🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی یک از دو)
چون در شمارهی اخیر پیمان مختصری از تصوف و صوفیان نگاشته بودید بمورد دانستم شرحی باختصار در این موضوع بنویسم.
حاج زین العابدین شیروانی معروف (مستعلی شاه) که رشتهی سلاسل شیرازیها و گون آبادیها و صفی علیشاهیها باو میپیوندد در ریاض السیاحه در ضمن شرح حال عینالقضات همدانی مینویسد :
« از وی کشف و کرامات و خارق عادات مانند احیاء اموات ظهور کرده» و همین نسبت احیاء اموات را بعین القضات در کتاب زبدة الحقایقش نوشته. حالا باید دید منشاء این خبر چیست.
باز حاج مزبور در تحت عنوان مذکور مینویسد که عینالقضات در کتاب زبدة الحقایقش نوشته :
« پدرم و من و جماعتی از ائمهی شهر ما حاضر بودند در خانهی مقدم صوفی پس ما رقص میکردیم ابوسعید ترمدی بیتکی میگفت پدرم بنگریست و گفت خواجه احمد غزالی قدس روحه را دیدم که با ما رقص میکرد و لباس او چنین و چنان بود و نشان میداد بوسعید گفت مرگم آرزوست من گفتم بمیر درحال بیهوش شد و بمرد. مفتی وقت حاضر بود گفت چون زنده را مرده میکنی مرده را نیز زنده توانی کرد؟ گفتم مرده کیست؟ گفت فقیه محمود. گفتم خداوندا فقیه محمود را زنده گردان در ساعت زنده شد»
ملاحظه فرمایید قصهای باین بیسر و پایی را که مفهوم آن مرده زنده گردانیدن در حالت رقص است آن هم از قول مدعی نقل کردن و ترتیب اثر بآن دادن چقدر قابل حیرت است! باز حاج مذکور در همان کتاب در ذیل بیان جغرافیای بامیان بلخ از دو محل از مشهودات خودش بیانی میکند که نگارنده از بیان عین آن برای اختصار گذشته و خلاصهی مفاد آن را مینویسم. اول آنکه مینویسد : تلی است مشهور بتل اژدر که در وسط آن تل شکافی بعرض یک ذرع و طول شش ذرع و عمق پنج ذرع که در نهایت آن شکاف آبی است بسیار قلیل که بصدای مهیب لفظ یا علی از آن مسموع میشود و هر شخصی از روی اخلاص آب را بولایت علی قسم دهد که بالا بیاید در مدت نیم ساعت آن آب بجوش و خروش آمده بنوعی بلند شود که دست عموم خلایق بدان میرسد و از قرار بیان خودش ابتدا این مطلب را افسانه پنداشته تا آنکه برأی العین دیده است در صورتی که خداوند برای توحید خودش چنین برهان محسوس آشکاری قرار نداده است چه جای ولایت که در چندین درجه پس از آن واقع است.
در همین مورد از غاری در چهار فرسخی بامیان نام برده که خودش باتفاق حاکم آن ولایت با استعداد و جمعیت در آن رفته و مدت سه روز در آن گردیدهاند در آن غار قریب دوازده هزارخانه و هزار باب دکان و چهارسوقهای متعدد در آن یافتهاند و آن غار بغار ضحاک مشهور بوده.
اگر این بیان مقرون بحقیقت باشد جای بسی شگفت است که محلی باین غرابت که تقریباً شهری درون کوهی در شکم سنگ تراشیده و بنا کرده باشند و تاکنون آنهمه جویندگان آثار قدیمه راهی بدان نیافته و بیانی از آن نکرده باشند بااینکه از آثار دیگر بامیان و دو بت بامیان در کتابهای فارسی و عربی از لغت و غیره سخن راندهاند. و اگر چنانچه وجود خارجی نداشته و فقط خیال حاج مشارالیه بانی این اساس باشد گزافگویی و حال گوینده از آن معلوم میشود.
.
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی یک از دو)
چون در شمارهی اخیر پیمان مختصری از تصوف و صوفیان نگاشته بودید بمورد دانستم شرحی باختصار در این موضوع بنویسم.
حاج زین العابدین شیروانی معروف (مستعلی شاه) که رشتهی سلاسل شیرازیها و گون آبادیها و صفی علیشاهیها باو میپیوندد در ریاض السیاحه در ضمن شرح حال عینالقضات همدانی مینویسد :
« از وی کشف و کرامات و خارق عادات مانند احیاء اموات ظهور کرده» و همین نسبت احیاء اموات را بعین القضات در کتاب زبدة الحقایقش نوشته. حالا باید دید منشاء این خبر چیست.
باز حاج مزبور در تحت عنوان مذکور مینویسد که عینالقضات در کتاب زبدة الحقایقش نوشته :
« پدرم و من و جماعتی از ائمهی شهر ما حاضر بودند در خانهی مقدم صوفی پس ما رقص میکردیم ابوسعید ترمدی بیتکی میگفت پدرم بنگریست و گفت خواجه احمد غزالی قدس روحه را دیدم که با ما رقص میکرد و لباس او چنین و چنان بود و نشان میداد بوسعید گفت مرگم آرزوست من گفتم بمیر درحال بیهوش شد و بمرد. مفتی وقت حاضر بود گفت چون زنده را مرده میکنی مرده را نیز زنده توانی کرد؟ گفتم مرده کیست؟ گفت فقیه محمود. گفتم خداوندا فقیه محمود را زنده گردان در ساعت زنده شد»
ملاحظه فرمایید قصهای باین بیسر و پایی را که مفهوم آن مرده زنده گردانیدن در حالت رقص است آن هم از قول مدعی نقل کردن و ترتیب اثر بآن دادن چقدر قابل حیرت است! باز حاج مذکور در همان کتاب در ذیل بیان جغرافیای بامیان بلخ از دو محل از مشهودات خودش بیانی میکند که نگارنده از بیان عین آن برای اختصار گذشته و خلاصهی مفاد آن را مینویسم. اول آنکه مینویسد : تلی است مشهور بتل اژدر که در وسط آن تل شکافی بعرض یک ذرع و طول شش ذرع و عمق پنج ذرع که در نهایت آن شکاف آبی است بسیار قلیل که بصدای مهیب لفظ یا علی از آن مسموع میشود و هر شخصی از روی اخلاص آب را بولایت علی قسم دهد که بالا بیاید در مدت نیم ساعت آن آب بجوش و خروش آمده بنوعی بلند شود که دست عموم خلایق بدان میرسد و از قرار بیان خودش ابتدا این مطلب را افسانه پنداشته تا آنکه برأی العین دیده است در صورتی که خداوند برای توحید خودش چنین برهان محسوس آشکاری قرار نداده است چه جای ولایت که در چندین درجه پس از آن واقع است.
در همین مورد از غاری در چهار فرسخی بامیان نام برده که خودش باتفاق حاکم آن ولایت با استعداد و جمعیت در آن رفته و مدت سه روز در آن گردیدهاند در آن غار قریب دوازده هزارخانه و هزار باب دکان و چهارسوقهای متعدد در آن یافتهاند و آن غار بغار ضحاک مشهور بوده.
اگر این بیان مقرون بحقیقت باشد جای بسی شگفت است که محلی باین غرابت که تقریباً شهری درون کوهی در شکم سنگ تراشیده و بنا کرده باشند و تاکنون آنهمه جویندگان آثار قدیمه راهی بدان نیافته و بیانی از آن نکرده باشند بااینکه از آثار دیگر بامیان و دو بت بامیان در کتابهای فارسی و عربی از لغت و غیره سخن راندهاند. و اگر چنانچه وجود خارجی نداشته و فقط خیال حاج مشارالیه بانی این اساس باشد گزافگویی و حال گوینده از آن معلوم میشود.
.
🔸 روانت شاد باد ای نيكمردی که پاک زيستی و دليرانه جان سپردی !
🔸 تو در زندگانی سراسر نبرد خود دمی از كوشش در راه آسايش جهانيان نياسودی و بجز رنج و گزند از بدخواهان نديدی !
🔸 تو نه تنها با زندگانی بلكه با مرگ خود نيز كه تنها زيبنده همچو تویی بود درس «آزادگی» و فداكاری بما دادی ، تو بما نمودی كه چگونه بايد پاک زيست و دليرانه جان سپرد !
.
🔸 تو در زندگانی سراسر نبرد خود دمی از كوشش در راه آسايش جهانيان نياسودی و بجز رنج و گزند از بدخواهان نديدی !
🔸 تو نه تنها با زندگانی بلكه با مرگ خود نيز كه تنها زيبنده همچو تویی بود درس «آزادگی» و فداكاری بما دادی ، تو بما نمودی كه چگونه بايد پاک زيست و دليرانه جان سپرد !
.
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید (تکهی دو از دو)
امروز ایرانیان بچند گرفتاری سنگینی دچارند :
1) نادانی و نافهمی ـ از بیستملیون مردم هزار تن پیدا نمیکنید که بحقایق زندگی آشنا باشند و هر یکی مغزهاشان پر از پندارهای بیپاست. سیوشش سالست در این کشور مشروطه اجرا گردیده و شاید هزار تن نیست که معنی درست آن را بشناسد. در دیگر زمینهها نیز چنینند.
