🔸 آقای مرادی مراغهای در پاسخ این سخن منطقی که «هر کتابسوزی ملازمه با آدمسوزی ندارد و یک گواه روشن آن برنامه «نازیزدایی» متفقین میباشد»، چیزهایی گفته که ناآگاهی و نادرستی خود را توأم نمایش داده. فشرده پاسخ او اینست که : «کار متفقین موقتی و در شرایط جنگی بوده و امروز چنان برنامهای نیست و درباره نازیسم هم آزادی هست.» این پاسخ ما نبود، زیرا بهرروی -خواه موقتی خواه دائمی- کتابسوزی متفقین به آدمسوزی نهانجامید و پوچی عنوان گفتار آقای مرادی از این نمونه روشن گردید. از این گذشته، همین پاسخ نیز غلط است.
🔸 «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
🔸 بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم.
.
🔸 «نازیسم» همچنان در قانونهای آلمان با قدغنهایی روبرو میباشد و کشورهای اروپایی نیز آن قانونها را ناسازگار با «حقوق بشر» نمیشناسند، چنانکه رأی سال 2018 دیوان اروپایی حقوق بشر در پرونده NIX v. GERMANY یکی از واپسین نمونههای آنست. نتیجه اینکه گفته شود، نازیسم امروز آزاد هست یک سخن نادرست دیگری میباشد. پس بهتر است آقای مرادی، کارل پوپر و اربابانش را هم برخ ما نکشد.
🔸 بهرروی ما را کاری با دیگران نیست. ما در پی سرفرازی و پیشرفت میهن خود میباشیم و باید با جلوگیرهای آن نبرد نماییم.
.
✴️ 🖌 احمد کسروی ، سیزدهم مرداد ، 1323
🔸 یک چیز شگفتتر اینست که برخی از آنهایی که آشکاره خود را بهبیگانگان بستهاند و بسود آنها میکوشند چنین دروغی را بما میبندند.
🔸 این داستان جستاری را در روانشناسی بما روشن میگرداند. کسی که بکار پستی برخاست چنین خواهد که دیگران را نیز همرنگ خود نشان دهد و از این راه از شرمندگی و سرافکندگی خود بکاهد.
🔸کسانی که در ادارهها از پول دولت میدزدند و گرفتار شده بدیوان کیفر آورده میشوند همیشه دیدهایم چنین میگویند : «تنها من نیستم که دزدی کردهام. همهی رؤسای ادارات دزدی میکنند ! همهی اعضا دزدی میکنند. منتها دزدی من گرفته شده. ولی دزدی دیگران در پرده مانده».
🔸 زنان بدکار همیشه چنین بهانه آورند : «تنها منم که این کار را میکنم؟!. فلان زن هم چنین است. بهمان زن هم چنانست».
🔸 بادهخواران نیز چنین بهانهها بسیار آوردهاند :
«گر حکم شود که مست گیرند *** در شهر هر آنچه هست گیرند».
🔸 یک چیز شگفتتر اینست که برخی از آنهایی که آشکاره خود را بهبیگانگان بستهاند و بسود آنها میکوشند چنین دروغی را بما میبندند.
🔸 این داستان جستاری را در روانشناسی بما روشن میگرداند. کسی که بکار پستی برخاست چنین خواهد که دیگران را نیز همرنگ خود نشان دهد و از این راه از شرمندگی و سرافکندگی خود بکاهد.
🔸کسانی که در ادارهها از پول دولت میدزدند و گرفتار شده بدیوان کیفر آورده میشوند همیشه دیدهایم چنین میگویند : «تنها من نیستم که دزدی کردهام. همهی رؤسای ادارات دزدی میکنند ! همهی اعضا دزدی میکنند. منتها دزدی من گرفته شده. ولی دزدی دیگران در پرده مانده».
🔸 زنان بدکار همیشه چنین بهانه آورند : «تنها منم که این کار را میکنم؟!. فلان زن هم چنین است. بهمان زن هم چنانست».
🔸 بادهخواران نیز چنین بهانهها بسیار آوردهاند :
«گر حکم شود که مست گیرند *** در شهر هر آنچه هست گیرند».
🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی دو از دو)
این است نمونهای از منقولات و مشهودات یکی از بزرگان صوفیه که مبنا و اساس غالب مسالک مشهودهی صوفیهی امروزهی ایران بدو منتهی میشود! ای کاش آنانی که از شما راجع بتخطئهی آنها شکایت دارند جوابی برای این قبیل مطالب که مربوط بوحدت وجود که بقول ایشان مسئلهی علمی است تهیه میکردند.
دربارهی اسپرتیستهای تهران که اشاره فرمودهاید اگر مقتضی بدانید جا دارد شرح بیشتری دربارهی آنها مرقوم دارید که معلوم شود غرض و مقصد ایشان از انتشار و اشاعه مذهب تناسخ و حلول چیست که باین صراحت در یکی از جراید مهمهی تهران ترهات و مهملات خود را نگاشته و انتشار میدادند و بر اشخاص دور از مرکز معلوم است خواندن این قبیل مطالب خالی از تأثیر نیست با اینکه مخالف دین اسلامی و برخلاف عقل و دانش است.
پیداست گفتن و نوشتن اینکه فلان بچه یا فلان شخص آمدن خود را در دفعه دیگر بخاطر داشته و خصوصیات آن موقع را باسم و رسم بیان میکرده جز بازی کردن با عقول مردم چیزی نیست و این چنین افسانههایی را مبنای این عقاید قرار دادن کاشف از تباهی خرد و دانش یا اخلاق گوینده است.
راجع بشعر و شعرا حیرت دارم چرا باید نگارشات پر از مغز و حقیقت در اشخاص ایجاد رنجش کند؟ شکی نیست شعر از جهت اینکه دارای سجع و قافیه و وزن و محسنات بدیعی است مؤثرتر است در نفس و برای فراگرفتن در خاطر و بسهولت حفظ کردن آسانتر است و از این جهت مزیت و رجحان بر نثر دارد. پس هر شعری که در نصایح و اخلاق و علوم و برای تهذیب اخلاق مردم سروده باشند درخور تحسین و گویندهی آن مستوجب احترام است و هر شعری که بخلاف آن سروده باشد که مضیع اخلاق و عادت مردم یا در مدح مذموم یا ذم اشخاص قابل مدح یا در توصیف باده و ساده و ازین قبیل باشد باز نظر بعلت فوق بمراتب بدتر از نثر و بگویندهی آن جز بیهودهگو و یاوهسرا نامی نمیشود نهاد.
آذر ـ چالشُتُر ـ وحدت
.
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری ـ 2 (تکهی دو از دو)
این است نمونهای از منقولات و مشهودات یکی از بزرگان صوفیه که مبنا و اساس غالب مسالک مشهودهی صوفیهی امروزهی ایران بدو منتهی میشود! ای کاش آنانی که از شما راجع بتخطئهی آنها شکایت دارند جوابی برای این قبیل مطالب که مربوط بوحدت وجود که بقول ایشان مسئلهی علمی است تهیه میکردند.
دربارهی اسپرتیستهای تهران که اشاره فرمودهاید اگر مقتضی بدانید جا دارد شرح بیشتری دربارهی آنها مرقوم دارید که معلوم شود غرض و مقصد ایشان از انتشار و اشاعه مذهب تناسخ و حلول چیست که باین صراحت در یکی از جراید مهمهی تهران ترهات و مهملات خود را نگاشته و انتشار میدادند و بر اشخاص دور از مرکز معلوم است خواندن این قبیل مطالب خالی از تأثیر نیست با اینکه مخالف دین اسلامی و برخلاف عقل و دانش است.
پیداست گفتن و نوشتن اینکه فلان بچه یا فلان شخص آمدن خود را در دفعه دیگر بخاطر داشته و خصوصیات آن موقع را باسم و رسم بیان میکرده جز بازی کردن با عقول مردم چیزی نیست و این چنین افسانههایی را مبنای این عقاید قرار دادن کاشف از تباهی خرد و دانش یا اخلاق گوینده است.
