🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 نشخوار سخن
خردمند سخن بهنگام نیاز گوید و باندازهی نیاز گوید.
از فرقهایی که میان آدمیان و چهارپایان است یکی آنکه آدمی تا گرسنه نشود چیزی نمیخورد وانگاه همینکه سیر شد دست از خوردن باز میدارد. ولی چهارپا اندازهای برای خوردن و چریدن نشناخته همیشه دهانش کار میکند.
یک گاو را اگر در چراگاهی سر دهند از بام تا شام سر از چریدن بر ندارد و تا فرسوده و درمانده نشود دمی نیاساید. بلکه برخی چهارپایان بهنگام خوابیدن و آسودن هم دهان خود را بیکار نگزارده به نشخوار میپردازند.
بعبارت دیگر آدمی برای زیستن میخورد ولی چهارپا برای خوردن میزید. خوردن نزد او یک مقصود جداگانهایست.
همین فرق را ما در آدمیان درمیان خردمند و بیخرد در زمینهی سخنرانی مییابیم. بدینسان که خردمند سخن جز بهنگام نیاز نگوید و بیش از اندازهی نیاز نگوید. ولی بیخرد هرگز دربند نیاز و بینیازی نبوده و هیچگاه اندازه برای سخنگویی نمیشناسد. بعبارت دیگر او خودِ سخنگویی را یک مقصد جداگانه میداند و « سخنوری» یا « نویسندگی» را هنری میشمارد.
این گونه سخنها را چه در شعر و چه در نثر «نشخوار سخن» باید نامید و بدا حال مردمی که این نشخوارکنندگان درمیان ایشان فراوان باشند.
.
🔸 نشخوار سخن
خردمند سخن بهنگام نیاز گوید و باندازهی نیاز گوید.
از فرقهایی که میان آدمیان و چهارپایان است یکی آنکه آدمی تا گرسنه نشود چیزی نمیخورد وانگاه همینکه سیر شد دست از خوردن باز میدارد. ولی چهارپا اندازهای برای خوردن و چریدن نشناخته همیشه دهانش کار میکند.
یک گاو را اگر در چراگاهی سر دهند از بام تا شام سر از چریدن بر ندارد و تا فرسوده و درمانده نشود دمی نیاساید. بلکه برخی چهارپایان بهنگام خوابیدن و آسودن هم دهان خود را بیکار نگزارده به نشخوار میپردازند.
بعبارت دیگر آدمی برای زیستن میخورد ولی چهارپا برای خوردن میزید. خوردن نزد او یک مقصود جداگانهایست.
همین فرق را ما در آدمیان درمیان خردمند و بیخرد در زمینهی سخنرانی مییابیم. بدینسان که خردمند سخن جز بهنگام نیاز نگوید و بیش از اندازهی نیاز نگوید. ولی بیخرد هرگز دربند نیاز و بینیازی نبوده و هیچگاه اندازه برای سخنگویی نمیشناسد. بعبارت دیگر او خودِ سخنگویی را یک مقصد جداگانه میداند و « سخنوری» یا « نویسندگی» را هنری میشمارد.
این گونه سخنها را چه در شعر و چه در نثر «نشخوار سخن» باید نامید و بدا حال مردمی که این نشخوارکنندگان درمیان ایشان فراوان باشند.
.
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید (تکهی یک از دو)
یکی از خوانندگان پرچم چنین مینویسد : «سرمقالهی شمارهی 164 پرچم ، بخصوص قسمت اخیر آن بقلب من آتش زد. از بیان تا بیان فرق بسیار است. دیگران نیز از انحطاط شرقیان سخن میرانند ولی شما مطلب را مجسم میگردانید. شرقی و غربی را بترازو گزارده جلو چشم آدم میگیرید اینست آدم دلش آتش میگیرد. ولی از طرف دیگر چه میتوان کرد و در مقابل حقیقت جز تسلیم و اذعان چاره چیست؟..
شما مینویسید : در آمریکا درمیان یکصدوسیملیون مردم تنها دو حزب هست و تاکنون سومی پیدا نشده. ولی در ایران هر زمان که فرصت پیش میآید در اندکزمانی بیست یا سی حزب پدید میآید. علت را تشریح کرده مینویسید : آن آمریکایی معنی حزب را میداند. میداند که حزب برای هوسبازی نیست ، برای آنست که یک جمعی دست بهم دهند و بکارهای کشور پیشرفت دهند ، و اینست مادامی که یک چنان جمعیتی آماده هست هر کسی بخود حق نمیدهد که با چند تنی دست بهم دهد و یک حزب نوینی پدید آورد. زیرا میداند که چنین کاری جز خیانت بکشور نیست. با خود میاندیشد که من که امروز گردن بهمراهی با فلان جمعیت نمیگزارم و خودخواهی مانع من میشود دیگران نیز با جمعیتی که من خواهم ساخت همان رفتار را خواهند نمود ، و نتیجه آن خواهد شد که هر چند تنی خود جمعیت دیگری باشند و یک حزب بزرگ آبرومندی پدید نیاید. آن آمریکایی این را میداند و میفهمد و اینست حزب در آنجا بیش از دو تا نگردیده ولی ایرانی نمیداند و نمیفهمد و اینست باین هوسبازیها میپردازد. در خاتمه از این سخنان خود نتیجه گرفته میگویید : پیداست که چنین کسانی را همسری با آنان نتواند بود. پیداست که سرنوشتی جز زیردستی نخواه[نـ]د داشت.
این گفتههای شما همچون نیش به دل آدم فرومیرود. ولی درد اینجاست که جز حقیقت نیست و انسان چاره جز پذیرفتن ندارد. کدام یکی از این مطالب قابل رد است؟ آدم چون میاندیشد میبیند حقیقتاً بانحطاط افتادهایم. لیکن شما را بخدا اگر چارهی این را میدانید کوشش دریغ نگویید. بکوشید و خسته نشوید. من تاکنون در نوشتههای شما خلاف حقیقتی ندیدهام ولی از بس موضوع مهم است خواهشمندم علت این را روشنتر گردانید. خدا میداند من در سهم خود حاضرم با جان و مال در راه چاره سعی کنم».
اینست خلاصهی یک نامهی مفصلی که یکی از خوانندگان نوشته و خواستار شده نامش را آشکار ننویسیم. ما در پاسخ میگوییم : چنانکه بارها گفتهایم این درماندگی و آلودگی در ایرانیان طبیعی نیست. ایرانیان نه در ساختمان تنی ، و نه در نیروهای روانی از اروپاییان کمتر نیستند. آنچه ایرانیان را باین حال آلودگی و درماندگی انداخته این اندیشههای پوچ و پریشان و گمراهست و ما برای این دلیلهای دانشمندانه (از راه روانشناسی) یاد کردهایم با این حال در شمارههای آینده یک دلیل دیگری نیز یاد خواهیم کرد تا خواهش نویسندهی این نامه بجا آید.
دربارهی چاره نیز ما گفتهایم و دوباره میگوییم یک راه بیشتر نیست و آن اینکه حقایق انتشار یابد و مردم معنی درست زندگانی را بفهمند و یک راه نوینی برای زندگی ، از روی خرد گشاده گردد. اینست چاره و جز این نیست. این چاره نه تنها برای ایران یا برای شرقیانست ، برای سراسر جهانست. بآن گرفتاریهای اروپا نیز چاره جز این نمیباشد.
.
🔸 بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید (تکهی یک از دو)
یکی از خوانندگان پرچم چنین مینویسد : «سرمقالهی شمارهی 164 پرچم ، بخصوص قسمت اخیر آن بقلب من آتش زد. از بیان تا بیان فرق بسیار است. دیگران نیز از انحطاط شرقیان سخن میرانند ولی شما مطلب را مجسم میگردانید. شرقی و غربی را بترازو گزارده جلو چشم آدم میگیرید اینست آدم دلش آتش میگیرد. ولی از طرف دیگر چه میتوان کرد و در مقابل حقیقت جز تسلیم و اذعان چاره چیست؟..