2) پراکندگی و پریشانی ـ از این بیستملیون ، هزار تن دارای یک راه یا یک مقصد نیستند و شما ده تن را که دارای یک اندیشه باشند درمیان ایشان پیدا نتوانید کرد.
3) پستی و آلودگی خویها ـ از بزرگ و کوچک و زن و مرد گرفتار خویهای پست رشک و کینه و خودخواهی و خودنمایی و مانند اینها هستند و بسیاری از آنان پستترین خویها را دارند.
4) کوتاهی اندیشهها و پستی آرزوها ـ انبوه مردم ـ بخصوص درسخواندگان ـ جز در اندیشهی خوشیهای خود نیستند و کمتر یکی دربند رستگاری توده یا پیشرفت کشور میباشند ، این هایهویها و روزنامهنویسیها و حزبسازیها بیشترش جز بامید سودهای خودشان نمیباشد.
این چهار رشته گرفتاریست که هر یکی برای نابودی یک توده بسست ، هر یکی زیانکارتر از وبا و طاعون میباشد. ولی چارهی همهی اینها یک چیز و آن منتشر کردن حقایق است بدانسان که در بالا گفتیم و این همانست که ما بآن میکوشیم و بیاری خدا گام بگام پیش میرویم.
ولی اینجا دو نکتهی مهمی هست : یکی اینکه این مردم همگی نیک نتوانند گردید. بسیاری از اینان درونهاشان تیره گردیده و حقیقت را در آنها تابشی نخواهد بود تا پیراسته گردند و پاک شوند. اینست باید پاکان و نیکان جدا گردند و یک تودهی نوینی پدید آورند ، وگرنه بنتیجهی درستی نخواهند رسید. دیگری اینکه چنین کار بزرگی با دست یک تن و یا چند تن نتواند بود. باید بکوشیم و بهمدستان و یاران بیفزاییم و هر یکی از آنان در این راه کوشش و تلاش دریغ نگویند. باید هزاران آموزگار درمیان توده پراکنده گردند و همگی بنشر حقایق کوشند. از این راهست که بمقصود توانیم رسید. ما اکنون جمعی هستیم ولی باید بسیار بیشتر از این باشیم.
شما رویتان بمن گردانیده میگویید : «بکوشید و خسته نشوید». من هم باید روی خودم را بآن نیکمردانی که از دور و نزدیک با ما همراهی و همدستی مینمایند گردانیده بگویم : «ای نیکمردان بکوشید و خسته نشوید ، بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید ، بکوشید و این بدانید که بگرانمایهترین کاری برخاستهاید ، بکوشید و از یاد نبرید که خدا با ماست».
(پرچم روزانه شمارهی 166)
.
🔸 بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید (تکهی دو از دو)
امروز ایرانیان بچند گرفتاری سنگینی دچارند :
1) نادانی و نافهمی ـ از بیستملیون مردم هزار تن پیدا نمیکنید که بحقایق زندگی آشنا باشند و هر یکی مغزهاشان پر از پندارهای بیپاست. سیوشش سالست در این کشور مشروطه اجرا گردیده و شاید هزار تن نیست که معنی درست آن را بشناسد. در دیگر زمینهها نیز چنینند.
2) پراکندگی و پریشانی ـ از این بیستملیون ، هزار تن دارای یک راه یا یک مقصد نیستند و شما ده تن را که دارای یک اندیشه باشند درمیان ایشان پیدا نتوانید کرد.
3) پستی و آلودگی خویها ـ از بزرگ و کوچک و زن و مرد گرفتار خویهای پست رشک و کینه و خودخواهی و خودنمایی و مانند اینها هستند و بسیاری از آنان پستترین خویها را دارند.
4) کوتاهی اندیشهها و پستی آرزوها ـ انبوه مردم ـ بخصوص درسخواندگان ـ جز در اندیشهی خوشیهای خود نیستند و کمتر یکی دربند رستگاری توده یا پیشرفت کشور میباشند ، این هایهویها و روزنامهنویسیها و حزبسازیها بیشترش جز بامید سودهای خودشان نمیباشد.
این چهار رشته گرفتاریست که هر یکی برای نابودی یک توده بسست ، هر یکی زیانکارتر از وبا و طاعون میباشد. ولی چارهی همهی اینها یک چیز و آن منتشر کردن حقایق است بدانسان که در بالا گفتیم و این همانست که ما بآن میکوشیم و بیاری خدا گام بگام پیش میرویم.
ولی اینجا دو نکتهی مهمی هست : یکی اینکه این مردم همگی نیک نتوانند گردید. بسیاری از اینان درونهاشان تیره گردیده و حقیقت را در آنها تابشی نخواهد بود تا پیراسته گردند و پاک شوند. اینست باید پاکان و نیکان جدا گردند و یک تودهی نوینی پدید آورند ، وگرنه بنتیجهی درستی نخواهند رسید. دیگری اینکه چنین کار بزرگی با دست یک تن و یا چند تن نتواند بود. باید بکوشیم و بهمدستان و یاران بیفزاییم و هر یکی از آنان در این راه کوشش و تلاش دریغ نگویند. باید هزاران آموزگار درمیان توده پراکنده گردند و همگی بنشر حقایق کوشند. از این راهست که بمقصود توانیم رسید. ما اکنون جمعی هستیم ولی باید بسیار بیشتر از این باشیم.
شما رویتان بمن گردانیده میگویید : «بکوشید و خسته نشوید». من هم باید روی خودم را بآن نیکمردانی که از دور و نزدیک با ما همراهی و همدستی مینمایند گردانیده بگویم : «ای نیکمردان بکوشید و خسته نشوید ، بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید ، بکوشید و این بدانید که بگرانمایهترین کاری برخاستهاید ، بکوشید و از یاد نبرید که خدا با ماست».
(پرچم روزانه شمارهی 166)
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش یکم : زبونیهای گذشتگان)
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی سه)
آیا ما بیهوده میگوییم : خردها سست بوده؟! آیا كسانی كه ستم بآن ننگینی را درنیافته كنندهی آن را دادگر و دیندار میشماردند خرد درستی داشتهاند؟!
در جهان همهی كوششها بر آنست كه یك توده بد را بد دانسته از آن بیزاری جویند و نیك را نیك شناخته بسوی آن بگرایند و این خود باعث آنست كه بدی در آن توده كمتر گردد و توانا و ناتوان همه ایمن و آسوده زیست كنند و از خرسندی بهرهی شایان بردارند.
گروهی كه ستمگران را بدینداری و دادگری ستایند ، كشندگان خود را فرستادهی خدا انگارند ، چنگیزها و هلاكوها و تیمورها را بر صدر تاریخ نشانند ، بجای نفرین بر آن نامردان كتابها در ستایش و آفرین بپردازند ، چنین گروهی با دست خود تیشه بریشهی خود فرود آوردهاند ، چنین گروهی خویش را آماجگاه هرگونه بدبختی و تیرهروزی گردانیدهاند.
نكوهش نمیخواهیم. كسانی كه قرنها پیش از این مرده و رفتهاند چه جای نكوهش بر ایشانست؟. سستی و زبونی آنان را نشان میدهم. پستی خردها را میرسانم. میگویم : چنان كسانی گفتهها و نگاشتههای ایشان نیز سراپا خواری و زبونیست و امروز باید از آنها دوری گزید. باید همه را دور انداخت.
میگویم : ای ایرانیان از آن قرنهای زبونی چشم بپوشید. در این دورهی آزادی خود را آلودهی خواریها و زبونیهای گذشتگان نگردانید!
در این زمینه سخن فراوانست و من نمیخواهم همهی گفتگو را در یكجا برانم. در آن قرنها نه تنها ایران گرفتار بیگانگان و ایرانیان دچار خواری و زبونی بودهاند ، از سستی خردها هر كیش ناسزایی در اینجا رواج گرفته و هر زمان بدآموزیهای دیگری پدید آمده و چون راهنمایی درمیان نبوده و كسی جلوگیری نمیكرده این نارواییها میانهی مردم پراكنده شده و همه باهم درآمیخته. سخن روشنتر
بگویم : در ایران در آن قرنها مسلمانی ، باطنیگری ، صوفیگری ، شیعیگری ، خراباتیگری ، علیاللهیگری ، فلسفهی یونانی ، فلسفهی هندی ؛ همه بهم درآمیخته و نیك و بد و راست و دروغ درهم گردیده و اینست كه آخرین تیشه را بر ریشهی هوش و دانش ایرانیان فرود آورده.
كنون هم اگر ما چاره ننماییم از این نادانیها صد زیان خواهد برخاست. از اینجاست كه میگوییم ایرانیان باید دیواری میانهی گذشته و آینده پدید آورند و زندگانی نوین آغاز كنند. زندگانیای كه بنیاد آن خردمندی و غیرتمندی باشد.