راجع بشعر و شعرا حیرت دارم چرا باید نگارشات پر از مغز و حقیقت در اشخاص ایجاد رنجش کند؟ شکی نیست شعر از جهت اینکه دارای سجع و قافیه و وزن و محسنات بدیعی است مؤثرتر است در نفس و برای فراگرفتن در خاطر و بسهولت حفظ کردن آسانتر است و از این جهت مزیت و رجحان بر نثر دارد. پس هر شعری که در نصایح و اخلاق و علوم و برای تهذیب اخلاق مردم سروده باشند درخور تحسین و گویندهی آن مستوجب احترام است و هر شعری که بخلاف آن سروده باشد که مضیع اخلاق و عادت مردم یا در مدح مذموم یا ذم اشخاص قابل مدح یا در توصیف باده و ساده و ازین قبیل باشد باز نظر بعلت فوق بمراتب بدتر از نثر و بگویندهی آن جز بیهودهگو و یاوهسرا نامی نمیشود نهاد.
آذر ـ چالشُتُر ـ وحدت
.
بدبختی توده و ریشهی آن 9.pdf
424.7 KB
🔸 بدبختی توده و ریشهی آن
🔅 بخش نهم
🔹 کلمات بنده و چاکر از کی بایران وارد شده؟!
🔹 چرا خردها از کار افتاده
🔹 دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔅 بخش نهم
🔹 کلمات بنده و چاکر از کی بایران وارد شده؟!
🔹 چرا خردها از کار افتاده
🔹 دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
✴️ 📖 🖌 احمد کسروی ، دادگاه
🔸 فروغی آن مرد بدخواه كهنكار كه پس از سوم شهريور نخستين كابينه را او پديد آورد، چون در كار خود استوار گرديد، گام نخستش در راه سياست شوم آن بود كه گردنكشان ايلها را كه در زمان رضاشاه كوچانيده و در شهرهايی نشيمن داده بودند بسر جايشان باز گردانيد. بازگردانيد كه بروند و نافرمانی و ياغيگری آغازند.
🔸 گام دومش اين بود كه برای بازگشتن ملايان و روضهخوانان و زنجيرزنان و قمهزنان و گلمولاها زمينه چيده، در نشست نخستی كه روزنامهنويسان را پذيرفته بود چنين گفت : « باید به مسئله دين هم اهميت داد. در بيست سال گذشته يكی هم دين از ميان رفت». نزدیک باین سخنانی گفت كه از فردای آن روز برخی از روزنامههای مزدور بهمقاله نويسی از دين برخاستند. در همان روزها بود كه برای راديوی ايران كه افزاری در راه آن سياست شوم شده بود ، آخوند ياوه گويی را مزدور گرفتند. ...
🔸 فروغی نام دين ميبرد در حالی كه خودش از بيدينترين كسان ميبود. نميگويم: نماز نميخواند و روزه نميگرفت و با آن دارايی هنگفت به مكه نرفته بود، اينها چيزهای كوچكيست. ميگويم: كمترين نشانی از نيكخواهی و دلسوزی به مردم در دل اين جهودزاده نميبود. ...
.
🔸 فروغی آن مرد بدخواه كهنكار كه پس از سوم شهريور نخستين كابينه را او پديد آورد، چون در كار خود استوار گرديد، گام نخستش در راه سياست شوم آن بود كه گردنكشان ايلها را كه در زمان رضاشاه كوچانيده و در شهرهايی نشيمن داده بودند بسر جايشان باز گردانيد. بازگردانيد كه بروند و نافرمانی و ياغيگری آغازند.
🔸 گام دومش اين بود كه برای بازگشتن ملايان و روضهخوانان و زنجيرزنان و قمهزنان و گلمولاها زمينه چيده، در نشست نخستی كه روزنامهنويسان را پذيرفته بود چنين گفت : « باید به مسئله دين هم اهميت داد. در بيست سال گذشته يكی هم دين از ميان رفت». نزدیک باین سخنانی گفت كه از فردای آن روز برخی از روزنامههای مزدور بهمقاله نويسی از دين برخاستند. در همان روزها بود كه برای راديوی ايران كه افزاری در راه آن سياست شوم شده بود ، آخوند ياوه گويی را مزدور گرفتند. ...
