آبرویی درمیان مردم پیدا کرده بودند ، از اعتبار اندازند ، و به هر حال با حزبسازی اختلاف و کشاکش درمیانهی آزادیخواهان پدید آورند. [این سخن باری به سید حسن تقیزاده بازمیگردد] ولی با این سوءنیت بنیادگزاران ، چون بیشتر کسانی که در آن ابتداء باین حزب درآمدند از پیشروان آزادیخواهان و خود مردان خونگرم و غیرتمندی بودند این حزب نیز رونق و آبروی بسیاری پیدا کرد و در سالهای 1289 و 1290 مرکزیتی باندیشهها داد و در برابر «اعتدالیان» که بیشترشان همان درباریان پیشین بودند و بیش از همه به کند گردانیدن گردش چرخ انقلاب میکوشیدند ایستادگی خوبی نمودند ، و در پیشامد بازگشت محمدعلیمیرزا و در جنگها و نبردهایی که برخاست شایستگی از خود نشان دادند.
اگرچه این بار نیز جنگ را مجاهدان و بختیاریان کردند و با دست اینان بود که ارشدالدوله سردار محمدعلیمیرزا دستگیر و کشته گردید و خود محمدعلی شکستهای پی درپی یافته به استرآباد [گرگان کنونی] گریخت لیکن در پارلمان و در تهران ایستادگی دمکراتها در برابر بدخواهان و پشتیبانی آنان بدولت اثر بزرگی داشت.
سپس چون در همان سال روسیان اُلتیماتم داده سپاه تا بقزوین آوردند و ایران در برابر یک خطر بزرگی واقع شد ، در این پیشامد نیز دمکراتها در اظهار احساسات و ایستادگی شایستگی از خود نشان دادند. اگرچه بیک کاری موفق نشدند (و خود نمیتوانستند شد) لیکن زبونی ننمودند.
.
🔸 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا کوشش سیاسی؟! (تکهی دو از شش)
سی و چند سال پیش چون در ایران مردم بیدار شدند و جنبشی بنام مشروطهخواهی برخاست خواه و ناخواه حزبها پیدا شد. نخستین حزب در ایران دستهی مجاهدان بودند.
تاریخچهی این دسته بکوتاهی آنست که دو سال پیش از زمان مشروطه گروهی از ایرانیان در باکو ، گرد آمده یک حزبی بنام «اجتماعیون عامیون» پدید آوردند و رئیس ایشان نریمان نریمانوف بود که سپس یکی از کسان بنام گردید.
این جمعیت تازه بکار پرداخته بود که در ایران داستان مشروطه پیش آمد و آنان کسانی را از اعضای خود برگزیده برای شرکت در شورش بشهرهای ایران فرستادند که هنوز چند تن از آن کسان در تبریز و دیگر جاها زندهاند.
ولی در تبریز در همان ماههای نخست شورش ، چند تن از سردستگان دست بهم داده در خود آنجا جمعیتی بنام «مجاهد» پدید آوردند که چنانکه گفتیم نخستین حزبی در ایران بود.
در آن هنگام بچنین دستهای نیاز سختی بود. زیرا مشروطه تازه آغاز شده و هنوز دربار ایستادگی داشت و یک دسته میبایست که آن ایستادگی را بشکند و بمشروطه پیشرفت دهد ، و این کار را مجاهدان کردند. باید گفت این دسته طبیعیترین حزبی بود که در ایران ، در آن دورهی جنبش ، پدید آمد.
این حزب با سادگی بسیار تشکیل یافت و با یک نظم و تندی پیش رفت. نخست تنها در تبریز بودند. سپس در تهران و گیلان و شهرهای دیگر آذربایجان نیز پیدا شدند ، و چنانکه در تاریخ نوشته شده همین حزب بود که با محمدعلیمیرزا [محمدعلیشاه] نبردها کرد و سپس بخونریزیها پرداخت و سرانجام او را از تخت پایین آورد و از ایران بیرون راند. این حزب بود که پایهی مشروطه را در ایران استوار گردانید ـ این حزب بود که قهرمانانی همچون ستارخان و باقرخان و حسینخان باغبان و یِفرِمخان و سردار محیی و یارمحمدخان و حیدر عمواُغلی و عظیمزاده و میرزا علیاکبرخان و دیگران بیرون داد.
پس از آن ، در سال چهارم مشروطه (پس از فتح تهران) دستهی دمکرات برپا گردید. کسانی که این حزب را بنیاد نهادند حسن نیت نداشتند. آنان با دستهای دیگری میجنبیدند و غرضشان آن بود که با پدید آوردن این حزب ، دستهی مجاهدان را که این زمان یک دستهی بسیار نیرومندی گردیده و در سایهی شرکت بانقلاب آبرویی درمیان مردم پیدا کرده بودند ، از اعتبار اندازند ، و به هر حال با حزبسازی اختلاف و کشاکش درمیانهی آزادیخواهان پدید آورند. [این سخن باری به سید حسن تقیزاده بازمیگردد] ولی با این سوءنیت بنیادگزاران ، چون بیشتر کسانی که در آن ابتداء باین حزب درآمدند از پیشروان آزادیخواهان و خود مردان خونگرم و غیرتمندی بودند این حزب نیز رونق و آبروی بسیاری پیدا کرد و در سالهای 1289 و 1290 مرکزیتی باندیشهها داد و در برابر «اعتدالیان» که بیشترشان همان درباریان پیشین بودند و بیش از همه به کند گردانیدن گردش چرخ انقلاب میکوشیدند ایستادگی خوبی نمودند ، و در پیشامد بازگشت محمدعلیمیرزا و در جنگها و نبردهایی که برخاست شایستگی از خود نشان دادند.
اگرچه این بار نیز جنگ را مجاهدان و بختیاریان کردند و با دست اینان بود که ارشدالدوله سردار محمدعلیمیرزا دستگیر و کشته گردید و خود محمدعلی شکستهای پی درپی یافته به استرآباد [گرگان کنونی] گریخت لیکن در پارلمان و در تهران ایستادگی دمکراتها در برابر بدخواهان و پشتیبانی آنان بدولت اثر بزرگی داشت.
سپس چون در همان سال روسیان اُلتیماتم داده سپاه تا بقزوین آوردند و ایران در برابر یک خطر بزرگی واقع شد ، در این پیشامد نیز دمکراتها در اظهار احساسات و ایستادگی شایستگی از خود نشان دادند. اگرچه بیک کاری موفق نشدند (و خود نمیتوانستند شد) لیکن زبونی ننمودند.