شما مینویسید : در آمریکا درمیان یکصدوسیملیون مردم تنها دو حزب هست و تاکنون سومی پیدا نشده. ولی در ایران هر زمان که فرصت پیش میآید در اندکزمانی بیست یا سی حزب پدید میآید. علت را تشریح کرده مینویسید : آن آمریکایی معنی حزب را میداند. میداند که حزب برای هوسبازی نیست ، برای آنست که یک جمعی دست بهم دهند و بکارهای کشور پیشرفت دهند ، و اینست مادامی که یک چنان جمعیتی آماده هست هر کسی بخود حق نمیدهد که با چند تنی دست بهم دهد و یک حزب نوینی پدید آورد. زیرا میداند که چنین کاری جز خیانت بکشور نیست. با خود میاندیشد که من که امروز گردن بهمراهی با فلان جمعیت نمیگزارم و خودخواهی مانع من میشود دیگران نیز با جمعیتی که من خواهم ساخت همان رفتار را خواهند نمود ، و نتیجه آن خواهد شد که هر چند تنی خود جمعیت دیگری باشند و یک حزب بزرگ آبرومندی پدید نیاید. آن آمریکایی این را میداند و میفهمد و اینست حزب در آنجا بیش از دو تا نگردیده ولی ایرانی نمیداند و نمیفهمد و اینست باین هوسبازیها میپردازد. در خاتمه از این سخنان خود نتیجه گرفته میگویید : پیداست که چنین کسانی را همسری با آنان نتواند بود. پیداست که سرنوشتی جز زیردستی نخواه[نـ]د داشت.
این گفتههای شما همچون نیش به دل آدم فرومیرود. ولی درد اینجاست که جز حقیقت نیست و انسان چاره جز پذیرفتن ندارد. کدام یکی از این مطالب قابل رد است؟ آدم چون میاندیشد میبیند حقیقتاً بانحطاط افتادهایم. لیکن شما را بخدا اگر چارهی این را میدانید کوشش دریغ نگویید. بکوشید و خسته نشوید. من تاکنون در نوشتههای شما خلاف حقیقتی ندیدهام ولی از بس موضوع مهم است خواهشمندم علت این را روشنتر گردانید. خدا میداند من در سهم خود حاضرم با جان و مال در راه چاره سعی کنم».
اینست خلاصهی یک نامهی مفصلی که یکی از خوانندگان نوشته و خواستار شده نامش را آشکار ننویسیم. ما در پاسخ میگوییم : چنانکه بارها گفتهایم این درماندگی و آلودگی در ایرانیان طبیعی نیست. ایرانیان نه در ساختمان تنی ، و نه در نیروهای روانی از اروپاییان کمتر نیستند. آنچه ایرانیان را باین حال آلودگی و درماندگی انداخته این اندیشههای پوچ و پریشان و گمراهست و ما برای این دلیلهای دانشمندانه (از راه روانشناسی) یاد کردهایم با این حال در شمارههای آینده یک دلیل دیگری نیز یاد خواهیم کرد تا خواهش نویسندهی این نامه بجا آید.
دربارهی چاره نیز ما گفتهایم و دوباره میگوییم یک راه بیشتر نیست و آن اینکه حقایق انتشار یابد و مردم معنی درست زندگانی را بفهمند و یک راه نوینی برای زندگی ، از روی خرد گشاده گردد. اینست چاره و جز این نیست. این چاره نه تنها برای ایران یا برای شرقیانست ، برای سراسر جهانست. بآن گرفتاریهای اروپا نیز چاره جز این نمیباشد.
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش یکم : زبونیهای گذشتگان)
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی دو)
در این ده قرن ایران همه گرفتار بود و همه روی به پستی و سستی داشت. اگر از همه چیز چشم بپوشیم از سستی خردها چشم نخواهیم پوشید. در این دوره نیك و بد را بهم درآمیخته كمتر فرقی میانهی آنها میگزاردند ، ستم را با داد بیك رشته كشیده جدا از هم نمیساختند.
ما اگر داستانها از آن زمان برانیم كتاب جداگانهای میباید. در اینجا بیك داستانی بسنده مینمایم تا خوانندگان بدانند كه سستی خردها در آن هنگام تا چه اندازه بوده است :
سلطانمحمد سلجوقی در تاریخ معروفست. این مرد پس از كشاكشها با برادر خود كه در میانه ایرانیان بینوا پایمال میشدند و روستاها و کشتزارها ویرانه میگردید پادشاهی یافت و پس از سالها مرگش فرارسیده به بستر بیماری افتاد. در آن هنگام كسانی چنینش گفتند : این بیماری از جادوگریایست كه زن شما كرده. محمد از شنیدن این بیدرنگ و بیبازپرس دستور داد زن را گرفته میل بچشمهایش كشیدند و سپس در خانهی تنگ و تاریكی بندش نمودند. باین هم بسنده ننموده دستهای را از نوكران و كنیزان او را بیگناه نابود ساختند. باین هم بسنده ننموده زن كور بیچاره را رَسَن بگردن انداخته خفه نمودند. در آن هنگام كه این بیگناه با دست دُژخیمان نابود كرده میشد محمد نیز دم واپسین را زده روی از جهان برمیتافت.
اگر همین داستان را بسنجیم چندین بیخردی و نامردمی از آن پیداست : چرا بایستی ندانند جادوگری پنداری بیش نیست و هرگز نمیتوان با دست جادو كسی را بیمار گردانید و یا به بهبودی آورد؟! چرا بایستی ندانند كه هر كس دشمنان و بدخواهانی دارد پس نباید بگفتهی این و آن زن بینوایی را گناهكار گرفته از چشم بیبهره نمود و سپس در تنگنای زندان انداخت؟! چرا بایستی ندانند كه اگر زنی گناه نموده نباید كنیزان و نوكران او را نابود ساخت؟! آیا چنین نادانیها و نامردمیها در دو قرن پیش از آن در ایران روی میتوانستی داد؟! شگفتی در آنجاست كه چنین نامردمی كه روی داده مردم آن را ننكوهیدهاند و زبان ببدگویی و نفرین باز نكردهاند. شما در هیچ تاریخی نخواهید دید كه این داستان دلگداز را یاد نموده و آن را بر سلطانمحمد گناه بشمارد بلكه در همه جا ستایش او را خواهید خواند.
تاریخنگاری كه این داستان ننگین را در تاریخ خود یاد كرده (1) پیاپی آن ، ستایشها از سلطانمحمد میراند و «استواری دین» و «فزونی داد» او را یاد كرده «یگانه مرد درست سلجوقیان» نام میدهد. افسوس! صد افسوس!
به تهمت جادوگری میل بچشم همسر خود كشیدن ، با آنحال او را به تنگنای زندان سپردن ، پس از چندی ریسمان بگردنش انداختن ، كنیزان و چاكران او را بیگناه كشتار نمودن ، پس از همهی اینها دیندار و دادگر بودن!
پابرگی :
1ـ الامام عمادالدین محمدبنحامد الاصفهانی (پ)
.
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی دو)
در این ده قرن ایران همه گرفتار بود و همه روی به پستی و سستی داشت. اگر از همه چیز چشم بپوشیم از سستی خردها چشم نخواهیم پوشید. در این دوره نیك و بد را بهم درآمیخته كمتر فرقی میانهی آنها میگزاردند ، ستم را با داد بیك رشته كشیده جدا از هم نمیساختند.
ما اگر داستانها از آن زمان برانیم كتاب جداگانهای میباید. در اینجا بیك داستانی بسنده مینمایم تا خوانندگان بدانند كه سستی خردها در آن هنگام تا چه اندازه بوده است :
سلطانمحمد سلجوقی در تاریخ معروفست. این مرد پس از كشاكشها با برادر خود كه در میانه ایرانیان بینوا پایمال میشدند و روستاها و کشتزارها ویرانه میگردید پادشاهی یافت و پس از سالها مرگش فرارسیده به بستر بیماری افتاد. در آن هنگام كسانی چنینش گفتند : این بیماری از جادوگریایست كه زن شما كرده. محمد از شنیدن این بیدرنگ و بیبازپرس دستور داد زن را گرفته میل بچشمهایش كشیدند و سپس در خانهی تنگ و تاریكی بندش نمودند. باین هم بسنده ننموده دستهای را از نوكران و كنیزان او را بیگناه نابود ساختند. باین هم بسنده ننموده زن كور بیچاره را رَسَن بگردن انداخته خفه نمودند. در آن هنگام كه این بیگناه با دست دُژخیمان نابود كرده میشد محمد نیز دم واپسین را زده روی از جهان برمیتافت.