🔸 فروغی نام دين ميبرد در حالی كه خودش از بيدينترين كسان ميبود. نميگويم: نماز نميخواند و روزه نميگرفت و با آن دارايی هنگفت به مكه نرفته بود، اينها چيزهای كوچكيست. ميگويم: كمترين نشانی از نيكخواهی و دلسوزی به مردم در دل اين جهودزاده نميبود. ...
.
✴️ فروغی و ستایشگرانش
🔶 بگفته سعدی اینها همه خواجهتاشانند
🔶 من و تو هر دو خواجهتاشانیم *** بنده بارگاه سلطانیم
.
🔶 بگفته سعدی اینها همه خواجهتاشانند
🔶 من و تو هر دو خواجهتاشانیم *** بنده بارگاه سلطانیم
.
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 خواهران گرامی (تکهی یک از یک)
نوشتهی یک بانو
در این هنگام که خامهی توانای نویسندهی پرچم و پیمان با بیهودهگویی شاعران نبرد میکند بر ما بانوان نیز لازم است که اظهار قدردانی نماییم برای اینکه اولاً مردهای ما را از پیروی خراباتیان که نامردیهای دیگری دربر دارد بازمیدارد و آنان را بشاهراه زندگی و مردانگی رهبری میکند. دوم آنکه شعرا با کمال بیپروایی و بدون اینکه از روی خواهر و مادر خود شرم کنند عنوانهای قبیح دیگری دربارهی زنان نمودهاند.
مثلاً یکی از آنان میگوید : «زن و اژدها هر دو در خاک به» و گویندهی بیخرد این اندازه ندانسته که اگر زن نبود او هم وجود خارجی پیدا نمیکرد که نان مفت بخورد و چنین یاوهای بگوید و دیگری از آنان میگوید :
مرد دانا نکند خود بجهان میل سه کار
تا تن و جانش ز آفات سلامت باشد
و یکی از آن کارها را نگرفتن زن دانسته که میگوید :
زن نگیرد اگرش دختر قیصر بدهند
و این گفتار بیهوده تا چندی پیش که آقای کسروی معنی شعر و شاعری را باز نکرده بودند یک ابتکار ادبی شمرده میشد و کسی پیدا نشدی که بگوید اگر همهی مردان پیروی از این بیهودهگوها کنند و زن نگیرند جز نابودی آدمیزاد چه خواهد بود و دیگری از آنان بیشرمی را بجایی رسانیده که خواهر و مادر خود را مانند سالنامه دانسته و بشوهر آنان سفارش میکند که :
زنی نو کن ای خواجه هر نوبهار
که تقویم پارینه ناید بکار
ببینید بیشرمی را بکجا رسانیدهاند که زنان را مانند تقویم بجامعه معرفی میکنند و از اینگونه اشعار که اهانت بعالم زنان است در کتب بیشتری از این یاوهگویان دیده میشود و من عقیده دارم که باید یک صف بسیار بزرگی از بانوان برای پشتیبانی در گفتارهای راهنمای جهانیان یعنی آقای کسروی تشکیل دهیم.
لار ـ احترام
پرچم : ما خشنودیم بانو احترام باین شرح مبادرت ورزیدهاند. ما چنانکه بارها نوشتهایم برآنیم که باید بانوان در پی بردن بحقایق زندگانی و کوشش به برانداختن بدیها و ناپاکیهای جهان با ما همراهی نمایند و هر مردی از ما باید بکوشد تا زنانِ خاندان خود را باین همراهی بکشاند و خشنودیم که آقای آگاه باین کار برخاستهاند. چند تن از بانوان دانشمند درمیان خوانندگان پیمان و پرچم هستند ولی بانو احترام نخستین بانوییست که بنوشتن مبادرت مینماید. راستی آنست که در نبرد با شاعرانِ تردامن بانوان باید بیش از مردان بکوشند زیرا آن ناپاکیها که شاعران برواجش کوشیدهاند بیش از همه بیاحترامی ببانوان میباشد و من امیدمندم نوشتههایی از دیگر بانوان نیز برسد.
در کشوری که باب پنجم گلستان هست و در دبستانها درس خوانده میشود بانوان نباید آرام بنشینند.
(پرچم روزانه شمارهی 187)
.