.
✴️ نامهی یکی از آزادگان در پاسخ به دو کجفهمی (تکهی یکم)
🔸 یکی از خوانندگان کانال مینویسد : «بحث نقد است ، گفتههای کسروی را بسیار خواندهام کسروی دربارهی شعر و شعرا بسیار سخن گفته و سخنان بجایی هم گفته اما بحث سوزاندن کتاب جداست. با سوزاندن کتاب بجایی نخواهید رسید نتیجهایی نخواهد داشت هرقدر هم که نیت شما پاک باشد اگر قرار براین باشد که شما شعرا را نقد کرده و آثار بجا مانده از شاعران مغول را بخوانید و فرق خوب و بد را بفهمید باید کتابها و دیوانها و غزلیاتها در دسترس باشد ، سوزاندن کتاب عمل شایانی نیست مخصوصا در این زمان که تکنولوژی پیشرفت کرده و آدمیان هر کتاب و مطلبی که بخواهند در اینترنت سرچ کرده و بدست خواهند آورد پس سوزاندن کتاب بیهوده است ، باید جلسات و کلاسها برگزار شود تا دربارهی کتابها گفتگو شود وگرنه همگیتان جمع شوید توانتان نمیرسد که همهی کتابهای زیانمند را بسوزانید ، دربارهی زنان گفتههای کسروی هم خواندهام این جمله «هوس برای زنان است» را شما به ما توضیح دهید تا خوانندگان بدانند که هوس برای تنها زنان است یا مردان؟»
🔸ما در اینجا سخنان خرده گیر را تکه تکه آورده و پاسخ خود را هم می نویسیم :
♦️ «گفتههای کسروی را بسیار خواندهام کسروی دربارهی شعر و شعرا بسیار سخن گفته و سخنان بجایی هم گفته اما بحث سوزاندن کتاب جداست.»
🔸 از خرده گیری شما به کتابسوزان ، پیداست نوشتههای احمد کسروی را در این زمینه نیک نخواندهاید و درنیافتهاید و بژرفای آن پی نبردهاید یا هنوز در برابر پذیرش آن ایستادگی مینمایید. یک بتی از کتاب در اندیشهی خود ساختهاید و شکستن این بت را نمییارید. (یارستن : جرئت و جسارت کاری را داشتن). زیرا دلیلهایی که برای این خردهگیری خود یاد کردهاید همگی بیپاست :
♦️ «با سوزاندن کتاب بجایی نخواهید رسید ، نتیجهایی نخواهد داشت».
🔸 این سخن و جملههای مانند آن همچون اینکه «سوزاندن کتاب عمل شایانی نیست»، هیچ کدام «استدلال» نیست بلکه «ادعایی» است که شما میکنید. ما هم در برابر میگوییم بیگمان باشید این کار نتیجه خواهد داشت و «کتابسوزان» هم کار بسیار بجا و نیکی است و ما هرگز از آن دست نخواهیم برداشت و هر سال در یکم دیماه خانههای خود را با نابود گردانیدن کتابهای بدآموز ، «گندزدایی» و «پاک» خواهیم کرد تا برسد روزی که شورش و رستاخیز بزرگی پدید آید و در میدانهای بزرگ شهرها از کتابهای بدآموز پشتهها ساخته و همه را بآتش کشیم. ولی با این جدایی که سخن ما توأم با دلیلهایی است که در نوشتههای احمد کسروی یاد شده ولی «اظهارنظر» شما جز «ادعایی بیدلیل» نیست.
🔸 آنگاه اگر شما براستی زیان بدآموزی شعرا را فهمیده اید و آنها را سرچشمه بدبختی ایران دانسته اید، دیگر نباید نابود گردانیدن سرچشمه بدبختی کشور را کار «ناشایان» و «بی نتیجه» بنامید.
🔸یک انگیزه این رنجش و افسوس از سوزانیدن کتابهای بدآموز و مایهی بدبختی ، اینست که خود کتاب را ارجمند می شناسند. در حالی که کتاب خود ارجی ندارد بلکه ارج از نوشته ها و آموزاکهای آنست.
♦️ «هرقدر هم که نیت شما پاک باشد اگر قرار براین باشد که شما شعرا را نقد کرده و آثار بجا مانده از شاعران مغول را بخوانید و فرق خوب و بد را بفهمید باید کتابها و دیوانها و غزلیاتها در دسترس باشد».
🔸این هم سخن بیپایی است. چه کسی گفته یا در کجا نوشته شده قرار بر اینست که همه شعرا و کتابهای بدآموز و زیانمند را نقد کنند تا لازم باشد این کتابها در دسترس همگان باشند؟! چه کسی چنین «قراری» گزارده؟!.
🔸هر کس که اندیشههایی را زیانمند و بدآموز شناسد و بخواهد با آنها نبردیده و راه نوی برای زندگی باز کند ، ناگزیر باید ایرادهای آن اندیشههای زیانمند و بدآموز را بگوید. این کار این هوده را خواهد داد که بدی و زیان آن بدآموزیها و گمراهیها روشن گردیده و ارج آنها از میان رفته و از چشم مردم فروافتاده و زمینه برای نابودی آنها و جایگزینی آمیغها (حقایق) آماده گردد.
🔸ما از خردهگیری دربارهی شعرای بدآموز درپی بازی و سرگرمی نیستیم. گویا شما گمان بردهاید که این کار بازیچه و سرگرمی میباشد که میخواهید همهی این کتابها در دسترس باشد که همه بتوانند آنها را نقد کرده و خوب و بد آنها را بفهمند. برای پیشرفت و آبادی و استقلال این کشور کارهای بسیاری است که مردم باید انجام دهند و نبرد ما بدآموزیها برای هموار ساختن راه چنان کارها و کوششهایی است. خواست ما اینست که مردم سرگرم کارهای بیهوده و شعرهای بدآموز هزار سال پیش نگردند و بکارهای سودمند در راه استقلال و آزادی کشور پردازند ، نه اینکه خودمان یک بازیچه و سرگرمی تازهای بنام «نقد شعرا» برای آنها پدید آوریم.