اگر همین داستان را بسنجیم چندین بیخردی و نامردمی از آن پیداست : چرا بایستی ندانند جادوگری پنداری بیش نیست و هرگز نمیتوان با دست جادو كسی را بیمار گردانید و یا به بهبودی آورد؟! چرا بایستی ندانند كه هر كس دشمنان و بدخواهانی دارد پس نباید بگفتهی این و آن زن بینوایی را گناهكار گرفته از چشم بیبهره نمود و سپس در تنگنای زندان انداخت؟! چرا بایستی ندانند كه اگر زنی گناه نموده نباید كنیزان و نوكران او را نابود ساخت؟! آیا چنین نادانیها و نامردمیها در دو قرن پیش از آن در ایران روی میتوانستی داد؟! شگفتی در آنجاست كه چنین نامردمی كه روی داده مردم آن را ننكوهیدهاند و زبان ببدگویی و نفرین باز نكردهاند. شما در هیچ تاریخی نخواهید دید كه این داستان دلگداز را یاد نموده و آن را بر سلطانمحمد گناه بشمارد بلكه در همه جا ستایش او را خواهید خواند.
تاریخنگاری كه این داستان ننگین را در تاریخ خود یاد كرده (1) پیاپی آن ، ستایشها از سلطانمحمد میراند و «استواری دین» و «فزونی داد» او را یاد كرده «یگانه مرد درست سلجوقیان» نام میدهد. افسوس! صد افسوس!
به تهمت جادوگری میل بچشم همسر خود كشیدن ، با آنحال او را به تنگنای زندان سپردن ، پس از چندی ریسمان بگردنش انداختن ، كنیزان و چاكران او را بیگناه كشتار نمودن ، پس از همهی اینها دیندار و دادگر بودن!
پابرگی :
1ـ الامام عمادالدین محمدبنحامد الاصفهانی (پ)
.
🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی یک از دو)
چون در شمارهی اخیر پیمان مختصری از تصوف و صوفیان نگاشته بودید بمورد دانستم شرحی باختصار در این موضوع بنویسم.
حاج زین العابدین شیروانی معروف (مستعلی شاه) که رشتهی سلاسل شیرازیها و گون آبادیها و صفی علیشاهیها باو میپیوندد در ریاض السیاحه در ضمن شرح حال عینالقضات همدانی مینویسد :
« از وی کشف و کرامات و خارق عادات مانند احیاء اموات ظهور کرده» و همین نسبت احیاء اموات را بعین القضات در کتاب زبدة الحقایقش نوشته. حالا باید دید منشاء این خبر چیست.
باز حاج مزبور در تحت عنوان مذکور مینویسد که عینالقضات در کتاب زبدة الحقایقش نوشته :
« پدرم و من و جماعتی از ائمهی شهر ما حاضر بودند در خانهی مقدم صوفی پس ما رقص میکردیم ابوسعید ترمدی بیتکی میگفت پدرم بنگریست و گفت خواجه احمد غزالی قدس روحه را دیدم که با ما رقص میکرد و لباس او چنین و چنان بود و نشان میداد بوسعید گفت مرگم آرزوست من گفتم بمیر درحال بیهوش شد و بمرد. مفتی وقت حاضر بود گفت چون زنده را مرده میکنی مرده را نیز زنده توانی کرد؟ گفتم مرده کیست؟ گفت فقیه محمود. گفتم خداوندا فقیه محمود را زنده گردان در ساعت زنده شد»
ملاحظه فرمایید قصهای باین بیسر و پایی را که مفهوم آن مرده زنده گردانیدن در حالت رقص است آن هم از قول مدعی نقل کردن و ترتیب اثر بآن دادن چقدر قابل حیرت است! باز حاج مذکور در همان کتاب در ذیل بیان جغرافیای بامیان بلخ از دو محل از مشهودات خودش بیانی میکند که نگارنده از بیان عین آن برای اختصار گذشته و خلاصهی مفاد آن را مینویسم. اول آنکه مینویسد : تلی است مشهور بتل اژدر که در وسط آن تل شکافی بعرض یک ذرع و طول شش ذرع و عمق پنج ذرع که در نهایت آن شکاف آبی است بسیار قلیل که بصدای مهیب لفظ یا علی از آن مسموع میشود و هر شخصی از روی اخلاص آب را بولایت علی قسم دهد که بالا بیاید در مدت نیم ساعت آن آب بجوش و خروش آمده بنوعی بلند شود که دست عموم خلایق بدان میرسد و از قرار بیان خودش ابتدا این مطلب را افسانه پنداشته تا آنکه برأی العین دیده است در صورتی که خداوند برای توحید خودش چنین برهان محسوس آشکاری قرار نداده است چه جای ولایت که در چندین درجه پس از آن واقع است.
در همین مورد از غاری در چهار فرسخی بامیان نام برده که خودش باتفاق حاکم آن ولایت با استعداد و جمعیت در آن رفته و مدت سه روز در آن گردیدهاند در آن غار قریب دوازده هزارخانه و هزار باب دکان و چهارسوقهای متعدد در آن یافتهاند و آن غار بغار ضحاک مشهور بوده.
اگر این بیان مقرون بحقیقت باشد جای بسی شگفت است که محلی باین غرابت که تقریباً شهری درون کوهی در شکم سنگ تراشیده و بنا کرده باشند و تاکنون آنهمه جویندگان آثار قدیمه راهی بدان نیافته و بیانی از آن نکرده باشند بااینکه از آثار دیگر بامیان و دو بت بامیان در کتابهای فارسی و عربی از لغت و غیره سخن راندهاند. و اگر چنانچه وجود خارجی نداشته و فقط خیال حاج مشارالیه بانی این اساس باشد گزافگویی و حال گوینده از آن معلوم میشود.
.
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی یک از دو)
چون در شمارهی اخیر پیمان مختصری از تصوف و صوفیان نگاشته بودید بمورد دانستم شرحی باختصار در این موضوع بنویسم.
حاج زین العابدین شیروانی معروف (مستعلی شاه) که رشتهی سلاسل شیرازیها و گون آبادیها و صفی علیشاهیها باو میپیوندد در ریاض السیاحه در ضمن شرح حال عینالقضات همدانی مینویسد :
« از وی کشف و کرامات و خارق عادات مانند احیاء اموات ظهور کرده» و همین نسبت احیاء اموات را بعین القضات در کتاب زبدة الحقایقش نوشته. حالا باید دید منشاء این خبر چیست.