🔸 خواهران گرامی (تکهی یک از یک)
نوشتهی یک بانو
در این هنگام که خامهی توانای نویسندهی پرچم و پیمان با بیهودهگویی شاعران نبرد میکند بر ما بانوان نیز لازم است که اظهار قدردانی نماییم برای اینکه اولاً مردهای ما را از پیروی خراباتیان که نامردیهای دیگری دربر دارد بازمیدارد و آنان را بشاهراه زندگی و مردانگی رهبری میکند. دوم آنکه شعرا با کمال بیپروایی و بدون اینکه از روی خواهر و مادر خود شرم کنند عنوانهای قبیح دیگری دربارهی زنان نمودهاند.
مثلاً یکی از آنان میگوید : «زن و اژدها هر دو در خاک به» و گویندهی بیخرد این اندازه ندانسته که اگر زن نبود او هم وجود خارجی پیدا نمیکرد که نان مفت بخورد و چنین یاوهای بگوید و دیگری از آنان میگوید :
مرد دانا نکند خود بجهان میل سه کار
تا تن و جانش ز آفات سلامت باشد
و یکی از آن کارها را نگرفتن زن دانسته که میگوید :
زن نگیرد اگرش دختر قیصر بدهند
و این گفتار بیهوده تا چندی پیش که آقای کسروی معنی شعر و شاعری را باز نکرده بودند یک ابتکار ادبی شمرده میشد و کسی پیدا نشدی که بگوید اگر همهی مردان پیروی از این بیهودهگوها کنند و زن نگیرند جز نابودی آدمیزاد چه خواهد بود و دیگری از آنان بیشرمی را بجایی رسانیده که خواهر و مادر خود را مانند سالنامه دانسته و بشوهر آنان سفارش میکند که :
زنی نو کن ای خواجه هر نوبهار
که تقویم پارینه ناید بکار
ببینید بیشرمی را بکجا رسانیدهاند که زنان را مانند تقویم بجامعه معرفی میکنند و از اینگونه اشعار که اهانت بعالم زنان است در کتب بیشتری از این یاوهگویان دیده میشود و من عقیده دارم که باید یک صف بسیار بزرگی از بانوان برای پشتیبانی در گفتارهای راهنمای جهانیان یعنی آقای کسروی تشکیل دهیم.
لار ـ احترام
پرچم : ما خشنودیم بانو احترام باین شرح مبادرت ورزیدهاند. ما چنانکه بارها نوشتهایم برآنیم که باید بانوان در پی بردن بحقایق زندگانی و کوشش به برانداختن بدیها و ناپاکیهای جهان با ما همراهی نمایند و هر مردی از ما باید بکوشد تا زنانِ خاندان خود را باین همراهی بکشاند و خشنودیم که آقای آگاه باین کار برخاستهاند. چند تن از بانوان دانشمند درمیان خوانندگان پیمان و پرچم هستند ولی بانو احترام نخستین بانوییست که بنوشتن مبادرت مینماید. راستی آنست که در نبرد با شاعرانِ تردامن بانوان باید بیش از مردان بکوشند زیرا آن ناپاکیها که شاعران برواجش کوشیدهاند بیش از همه بیاحترامی ببانوان میباشد و من امیدمندم نوشتههایی از دیگر بانوان نیز برسد.
در کشوری که باب پنجم گلستان هست و در دبستانها درس خوانده میشود بانوان نباید آرام بنشینند.