👇
🔸 یکی از خوانندگان کانال مینویسد : «بحث نقد است ، گفتههای کسروی را بسیار خواندهام کسروی دربارهی شعر و شعرا بسیار سخن گفته و سخنان بجایی هم گفته اما بحث سوزاندن کتاب جداست. با سوزاندن کتاب بجایی نخواهید رسید نتیجهایی نخواهد داشت هرقدر هم که نیت شما پاک باشد اگر قرار براین باشد که شما شعرا را نقد کرده و آثار بجا مانده از شاعران مغول را بخوانید و فرق خوب و بد را بفهمید باید کتابها و دیوانها و غزلیاتها در دسترس باشد ، سوزاندن کتاب عمل شایانی نیست مخصوصا در این زمان که تکنولوژی پیشرفت کرده و آدمیان هر کتاب و مطلبی که بخواهند در اینترنت سرچ کرده و بدست خواهند آورد پس سوزاندن کتاب بیهوده است ، باید جلسات و کلاسها برگزار شود تا دربارهی کتابها گفتگو شود وگرنه همگیتان جمع شوید توانتان نمیرسد که همهی کتابهای زیانمند را بسوزانید ، دربارهی زنان گفتههای کسروی هم خواندهام این جمله «هوس برای زنان است» را شما به ما توضیح دهید تا خوانندگان بدانند که هوس برای تنها زنان است یا مردان؟»
🔸ما در اینجا سخنان خرده گیر را تکه تکه آورده و پاسخ خود را هم می نویسیم :
♦️ «گفتههای کسروی را بسیار خواندهام کسروی دربارهی شعر و شعرا بسیار سخن گفته و سخنان بجایی هم گفته اما بحث سوزاندن کتاب جداست.»
🔸 از خرده گیری شما به کتابسوزان ، پیداست نوشتههای احمد کسروی را در این زمینه نیک نخواندهاید و درنیافتهاید و بژرفای آن پی نبردهاید یا هنوز در برابر پذیرش آن ایستادگی مینمایید. یک بتی از کتاب در اندیشهی خود ساختهاید و شکستن این بت را نمییارید. (یارستن : جرئت و جسارت کاری را داشتن). زیرا دلیلهایی که برای این خردهگیری خود یاد کردهاید همگی بیپاست :
♦️ «با سوزاندن کتاب بجایی نخواهید رسید ، نتیجهایی نخواهد داشت».
🔸 این سخن و جملههای مانند آن همچون اینکه «سوزاندن کتاب عمل شایانی نیست»، هیچ کدام «استدلال» نیست بلکه «ادعایی» است که شما میکنید. ما هم در برابر میگوییم بیگمان باشید این کار نتیجه خواهد داشت و «کتابسوزان» هم کار بسیار بجا و نیکی است و ما هرگز از آن دست نخواهیم برداشت و هر سال در یکم دیماه خانههای خود را با نابود گردانیدن کتابهای بدآموز ، «گندزدایی» و «پاک» خواهیم کرد تا برسد روزی که شورش و رستاخیز بزرگی پدید آید و در میدانهای بزرگ شهرها از کتابهای بدآموز پشتهها ساخته و همه را بآتش کشیم. ولی با این جدایی که سخن ما توأم با دلیلهایی است که در نوشتههای احمد کسروی یاد شده ولی «اظهارنظر» شما جز «ادعایی بیدلیل» نیست.
🔸 آنگاه اگر شما براستی زیان بدآموزی شعرا را فهمیده اید و آنها را سرچشمه بدبختی ایران دانسته اید، دیگر نباید نابود گردانیدن سرچشمه بدبختی کشور را کار «ناشایان» و «بی نتیجه» بنامید.
🔸یک انگیزه این رنجش و افسوس از سوزانیدن کتابهای بدآموز و مایهی بدبختی ، اینست که خود کتاب را ارجمند می شناسند. در حالی که کتاب خود ارجی ندارد بلکه ارج از نوشته ها و آموزاکهای آنست.
♦️ «هرقدر هم که نیت شما پاک باشد اگر قرار براین باشد که شما شعرا را نقد کرده و آثار بجا مانده از شاعران مغول را بخوانید و فرق خوب و بد را بفهمید باید کتابها و دیوانها و غزلیاتها در دسترس باشد».
🔸این هم سخن بیپایی است. چه کسی گفته یا در کجا نوشته شده قرار بر اینست که همه شعرا و کتابهای بدآموز و زیانمند را نقد کنند تا لازم باشد این کتابها در دسترس همگان باشند؟! چه کسی چنین «قراری» گزارده؟!.
🔸هر کس که اندیشههایی را زیانمند و بدآموز شناسد و بخواهد با آنها نبردیده و راه نوی برای زندگی باز کند ، ناگزیر باید ایرادهای آن اندیشههای زیانمند و بدآموز را بگوید. این کار این هوده را خواهد داد که بدی و زیان آن بدآموزیها و گمراهیها روشن گردیده و ارج آنها از میان رفته و از چشم مردم فروافتاده و زمینه برای نابودی آنها و جایگزینی آمیغها (حقایق) آماده گردد.
🔸ما از خردهگیری دربارهی شعرای بدآموز درپی بازی و سرگرمی نیستیم. گویا شما گمان بردهاید که این کار بازیچه و سرگرمی میباشد که میخواهید همهی این کتابها در دسترس باشد که همه بتوانند آنها را نقد کرده و خوب و بد آنها را بفهمند. برای پیشرفت و آبادی و استقلال این کشور کارهای بسیاری است که مردم باید انجام دهند و نبرد ما بدآموزیها برای هموار ساختن راه چنان کارها و کوششهایی است. خواست ما اینست که مردم سرگرم کارهای بیهوده و شعرهای بدآموز هزار سال پیش نگردند و بکارهای سودمند در راه استقلال و آزادی کشور پردازند ، نه اینکه خودمان یک بازیچه و سرگرمی تازهای بنام «نقد شعرا» برای آنها پدید آوریم.
👇
🔸 آنگاه همهی مردم نه توانند و نه باید که به «نقد» بدآموزیها پردازند. بدآموزیها اگر آزاد و در دسترس همگان باشند ، ناگزیر مایهی فریب و گمراهی بسیاری خواهند شد. با این شیوهی استدلال باید هرگونه فیلم «مستهجن» ، «مواد مخدر» و هر کار خلاف بهداشت همگانی را آزاد و در دسترس همگان گزارد تا مردم خود آنها را آزموده یا «نقد کرده و فرق خوب و بد را بفهمند». آیا سستی و نادرستی چنین شیوه ای روشن نیست ؟!
♦️«مخصوصا در این زمان که تکنولوژی پیشرفت کرده و آدمیان هر کتاب و مطلبی که بخواهند در اینترنت سرچ کرده و بدست خواهند آورد پس سوزاندن کتاب بیهوده است ، باید جلسات و کلاسها برگزار شود تا دربارهی کتابها گفتگو شود وگرنه همگیتان جمع شوید توانتان نمیرسد که همهی کتابهای زیانمند را بسوزانید.»