باید از این پس نام ایران را گرامی شمرد بلكه گرامیترین نامش گرفت. باید دشمنان تاریخی را همیشه با نفرین یاد كرد و آن فرومایگان نادان را كه چاپلوسیها از آن دشمنان نموده یا ستایشها نگاشتهاند شایستهی نام ایرانی نشناخت آنان را نیز همیشه با نفرین یاد نمود.
كسانی تا دشمنان گذشته را بنفرین یاد نكنند از دشمنان آینده ایمن نخواهند بود. تودهای تا از گمراهیهای پیشینیان بیزاری نجویند براه رستگاری نخواهند افتاد.
.
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی سه)
آیا ما بیهوده میگوییم : خردها سست بوده؟! آیا كسانی كه ستم بآن ننگینی را درنیافته كنندهی آن را دادگر و دیندار میشماردند خرد درستی داشتهاند؟!
در جهان همهی كوششها بر آنست كه یك توده بد را بد دانسته از آن بیزاری جویند و نیك را نیك شناخته بسوی آن بگرایند و این خود باعث آنست كه بدی در آن توده كمتر گردد و توانا و ناتوان همه ایمن و آسوده زیست كنند و از خرسندی بهرهی شایان بردارند.
گروهی كه ستمگران را بدینداری و دادگری ستایند ، كشندگان خود را فرستادهی خدا انگارند ، چنگیزها و هلاكوها و تیمورها را بر صدر تاریخ نشانند ، بجای نفرین بر آن نامردان كتابها در ستایش و آفرین بپردازند ، چنین گروهی با دست خود تیشه بریشهی خود فرود آوردهاند ، چنین گروهی خویش را آماجگاه هرگونه بدبختی و تیرهروزی گردانیدهاند.
نكوهش نمیخواهیم. كسانی كه قرنها پیش از این مرده و رفتهاند چه جای نكوهش بر ایشانست؟. سستی و زبونی آنان را نشان میدهم. پستی خردها را میرسانم. میگویم : چنان كسانی گفتهها و نگاشتههای ایشان نیز سراپا خواری و زبونیست و امروز باید از آنها دوری گزید. باید همه را دور انداخت.
میگویم : ای ایرانیان از آن قرنهای زبونی چشم بپوشید. در این دورهی آزادی خود را آلودهی خواریها و زبونیهای گذشتگان نگردانید!
در این زمینه سخن فراوانست و من نمیخواهم همهی گفتگو را در یكجا برانم. در آن قرنها نه تنها ایران گرفتار بیگانگان و ایرانیان دچار خواری و زبونی بودهاند ، از سستی خردها هر كیش ناسزایی در اینجا رواج گرفته و هر زمان بدآموزیهای دیگری پدید آمده و چون راهنمایی درمیان نبوده و كسی جلوگیری نمیكرده این نارواییها میانهی مردم پراكنده شده و همه باهم درآمیخته. سخن روشنتر
بگویم : در ایران در آن قرنها مسلمانی ، باطنیگری ، صوفیگری ، شیعیگری ، خراباتیگری ، علیاللهیگری ، فلسفهی یونانی ، فلسفهی هندی ؛ همه بهم درآمیخته و نیك و بد و راست و دروغ درهم گردیده و اینست كه آخرین تیشه را بر ریشهی هوش و دانش ایرانیان فرود آورده.
كنون هم اگر ما چاره ننماییم از این نادانیها صد زیان خواهد برخاست. از اینجاست كه میگوییم ایرانیان باید دیواری میانهی گذشته و آینده پدید آورند و زندگانی نوین آغاز كنند. زندگانیای كه بنیاد آن خردمندی و غیرتمندی باشد.
باید از این پس نام ایران را گرامی شمرد بلكه گرامیترین نامش گرفت. باید دشمنان تاریخی را همیشه با نفرین یاد كرد و آن فرومایگان نادان را كه چاپلوسیها از آن دشمنان نموده یا ستایشها نگاشتهاند شایستهی نام ایرانی نشناخت آنان را نیز همیشه با نفرین یاد نمود.
كسانی تا دشمنان گذشته را بنفرین یاد نكنند از دشمنان آینده ایمن نخواهند بود. تودهای تا از گمراهیهای پیشینیان بیزاری نجویند براه رستگاری نخواهند افتاد.
.
✴️ در پیرامون پاسخ آقای علی مرادی مراغهای
آقای علی مرادی مراغهای گفتاری با عنوان «از کتابسوزی تا آدمسوزی ...» ، نوشته بود که یکی از پاکدینان در گفتار «کتابسوزی نازیها یا نازیزدایی متفقین؟!» بهاو پاسخ بجایی داده و در بخشی از آن نوشته بود: «نه پاکدینی با نازیسم در خور سنجش است و نه هر کتابسوزی ناگزیر به آدمسوزی خواهد انجامید... نازیسم دربردارنده پندارهای نژادپرستانه و جنگ افروزانه و «داروینیسم اجتماعی» بود و از چنین پندارهای زیانمندی بوده که چنان مرزناشناسیها و آدمکشیهایی پدید آمده، پندارهایی که درست بآخشیج آموزاکهای پاکدینی میباشد. .... درباره بیپا بودن این انگار پوچ که «هر کتابسوزی ناگزیر بآدمسوزی خواهد انجامید» نیز سخن بسیار توان گفت ولی یک دلیل و گواه روشن آن، کتابسوزی متفقین در آلمان پس از شکست این کشور است. برنامه گستردهای که از آن بعنوان ««نازیزدایی» یاد میکردند.»
آقای مرادی مراغهای بجای اینکه ناآگاهی یا غلط بودن داوری خود را بپذیرید، گفتار تازهای با عنوان «کسروی در گور می لرزد از این دفاعِ بد...!» در کانال خود گزارده و در آنجا دچار یک غلط و نافهمی شگفتی هم شده و آن اینکه نفهمیده این گفتار «یکی از رازهای کار ما» از کانال یا نوشته آن پاکدین نمیباشد بلکه بخشی از یک نوشته خود شادروان کسروی بوده. از اینکه بگذریم، او در این گفتار تازه خود نیز بمغالطههای تازهای دست یازیده که میتوان گفت «ورشکستگی» خود را نشان داده. ما در اینجا در پی پاسخ دادن به همه سخنان آقای مرادی مراغهای نیستیم زیرا آنها را در خور پاسخ نمیشناسیم.
بگفته شادروان کسروی : «پاسخ را بکسی دهند که درپی راستیها باشد ، بکسی دهند که بروی سخن خود بایستد. کسانی که ما میدانیم درپی راستیها نمیباشند و این پس از شنیدن راستیهاست که باین نوشتهها برخاستهاند ، وآنگاه بروی سخن نخواهند ایستاد و از این راه که پاسخ شنیدند و درماندند از راه دیگری خواهند درآمد، بچنین کسانی چه جای پاسخ دادنست.» ولی برای آگاهی خوانندگان آن گفتار و برای اینکه داوریمان درباره نوشته آقای مرادی بیدلیل نباشد، برای نمونه به بررسی یک بخش آن میپردازیم.
آقای مرادی مراغهای در پاسخ این ایراد که نازیسم با پاکدینی در خور سنجش نیست، زیرا نازیسم آلوده به نژادپرستی و «داروینیسم اجتماعی» بوده که بیکباره بآخشیج آموزاکهای پاکدینی است، گفته : «واقعاً چه تفاوتی وجود دارد؟! ...»!!! در همان گفتار پیشین پاسخ چنین جملهای داده شده بود : « جدایی نازیسم با «پاکدینی» چندان روشن است که کسی باید کور باشد تا آنها را نبیند.»
آقای مرادی مراغهای در پاسخ این سخن منطقی که «هر کتابسوزی ملازمه با آدمسوزی ندارد و یک گواه روشن آن برنامه «نازیزدایی» متفقین میباشد»، چیزهایی گفته که ناآگاهی و نادرستی خود را توأم نمایش داده. فشرده پاسخ او اینست که : «کار متفقین موقتی و در شرایط جنگی بوده و امروز چنان برنامهای نیست و درباره نازیسم هم آزادی هست.» این پاسخ ما نبود، زیرا بهرروی -خواه موقتی خواه دائمی- کتابسوزی متفقین به آدمسوزی نهانجامید و پوچی عنوان گفتار آقای مرادی از این نمونه روشن گردید. از این گذشته، همین پاسخ نیز غلط است. تو گویی آقای مرادی پنداشته همه مانند پانترکهای بیسواد و بیفرهنگ میباشند که از فهم و دانش پاک بیبهرهاند و از روضهخوانیها برای فرقه دمکرات بیخود شده و هر سخن پوچ و دروغی که گفته شود، میپذیرند.
آشنایان بتاریخ میدانند که متفقین برای ریشهکنی نازیسم که آن را دشمن و بزیان خود میشناختند، برنامه «نازیزدایی» را به اجرا گزاردند و گرچه با آغاز جنگ سرد، آمریکا و آلمان غربی همپیمانان یکدیگر در برابر شوروی گردیدند و گفته شده با پیدایش سیاست «جلوگیری از گسترش شوروی» (Containment)، از گستردگی و سختی «نازیزدایی» در آلمان غربی کاسته شد ولی «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم و چنین سخنانی ما را از پی کردن آن خواست ورجاوند نخواهد بازداشت.