باز حاج مزبور در تحت عنوان مذکور مینویسد که عینالقضات در کتاب زبدة الحقایقش نوشته :
« پدرم و من و جماعتی از ائمهی شهر ما حاضر بودند در خانهی مقدم صوفی پس ما رقص میکردیم ابوسعید ترمدی بیتکی میگفت پدرم بنگریست و گفت خواجه احمد غزالی قدس روحه را دیدم که با ما رقص میکرد و لباس او چنین و چنان بود و نشان میداد بوسعید گفت مرگم آرزوست من گفتم بمیر درحال بیهوش شد و بمرد. مفتی وقت حاضر بود گفت چون زنده را مرده میکنی مرده را نیز زنده توانی کرد؟ گفتم مرده کیست؟ گفت فقیه محمود. گفتم خداوندا فقیه محمود را زنده گردان در ساعت زنده شد»
ملاحظه فرمایید قصهای باین بیسر و پایی را که مفهوم آن مرده زنده گردانیدن در حالت رقص است آن هم از قول مدعی نقل کردن و ترتیب اثر بآن دادن چقدر قابل حیرت است! باز حاج مذکور در همان کتاب در ذیل بیان جغرافیای بامیان بلخ از دو محل از مشهودات خودش بیانی میکند که نگارنده از بیان عین آن برای اختصار گذشته و خلاصهی مفاد آن را مینویسم. اول آنکه مینویسد : تلی است مشهور بتل اژدر که در وسط آن تل شکافی بعرض یک ذرع و طول شش ذرع و عمق پنج ذرع که در نهایت آن شکاف آبی است بسیار قلیل که بصدای مهیب لفظ یا علی از آن مسموع میشود و هر شخصی از روی اخلاص آب را بولایت علی قسم دهد که بالا بیاید در مدت نیم ساعت آن آب بجوش و خروش آمده بنوعی بلند شود که دست عموم خلایق بدان میرسد و از قرار بیان خودش ابتدا این مطلب را افسانه پنداشته تا آنکه برأی العین دیده است در صورتی که خداوند برای توحید خودش چنین برهان محسوس آشکاری قرار نداده است چه جای ولایت که در چندین درجه پس از آن واقع است.
در همین مورد از غاری در چهار فرسخی بامیان نام برده که خودش باتفاق حاکم آن ولایت با استعداد و جمعیت در آن رفته و مدت سه روز در آن گردیدهاند در آن غار قریب دوازده هزارخانه و هزار باب دکان و چهارسوقهای متعدد در آن یافتهاند و آن غار بغار ضحاک مشهور بوده.
اگر این بیان مقرون بحقیقت باشد جای بسی شگفت است که محلی باین غرابت که تقریباً شهری درون کوهی در شکم سنگ تراشیده و بنا کرده باشند و تاکنون آنهمه جویندگان آثار قدیمه راهی بدان نیافته و بیانی از آن نکرده باشند بااینکه از آثار دیگر بامیان و دو بت بامیان در کتابهای فارسی و عربی از لغت و غیره سخن راندهاند. و اگر چنانچه وجود خارجی نداشته و فقط خیال حاج مشارالیه بانی این اساس باشد گزافگویی و حال گوینده از آن معلوم میشود.
.
🔸 روانت شاد باد ای نيكمردی که پاک زيستی و دليرانه جان سپردی !
🔸 تو در زندگانی سراسر نبرد خود دمی از كوشش در راه آسايش جهانيان نياسودی و بجز رنج و گزند از بدخواهان نديدی !
🔸 تو نه تنها با زندگانی بلكه با مرگ خود نيز كه تنها زيبنده همچو تویی بود درس «آزادگی» و فداكاری بما دادی ، تو بما نمودی كه چگونه بايد پاک زيست و دليرانه جان سپرد !
.
🔸 تو در زندگانی سراسر نبرد خود دمی از كوشش در راه آسايش جهانيان نياسودی و بجز رنج و گزند از بدخواهان نديدی !
🔸 تو نه تنها با زندگانی بلكه با مرگ خود نيز كه تنها زيبنده همچو تویی بود درس «آزادگی» و فداكاری بما دادی ، تو بما نمودی كه چگونه بايد پاک زيست و دليرانه جان سپرد !
.
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید (تکهی دو از دو)
امروز ایرانیان بچند گرفتاری سنگینی دچارند :
1) نادانی و نافهمی ـ از بیستملیون مردم هزار تن پیدا نمیکنید که بحقایق زندگی آشنا باشند و هر یکی مغزهاشان پر از پندارهای بیپاست. سیوشش سالست در این کشور مشروطه اجرا گردیده و شاید هزار تن نیست که معنی درست آن را بشناسد. در دیگر زمینهها نیز چنینند.
2) پراکندگی و پریشانی ـ از این بیستملیون ، هزار تن دارای یک راه یا یک مقصد نیستند و شما ده تن را که دارای یک اندیشه باشند درمیان ایشان پیدا نتوانید کرد.
3) پستی و آلودگی خویها ـ از بزرگ و کوچک و زن و مرد گرفتار خویهای پست رشک و کینه و خودخواهی و خودنمایی و مانند اینها هستند و بسیاری از آنان پستترین خویها را دارند.
4) کوتاهی اندیشهها و پستی آرزوها ـ انبوه مردم ـ بخصوص درسخواندگان ـ جز در اندیشهی خوشیهای خود نیستند و کمتر یکی دربند رستگاری توده یا پیشرفت کشور میباشند ، این هایهویها و روزنامهنویسیها و حزبسازیها بیشترش جز بامید سودهای خودشان نمیباشد.
این چهار رشته گرفتاریست که هر یکی برای نابودی یک توده بسست ، هر یکی زیانکارتر از وبا و طاعون میباشد. ولی چارهی همهی اینها یک چیز و آن منتشر کردن حقایق است بدانسان که در بالا گفتیم و این همانست که ما بآن میکوشیم و بیاری خدا گام بگام پیش میرویم.
ولی اینجا دو نکتهی مهمی هست : یکی اینکه این مردم همگی نیک نتوانند گردید. بسیاری از اینان درونهاشان تیره گردیده و حقیقت را در آنها تابشی نخواهد بود تا پیراسته گردند و پاک شوند. اینست باید پاکان و نیکان جدا گردند و یک تودهی نوینی پدید آورند ، وگرنه بنتیجهی درستی نخواهند رسید. دیگری اینکه چنین کار بزرگی با دست یک تن و یا چند تن نتواند بود. باید بکوشیم و بهمدستان و یاران بیفزاییم و هر یکی از آنان در این راه کوشش و تلاش دریغ نگویند. باید هزاران آموزگار درمیان توده پراکنده گردند و همگی بنشر حقایق کوشند. از این راهست که بمقصود توانیم رسید. ما اکنون جمعی هستیم ولی باید بسیار بیشتر از این باشیم.
شما رویتان بمن گردانیده میگویید : «بکوشید و خسته نشوید». من هم باید روی خودم را بآن نیکمردانی که از دور و نزدیک با ما همراهی و همدستی مینمایند گردانیده بگویم : «ای نیکمردان بکوشید و خسته نشوید ، بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید ، بکوشید و این بدانید که بگرانمایهترین کاری برخاستهاید ، بکوشید و از یاد نبرید که خدا با ماست».
(پرچم روزانه شمارهی 166)
.
🔸 بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید (تکهی دو از دو)
امروز ایرانیان بچند گرفتاری سنگینی دچارند :
1) نادانی و نافهمی ـ از بیستملیون مردم هزار تن پیدا نمیکنید که بحقایق زندگی آشنا باشند و هر یکی مغزهاشان پر از پندارهای بیپاست. سیوشش سالست در این کشور مشروطه اجرا گردیده و شاید هزار تن نیست که معنی درست آن را بشناسد. در دیگر زمینهها نیز چنینند.
2) پراکندگی و پریشانی ـ از این بیستملیون ، هزار تن دارای یک راه یا یک مقصد نیستند و شما ده تن را که دارای یک اندیشه باشند درمیان ایشان پیدا نتوانید کرد.
3) پستی و آلودگی خویها ـ از بزرگ و کوچک و زن و مرد گرفتار خویهای پست رشک و کینه و خودخواهی و خودنمایی و مانند اینها هستند و بسیاری از آنان پستترین خویها را دارند.
4) کوتاهی اندیشهها و پستی آرزوها ـ انبوه مردم ـ بخصوص درسخواندگان ـ جز در اندیشهی خوشیهای خود نیستند و کمتر یکی دربند رستگاری توده یا پیشرفت کشور میباشند ، این هایهویها و روزنامهنویسیها و حزبسازیها بیشترش جز بامید سودهای خودشان نمیباشد.
این چهار رشته گرفتاریست که هر یکی برای نابودی یک توده بسست ، هر یکی زیانکارتر از وبا و طاعون میباشد. ولی چارهی همهی اینها یک چیز و آن منتشر کردن حقایق است بدانسان که در بالا گفتیم و این همانست که ما بآن میکوشیم و بیاری خدا گام بگام پیش میرویم.