🔸 «مَا لَا یُدْرَکُ کُلُّهُ لَا یُتْرَکُ کُلُّه» چیزی را که به همهی آن نتوان رسید، بیکباره نیز نباید رها کرد. اگر نگوییم در همهی کارها ، بیگمان در بسیاری کارها چنین است. مگر شما میتوانید ریشهی همهی ویروسها یا میکروبها یا آفتها یا بیماریها را در جهان بکنید؟ آیا در آنجا هم دست از تلاش برای نبرد با آنها برمیدارید و آن را بیهوده میشمارید؟! ما تا جایی که توانیم جلوی زیان و آسیب را میگیریم و بیگمان این کار بیهوده نخواهد بود و از دامنهی زیان و آسیب بسیار خواهد کاست.
🔸 آنگاه این دربارهی همهی اندیشهها یا نوشتههایی که در قانونهای کشورها کهراییده (منهی) شده ، راست میآید. مثلاً در بسیاری جاها نوشتن و پراکندن نوشتههای نژادپرستانه یا برانگیزندهی دشمنی و کینه و خونریزی میان گروههای مردم درخور کیفر شناخته شده. این قانونها با بودن اینترنت گزارده شده و بودن اینترنت جلو گزاردن چنین قانونهایی را نگرفته و آنها را بیهوده نساخته.
🔸از این گذشته ، همان اینترنت هم چارههایی دارد و ما در برابر آن دست بسته و ناچار نخواهیم بود.
.
♦️«مخصوصا در این زمان که تکنولوژی پیشرفت کرده و آدمیان هر کتاب و مطلبی که بخواهند در اینترنت سرچ کرده و بدست خواهند آورد پس سوزاندن کتاب بیهوده است ، باید جلسات و کلاسها برگزار شود تا دربارهی کتابها گفتگو شود وگرنه همگیتان جمع شوید توانتان نمیرسد که همهی کتابهای زیانمند را بسوزانید.»
🔸 «مَا لَا یُدْرَکُ کُلُّهُ لَا یُتْرَکُ کُلُّه» چیزی را که به همهی آن نتوان رسید، بیکباره نیز نباید رها کرد. اگر نگوییم در همهی کارها ، بیگمان در بسیاری کارها چنین است. مگر شما میتوانید ریشهی همهی ویروسها یا میکروبها یا آفتها یا بیماریها را در جهان بکنید؟ آیا در آنجا هم دست از تلاش برای نبرد با آنها برمیدارید و آن را بیهوده میشمارید؟! ما تا جایی که توانیم جلوی زیان و آسیب را میگیریم و بیگمان این کار بیهوده نخواهد بود و از دامنهی زیان و آسیب بسیار خواهد کاست.
🔸 آنگاه این دربارهی همهی اندیشهها یا نوشتههایی که در قانونهای کشورها کهراییده (منهی) شده ، راست میآید. مثلاً در بسیاری جاها نوشتن و پراکندن نوشتههای نژادپرستانه یا برانگیزندهی دشمنی و کینه و خونریزی میان گروههای مردم درخور کیفر شناخته شده. این قانونها با بودن اینترنت گزارده شده و بودن اینترنت جلو گزاردن چنین قانونهایی را نگرفته و آنها را بیهوده نساخته.
🔸از این گذشته ، همان اینترنت هم چارههایی دارد و ما در برابر آن دست بسته و ناچار نخواهیم بود.
.
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشتهی یکم
🔸 تکهی 4
در این مدت رنجها کشیده گزندها دیده این راه را دنبال کردهایم و خدا را سپاس که امروز جمعیتی هستیم و دست بهم داده میکوشیم.
در این مدت من نامی بروی خود نگزاردم و برای خود چیزی نخواستم و سخنی بیدلیل نگفتم و جز به نیکی جهان نکوشیدم. با اینحال دیده میشود گروهی از راه رشک و خودخواهی و یا از آنجا که این کوششهای ما دکانهای ایشان را بهم میزند بتکان آمده خود را بمیان انداختهاند. غوغاها برپا میکنند ، دشمنیها نشان میدهند ، بسخنان پست و یاوه میپردازند ، بکارشکنیها میکوشند. همینهایند که آواز برداشته میگویند : «های ، این دعوای پیغمبری میکند!». برای شورانیدن عوام این را بهترین وسیله میدانند.
بارها پرسیدهام : «من کجا چنین دعوایی کردم؟!. من کجا نام پیغمبری بردم؟!.» میگویند : «این کارها که شما میکنید و این سخنانی که میگویید معنایش پیغمبریست.»
میگویم : «گرفتم که چنانست. آیا بایستی بآن کارها برنخیزم؟!. برنخیزم که پیغمبری خواهد شد؟!. آیا آن کارهای من بد بوده؟!. مثلاً این سیزده و چهارده کیش که در کشور شماست و این توده را دچار بدبختیها گردانیده بایستی کسی بچاره برنخیزد؟!. این گمراهیهای گوناگون که مردم را فراگرفته بایستی هیچ کس برهانیدن مردم از آنها نکوشد؟!. مادّیگری که سیلوار همه جا را فراگرفته آیا من بد کردهام که با آن به نبرد برخاستهام؟!. بد کردهام که به بلندی نام خدا کوشیدهام؟!. شما همهتان درمانده بودید و آنهمه ملایانتان یکی نمیتوانست سخنی گوید و بپاسخی پردازد. آیا من بد کردهام که پاسخهای استوار دادهام؟.. آیا بایستی باین کارها برنخیزم چرا که شما آنها را پیغمبری خواهید شمرد؟!. شما اگر بکارهای من یا بسخنانی که گفتهام ایراد میدارید آن را بگویید. بگویید تا بدانیم چه ایرادی میدارید. اگر بآن کارها و سخنان ایرادی نمیدارید پس چه میگویید و این چه هایهویی است که راه انداختهاید؟!..»
این سخنان را که میشنوند درمیمانند. زیرا نه پاسخی دارند که بدهند و نه میخواهند دست از هایهوی بردارند.
جای بسیار شگفت است که سخنان بسیار عالی را از نوشتههای ما برمیدارند و نقل میکنند تا ثابت کنند که من دعوای پیغمبری کردهام. میگویند : «این مطالب بسیار عالیست. اینها معنایش دعوای پیغمبریست». من نمیدانم باین بدبختان چه بگویم.