آقای مرادی مراغهای بیش از بیست دقیقه سخن گفته ولی بخشهای دیگر سخن وی نیز مغالطهآمیز میباشد که در خور پرداختن نمیباشد. ولی چون سخن از «کتابسوزان» بمیان آمد، در روزهای آینده خواهیم کوشید بخشهایی از نوشتههای شادروان کسروی را در این زمینه در کانال گزاریم تا خوانندگان خود آنها را «بخوانند و داوری کنند».
.
آقای علی مرادی مراغهای گفتاری با عنوان «از کتابسوزی تا آدمسوزی ...» ، نوشته بود که یکی از پاکدینان در گفتار «کتابسوزی نازیها یا نازیزدایی متفقین؟!» بهاو پاسخ بجایی داده و در بخشی از آن نوشته بود: «نه پاکدینی با نازیسم در خور سنجش است و نه هر کتابسوزی ناگزیر به آدمسوزی خواهد انجامید... نازیسم دربردارنده پندارهای نژادپرستانه و جنگ افروزانه و «داروینیسم اجتماعی» بود و از چنین پندارهای زیانمندی بوده که چنان مرزناشناسیها و آدمکشیهایی پدید آمده، پندارهایی که درست بآخشیج آموزاکهای پاکدینی میباشد. .... درباره بیپا بودن این انگار پوچ که «هر کتابسوزی ناگزیر بآدمسوزی خواهد انجامید» نیز سخن بسیار توان گفت ولی یک دلیل و گواه روشن آن، کتابسوزی متفقین در آلمان پس از شکست این کشور است. برنامه گستردهای که از آن بعنوان ««نازیزدایی» یاد میکردند.»
آقای مرادی مراغهای بجای اینکه ناآگاهی یا غلط بودن داوری خود را بپذیرید، گفتار تازهای با عنوان «کسروی در گور می لرزد از این دفاعِ بد...!» در کانال خود گزارده و در آنجا دچار یک غلط و نافهمی شگفتی هم شده و آن اینکه نفهمیده این گفتار «یکی از رازهای کار ما» از کانال یا نوشته آن پاکدین نمیباشد بلکه بخشی از یک نوشته خود شادروان کسروی بوده. از اینکه بگذریم، او در این گفتار تازه خود نیز بمغالطههای تازهای دست یازیده که میتوان گفت «ورشکستگی» خود را نشان داده. ما در اینجا در پی پاسخ دادن به همه سخنان آقای مرادی مراغهای نیستیم زیرا آنها را در خور پاسخ نمیشناسیم.
بگفته شادروان کسروی : «پاسخ را بکسی دهند که درپی راستیها باشد ، بکسی دهند که بروی سخن خود بایستد. کسانی که ما میدانیم درپی راستیها نمیباشند و این پس از شنیدن راستیهاست که باین نوشتهها برخاستهاند ، وآنگاه بروی سخن نخواهند ایستاد و از این راه که پاسخ شنیدند و درماندند از راه دیگری خواهند درآمد، بچنین کسانی چه جای پاسخ دادنست.» ولی برای آگاهی خوانندگان آن گفتار و برای اینکه داوریمان درباره نوشته آقای مرادی بیدلیل نباشد، برای نمونه به بررسی یک بخش آن میپردازیم.
آقای مرادی مراغهای در پاسخ این ایراد که نازیسم با پاکدینی در خور سنجش نیست، زیرا نازیسم آلوده به نژادپرستی و «داروینیسم اجتماعی» بوده که بیکباره بآخشیج آموزاکهای پاکدینی است، گفته : «واقعاً چه تفاوتی وجود دارد؟! ...»!!! در همان گفتار پیشین پاسخ چنین جملهای داده شده بود : « جدایی نازیسم با «پاکدینی» چندان روشن است که کسی باید کور باشد تا آنها را نبیند.»
آقای مرادی مراغهای در پاسخ این سخن منطقی که «هر کتابسوزی ملازمه با آدمسوزی ندارد و یک گواه روشن آن برنامه «نازیزدایی» متفقین میباشد»، چیزهایی گفته که ناآگاهی و نادرستی خود را توأم نمایش داده. فشرده پاسخ او اینست که : «کار متفقین موقتی و در شرایط جنگی بوده و امروز چنان برنامهای نیست و درباره نازیسم هم آزادی هست.» این پاسخ ما نبود، زیرا بهرروی -خواه موقتی خواه دائمی- کتابسوزی متفقین به آدمسوزی نهانجامید و پوچی عنوان گفتار آقای مرادی از این نمونه روشن گردید. از این گذشته، همین پاسخ نیز غلط است. تو گویی آقای مرادی پنداشته همه مانند پانترکهای بیسواد و بیفرهنگ میباشند که از فهم و دانش پاک بیبهرهاند و از روضهخوانیها برای فرقه دمکرات بیخود شده و هر سخن پوچ و دروغی که گفته شود، میپذیرند.
آشنایان بتاریخ میدانند که متفقین برای ریشهکنی نازیسم که آن را دشمن و بزیان خود میشناختند، برنامه «نازیزدایی» را به اجرا گزاردند و گرچه با آغاز جنگ سرد، آمریکا و آلمان غربی همپیمانان یکدیگر در برابر شوروی گردیدند و گفته شده با پیدایش سیاست «جلوگیری از گسترش شوروی» (Containment)، از گستردگی و سختی «نازیزدایی» در آلمان غربی کاسته شد ولی «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم و چنین سخنانی ما را از پی کردن آن خواست ورجاوند نخواهد بازداشت.
آقای مرادی مراغهای بیش از بیست دقیقه سخن گفته ولی بخشهای دیگر سخن وی نیز مغالطهآمیز میباشد که در خور پرداختن نمیباشد. ولی چون سخن از «کتابسوزان» بمیان آمد، در روزهای آینده خواهیم کوشید بخشهایی از نوشتههای شادروان کسروی را در این زمینه در کانال گزاریم تا خوانندگان خود آنها را «بخوانند و داوری کنند».
.
🔸 آقای مرادی مراغهای در پاسخ این سخن منطقی که «هر کتابسوزی ملازمه با آدمسوزی ندارد و یک گواه روشن آن برنامه «نازیزدایی» متفقین میباشد»، چیزهایی گفته که ناآگاهی و نادرستی خود را توأم نمایش داده. فشرده پاسخ او اینست که : «کار متفقین موقتی و در شرایط جنگی بوده و امروز چنان برنامهای نیست و درباره نازیسم هم آزادی هست.» این پاسخ ما نبود، زیرا بهرروی -خواه موقتی خواه دائمی- کتابسوزی متفقین به آدمسوزی نهانجامید و پوچی عنوان گفتار آقای مرادی از این نمونه روشن گردید. از این گذشته، همین پاسخ نیز غلط است.
🔸 «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
🔸 بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم.
.
🔸 «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
🔸 بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم.
.
✴️ 🖌 احمد کسروی ، سیزدهم مرداد ، 1323
🔸 یک چیز شگفتتر اینست که برخی از آنهایی که آشکاره خود را بهبیگانگان بستهاند و بسود آنها میکوشند چنین دروغی را بما میبندند.
🔸 این داستان جستاری را در روانشناسی بما روشن میگرداند. کسی که بکار پستی برخاست چنین خواهد که دیگران را نیز همرنگ خود نشان دهد و از این راه از شرمندگی و سرافکندگی خود بکاهد.
🔸کسانی که در ادارهها از پول دولت میدزدند و گرفتار شده بدیوان کیفر آورده میشوند همیشه دیدهایم چنین میگویند : «تنها من نیستم که دزدی کردهام. همهی رؤسای ادارات دزدی میکنند ! همهی اعضا دزدی میکنند. منتها دزدی من گرفته شده. ولی دزدی دیگران در پرده مانده».
🔸 زنان بدکار همیشه چنین بهانه آورند : «تنها منم که این کار را میکنم؟!. فلان زن هم چنین است. بهمان زن هم چنانست».
🔸 بادهخواران نیز چنین بهانهها بسیار آوردهاند :
«گر حکم شود که مست گیرند *** در شهر هر آنچه هست گیرند».
🔸 یک چیز شگفتتر اینست که برخی از آنهایی که آشکاره خود را بهبیگانگان بستهاند و بسود آنها میکوشند چنین دروغی را بما میبندند.
🔸 این داستان جستاری را در روانشناسی بما روشن میگرداند. کسی که بکار پستی برخاست چنین خواهد که دیگران را نیز همرنگ خود نشان دهد و از این راه از شرمندگی و سرافکندگی خود بکاهد.
🔸کسانی که در ادارهها از پول دولت میدزدند و گرفتار شده بدیوان کیفر آورده میشوند همیشه دیدهایم چنین میگویند : «تنها من نیستم که دزدی کردهام. همهی رؤسای ادارات دزدی میکنند ! همهی اعضا دزدی میکنند. منتها دزدی من گرفته شده. ولی دزدی دیگران در پرده مانده».