(پرچم روزانه شمارهی 187)
.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 عید قربان
🔸 بخشی از کتاب «در پیرامون جانوران» (تکهی 1 از 3)
از چیزهایی كه باید در پیرامونش گفتگو كرد قربانیست. دربارهی آن از دو رو سخنانی هست : یكی آنكه قربانی چه معنی دارد؟.. مگر خدا از كشتن گوسفند و گاو خوشش میآید كه كسی نذر كند اگر فلان كار شد گوسفندی كشم؟!.. آن شنیدهاید كه اصغر بروجردی ، آن مرد تیرهدرون ، كه بچهها را میفریفته و با خود میبرده و پس از زشتكاری میكشته ، چون گرفتار شده محكوم گردیده بود ، هنگامی كه بپای دارش میبردهاند میگفته : «من نذر كرده بودم اگر از این بلا خلاص شدم در حضرت عبدالعظیم گوسفندی به نذر حضرت عباس بكشم». آن كارهای زشتش و این هم نذرش. دیگری اینكه چگونه اسلام به قربانی دستور داده؟!.. یكی از ایرادهای بزرگ باسلام قربانیهاییست كه در مكه میشود. در یك روز از نیم ملیون تا یك ملیون گوسفند و شتر را از یكسو سر میبرند و از یكسو برای آنكه نگندد و بیماریها پدید نیاورد بیدرنگ گودالی كنده زیر خاك نهان میگردانند ـ باین چه نامی توان داد؟!. گوسفند اگر كالاست (چنانكه فهمیدهی دیگران میباشد) باید ارجش دانست و بدانسان تباهش نگردانید و اگر كالا نیست و آفریدهی جداسریست (چنانكه فهمیدهی ما میباشد) باید بآن اندازه ستمِ بیهوده سزا نشمرد. پس چه رازی داشته كه اسلام دستور آن را داده؟!.
باید دانست كه قربانی از پدیدآوردههای اسلام نیست. قربانی از پیش از آن میبوده و اسلام چون نتوانسته آن را براندازد باین بس كرده كه شكلش را دیگر گرداند. قربانی بازمانده از زمانهای بتپرستی بوده و ما اگر بخواهیم تاریخچهی آن را روشن گردانیم باید كمی هم از بتپرستی سخن رانیم.
چنانكه بارها گفتهایم بتپرستی كه مردمان باستان گرفتار آن بودهاند معنایش نشناختن جهان و كارهای آن میبوده. باین معنی چون باین جهان نگریسته از گردش آن سر در نیاورده و شُوند كارهایش را نمیدانستهاند درمیماندهاند و یک نافهمیشان این میبوده كه جهان را یک دستگاه نشناخته دستهای گوناگونی را در آن كارگر میشماردهاند.
مثلاً چون بچه را میدیدهاند كه زاییده میشود و بزرگ میگردد و از آنسو ناگهان بیمار گردیده میمیرد ، آن زاییده شدن و بزرگ گردیدن را با این بیمار شدن و مردن سازگار نشناخته نمیتوانستهاند باور كنند كه هر دو از یك سرچشمه است. همچنان باران را میدیدهاند كه میبارد و كشتها را میپرورد و میرویاند و از آنسو تگرگی باریده آنها را میكوبد و نابود میگرداند و این دو را هم آخشیج[=ضد] یكدیگر میشناختهاند.
در نتیجهی اینها گروهی در جهان دو دست را كارگر دیده به دو خدا ـ یكی خدای نیكوكار یا یزدان ، دیگری خدای بدكار یا اهریمن ـ باور میداشتهاند. (از جمله ایرانیان باستان باین باور میبودهاند). گروهی باین اندازه هم بس نكرده برای هر رشته از كارها خدای جدایی از پندار خود پدید میآوردهاند. مثلاً برای دریا و كارهای آن خدایی ، برای جنگ و فیروزی و نافیروزی خدایی ، برای كشت و كار و گلهداری خدایی میپنداشتهاند. اگر متولوجی1 یونان را بخوانیم برای بادهگساری و خوشگذرانی نیز خدایی جداگانه میداشتهاند.2
این بوده راز بتپرستی. از سوی دیگر اینان خدایانی را كه از پندار خود پدید میآوردهاند هر یكی را دارای خیمهای آدمی ـ خشم ، رشك ، كینه ، خودخواهی و مانند اینها ـ میشماردهاند. این لغزش دیگری از ایشان میبوده و نتیجهی این لغزش آن میشده كه همیشه از خدایان بترسند و از خشم و رشک و كینهی آنها بیمناك باشند. از جمله این نافهمی درمیان ایشان رواج میداشته كه هر كسی كه دارایی اندوخت ، یا فرزندان بسیاری پیدا كرد ، یا سرداری در چند جنگ فیروز درآمد ، خدایان باو رشك برند و آسیب و آزار دریغ ندارند. از نافهمی چنین بیمی بخود راه داده آنگاه برای چاره چنان اندیشیده بودند كه با دادن ارمغانهایی از رشك و خشم خدایان جلو گیرند و خود را از آسیب و زیان نگه دارند. اینبود كسی كه توانگر میشده بایستی سهمی از داراك خود بنام خدایان جدا گرداند و به پرستشگاه برد. كسی كه دارای چند فرزند میبوده یكی از آنها را ـ دختر یا پسر ـ برگزیده بپرستاری در پرستشگاه میگمارده. سرداری كه از جنگ با فیروزی بازمیگشته بخشی از كالاهای تاراجی را ویژهی خدایان میگردانیده.