این بیاد من میاندازد آن را که هنگامی در روم درمیان اشراف و طبقهی توده کشاکش بود و کسی که برمیخاست و بطبقهی توده دلسوزی نموده به بدبختیهای آنها چاره میاندیشید و به بینوایان تقسیم خواربار میکرد اشراف با او بدشمنی برخاسته کارشکنی مینمودند و چون گناهی بَرو نمیتوانستند گرفت بهانه میآوردند که او در آرزوی پادشاهی است. این کارهایی که میکند کارهای یک مرد عادی نیست.
اگر گفتههای آنان را بگیریم معنایش اینست که مردمان باید در توی گمراهیها و نادانیها دست و پا زنند و هیچ کسی بچاره برنخیزد چرا که اگر برخاست پیغمبری خواهد شد و آن هم نباید باشد. خدا هم حق ندارد دیگر بجهان پردازد و مردمان را از گمراهی برهاند.
روزی به یکی گفتم : «عقیدهی شما چیست؟.. آیا باید باین دردها چاره نشود؟!. اگر کسی خواست باینها چاره کند بد کرده است؟!..» چون پاسخی نداشت خاموش ایستاد. اکنون از شما که آقایان «ب» و «ج» هستید همان پرسش را میکنم. هر پاسخی دارید بدهید.
.
🔸 تکهی 4
در این مدت رنجها کشیده گزندها دیده این راه را دنبال کردهایم و خدا را سپاس که امروز جمعیتی هستیم و دست بهم داده میکوشیم.
در این مدت من نامی بروی خود نگزاردم و برای خود چیزی نخواستم و سخنی بیدلیل نگفتم و جز به نیکی جهان نکوشیدم. با اینحال دیده میشود گروهی از راه رشک و خودخواهی و یا از آنجا که این کوششهای ما دکانهای ایشان را بهم میزند بتکان آمده خود را بمیان انداختهاند. غوغاها برپا میکنند ، دشمنیها نشان میدهند ، بسخنان پست و یاوه میپردازند ، بکارشکنیها میکوشند. همینهایند که آواز برداشته میگویند : «های ، این دعوای پیغمبری میکند!». برای شورانیدن عوام این را بهترین وسیله میدانند.
بارها پرسیدهام : «من کجا چنین دعوایی کردم؟!. من کجا نام پیغمبری بردم؟!.» میگویند : «این کارها که شما میکنید و این سخنانی که میگویید معنایش پیغمبریست.»
میگویم : «گرفتم که چنانست. آیا بایستی بآن کارها برنخیزم؟!. برنخیزم که پیغمبری خواهد شد؟!. آیا آن کارهای من بد بوده؟!. مثلاً این سیزده و چهارده کیش که در کشور شماست و این توده را دچار بدبختیها گردانیده بایستی کسی بچاره برنخیزد؟!. این گمراهیهای گوناگون که مردم را فراگرفته بایستی هیچ کس برهانیدن مردم از آنها نکوشد؟!. مادّیگری که سیلوار همه جا را فراگرفته آیا من بد کردهام که با آن به نبرد برخاستهام؟!. بد کردهام که به بلندی نام خدا کوشیدهام؟!. شما همهتان درمانده بودید و آنهمه ملایانتان یکی نمیتوانست سخنی گوید و بپاسخی پردازد. آیا من بد کردهام که پاسخهای استوار دادهام؟.. آیا بایستی باین کارها برنخیزم چرا که شما آنها را پیغمبری خواهید شمرد؟!. شما اگر بکارهای من یا بسخنانی که گفتهام ایراد میدارید آن را بگویید. بگویید تا بدانیم چه ایرادی میدارید. اگر بآن کارها و سخنان ایرادی نمیدارید پس چه میگویید و این چه هایهویی است که راه انداختهاید؟!..»
این سخنان را که میشنوند درمیمانند. زیرا نه پاسخی دارند که بدهند و نه میخواهند دست از هایهوی بردارند.
جای بسیار شگفت است که سخنان بسیار عالی را از نوشتههای ما برمیدارند و نقل میکنند تا ثابت کنند که من دعوای پیغمبری کردهام. میگویند : «این مطالب بسیار عالیست. اینها معنایش دعوای پیغمبریست». من نمیدانم باین بدبختان چه بگویم.
این بیاد من میاندازد آن را که هنگامی در روم درمیان اشراف و طبقهی توده کشاکش بود و کسی که برمیخاست و بطبقهی توده دلسوزی نموده به بدبختیهای آنها چاره میاندیشید و به بینوایان تقسیم خواربار میکرد اشراف با او بدشمنی برخاسته کارشکنی مینمودند و چون گناهی بَرو نمیتوانستند گرفت بهانه میآوردند که او در آرزوی پادشاهی است. این کارهایی که میکند کارهای یک مرد عادی نیست.
اگر گفتههای آنان را بگیریم معنایش اینست که مردمان باید در توی گمراهیها و نادانیها دست و پا زنند و هیچ کسی بچاره برنخیزد چرا که اگر برخاست پیغمبری خواهد شد و آن هم نباید باشد. خدا هم حق ندارد دیگر بجهان پردازد و مردمان را از گمراهی برهاند.
روزی به یکی گفتم : «عقیدهی شما چیست؟.. آیا باید باین دردها چاره نشود؟!. اگر کسی خواست باینها چاره کند بد کرده است؟!..» چون پاسخی نداشت خاموش ایستاد. اکنون از شما که آقایان «ب» و «ج» هستید همان پرسش را میکنم. هر پاسخی دارید بدهید.
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر (بخش دوم)
🔸 شیخخزعلخان و کارهای او (تکهی 1)
کسانی که زمانی در خوزستان ماندهاند و از حال آنجا آگاه میباشند میدانند عربها که در آن استان نشیمن دارند از یک عشیره نمیباشند و نشیمنهاشان نیز در یکجا نیست ، و اگر کسی تاریخ ایشان را جستجو کند خواهد دید که درآمدنشان بخوزستان هم همگی در یک زمان نبوده ، بلکه هر گروهی در زمان دیگری و بعلت دیگری درآمدهاند.
ما اگر از عشیرههای گمنام چشم پوشیم و تنها دستههای بزرگی را که در تاریخ نامهاشان هست بدیده گیریم باید آنها را به سه دسته گردانیم :
1ـ اعراب حویزه و عشیرهی بنیطُرُف که در غرب خوزستان در شهر حویزه و در پیرامونهای آن نشیمن دارند و از رود کرخه استفاده مینمایند.