🔸 زنان بدکار همیشه چنین بهانه آورند : «تنها منم که این کار را میکنم؟!. فلان زن هم چنین است. بهمان زن هم چنانست».
🔸 بادهخواران نیز چنین بهانهها بسیار آوردهاند :
«گر حکم شود که مست گیرند *** در شهر هر آنچه هست گیرند».
🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی دو از دو)
این است نمونهای از منقولات و مشهودات یکی از بزرگان صوفیه که مبنا و اساس غالب مسالک مشهودهی صوفیهی امروزهی ایران بدو منتهی میشود! ای کاش آنانی که از شما راجع بتخطئهی آنها شکایت دارند جوابی برای این قبیل مطالب که مربوط بوحدت وجود که بقول ایشان مسئلهی علمی است تهیه میکردند.
دربارهی اسپرتیستهای تهران که اشاره فرمودهاید اگر مقتضی بدانید جا دارد شرح بیشتری دربارهی آنها مرقوم دارید که معلوم شود غرض و مقصد ایشان از انتشار و اشاعه مذهب تناسخ و حلول چیست که باین صراحت در یکی از جراید مهمهی تهران ترهات و مهملات خود را نگاشته و انتشار میدادند و بر اشخاص دور از مرکز معلوم است خواندن این قبیل مطالب خالی از تأثیر نیست با اینکه مخالف دین اسلامی و برخلاف عقل و دانش است.
پیداست گفتن و نوشتن اینکه فلان بچه یا فلان شخص آمدن خود را در دفعه دیگر بخاطر داشته و خصوصیات آن موقع را باسم و رسم بیان میکرده جز بازی کردن با عقول مردم چیزی نیست و این چنین افسانههایی را مبنای این عقاید قرار دادن کاشف از تباهی خرد و دانش یا اخلاق گوینده است.
راجع بشعر و شعرا حیرت دارم چرا باید نگارشات پر از مغز و حقیقت در اشخاص ایجاد رنجش کند؟ شکی نیست شعر از جهت اینکه دارای سجع و قافیه و وزن و محسنات بدیعی است مؤثرتر است در نفس و برای فراگرفتن در خاطر و بسهولت حفظ کردن آسانتر است و از این جهت مزیت و رجحان بر نثر دارد. پس هر شعری که در نصایح و اخلاق و علوم و برای تهذیب اخلاق مردم سروده باشند درخور تحسین و گویندهی آن مستوجب احترام است و هر شعری که بخلاف آن سروده باشد که مضیع اخلاق و عادت مردم یا در مدح مذموم یا ذم اشخاص قابل مدح یا در توصیف باده و ساده و ازین قبیل باشد باز نظر بعلت فوق بمراتب بدتر از نثر و بگویندهی آن جز بیهودهگو و یاوهسرا نامی نمیشود نهاد.
آذر ـ چالشُتُر ـ وحدت
.
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی دو از دو)
این است نمونهای از منقولات و مشهودات یکی از بزرگان صوفیه که مبنا و اساس غالب مسالک مشهودهی صوفیهی امروزهی ایران بدو منتهی میشود! ای کاش آنانی که از شما راجع بتخطئهی آنها شکایت دارند جوابی برای این قبیل مطالب که مربوط بوحدت وجود که بقول ایشان مسئلهی علمی است تهیه میکردند.
دربارهی اسپرتیستهای تهران که اشاره فرمودهاید اگر مقتضی بدانید جا دارد شرح بیشتری دربارهی آنها مرقوم دارید که معلوم شود غرض و مقصد ایشان از انتشار و اشاعه مذهب تناسخ و حلول چیست که باین صراحت در یکی از جراید مهمهی تهران ترهات و مهملات خود را نگاشته و انتشار میدادند و بر اشخاص دور از مرکز معلوم است خواندن این قبیل مطالب خالی از تأثیر نیست با اینکه مخالف دین اسلامی و برخلاف عقل و دانش است.
پیداست گفتن و نوشتن اینکه فلان بچه یا فلان شخص آمدن خود را در دفعه دیگر بخاطر داشته و خصوصیات آن موقع را باسم و رسم بیان میکرده جز بازی کردن با عقول مردم چیزی نیست و این چنین افسانههایی را مبنای این عقاید قرار دادن کاشف از تباهی خرد و دانش یا اخلاق گوینده است.
راجع بشعر و شعرا حیرت دارم چرا باید نگارشات پر از مغز و حقیقت در اشخاص ایجاد رنجش کند؟ شکی نیست شعر از جهت اینکه دارای سجع و قافیه و وزن و محسنات بدیعی است مؤثرتر است در نفس و برای فراگرفتن در خاطر و بسهولت حفظ کردن آسانتر است و از این جهت مزیت و رجحان بر نثر دارد. پس هر شعری که در نصایح و اخلاق و علوم و برای تهذیب اخلاق مردم سروده باشند درخور تحسین و گویندهی آن مستوجب احترام است و هر شعری که بخلاف آن سروده باشد که مضیع اخلاق و عادت مردم یا در مدح مذموم یا ذم اشخاص قابل مدح یا در توصیف باده و ساده و ازین قبیل باشد باز نظر بعلت فوق بمراتب بدتر از نثر و بگویندهی آن جز بیهودهگو و یاوهسرا نامی نمیشود نهاد.
آذر ـ چالشُتُر ـ وحدت
.
بدبختی توده و ریشهی آن 9.pdf
424.7 KB
🔸 بدبختی توده و ریشهی آن
🔅 بخش نهم
🔹 کلمات بنده و چاکر از کی بایران وارد شده؟!
🔹 چرا خردها از کار افتاده
🔹 دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔅 بخش نهم
🔹 کلمات بنده و چاکر از کی بایران وارد شده؟!
🔹 چرا خردها از کار افتاده
🔹 دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
✴️ 📖 🖌 احمد کسروی ، دادگاه
🔸 فروغی آن مرد بدخواه كهنكار كه پس از سوم شهريور نخستين كابينه را او پديد آورد، چون در كار خود استوار گرديد، گام نخستش در راه سياست شوم آن بود كه گردنكشان ايلها را كه در زمان رضاشاه كوچانيده و در شهرهايی نشيمن داده بودند بسر جايشان باز گردانيد. بازگردانيد كه بروند و نافرمانی و ياغيگری آغازند.
🔸 گام دومش اين بود كه برای بازگشتن ملايان و روضهخوانان و زنجيرزنان و قمهزنان و گلمولاها زمينه چيده، در نشست نخستی كه روزنامهنويسان را پذيرفته بود چنين گفت : « باید به مسئله دين هم اهميت داد. در بيست سال گذشته يكی هم دين از ميان رفت». نزدیک باین سخنانی گفت كه از فردای آن روز برخی از روزنامههای مزدور بهمقاله نويسی از دين برخاستند. در همان روزها بود كه برای راديوی ايران كه افزاری در راه آن سياست شوم شده بود ، آخوند ياوه گويی را مزدور گرفتند. ...
🔸 فروغی نام دين ميبرد در حالی كه خودش از بيدينترين كسان ميبود. نميگويم: نماز نميخواند و روزه نميگرفت و با آن دارايی هنگفت به مكه نرفته بود، اينها چيزهای كوچكيست. ميگويم: كمترين نشانی از نيكخواهی و دلسوزی به مردم در دل اين جهودزاده نميبود. ...
.
🔸 فروغی آن مرد بدخواه كهنكار كه پس از سوم شهريور نخستين كابينه را او پديد آورد، چون در كار خود استوار گرديد، گام نخستش در راه سياست شوم آن بود كه گردنكشان ايلها را كه در زمان رضاشاه كوچانيده و در شهرهايی نشيمن داده بودند بسر جايشان باز گردانيد. بازگردانيد كه بروند و نافرمانی و ياغيگری آغازند.
🔸 گام دومش اين بود كه برای بازگشتن ملايان و روضهخوانان و زنجيرزنان و قمهزنان و گلمولاها زمينه چيده، در نشست نخستی كه روزنامهنويسان را پذيرفته بود چنين گفت : « باید به مسئله دين هم اهميت داد. در بيست سال گذشته يكی هم دين از ميان رفت». نزدیک باین سخنانی گفت كه از فردای آن روز برخی از روزنامههای مزدور بهمقاله نويسی از دين برخاستند. در همان روزها بود كه برای راديوی ايران كه افزاری در راه آن سياست شوم شده بود ، آخوند ياوه گويی را مزدور گرفتند. ...
🔸 فروغی نام دين ميبرد در حالی كه خودش از بيدينترين كسان ميبود. نميگويم: نماز نميخواند و روزه نميگرفت و با آن دارايی هنگفت به مكه نرفته بود، اينها چيزهای كوچكيست. ميگويم: كمترين نشانی از نيكخواهی و دلسوزی به مردم در دل اين جهودزاده نميبود. ...
.
✴️ فروغی و ستایشگرانش
🔶 بگفته سعدی اینها همه خواجهتاشانند
🔶 من و تو هر دو خواجهتاشانیم *** بنده بارگاه سلطانیم
.