ولی اینجا دو نکتهی مهمی هست : یکی اینکه این مردم همگی نیک نتوانند گردید. بسیاری از اینان درونهاشان تیره گردیده و حقیقت را در آنها تابشی نخواهد بود تا پیراسته گردند و پاک شوند. اینست باید پاکان و نیکان جدا گردند و یک تودهی نوینی پدید آورند ، وگرنه بنتیجهی درستی نخواهند رسید. دیگری اینکه چنین کار بزرگی با دست یک تن و یا چند تن نتواند بود. باید بکوشیم و بهمدستان و یاران بیفزاییم و هر یکی از آنان در این راه کوشش و تلاش دریغ نگویند. باید هزاران آموزگار درمیان توده پراکنده گردند و همگی بنشر حقایق کوشند. از این راهست که بمقصود توانیم رسید. ما اکنون جمعی هستیم ولی باید بسیار بیشتر از این باشیم.
شما رویتان بمن گردانیده میگویید : «بکوشید و خسته نشوید». من هم باید روی خودم را بآن نیکمردانی که از دور و نزدیک با ما همراهی و همدستی مینمایند گردانیده بگویم : «ای نیکمردان بکوشید و خسته نشوید ، بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید ، بکوشید و این بدانید که بگرانمایهترین کاری برخاستهاید ، بکوشید و از یاد نبرید که خدا با ماست».
(پرچم روزانه شمارهی 166)
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش یکم : زبونیهای گذشتگان)
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی سه)
آیا ما بیهوده میگوییم : خردها سست بوده؟! آیا كسانی كه ستم بآن ننگینی را درنیافته كنندهی آن را دادگر و دیندار میشماردند خرد درستی داشتهاند؟!
در جهان همهی كوششها بر آنست كه یك توده بد را بد دانسته از آن بیزاری جویند و نیك را نیك شناخته بسوی آن بگرایند و این خود باعث آنست كه بدی در آن توده كمتر گردد و توانا و ناتوان همه ایمن و آسوده زیست كنند و از خرسندی بهرهی شایان بردارند.
گروهی كه ستمگران را بدینداری و دادگری ستایند ، كشندگان خود را فرستادهی خدا انگارند ، چنگیزها و هلاكوها و تیمورها را بر صدر تاریخ نشانند ، بجای نفرین بر آن نامردان كتابها در ستایش و آفرین بپردازند ، چنین گروهی با دست خود تیشه بریشهی خود فرود آوردهاند ، چنین گروهی خویش را آماجگاه هرگونه بدبختی و تیرهروزی گردانیدهاند.
نكوهش نمیخواهیم. كسانی كه قرنها پیش از این مرده و رفتهاند چه جای نكوهش بر ایشانست؟. سستی و زبونی آنان را نشان میدهم. پستی خردها را میرسانم. میگویم : چنان كسانی گفتهها و نگاشتههای ایشان نیز سراپا خواری و زبونیست و امروز باید از آنها دوری گزید. باید همه را دور انداخت.
میگویم : ای ایرانیان از آن قرنهای زبونی چشم بپوشید. در این دورهی آزادی خود را آلودهی خواریها و زبونیهای گذشتگان نگردانید!
در این زمینه سخن فراوانست و من نمیخواهم همهی گفتگو را در یكجا برانم. در آن قرنها نه تنها ایران گرفتار بیگانگان و ایرانیان دچار خواری و زبونی بودهاند ، از سستی خردها هر كیش ناسزایی در اینجا رواج گرفته و هر زمان بدآموزیهای دیگری پدید آمده و چون راهنمایی درمیان نبوده و كسی جلوگیری نمیكرده این نارواییها میانهی مردم پراكنده شده و همه باهم درآمیخته. سخن روشنتر
بگویم : در ایران در آن قرنها مسلمانی ، باطنیگری ، صوفیگری ، شیعیگری ، خراباتیگری ، علیاللهیگری ، فلسفهی یونانی ، فلسفهی هندی ؛ همه بهم درآمیخته و نیك و بد و راست و دروغ درهم گردیده و اینست كه آخرین تیشه را بر ریشهی هوش و دانش ایرانیان فرود آورده.
كنون هم اگر ما چاره ننماییم از این نادانیها صد زیان خواهد برخاست. از اینجاست كه میگوییم ایرانیان باید دیواری میانهی گذشته و آینده پدید آورند و زندگانی نوین آغاز كنند. زندگانیای كه بنیاد آن خردمندی و غیرتمندی باشد.
باید از این پس نام ایران را گرامی شمرد بلكه گرامیترین نامش گرفت. باید دشمنان تاریخی را همیشه با نفرین یاد كرد و آن فرومایگان نادان را كه چاپلوسیها از آن دشمنان نموده یا ستایشها نگاشتهاند شایستهی نام ایرانی نشناخت آنان را نیز همیشه با نفرین یاد نمود.
كسانی تا دشمنان گذشته را بنفرین یاد نكنند از دشمنان آینده ایمن نخواهند بود. تودهای تا از گمراهیهای پیشینیان بیزاری نجویند براه رستگاری نخواهند افتاد.
.
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی سه)
آیا ما بیهوده میگوییم : خردها سست بوده؟! آیا كسانی كه ستم بآن ننگینی را درنیافته كنندهی آن را دادگر و دیندار میشماردند خرد درستی داشتهاند؟!
در جهان همهی كوششها بر آنست كه یك توده بد را بد دانسته از آن بیزاری جویند و نیك را نیك شناخته بسوی آن بگرایند و این خود باعث آنست كه بدی در آن توده كمتر گردد و توانا و ناتوان همه ایمن و آسوده زیست كنند و از خرسندی بهرهی شایان بردارند.
گروهی كه ستمگران را بدینداری و دادگری ستایند ، كشندگان خود را فرستادهی خدا انگارند ، چنگیزها و هلاكوها و تیمورها را بر صدر تاریخ نشانند ، بجای نفرین بر آن نامردان كتابها در ستایش و آفرین بپردازند ، چنین گروهی با دست خود تیشه بریشهی خود فرود آوردهاند ، چنین گروهی خویش را آماجگاه هرگونه بدبختی و تیرهروزی گردانیدهاند.
نكوهش نمیخواهیم. كسانی كه قرنها پیش از این مرده و رفتهاند چه جای نكوهش بر ایشانست؟. سستی و زبونی آنان را نشان میدهم. پستی خردها را میرسانم. میگویم : چنان كسانی گفتهها و نگاشتههای ایشان نیز سراپا خواری و زبونیست و امروز باید از آنها دوری گزید. باید همه را دور انداخت.
میگویم : ای ایرانیان از آن قرنهای زبونی چشم بپوشید. در این دورهی آزادی خود را آلودهی خواریها و زبونیهای گذشتگان نگردانید!
در این زمینه سخن فراوانست و من نمیخواهم همهی گفتگو را در یكجا برانم. در آن قرنها نه تنها ایران گرفتار بیگانگان و ایرانیان دچار خواری و زبونی بودهاند ، از سستی خردها هر كیش ناسزایی در اینجا رواج گرفته و هر زمان بدآموزیهای دیگری پدید آمده و چون راهنمایی درمیان نبوده و كسی جلوگیری نمیكرده این نارواییها میانهی مردم پراكنده شده و همه باهم درآمیخته. سخن روشنتر
بگویم : در ایران در آن قرنها مسلمانی ، باطنیگری ، صوفیگری ، شیعیگری ، خراباتیگری ، علیاللهیگری ، فلسفهی یونانی ، فلسفهی هندی ؛ همه بهم درآمیخته و نیك و بد و راست و دروغ درهم گردیده و اینست كه آخرین تیشه را بر ریشهی هوش و دانش ایرانیان فرود آورده.
كنون هم اگر ما چاره ننماییم از این نادانیها صد زیان خواهد برخاست. از اینجاست كه میگوییم ایرانیان باید دیواری میانهی گذشته و آینده پدید آورند و زندگانی نوین آغاز كنند. زندگانیای كه بنیاد آن خردمندی و غیرتمندی باشد.