2ـ اعراب کَعب که در جنوب خوزستان در شهر فلاحیه (1) و در کنارههای آن تا محمره پراکنده میباشند و از رود جَرّاحی و همچنین از رود کارون بهره برمیدارند.
3ـ آلکثیر که در شمال خوزستان درمیانهی شوشتر و دزفول نشیمن دارند و از رود دز استفاده میبرند.
اینها هر یکی تاریخ جداگانهای دارند. اعراب حویزه پیش از دیگران بخوزستان درآمدهاند و اگر بخواهیم این درآمدن ایشان را با ارقام نشان دهیم درست 516 سال از آن زمان میگذرد. در زمان پادشاهی شاهرخ پسر تیمور لنگ ، سیدمحمد مُشَعشَع که دعوی مهدویت داشت و دستههایی از اعراب عراق را بر سر خود گرد آورده بنیاد حکومتی برای خود میگزاشت و در این راه خونریزیهای بسیار مینمود در سال 845 به حویزه تاخته این شهر را بگرفت و نشیمنگاه خود قرار داد و از همان زمان این دسته از اعراب در خوزستان جایگزین گردیدند. سپس نیز بنیطرف بکنارههای کرخه درآمدند.
اما کعبیان ، آنچه از جستجوهای تاریخی بدست آمده در زمان شاهعباس بخوزستان درآمده و نخست یک دستهی کوچکی بوده و در قبان (2) که یک آبادی کوچکی در جنوب خوزستان (درمیان بندر معشور و دامنهی بهمنشیر) بوده جا گرفتهاند. در آن زمان در بصره افراسیابپاشا نامی فرمانروایی داشت که دم از استقلال میزد و چون در آغاز پادشاهی شاهعباس ، ایران گرفتار جنگ با عثمانیان و ازبکان بود و در درون کشور نیز در هر گوشهای گردنکشی فرمان میراند ، افراسیابپاشا از این گرفتاری ایران استفاده نموده قبان را بگشاد و کعبیان را که یک تیرهای از ایل خَفاجه و از هواداران او بودند باینجا کوچانید که تا آخر صفویان و همچنین در زمان نادرشاه در همانجا میزیستند. ولی چون در سال 1260 نادرشاه کشته گردید و آن شورش و غوغا در ایران برخاست اینان که تا این زمان بشمارهشان بسیار افزوده و اکنون یک عشیرهی انبوهی شده بودند از فرصت استفاده کرده به دورَق (3) (همان جایگاه کنونیشان) کوچیدند و در اینجا خودسرانه بنیاد زیست و فرمانروایی گزاردند.
آلکثیر دانسته نیست در چه سالی بخوزستان درآمدهاند ، ولی ما آنها را از زمان صفویان در این سرزمین مییابیم و چنین پیداست که پس از اعراب حویزه و پیش از اعراب کعب باینجا رسیدهاند.
اما تاریخ اینها بسیار مفصل است و کسانی که میخواهند از آن آگاه گردند باید کتاب «تاریخ پانصدسالهی خوزستان» که یادگار سفر خوزستان دارندهی پرچم است بخوانند. مخصوصاً سید محمد مُشَعشَع داستانهای بسیار شیرینی دارد. دعوی مهدویت کردن ، هر زمان رنگ دیگری بسخنان خود دادن ، یا بتقلید قرآن آیهبافی کردن ، معجزه نشان دادن ، شریعت گزاردن ، هر یکی داستان شیرین دیگری میباشد مخصوصاً اگر کسانی میخواهند ریشهی کیش شیخی و دعوی سید باب را بدانند و از ارتباطی که درمیان باطنیگری با عقاید ایرانیانست آگاه گردند باید آن کتاب را بخوانند و از داستانهای سید محمد آگاه گردند. سید محمد در واقع باطنیگری را با عقاید شیعه درهم آمیخته از رویهمریختهی آنها کیش خود را پدید آورده و آن یک نمونهای از کارهای اینگونه مدعیان میباشد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ شهر کهن دورق (Do’raq) زمانی فلاحیه خوانده شده و امروز شادگان نام دارد.
2ـ تلفظ این نام را با پیش قاف نوشتهاند : Qobãn.
3ـ Do’raq که امروز شادگان بجای آنست.
.
🔸 شیخخزعلخان و کارهای او (تکهی 1)
کسانی که زمانی در خوزستان ماندهاند و از حال آنجا آگاه میباشند میدانند عربها که در آن استان نشیمن دارند از یک عشیره نمیباشند و نشیمنهاشان نیز در یکجا نیست ، و اگر کسی تاریخ ایشان را جستجو کند خواهد دید که درآمدنشان بخوزستان هم همگی در یک زمان نبوده ، بلکه هر گروهی در زمان دیگری و بعلت دیگری درآمدهاند.
ما اگر از عشیرههای گمنام چشم پوشیم و تنها دستههای بزرگی را که در تاریخ نامهاشان هست بدیده گیریم باید آنها را به سه دسته گردانیم :
1ـ اعراب حویزه و عشیرهی بنیطُرُف که در غرب خوزستان در شهر حویزه و در پیرامونهای آن نشیمن دارند و از رود کرخه استفاده مینمایند.
2ـ اعراب کَعب که در جنوب خوزستان در شهر فلاحیه (1) و در کنارههای آن تا محمره پراکنده میباشند و از رود جَرّاحی و همچنین از رود کارون بهره برمیدارند.
3ـ آلکثیر که در شمال خوزستان درمیانهی شوشتر و دزفول نشیمن دارند و از رود دز استفاده میبرند.
اینها هر یکی تاریخ جداگانهای دارند. اعراب حویزه پیش از دیگران بخوزستان درآمدهاند و اگر بخواهیم این درآمدن ایشان را با ارقام نشان دهیم درست 516 سال از آن زمان میگذرد. در زمان پادشاهی شاهرخ پسر تیمور لنگ ، سیدمحمد مُشَعشَع که دعوی مهدویت داشت و دستههایی از اعراب عراق را بر سر خود گرد آورده بنیاد حکومتی برای خود میگزاشت و در این راه خونریزیهای بسیار مینمود در سال 845 به حویزه تاخته این شهر را بگرفت و نشیمنگاه خود قرار داد و از همان زمان این دسته از اعراب در خوزستان جایگزین گردیدند. سپس نیز بنیطرف بکنارههای کرخه درآمدند.