🔶 بگفته سعدی اینها همه خواجهتاشانند
🔶 من و تو هر دو خواجهتاشانیم *** بنده بارگاه سلطانیم
.
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 خواهران گرامی (تکهی یک از یک)
نوشتهی یک بانو
در این هنگام که خامهی توانای نویسندهی پرچم و پیمان با بیهودهگویی شاعران نبرد میکند بر ما بانوان نیز لازم است که اظهار قدردانی نماییم برای اینکه اولاً مردهای ما را از پیروی خراباتیان که نامردیهای دیگری دربر دارد بازمیدارد و آنان را بشاهراه زندگی و مردانگی رهبری میکند. دوم آنکه شعرا با کمال بیپروایی و بدون اینکه از روی خواهر و مادر خود شرم کنند عنوانهای قبیح دیگری دربارهی زنان نمودهاند.
مثلاً یکی از آنان میگوید : «زن و اژدها هر دو در خاک به» و گویندهی بیخرد این اندازه ندانسته که اگر زن نبود او هم وجود خارجی پیدا نمیکرد که نان مفت بخورد و چنین یاوهای بگوید و دیگری از آنان میگوید :
مرد دانا نکند خود بجهان میل سه کار
تا تن و جانش ز آفات سلامت باشد
و یکی از آن کارها را نگرفتن زن دانسته که میگوید :
زن نگیرد اگرش دختر قیصر بدهند
و این گفتار بیهوده تا چندی پیش که آقای کسروی معنی شعر و شاعری را باز نکرده بودند یک ابتکار ادبی شمرده میشد و کسی پیدا نشدی که بگوید اگر همهی مردان پیروی از این بیهودهگوها کنند و زن نگیرند جز نابودی آدمیزاد چه خواهد بود و دیگری از آنان بیشرمی را بجایی رسانیده که خواهر و مادر خود را مانند سالنامه دانسته و بشوهر آنان سفارش میکند که :
زنی نو کن ای خواجه هر نوبهار
که تقویم پارینه ناید بکار
ببینید بیشرمی را بکجا رسانیدهاند که زنان را مانند تقویم بجامعه معرفی میکنند و از اینگونه اشعار که اهانت بعالم زنان است در کتب بیشتری از این یاوهگویان دیده میشود و من عقیده دارم که باید یک صف بسیار بزرگی از بانوان برای پشتیبانی در گفتارهای راهنمای جهانیان یعنی آقای کسروی تشکیل دهیم.
لار ـ احترام
پرچم : ما خشنودیم بانو احترام باین شرح مبادرت ورزیدهاند. ما چنانکه بارها نوشتهایم برآنیم که باید بانوان در پی بردن بحقایق زندگانی و کوشش به برانداختن بدیها و ناپاکیهای جهان با ما همراهی نمایند و هر مردی از ما باید بکوشد تا زنانِ خاندان خود را باین همراهی بکشاند و خشنودیم که آقای آگاه باین کار برخاستهاند. چند تن از بانوان دانشمند درمیان خوانندگان پیمان و پرچم هستند ولی بانو احترام نخستین بانوییست که بنوشتن مبادرت مینماید. راستی آنست که در نبرد با شاعرانِ تردامن بانوان باید بیش از مردان بکوشند زیرا آن ناپاکیها که شاعران برواجش کوشیدهاند بیش از همه بیاحترامی ببانوان میباشد و من امیدمندم نوشتههایی از دیگر بانوان نیز برسد.
در کشوری که باب پنجم گلستان هست و در دبستانها درس خوانده میشود بانوان نباید آرام بنشینند.
(پرچم روزانه شمارهی 187)
.
🔸 خواهران گرامی (تکهی یک از یک)
نوشتهی یک بانو
در این هنگام که خامهی توانای نویسندهی پرچم و پیمان با بیهودهگویی شاعران نبرد میکند بر ما بانوان نیز لازم است که اظهار قدردانی نماییم برای اینکه اولاً مردهای ما را از پیروی خراباتیان که نامردیهای دیگری دربر دارد بازمیدارد و آنان را بشاهراه زندگی و مردانگی رهبری میکند. دوم آنکه شعرا با کمال بیپروایی و بدون اینکه از روی خواهر و مادر خود شرم کنند عنوانهای قبیح دیگری دربارهی زنان نمودهاند.
مثلاً یکی از آنان میگوید : «زن و اژدها هر دو در خاک به» و گویندهی بیخرد این اندازه ندانسته که اگر زن نبود او هم وجود خارجی پیدا نمیکرد که نان مفت بخورد و چنین یاوهای بگوید و دیگری از آنان میگوید :
مرد دانا نکند خود بجهان میل سه کار
تا تن و جانش ز آفات سلامت باشد
و یکی از آن کارها را نگرفتن زن دانسته که میگوید :
زن نگیرد اگرش دختر قیصر بدهند
و این گفتار بیهوده تا چندی پیش که آقای کسروی معنی شعر و شاعری را باز نکرده بودند یک ابتکار ادبی شمرده میشد و کسی پیدا نشدی که بگوید اگر همهی مردان پیروی از این بیهودهگوها کنند و زن نگیرند جز نابودی آدمیزاد چه خواهد بود و دیگری از آنان بیشرمی را بجایی رسانیده که خواهر و مادر خود را مانند سالنامه دانسته و بشوهر آنان سفارش میکند که :
زنی نو کن ای خواجه هر نوبهار
که تقویم پارینه ناید بکار
ببینید بیشرمی را بکجا رسانیدهاند که زنان را مانند تقویم بجامعه معرفی میکنند و از اینگونه اشعار که اهانت بعالم زنان است در کتب بیشتری از این یاوهگویان دیده میشود و من عقیده دارم که باید یک صف بسیار بزرگی از بانوان برای پشتیبانی در گفتارهای راهنمای جهانیان یعنی آقای کسروی تشکیل دهیم.
لار ـ احترام
پرچم : ما خشنودیم بانو احترام باین شرح مبادرت ورزیدهاند. ما چنانکه بارها نوشتهایم برآنیم که باید بانوان در پی بردن بحقایق زندگانی و کوشش به برانداختن بدیها و ناپاکیهای جهان با ما همراهی نمایند و هر مردی از ما باید بکوشد تا زنانِ خاندان خود را باین همراهی بکشاند و خشنودیم که آقای آگاه باین کار برخاستهاند. چند تن از بانوان دانشمند درمیان خوانندگان پیمان و پرچم هستند ولی بانو احترام نخستین بانوییست که بنوشتن مبادرت مینماید. راستی آنست که در نبرد با شاعرانِ تردامن بانوان باید بیش از مردان بکوشند زیرا آن ناپاکیها که شاعران برواجش کوشیدهاند بیش از همه بیاحترامی ببانوان میباشد و من امیدمندم نوشتههایی از دیگر بانوان نیز برسد.
در کشوری که باب پنجم گلستان هست و در دبستانها درس خوانده میشود بانوان نباید آرام بنشینند.
(پرچم روزانه شمارهی 187)
.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 عید قربان
🔸 بخشی از کتاب «در پیرامون جانوران» (تکهی 1 از 3)
از چیزهایی كه باید در پیرامونش گفتگو كرد قربانیست. دربارهی آن از دو رو سخنانی هست : یكی آنكه قربانی چه معنی دارد؟.. مگر خدا از كشتن گوسفند و گاو خوشش میآید كه كسی نذر كند اگر فلان كار شد گوسفندی كشم؟!.. آن شنیدهاید كه اصغر بروجردی ، آن مرد تیرهدرون ، كه بچهها را میفریفته و با خود میبرده و پس از زشتكاری میكشته ، چون گرفتار شده محكوم گردیده بود ، هنگامی كه بپای دارش میبردهاند میگفته : «من نذر كرده بودم اگر از این بلا خلاص شدم در حضرت عبدالعظیم گوسفندی به نذر حضرت عباس بكشم». آن كارهای زشتش و این هم نذرش. دیگری اینكه چگونه اسلام به قربانی دستور داده؟!.. یكی از ایرادهای بزرگ باسلام قربانیهاییست كه در مكه میشود. در یك روز از نیم ملیون تا یك ملیون گوسفند و شتر را از یكسو سر میبرند و از یكسو برای آنكه نگندد و بیماریها پدید نیاورد بیدرنگ گودالی كنده زیر خاك نهان میگردانند ـ باین چه نامی توان داد؟!. گوسفند اگر كالاست (چنانكه فهمیدهی دیگران میباشد) باید ارجش دانست و بدانسان تباهش نگردانید و اگر كالا نیست و آفریدهی جداسریست (چنانكه فهمیدهی ما میباشد) باید بآن اندازه ستمِ بیهوده سزا نشمرد. پس چه رازی داشته كه اسلام دستور آن را داده؟!.
باید دانست كه قربانی از پدیدآوردههای اسلام نیست. قربانی از پیش از آن میبوده و اسلام چون نتوانسته آن را براندازد باین بس كرده كه شكلش را دیگر گرداند. قربانی بازمانده از زمانهای بتپرستی بوده و ما اگر بخواهیم تاریخچهی آن را روشن گردانیم باید كمی هم از بتپرستی سخن رانیم.