باید از این پس نام ایران را گرامی شمرد بلكه گرامیترین نامش گرفت. باید دشمنان تاریخی را همیشه با نفرین یاد كرد و آن فرومایگان نادان را كه چاپلوسیها از آن دشمنان نموده یا ستایشها نگاشتهاند شایستهی نام ایرانی نشناخت آنان را نیز همیشه با نفرین یاد نمود.
كسانی تا دشمنان گذشته را بنفرین یاد نكنند از دشمنان آینده ایمن نخواهند بود. تودهای تا از گمراهیهای پیشینیان بیزاری نجویند براه رستگاری نخواهند افتاد.
.
✴️ در پیرامون پاسخ آقای علی مرادی مراغهای
آقای علی مرادی مراغهای گفتاری با عنوان «از کتابسوزی تا آدمسوزی ...» ، نوشته بود که یکی از پاکدینان در گفتار «کتابسوزی نازیها یا نازیزدایی متفقین؟!» بهاو پاسخ بجایی داده و در بخشی از آن نوشته بود: «نه پاکدینی با نازیسم در خور سنجش است و نه هر کتابسوزی ناگزیر به آدمسوزی خواهد انجامید... نازیسم دربردارنده پندارهای نژادپرستانه و جنگ افروزانه و «داروینیسم اجتماعی» بود و از چنین پندارهای زیانمندی بوده که چنان مرزناشناسیها و آدمکشیهایی پدید آمده، پندارهایی که درست بآخشیج آموزاکهای پاکدینی میباشد. .... درباره بیپا بودن این انگار پوچ که «هر کتابسوزی ناگزیر بآدمسوزی خواهد انجامید» نیز سخن بسیار توان گفت ولی یک دلیل و گواه روشن آن، کتابسوزی متفقین در آلمان پس از شکست این کشور است. برنامه گستردهای که از آن بعنوان ««نازیزدایی» یاد میکردند.»
آقای مرادی مراغهای بجای اینکه ناآگاهی یا غلط بودن داوری خود را بپذیرید، گفتار تازهای با عنوان «کسروی در گور می لرزد از این دفاعِ بد...!» در کانال خود گزارده و در آنجا دچار یک غلط و نافهمی شگفتی هم شده و آن اینکه نفهمیده این گفتار «یکی از رازهای کار ما» از کانال یا نوشته آن پاکدین نمیباشد بلکه بخشی از یک نوشته خود شادروان کسروی بوده. از اینکه بگذریم، او در این گفتار تازه خود نیز بمغالطههای تازهای دست یازیده که میتوان گفت «ورشکستگی» خود را نشان داده. ما در اینجا در پی پاسخ دادن به همه سخنان آقای مرادی مراغهای نیستیم زیرا آنها را در خور پاسخ نمیشناسیم.
بگفته شادروان کسروی : «پاسخ را بکسی دهند که درپی راستیها باشد ، بکسی دهند که بروی سخن خود بایستد. کسانی که ما میدانیم درپی راستیها نمیباشند و این پس از شنیدن راستیهاست که باین نوشتهها برخاستهاند ، وآنگاه بروی سخن نخواهند ایستاد و از این راه که پاسخ شنیدند و درماندند از راه دیگری خواهند درآمد، بچنین کسانی چه جای پاسخ دادنست.» ولی برای آگاهی خوانندگان آن گفتار و برای اینکه داوریمان درباره نوشته آقای مرادی بیدلیل نباشد، برای نمونه به بررسی یک بخش آن میپردازیم.
آقای مرادی مراغهای در پاسخ این ایراد که نازیسم با پاکدینی در خور سنجش نیست، زیرا نازیسم آلوده به نژادپرستی و «داروینیسم اجتماعی» بوده که بیکباره بآخشیج آموزاکهای پاکدینی است، گفته : «واقعاً چه تفاوتی وجود دارد؟! ...»!!! در همان گفتار پیشین پاسخ چنین جملهای داده شده بود : « جدایی نازیسم با «پاکدینی» چندان روشن است که کسی باید کور باشد تا آنها را نبیند.»
آقای مرادی مراغهای در پاسخ این سخن منطقی که «هر کتابسوزی ملازمه با آدمسوزی ندارد و یک گواه روشن آن برنامه «نازیزدایی» متفقین میباشد»، چیزهایی گفته که ناآگاهی و نادرستی خود را توأم نمایش داده. فشرده پاسخ او اینست که : «کار متفقین موقتی و در شرایط جنگی بوده و امروز چنان برنامهای نیست و درباره نازیسم هم آزادی هست.» این پاسخ ما نبود، زیرا بهرروی -خواه موقتی خواه دائمی- کتابسوزی متفقین به آدمسوزی نهانجامید و پوچی عنوان گفتار آقای مرادی از این نمونه روشن گردید. از این گذشته، همین پاسخ نیز غلط است. تو گویی آقای مرادی پنداشته همه مانند پانترکهای بیسواد و بیفرهنگ میباشند که از فهم و دانش پاک بیبهرهاند و از روضهخوانیها برای فرقه دمکرات بیخود شده و هر سخن پوچ و دروغی که گفته شود، میپذیرند.
آشنایان بتاریخ میدانند که متفقین برای ریشهکنی نازیسم که آن را دشمن و بزیان خود میشناختند، برنامه «نازیزدایی» را به اجرا گزاردند و گرچه با آغاز جنگ سرد، آمریکا و آلمان غربی همپیمانان یکدیگر در برابر شوروی گردیدند و گفته شده با پیدایش سیاست «جلوگیری از گسترش شوروی» (Containment)، از گستردگی و سختی «نازیزدایی» در آلمان غربی کاسته شد ولی «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم و چنین سخنانی ما را از پی کردن آن خواست ورجاوند نخواهد بازداشت.
آقای مرادی مراغهای بیش از بیست دقیقه سخن گفته ولی بخشهای دیگر سخن وی نیز مغالطهآمیز میباشد که در خور پرداختن نمیباشد. ولی چون سخن از «کتابسوزان» بمیان آمد، در روزهای آینده خواهیم کوشید بخشهایی از نوشتههای شادروان کسروی را در این زمینه در کانال گزاریم تا خوانندگان خود آنها را «بخوانند و داوری کنند».
.
آقای علی مرادی مراغهای گفتاری با عنوان «از کتابسوزی تا آدمسوزی ...» ، نوشته بود که یکی از پاکدینان در گفتار «کتابسوزی نازیها یا نازیزدایی متفقین؟!» بهاو پاسخ بجایی داده و در بخشی از آن نوشته بود: «نه پاکدینی با نازیسم در خور سنجش است و نه هر کتابسوزی ناگزیر به آدمسوزی خواهد انجامید... نازیسم دربردارنده پندارهای نژادپرستانه و جنگ افروزانه و «داروینیسم اجتماعی» بود و از چنین پندارهای زیانمندی بوده که چنان مرزناشناسیها و آدمکشیهایی پدید آمده، پندارهایی که درست بآخشیج آموزاکهای پاکدینی میباشد. .... درباره بیپا بودن این انگار پوچ که «هر کتابسوزی ناگزیر بآدمسوزی خواهد انجامید» نیز سخن بسیار توان گفت ولی یک دلیل و گواه روشن آن، کتابسوزی متفقین در آلمان پس از شکست این کشور است. برنامه گستردهای که از آن بعنوان ««نازیزدایی» یاد میکردند.»
آقای مرادی مراغهای بجای اینکه ناآگاهی یا غلط بودن داوری خود را بپذیرید، گفتار تازهای با عنوان «کسروی در گور می لرزد از این دفاعِ بد...!» در کانال خود گزارده و در آنجا دچار یک غلط و نافهمی شگفتی هم شده و آن اینکه نفهمیده این گفتار «یکی از رازهای کار ما» از کانال یا نوشته آن پاکدین نمیباشد بلکه بخشی از یک نوشته خود شادروان کسروی بوده. از اینکه بگذریم، او در این گفتار تازه خود نیز بمغالطههای تازهای دست یازیده که میتوان گفت «ورشکستگی» خود را نشان داده. ما در اینجا در پی پاسخ دادن به همه سخنان آقای مرادی مراغهای نیستیم زیرا آنها را در خور پاسخ نمیشناسیم.