اما کعبیان ، آنچه از جستجوهای تاریخی بدست آمده در زمان شاهعباس بخوزستان درآمده و نخست یک دستهی کوچکی بوده و در قبان (2) که یک آبادی کوچکی در جنوب خوزستان (درمیان بندر معشور و دامنهی بهمنشیر) بوده جا گرفتهاند. در آن زمان در بصره افراسیابپاشا نامی فرمانروایی داشت که دم از استقلال میزد و چون در آغاز پادشاهی شاهعباس ، ایران گرفتار جنگ با عثمانیان و ازبکان بود و در درون کشور نیز در هر گوشهای گردنکشی فرمان میراند ، افراسیابپاشا از این گرفتاری ایران استفاده نموده قبان را بگشاد و کعبیان را که یک تیرهای از ایل خَفاجه و از هواداران او بودند باینجا کوچانید که تا آخر صفویان و همچنین در زمان نادرشاه در همانجا میزیستند. ولی چون در سال 1260 نادرشاه کشته گردید و آن شورش و غوغا در ایران برخاست اینان که تا این زمان بشمارهشان بسیار افزوده و اکنون یک عشیرهی انبوهی شده بودند از فرصت استفاده کرده به دورَق (3) (همان جایگاه کنونیشان) کوچیدند و در اینجا خودسرانه بنیاد زیست و فرمانروایی گزاردند.
آلکثیر دانسته نیست در چه سالی بخوزستان درآمدهاند ، ولی ما آنها را از زمان صفویان در این سرزمین مییابیم و چنین پیداست که پس از اعراب حویزه و پیش از اعراب کعب باینجا رسیدهاند.
اما تاریخ اینها بسیار مفصل است و کسانی که میخواهند از آن آگاه گردند باید کتاب «تاریخ پانصدسالهی خوزستان» که یادگار سفر خوزستان دارندهی پرچم است بخوانند. مخصوصاً سید محمد مُشَعشَع داستانهای بسیار شیرینی دارد. دعوی مهدویت کردن ، هر زمان رنگ دیگری بسخنان خود دادن ، یا بتقلید قرآن آیهبافی کردن ، معجزه نشان دادن ، شریعت گزاردن ، هر یکی داستان شیرین دیگری میباشد مخصوصاً اگر کسانی میخواهند ریشهی کیش شیخی و دعوی سید باب را بدانند و از ارتباطی که درمیان باطنیگری با عقاید ایرانیانست آگاه گردند باید آن کتاب را بخوانند و از داستانهای سید محمد آگاه گردند. سید محمد در واقع باطنیگری را با عقاید شیعه درهم آمیخته از رویهمریختهی آنها کیش خود را پدید آورده و آن یک نمونهای از کارهای اینگونه مدعیان میباشد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ شهر کهن دورق (Do’raq) زمانی فلاحیه خوانده شده و امروز شادگان نام دارد.
2ـ تلفظ این نام را با پیش قاف نوشتهاند : Qobãn.
3ـ Do’raq که امروز شادگان بجای آنست.
.
دفاع در دیوان کیفر - پ ب 1.pdf
495.9 KB
🔸 دفاع در دیوان کیفر
پیوستهای بخش یکم
همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
پیوستهای بخش یکم
همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
زندگانی من.pdf
15.6 MB
📚 زندگانی من (هر سه بخش : زندگانی من ، ده سال در عدلیه ، داستان بیرون آمدن من از عدلیه)
✍ احمد کسروی
🔍 شرح زندگانی احمد کسروی از کودکی تا سی سالگی (بخش یکم) ، دوازده سال کار در عدلیه (بخش دوم) و داستان بیرون آمدنش از آنجا (بخش سوم).
📊 شمار ساتها : ۴۴۰
🔸 بازپسین پراکنش : اسفند ۱۳۹۹
🔹 کتابخانهی پاکدینی
🛎 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
✍ احمد کسروی
🔍 شرح زندگانی احمد کسروی از کودکی تا سی سالگی (بخش یکم) ، دوازده سال کار در عدلیه (بخش دوم) و داستان بیرون آمدنش از آنجا (بخش سوم).
📊 شمار ساتها : ۴۴۰
🔸 بازپسین پراکنش : اسفند ۱۳۹۹
🔹 کتابخانهی پاکدینی
🛎 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔸 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا کوشش سیاسی؟! (تکهی سه از شش)
در اهمیت این حزب آن بس که روس و انگلیس نبودن آنان را میخواستند ، و چون پس از پذیرفته شدن اُلتیماتم ، مجلس بسته گردید ناصرالملک و وزیران او که فرصت یافته بودند بکندن ریشهی اینان کوشیدند. از آنسوی در تبریز روسیان چند تن از اینان را که میرزا احمد سهیلی و آقا محمد ابراهیم و دیگران بودند بدار کشیدند.
سپس چون در سال1293 جنگ جهانگیر اروپا برخاست و در ایران نیز تبدلاتی رخ داد مجلس بار دیگر باز شد ، در این هنگام نیز دمکراتها جوش و جنب بزرگی از خود نشان دادند و بیک کار بزرگی برخاسته برای جنگ با دو دولت همسایه [روس و انگلیس] از تهران مهاجرت کردند ، و با آلمانها و عثمانی همدست شده با دستههای سپاه روس ، جنگ و خونریزی نمودند و دولت مرکزی را بنام آنکه با روس و انگلیس همدست میباشد برسمیت نشناخته خود ، در کرمانشاهان دولت دیگری بنیاد نهادند. اینها نیز کارهای حزب دمکراتست. اینها نیز در تاریخ ایران مؤثر افتادند و نامی از خود در آن یادگار گزاردند.
ولی در داستان مهاجرت یک چیزهای ناستودهای رخ داد ، زیرا آلمانها برای پیشرفت مقاصد خود در ایران از دادن پول مضایقه نمیکردند و لیرههای بسیاری سکه زده همراه خود آورده بودند. کسانی از سران مهاجران به پول گرویده رفتار ناستودهای کردند و این مایهی تنفر دیگران شد و درمیانه اختلافها رخ داد.
از آنسوی خود مهاجرت نتیجهی نیکی نداد. یک دستهی بزرگی از ژاندارم ایران و مهاجران در جنگ کشته گردیدند و آخرین نتیجه آن شد که مهاجران پس از دو سال رنج و آوارگی از خاک ایران بیرون رفته در عثمانی و دیگر جاها پراکنده گردیدند.
این نافیروزیها نتیجه آن را داد که بیشتر آزادیخواهان نومید گردیده کنارهجویی کردند. بخصوص مردان پاکدامنی که جز رهایی این کشور و توده را نمیخواستند و درپی سود شخصی نبودند. اینان بیکبار دلسرد شده بکناری رفتند.