چنانكه بارها گفتهایم بتپرستی كه مردمان باستان گرفتار آن بودهاند معنایش نشناختن جهان و كارهای آن میبوده. باین معنی چون باین جهان نگریسته از گردش آن سر در نیاورده و شُوند كارهایش را نمیدانستهاند درمیماندهاند و یک نافهمیشان این میبوده كه جهان را یک دستگاه نشناخته دستهای گوناگونی را در آن كارگر میشماردهاند.
مثلاً چون بچه را میدیدهاند كه زاییده میشود و بزرگ میگردد و از آنسو ناگهان بیمار گردیده میمیرد ، آن زاییده شدن و بزرگ گردیدن را با این بیمار شدن و مردن سازگار نشناخته نمیتوانستهاند باور كنند كه هر دو از یك سرچشمه است. همچنان باران را میدیدهاند كه میبارد و كشتها را میپرورد و میرویاند و از آنسو تگرگی باریده آنها را میكوبد و نابود میگرداند و این دو را هم آخشیج[=ضد] یكدیگر میشناختهاند.
در نتیجهی اینها گروهی در جهان دو دست را كارگر دیده به دو خدا ـ یكی خدای نیكوكار یا یزدان ، دیگری خدای بدكار یا اهریمن ـ باور میداشتهاند. (از جمله ایرانیان باستان باین باور میبودهاند). گروهی باین اندازه هم بس نكرده برای هر رشته از كارها خدای جدایی از پندار خود پدید میآوردهاند. مثلاً برای دریا و كارهای آن خدایی ، برای جنگ و فیروزی و نافیروزی خدایی ، برای كشت و كار و گلهداری خدایی میپنداشتهاند. اگر متولوجی1 یونان را بخوانیم برای بادهگساری و خوشگذرانی نیز خدایی جداگانه میداشتهاند.2
این بوده راز بتپرستی. از سوی دیگر اینان خدایانی را كه از پندار خود پدید میآوردهاند هر یكی را دارای خیمهای آدمی ـ خشم ، رشك ، كینه ، خودخواهی و مانند اینها ـ میشماردهاند. این لغزش دیگری از ایشان میبوده و نتیجهی این لغزش آن میشده كه همیشه از خدایان بترسند و از خشم و رشک و كینهی آنها بیمناك باشند. از جمله این نافهمی درمیان ایشان رواج میداشته كه هر كسی كه دارایی اندوخت ، یا فرزندان بسیاری پیدا كرد ، یا سرداری در چند جنگ فیروز درآمد ، خدایان باو رشك برند و آسیب و آزار دریغ ندارند. از نافهمی چنین بیمی بخود راه داده آنگاه برای چاره چنان اندیشیده بودند كه با دادن ارمغانهایی از رشك و خشم خدایان جلو گیرند و خود را از آسیب و زیان نگه دارند. اینبود كسی كه توانگر میشده بایستی سهمی از داراك خود بنام خدایان جدا گرداند و به پرستشگاه برد. كسی كه دارای چند فرزند میبوده یكی از آنها را ـ دختر یا پسر ـ برگزیده بپرستاری در پرستشگاه میگمارده. سرداری كه از جنگ با فیروزی بازمیگشته بخشی از كالاهای تاراجی را ویژهی خدایان میگردانیده.
1ـ Mythology - و
2ـ دیونیسوس : خدای باده - و
.
🔸 بخشی از کتاب «در پیرامون جانوران» (تکهی 1 از 3)
از چیزهایی كه باید در پیرامونش گفتگو كرد قربانیست. دربارهی آن از دو رو سخنانی هست : یكی آنكه قربانی چه معنی دارد؟.. مگر خدا از كشتن گوسفند و گاو خوشش میآید كه كسی نذر كند اگر فلان كار شد گوسفندی كشم؟!.. آن شنیدهاید كه اصغر بروجردی ، آن مرد تیرهدرون ، كه بچهها را میفریفته و با خود میبرده و پس از زشتكاری میكشته ، چون گرفتار شده محكوم گردیده بود ، هنگامی كه بپای دارش میبردهاند میگفته : «من نذر كرده بودم اگر از این بلا خلاص شدم در حضرت عبدالعظیم گوسفندی به نذر حضرت عباس بكشم». آن كارهای زشتش و این هم نذرش. دیگری اینكه چگونه اسلام به قربانی دستور داده؟!.. یكی از ایرادهای بزرگ باسلام قربانیهاییست كه در مكه میشود. در یك روز از نیم ملیون تا یك ملیون گوسفند و شتر را از یكسو سر میبرند و از یكسو برای آنكه نگندد و بیماریها پدید نیاورد بیدرنگ گودالی كنده زیر خاك نهان میگردانند ـ باین چه نامی توان داد؟!. گوسفند اگر كالاست (چنانكه فهمیدهی دیگران میباشد) باید ارجش دانست و بدانسان تباهش نگردانید و اگر كالا نیست و آفریدهی جداسریست (چنانكه فهمیدهی ما میباشد) باید بآن اندازه ستمِ بیهوده سزا نشمرد. پس چه رازی داشته كه اسلام دستور آن را داده؟!.
باید دانست كه قربانی از پدیدآوردههای اسلام نیست. قربانی از پیش از آن میبوده و اسلام چون نتوانسته آن را براندازد باین بس كرده كه شكلش را دیگر گرداند. قربانی بازمانده از زمانهای بتپرستی بوده و ما اگر بخواهیم تاریخچهی آن را روشن گردانیم باید كمی هم از بتپرستی سخن رانیم.
چنانكه بارها گفتهایم بتپرستی كه مردمان باستان گرفتار آن بودهاند معنایش نشناختن جهان و كارهای آن میبوده. باین معنی چون باین جهان نگریسته از گردش آن سر در نیاورده و شُوند كارهایش را نمیدانستهاند درمیماندهاند و یک نافهمیشان این میبوده كه جهان را یک دستگاه نشناخته دستهای گوناگونی را در آن كارگر میشماردهاند.
مثلاً چون بچه را میدیدهاند كه زاییده میشود و بزرگ میگردد و از آنسو ناگهان بیمار گردیده میمیرد ، آن زاییده شدن و بزرگ گردیدن را با این بیمار شدن و مردن سازگار نشناخته نمیتوانستهاند باور كنند كه هر دو از یك سرچشمه است. همچنان باران را میدیدهاند كه میبارد و كشتها را میپرورد و میرویاند و از آنسو تگرگی باریده آنها را میكوبد و نابود میگرداند و این دو را هم آخشیج[=ضد] یكدیگر میشناختهاند.
در نتیجهی اینها گروهی در جهان دو دست را كارگر دیده به دو خدا ـ یكی خدای نیكوكار یا یزدان ، دیگری خدای بدكار یا اهریمن ـ باور میداشتهاند. (از جمله ایرانیان باستان باین باور میبودهاند). گروهی باین اندازه هم بس نكرده برای هر رشته از كارها خدای جدایی از پندار خود پدید میآوردهاند. مثلاً برای دریا و كارهای آن خدایی ، برای جنگ و فیروزی و نافیروزی خدایی ، برای كشت و كار و گلهداری خدایی میپنداشتهاند. اگر متولوجی1 یونان را بخوانیم برای بادهگساری و خوشگذرانی نیز خدایی جداگانه میداشتهاند.2
این بوده راز بتپرستی. از سوی دیگر اینان خدایانی را كه از پندار خود پدید میآوردهاند هر یكی را دارای خیمهای آدمی ـ خشم ، رشك ، كینه ، خودخواهی و مانند اینها ـ میشماردهاند. این لغزش دیگری از ایشان میبوده و نتیجهی این لغزش آن میشده كه همیشه از خدایان بترسند و از خشم و رشک و كینهی آنها بیمناك باشند. از جمله این نافهمی درمیان ایشان رواج میداشته كه هر كسی كه دارایی اندوخت ، یا فرزندان بسیاری پیدا كرد ، یا سرداری در چند جنگ فیروز درآمد ، خدایان باو رشك برند و آسیب و آزار دریغ ندارند. از نافهمی چنین بیمی بخود راه داده آنگاه برای چاره چنان اندیشیده بودند كه با دادن ارمغانهایی از رشك و خشم خدایان جلو گیرند و خود را از آسیب و زیان نگه دارند. اینبود كسی كه توانگر میشده بایستی سهمی از داراك خود بنام خدایان جدا گرداند و به پرستشگاه برد. كسی كه دارای چند فرزند میبوده یكی از آنها را ـ دختر یا پسر ـ برگزیده بپرستاری در پرستشگاه میگمارده. سرداری كه از جنگ با فیروزی بازمیگشته بخشی از كالاهای تاراجی را ویژهی خدایان میگردانیده.