بگفته شادروان کسروی : «پاسخ را بکسی دهند که درپی راستیها باشد ، بکسی دهند که بروی سخن خود بایستد. کسانی که ما میدانیم درپی راستیها نمیباشند و این پس از شنیدن راستیهاست که باین نوشتهها برخاستهاند ، وآنگاه بروی سخن نخواهند ایستاد و از این راه که پاسخ شنیدند و درماندند از راه دیگری خواهند درآمد، بچنین کسانی چه جای پاسخ دادنست.» ولی برای آگاهی خوانندگان آن گفتار و برای اینکه داوریمان درباره نوشته آقای مرادی بیدلیل نباشد، برای نمونه به بررسی یک بخش آن میپردازیم.
آقای مرادی مراغهای در پاسخ این ایراد که نازیسم با پاکدینی در خور سنجش نیست، زیرا نازیسم آلوده به نژادپرستی و «داروینیسم اجتماعی» بوده که بیکباره بآخشیج آموزاکهای پاکدینی است، گفته : «واقعاً چه تفاوتی وجود دارد؟! ...»!!! در همان گفتار پیشین پاسخ چنین جملهای داده شده بود : « جدایی نازیسم با «پاکدینی» چندان روشن است که کسی باید کور باشد تا آنها را نبیند.»
آقای مرادی مراغهای در پاسخ این سخن منطقی که «هر کتابسوزی ملازمه با آدمسوزی ندارد و یک گواه روشن آن برنامه «نازیزدایی» متفقین میباشد»، چیزهایی گفته که ناآگاهی و نادرستی خود را توأم نمایش داده. فشرده پاسخ او اینست که : «کار متفقین موقتی و در شرایط جنگی بوده و امروز چنان برنامهای نیست و درباره نازیسم هم آزادی هست.» این پاسخ ما نبود، زیرا بهرروی -خواه موقتی خواه دائمی- کتابسوزی متفقین به آدمسوزی نهانجامید و پوچی عنوان گفتار آقای مرادی از این نمونه روشن گردید. از این گذشته، همین پاسخ نیز غلط است. تو گویی آقای مرادی پنداشته همه مانند پانترکهای بیسواد و بیفرهنگ میباشند که از فهم و دانش پاک بیبهرهاند و از روضهخوانیها برای فرقه دمکرات بیخود شده و هر سخن پوچ و دروغی که گفته شود، میپذیرند.
آشنایان بتاریخ میدانند که متفقین برای ریشهکنی نازیسم که آن را دشمن و بزیان خود میشناختند، برنامه «نازیزدایی» را به اجرا گزاردند و گرچه با آغاز جنگ سرد، آمریکا و آلمان غربی همپیمانان یکدیگر در برابر شوروی گردیدند و گفته شده با پیدایش سیاست «جلوگیری از گسترش شوروی» (Containment)، از گستردگی و سختی «نازیزدایی» در آلمان غربی کاسته شد ولی «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم و چنین سخنانی ما را از پی کردن آن خواست ورجاوند نخواهد بازداشت.
آقای مرادی مراغهای بیش از بیست دقیقه سخن گفته ولی بخشهای دیگر سخن وی نیز مغالطهآمیز میباشد که در خور پرداختن نمیباشد. ولی چون سخن از «کتابسوزان» بمیان آمد، در روزهای آینده خواهیم کوشید بخشهایی از نوشتههای شادروان کسروی را در این زمینه در کانال گزاریم تا خوانندگان خود آنها را «بخوانند و داوری کنند».
.
🔸 آقای مرادی مراغهای در پاسخ این سخن منطقی که «هر کتابسوزی ملازمه با آدمسوزی ندارد و یک گواه روشن آن برنامه «نازیزدایی» متفقین میباشد»، چیزهایی گفته که ناآگاهی و نادرستی خود را توأم نمایش داده. فشرده پاسخ او اینست که : «کار متفقین موقتی و در شرایط جنگی بوده و امروز چنان برنامهای نیست و درباره نازیسم هم آزادی هست.» این پاسخ ما نبود، زیرا بهرروی -خواه موقتی خواه دائمی- کتابسوزی متفقین به آدمسوزی نهانجامید و پوچی عنوان گفتار آقای مرادی از این نمونه روشن گردید. از این گذشته، همین پاسخ نیز غلط است.
🔸 «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
🔸 بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم.
.
🔸 «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
🔸 بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم.
.
✴️ 🖌 احمد کسروی ، سیزدهم مرداد ، 1323
🔸 یک چیز شگفتتر اینست که برخی از آنهایی که آشکاره خود را بهبیگانگان بستهاند و بسود آنها میکوشند چنین دروغی را بما میبندند.
🔸 این داستان جستاری را در روانشناسی بما روشن میگرداند. کسی که بکار پستی برخاست چنین خواهد که دیگران را نیز همرنگ خود نشان دهد و از این راه از شرمندگی و سرافکندگی خود بکاهد.
🔸کسانی که در ادارهها از پول دولت میدزدند و گرفتار شده بدیوان کیفر آورده میشوند همیشه دیدهایم چنین میگویند : «تنها من نیستم که دزدی کردهام. همهی رؤسای ادارات دزدی میکنند ! همهی اعضا دزدی میکنند. منتها دزدی من گرفته شده. ولی دزدی دیگران در پرده مانده».
🔸 زنان بدکار همیشه چنین بهانه آورند : «تنها منم که این کار را میکنم؟!. فلان زن هم چنین است. بهمان زن هم چنانست».
🔸 بادهخواران نیز چنین بهانهها بسیار آوردهاند :
«گر حکم شود که مست گیرند *** در شهر هر آنچه هست گیرند».
🔸 یک چیز شگفتتر اینست که برخی از آنهایی که آشکاره خود را بهبیگانگان بستهاند و بسود آنها میکوشند چنین دروغی را بما میبندند.
🔸 این داستان جستاری را در روانشناسی بما روشن میگرداند. کسی که بکار پستی برخاست چنین خواهد که دیگران را نیز همرنگ خود نشان دهد و از این راه از شرمندگی و سرافکندگی خود بکاهد.
🔸کسانی که در ادارهها از پول دولت میدزدند و گرفتار شده بدیوان کیفر آورده میشوند همیشه دیدهایم چنین میگویند : «تنها من نیستم که دزدی کردهام. همهی رؤسای ادارات دزدی میکنند ! همهی اعضا دزدی میکنند. منتها دزدی من گرفته شده. ولی دزدی دیگران در پرده مانده».
🔸 زنان بدکار همیشه چنین بهانه آورند : «تنها منم که این کار را میکنم؟!. فلان زن هم چنین است. بهمان زن هم چنانست».
🔸 بادهخواران نیز چنین بهانهها بسیار آوردهاند :
«گر حکم شود که مست گیرند *** در شهر هر آنچه هست گیرند».
🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی دو از دو)
این است نمونهای از منقولات و مشهودات یکی از بزرگان صوفیه که مبنا و اساس غالب مسالک مشهودهی صوفیهی امروزهی ایران بدو منتهی میشود! ای کاش آنانی که از شما راجع بتخطئهی آنها شکایت دارند جوابی برای این قبیل مطالب که مربوط بوحدت وجود که بقول ایشان مسئلهی علمی است تهیه میکردند.
دربارهی اسپرتیستهای تهران که اشاره فرمودهاید اگر مقتضی بدانید جا دارد شرح بیشتری دربارهی آنها مرقوم دارید که معلوم شود غرض و مقصد ایشان از انتشار و اشاعه مذهب تناسخ و حلول چیست که باین صراحت در یکی از جراید مهمهی تهران ترهات و مهملات خود را نگاشته و انتشار میدادند و بر اشخاص دور از مرکز معلوم است خواندن این قبیل مطالب خالی از تأثیر نیست با اینکه مخالف دین اسلامی و برخلاف عقل و دانش است.