این دلسردی و کنارهجویی آنان نیز نتیجه آن را داد که میدان برای کسان سودجو و آلودهدامن باز گردید که بنام آزادیخواهی یا دمکراتی بمیان افتادند و بخودنمایی و سودجویی پرداختند. باید گفت یک «تحولی» در عالم آزادیخواهی پدید آمد و دستگاه تغییر یافت.
این زمان ده سال بیشتر ، از آغاز جنبش مشروطه میگذشت. در آن ده سال بیشتر ، کمکم در تهران کسانی پیدا شده بودند که شیوهی سود جستن و پول درآوردن را ـ از راه دستهبندی و
روزنامهنویسی و هیاهو و دخالت در کار کابینهها و هواداری از این وزیر و از آن وزیر و مانند اینها ـ نیک یاد گرفته بودند.
در آن ده سال و بیشتر ، این قبیل سودجویان از این شهر و از آن شهر بتهران آمده و در اینجا مانده و کمکم یک دستهی بزرگی شده بودند.
بسیاری از نمایندگان پارلمان از شهرها بتهران آمده و پس از پایان دورهی وکالت بازنگشته و در اینجا مانده و از آن راهی که گفتیم بپولاندوزی و خوشگذرانی پرداخته بودند. این کسان را در آن زمان «هوچی» نامیدهاند ما نیز به همان نام میخوانیم.
آزادیخواهان غیرتمند و جانفشان از میان رفته و این هوچیان جای آنان را گرفته بودند.
در این میان در سال1296 شورش[= انقلاب] روسیه رخ داد ، و این شورش بزرگ که در همهی جهان تکانی پدید آورد در ایران نتیجهاش این شد که دولت بیکبار ناتوان گردید و در همه جا آزادیخواهان ـ یا بهتر گویم سرجنبانان بتکان آمدند و بیک رشته کارها پرداختند.
چنانکه گفتیم در تهران میدان برای این هوچیان باز مانده بود و اینان از پیشامد استفاده جسته بیک رشته کارهای ناستودهای شروع کردند.
.
🔸 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا کوشش سیاسی؟! (تکهی سه از شش)
در اهمیت این حزب آن بس که روس و انگلیس نبودن آنان را میخواستند ، و چون پس از پذیرفته شدن اُلتیماتم ، مجلس بسته گردید ناصرالملک و وزیران او که فرصت یافته بودند بکندن ریشهی اینان کوشیدند. از آنسوی در تبریز روسیان چند تن از اینان را که میرزا احمد سهیلی و آقا محمد ابراهیم و دیگران بودند بدار کشیدند.
سپس چون در سال1293 جنگ جهانگیر اروپا برخاست و در ایران نیز تبدلاتی رخ داد مجلس بار دیگر باز شد ، در این هنگام نیز دمکراتها جوش و جنب بزرگی از خود نشان دادند و بیک کار بزرگی برخاسته برای جنگ با دو دولت همسایه [روس و انگلیس] از تهران مهاجرت کردند ، و با آلمانها و عثمانی همدست شده با دستههای سپاه روس ، جنگ و خونریزی نمودند و دولت مرکزی را بنام آنکه با روس و انگلیس همدست میباشد برسمیت نشناخته خود ، در کرمانشاهان دولت دیگری بنیاد نهادند. اینها نیز کارهای حزب دمکراتست. اینها نیز در تاریخ ایران مؤثر افتادند و نامی از خود در آن یادگار گزاردند.
ولی در داستان مهاجرت یک چیزهای ناستودهای رخ داد ، زیرا آلمانها برای پیشرفت مقاصد خود در ایران از دادن پول مضایقه نمیکردند و لیرههای بسیاری سکه زده همراه خود آورده بودند. کسانی از سران مهاجران به پول گرویده رفتار ناستودهای کردند و این مایهی تنفر دیگران شد و درمیانه اختلافها رخ داد.
از آنسوی خود مهاجرت نتیجهی نیکی نداد. یک دستهی بزرگی از ژاندارم ایران و مهاجران در جنگ کشته گردیدند و آخرین نتیجه آن شد که مهاجران پس از دو سال رنج و آوارگی از خاک ایران بیرون رفته در عثمانی و دیگر جاها پراکنده گردیدند.
این نافیروزیها نتیجه آن را داد که بیشتر آزادیخواهان نومید گردیده کنارهجویی کردند. بخصوص مردان پاکدامنی که جز رهایی این کشور و توده را نمیخواستند و درپی سود شخصی نبودند. اینان بیکبار دلسرد شده بکناری رفتند.
این دلسردی و کنارهجویی آنان نیز نتیجه آن را داد که میدان برای کسان سودجو و آلودهدامن باز گردید که بنام آزادیخواهی یا دمکراتی بمیان افتادند و بخودنمایی و سودجویی پرداختند. باید گفت یک «تحولی» در عالم آزادیخواهی پدید آمد و دستگاه تغییر یافت.
این زمان ده سال بیشتر ، از آغاز جنبش مشروطه میگذشت. در آن ده سال بیشتر ، کمکم در تهران کسانی پیدا شده بودند که شیوهی سود جستن و پول درآوردن را ـ از راه دستهبندی و
روزنامهنویسی و هیاهو و دخالت در کار کابینهها و هواداری از این وزیر و از آن وزیر و مانند اینها ـ نیک یاد گرفته بودند.
در آن ده سال و بیشتر ، این قبیل سودجویان از این شهر و از آن شهر بتهران آمده و در اینجا مانده و کمکم یک دستهی بزرگی شده بودند.
بسیاری از نمایندگان پارلمان از شهرها بتهران آمده و پس از پایان دورهی وکالت بازنگشته و در اینجا مانده و از آن راهی که گفتیم بپولاندوزی و خوشگذرانی پرداخته بودند. این کسان را در آن زمان «هوچی» نامیدهاند ما نیز به همان نام میخوانیم.
آزادیخواهان غیرتمند و جانفشان از میان رفته و این هوچیان جای آنان را گرفته بودند.
در این میان در سال1296 شورش[= انقلاب] روسیه رخ داد ، و این شورش بزرگ که در همهی جهان تکانی پدید آورد در ایران نتیجهاش این شد که دولت بیکبار ناتوان گردید و در همه جا آزادیخواهان ـ یا بهتر گویم سرجنبانان بتکان آمدند و بیک رشته کارها پرداختند.
چنانکه گفتیم در تهران میدان برای این هوچیان باز مانده بود و اینان از پیشامد استفاده جسته بیک رشته کارهای ناستودهای شروع کردند.
.