1ـ Mythology - و
2ـ دیونیسوس : خدای باده - و
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش یکم : زبونیهای گذشتگان)
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی چهار از چهار)
ایرانیان اگر بازماندههای قرنهای زبونی را پایمال نسازند از زبونی ایمن نخواهند گردید! كسانی كه در دور مغول برخاستهاند و در برابر آن خونخواریها همه خرسندی نمودهاند باید بازماندههای شوم آنان را پایمال ساخت! آنان كه در زمان تیمور زیسته و بر آن پلیدیها خرده نگرفتهاند باید نشان از ایشان بازنگزاشت.
آن كسانی كه آن بدبختیها را با دیده دیده و یا از نزدیك شنیدهاند و خون آنان بجوش نیامده از خرد و مردمی دور بودهاند و هر آنچه گفته و نگاشتهاند و هر كیش یا فلسفهای از خود بیادگار گزاردهاند در این دورهی فیروزی باید همه را از میان برداشت.
ما را از گذشته دو چیز بس : غیرت ایرانیگری ، دین مسلمانی! (1) از این گذشته هرچه هست باید زیر پا انداخت.
آن غیرت ایرانیگری كه درفش هخامنشیان را تا آنسوی رود دانوب كشانید. آن غیرتی كه در برابر آرزوی جهانگیری رومیان سدهای آهنین پدید آورد. آن غیرتی كه در برابر عرب خونینترین میدانها را برپا ساخت و تنها با نیروی خدایی اسلام بود كه برابری نتوانست. آن غیرتی كه دستگاه شوم بنیامیه را درچید. آن غیرتی كه یعقوب لیث و جلالالدین خوارزمشاه و شمسالدین خطیب و شاهمنصور پدید آورد. آن غیرتی كه شاهعباس و نادر را برانگیخت. آن غیرتی كه امروز این دورهی آزادی و فیروزی را بروی ما گشاده.
از دین اسلام نیز جز سرچشمهی آن را نمیخواهیم و هرگز به پندارهای دیگران و كشمكشهای بیجای این و آن نخواهیم پرداخت. (2)
اینست توشههایی كه باید برای راه آینده برداشت.
پابرگیها :
1ـ در چهل سال گذشته یکی از چیزهایی که لگدمال گردید نام پاک اسلام و دینداری بود. ملایان که چهل سال جز سخنفروشی و دینفروشی کاری نکردند پیاپی بجای آنکه بگویند «شیعیگری» یا «دکان ما» ، نام اسلام را بزبان آوردند و چون گفتههاشان سراپا بیخردی و دروغ و ریا بود ، دینداری موهون و نام اسلام در چشم مردمان بس خوار گردید.
2ـ کسروی را دشمن اسلام شناسانیدهاند. چنین سخنی مایهی گمراهیست و شرحی درمیباید. در اینجا شرح کوتاهی میآوریم ولی خوانندهی حقیقتجو باید باین بس نکرده کتابهایش را بخواند. او میگوید : اسلام دو تاست. یکی اسلامی که پاکمرد عرب بنیاد گزارد و مردم پراکندهی عرب را که دشمن یکدیگر بودند متحد کرد و نیمی از جهان را زیر پرچم آن دین گرد آورد. دیگری اسلامی که امروز هست و مسلمانان به دهها تیره بخش گردیده هر یک زندگانی نژادی خود را پیش گرفته درمیان خود نیز دهها دشمنی و کینهورزی دارند و در همان حال از پسماندهترین تودهها بشمارند.
هر دینی باید با گمراهیهای زمانش نبرد کرده آنها را براندازد. آن اسلام با بتپرستی که تنها گمراهی زمانش بود نبردید و آن را برانداخت و همه را بیک شاهراه درآورد. ولی سپس دهها گمراهی دیگری که امروز نیز رواج میدارد پدید آمد و باسلام درآمیخت : از فلسفهی یونان ، صوفیگری ، خراباتیگری ، شیعیگری و بهائیگری گرفته تا «اژدها گمراهیِ» روزگار ما ـ مادّیگری. نتیجه آنکه امروز دهها گمراهی کهن و نو بر سر راه جهانیان است که اسلام آنها را برانداختن نمیتواند. زیرا دینِ این زمان نیست. زمانش گذشته است. از آن اسلام هرچه مانده نه دین بلکه بیدینیست زیرا این اسلامنام ، خود کانون دهها گمراهیست.
با اینهمه ، گمراهیها بنیاد دین را بهم نتواند زد. بنیاد دین نه چیزیست که کهنه و نو گردد. بنیاد اسلام و «پاکدینی» یکیست. پاکدینی آیینی است که جهانیان را از گمراهیها میرهاند. بنیاد همهی دینها یکیست. در اینجا نیز مقصود بنیاد اسلام میباشد.
.
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی چهار از چهار)
ایرانیان اگر بازماندههای قرنهای زبونی را پایمال نسازند از زبونی ایمن نخواهند گردید! كسانی كه در دور مغول برخاستهاند و در برابر آن خونخواریها همه خرسندی نمودهاند باید بازماندههای شوم آنان را پایمال ساخت! آنان كه در زمان تیمور زیسته و بر آن پلیدیها خرده نگرفتهاند باید نشان از ایشان بازنگزاشت.
آن كسانی كه آن بدبختیها را با دیده دیده و یا از نزدیك شنیدهاند و خون آنان بجوش نیامده از خرد و مردمی دور بودهاند و هر آنچه گفته و نگاشتهاند و هر كیش یا فلسفهای از خود بیادگار گزاردهاند در این دورهی فیروزی باید همه را از میان برداشت.
ما را از گذشته دو چیز بس : غیرت ایرانیگری ، دین مسلمانی! (1) از این گذشته هرچه هست باید زیر پا انداخت.
آن غیرت ایرانیگری كه درفش هخامنشیان را تا آنسوی رود دانوب كشانید. آن غیرتی كه در برابر آرزوی جهانگیری رومیان سدهای آهنین پدید آورد. آن غیرتی كه در برابر عرب خونینترین میدانها را برپا ساخت و تنها با نیروی خدایی اسلام بود كه برابری نتوانست. آن غیرتی كه دستگاه شوم بنیامیه را درچید. آن غیرتی كه یعقوب لیث و جلالالدین خوارزمشاه و شمسالدین خطیب و شاهمنصور پدید آورد. آن غیرتی كه شاهعباس و نادر را برانگیخت. آن غیرتی كه امروز این دورهی آزادی و فیروزی را بروی ما گشاده.
از دین اسلام نیز جز سرچشمهی آن را نمیخواهیم و هرگز به پندارهای دیگران و كشمكشهای بیجای این و آن نخواهیم پرداخت. (2)
اینست توشههایی كه باید برای راه آینده برداشت.
پابرگیها :
1ـ در چهل سال گذشته یکی از چیزهایی که لگدمال گردید نام پاک اسلام و دینداری بود. ملایان که چهل سال جز سخنفروشی و دینفروشی کاری نکردند پیاپی بجای آنکه بگویند «شیعیگری» یا «دکان ما» ، نام اسلام را بزبان آوردند و چون گفتههاشان سراپا بیخردی و دروغ و ریا بود ، دینداری موهون و نام اسلام در چشم مردمان بس خوار گردید.
2ـ کسروی را دشمن اسلام شناسانیدهاند. چنین سخنی مایهی گمراهیست و شرحی درمیباید. در اینجا شرح کوتاهی میآوریم ولی خوانندهی حقیقتجو باید باین بس نکرده کتابهایش را بخواند. او میگوید : اسلام دو تاست. یکی اسلامی که پاکمرد عرب بنیاد گزارد و مردم پراکندهی عرب را که دشمن یکدیگر بودند متحد کرد و نیمی از جهان را زیر پرچم آن دین گرد آورد. دیگری اسلامی که امروز هست و مسلمانان به دهها تیره بخش گردیده هر یک زندگانی نژادی خود را پیش گرفته درمیان خود نیز دهها دشمنی و کینهورزی دارند و در همان حال از پسماندهترین تودهها بشمارند.
هر دینی باید با گمراهیهای زمانش نبرد کرده آنها را براندازد. آن اسلام با بتپرستی که تنها گمراهی زمانش بود نبردید و آن را برانداخت و همه را بیک شاهراه درآورد. ولی سپس دهها گمراهی دیگری که امروز نیز رواج میدارد پدید آمد و باسلام درآمیخت : از فلسفهی یونان ، صوفیگری ، خراباتیگری ، شیعیگری و بهائیگری گرفته تا «اژدها گمراهیِ» روزگار ما ـ مادّیگری. نتیجه آنکه امروز دهها گمراهی کهن و نو بر سر راه جهانیان است که اسلام آنها را برانداختن نمیتواند. زیرا دینِ این زمان نیست. زمانش گذشته است. از آن اسلام هرچه مانده نه دین بلکه بیدینیست زیرا این اسلامنام ، خود کانون دهها گمراهیست.
با اینهمه ، گمراهیها بنیاد دین را بهم نتواند زد. بنیاد دین نه چیزیست که کهنه و نو گردد. بنیاد اسلام و «پاکدینی» یکیست. پاکدینی آیینی است که جهانیان را از گمراهیها میرهاند. بنیاد همهی دینها یکیست. در اینجا نیز مقصود بنیاد اسلام میباشد.
.