پیداست گفتن و نوشتن اینکه فلان بچه یا فلان شخص آمدن خود را در دفعه دیگر بخاطر داشته و خصوصیات آن موقع را باسم و رسم بیان میکرده جز بازی کردن با عقول مردم چیزی نیست و این چنین افسانههایی را مبنای این عقاید قرار دادن کاشف از تباهی خرد و دانش یا اخلاق گوینده است.
راجع بشعر و شعرا حیرت دارم چرا باید نگارشات پر از مغز و حقیقت در اشخاص ایجاد رنجش کند؟ شکی نیست شعر از جهت اینکه دارای سجع و قافیه و وزن و محسنات بدیعی است مؤثرتر است در نفس و برای فراگرفتن در خاطر و بسهولت حفظ کردن آسانتر است و از این جهت مزیت و رجحان بر نثر دارد. پس هر شعری که در نصایح و اخلاق و علوم و برای تهذیب اخلاق مردم سروده باشند درخور تحسین و گویندهی آن مستوجب احترام است و هر شعری که بخلاف آن سروده باشد که مضیع اخلاق و عادت مردم یا در مدح مذموم یا ذم اشخاص قابل مدح یا در توصیف باده و ساده و ازین قبیل باشد باز نظر بعلت فوق بمراتب بدتر از نثر و بگویندهی آن جز بیهودهگو و یاوهسرا نامی نمیشود نهاد.
آذر ـ چالشُتُر ـ وحدت
.
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی دو از دو)
این است نمونهای از منقولات و مشهودات یکی از بزرگان صوفیه که مبنا و اساس غالب مسالک مشهودهی صوفیهی امروزهی ایران بدو منتهی میشود! ای کاش آنانی که از شما راجع بتخطئهی آنها شکایت دارند جوابی برای این قبیل مطالب که مربوط بوحدت وجود که بقول ایشان مسئلهی علمی است تهیه میکردند.
دربارهی اسپرتیستهای تهران که اشاره فرمودهاید اگر مقتضی بدانید جا دارد شرح بیشتری دربارهی آنها مرقوم دارید که معلوم شود غرض و مقصد ایشان از انتشار و اشاعه مذهب تناسخ و حلول چیست که باین صراحت در یکی از جراید مهمهی تهران ترهات و مهملات خود را نگاشته و انتشار میدادند و بر اشخاص دور از مرکز معلوم است خواندن این قبیل مطالب خالی از تأثیر نیست با اینکه مخالف دین اسلامی و برخلاف عقل و دانش است.
پیداست گفتن و نوشتن اینکه فلان بچه یا فلان شخص آمدن خود را در دفعه دیگر بخاطر داشته و خصوصیات آن موقع را باسم و رسم بیان میکرده جز بازی کردن با عقول مردم چیزی نیست و این چنین افسانههایی را مبنای این عقاید قرار دادن کاشف از تباهی خرد و دانش یا اخلاق گوینده است.
راجع بشعر و شعرا حیرت دارم چرا باید نگارشات پر از مغز و حقیقت در اشخاص ایجاد رنجش کند؟ شکی نیست شعر از جهت اینکه دارای سجع و قافیه و وزن و محسنات بدیعی است مؤثرتر است در نفس و برای فراگرفتن در خاطر و بسهولت حفظ کردن آسانتر است و از این جهت مزیت و رجحان بر نثر دارد. پس هر شعری که در نصایح و اخلاق و علوم و برای تهذیب اخلاق مردم سروده باشند درخور تحسین و گویندهی آن مستوجب احترام است و هر شعری که بخلاف آن سروده باشد که مضیع اخلاق و عادت مردم یا در مدح مذموم یا ذم اشخاص قابل مدح یا در توصیف باده و ساده و ازین قبیل باشد باز نظر بعلت فوق بمراتب بدتر از نثر و بگویندهی آن جز بیهودهگو و یاوهسرا نامی نمیشود نهاد.
آذر ـ چالشُتُر ـ وحدت
.
بدبختی توده و ریشهی آن 9.pdf
424.7 KB
🔸 بدبختی توده و ریشهی آن
🔅 بخش نهم
🔹 کلمات بنده و چاکر از کی بایران وارد شده؟!
🔹 چرا خردها از کار افتاده
🔹 دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔅 بخش نهم
🔹 کلمات بنده و چاکر از کی بایران وارد شده؟!
🔹 چرا خردها از کار افتاده
🔹 دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
✴️ 📖 🖌 احمد کسروی ، دادگاه
🔸 فروغی آن مرد بدخواه كهنكار كه پس از سوم شهريور نخستين كابينه را او پديد آورد، چون در كار خود استوار گرديد، گام نخستش در راه سياست شوم آن بود كه گردنكشان ايلها را كه در زمان رضاشاه كوچانيده و در شهرهايی نشيمن داده بودند بسر جايشان باز گردانيد. بازگردانيد كه بروند و نافرمانی و ياغيگری آغازند.
🔸 گام دومش اين بود كه برای بازگشتن ملايان و روضهخوانان و زنجيرزنان و قمهزنان و گلمولاها زمينه چيده، در نشست نخستی كه روزنامهنويسان را پذيرفته بود چنين گفت : « باید به مسئله دين هم اهميت داد. در بيست سال گذشته يكی هم دين از ميان رفت». نزدیک باین سخنانی گفت كه از فردای آن روز برخی از روزنامههای مزدور بهمقاله نويسی از دين برخاستند. در همان روزها بود كه برای راديوی ايران كه افزاری در راه آن سياست شوم شده بود ، آخوند ياوه گويی را مزدور گرفتند. ...
🔸 فروغی نام دين ميبرد در حالی كه خودش از بيدينترين كسان ميبود. نميگويم: نماز نميخواند و روزه نميگرفت و با آن دارايی هنگفت به مكه نرفته بود، اينها چيزهای كوچكيست. ميگويم: كمترين نشانی از نيكخواهی و دلسوزی به مردم در دل اين جهودزاده نميبود. ...
.
🔸 فروغی آن مرد بدخواه كهنكار كه پس از سوم شهريور نخستين كابينه را او پديد آورد، چون در كار خود استوار گرديد، گام نخستش در راه سياست شوم آن بود كه گردنكشان ايلها را كه در زمان رضاشاه كوچانيده و در شهرهايی نشيمن داده بودند بسر جايشان باز گردانيد. بازگردانيد كه بروند و نافرمانی و ياغيگری آغازند.
🔸 گام دومش اين بود كه برای بازگشتن ملايان و روضهخوانان و زنجيرزنان و قمهزنان و گلمولاها زمينه چيده، در نشست نخستی كه روزنامهنويسان را پذيرفته بود چنين گفت : « باید به مسئله دين هم اهميت داد. در بيست سال گذشته يكی هم دين از ميان رفت». نزدیک باین سخنانی گفت كه از فردای آن روز برخی از روزنامههای مزدور بهمقاله نويسی از دين برخاستند. در همان روزها بود كه برای راديوی ايران كه افزاری در راه آن سياست شوم شده بود ، آخوند ياوه گويی را مزدور گرفتند. ...
🔸 فروغی نام دين ميبرد در حالی كه خودش از بيدينترين كسان ميبود. نميگويم: نماز نميخواند و روزه نميگرفت و با آن دارايی هنگفت به مكه نرفته بود، اينها چيزهای كوچكيست. ميگويم: كمترين نشانی از نيكخواهی و دلسوزی به مردم در دل اين جهودزاده نميبود. ...
.
✴️ فروغی و ستایشگرانش
🔶 بگفته سعدی اینها همه خواجهتاشانند
🔶 من و تو هر دو خواجهتاشانیم *** بنده بارگاه سلطانیم
.
🔶 بگفته سعدی اینها همه خواجهتاشانند
🔶 من و تو هر دو خواجهتاشانیم *** بنده بارگاه سلطانیم
.