1ـ Mythology - و
2ـ دیونیسوس : خدای باده - و
.
🔸 بخشی از کتاب «در پیرامون جانوران» (تکهی 1 از 3)
از چیزهایی كه باید در پیرامونش گفتگو كرد قربانیست. دربارهی آن از دو رو سخنانی هست : یكی آنكه قربانی چه معنی دارد؟.. مگر خدا از كشتن گوسفند و گاو خوشش میآید كه كسی نذر كند اگر فلان كار شد گوسفندی كشم؟!.. آن شنیدهاید كه اصغر بروجردی ، آن مرد تیرهدرون ، كه بچهها را میفریفته و با خود میبرده و پس از زشتكاری میكشته ، چون گرفتار شده محكوم گردیده بود ، هنگامی كه بپای دارش میبردهاند میگفته : «من نذر كرده بودم اگر از این بلا خلاص شدم در حضرت عبدالعظیم گوسفندی به نذر حضرت عباس بكشم». آن كارهای زشتش و این هم نذرش. دیگری اینكه چگونه اسلام به قربانی دستور داده؟!.. یكی از ایرادهای بزرگ باسلام قربانیهاییست كه در مكه میشود. در یك روز از نیم ملیون تا یك ملیون گوسفند و شتر را از یكسو سر میبرند و از یكسو برای آنكه نگندد و بیماریها پدید نیاورد بیدرنگ گودالی كنده زیر خاك نهان میگردانند ـ باین چه نامی توان داد؟!. گوسفند اگر كالاست (چنانكه فهمیدهی دیگران میباشد) باید ارجش دانست و بدانسان تباهش نگردانید و اگر كالا نیست و آفریدهی جداسریست (چنانكه فهمیدهی ما میباشد) باید بآن اندازه ستمِ بیهوده سزا نشمرد. پس چه رازی داشته كه اسلام دستور آن را داده؟!.
باید دانست كه قربانی از پدیدآوردههای اسلام نیست. قربانی از پیش از آن میبوده و اسلام چون نتوانسته آن را براندازد باین بس كرده كه شكلش را دیگر گرداند. قربانی بازمانده از زمانهای بتپرستی بوده و ما اگر بخواهیم تاریخچهی آن را روشن گردانیم باید كمی هم از بتپرستی سخن رانیم.
چنانكه بارها گفتهایم بتپرستی كه مردمان باستان گرفتار آن بودهاند معنایش نشناختن جهان و كارهای آن میبوده. باین معنی چون باین جهان نگریسته از گردش آن سر در نیاورده و شُوند كارهایش را نمیدانستهاند درمیماندهاند و یک نافهمیشان این میبوده كه جهان را یک دستگاه نشناخته دستهای گوناگونی را در آن كارگر میشماردهاند.
مثلاً چون بچه را میدیدهاند كه زاییده میشود و بزرگ میگردد و از آنسو ناگهان بیمار گردیده میمیرد ، آن زاییده شدن و بزرگ گردیدن را با این بیمار شدن و مردن سازگار نشناخته نمیتوانستهاند باور كنند كه هر دو از یك سرچشمه است. همچنان باران را میدیدهاند كه میبارد و كشتها را میپرورد و میرویاند و از آنسو تگرگی باریده آنها را میكوبد و نابود میگرداند و این دو را هم آخشیج[=ضد] یكدیگر میشناختهاند.
در نتیجهی اینها گروهی در جهان دو دست را كارگر دیده به دو خدا ـ یكی خدای نیكوكار یا یزدان ، دیگری خدای بدكار یا اهریمن ـ باور میداشتهاند. (از جمله ایرانیان باستان باین باور میبودهاند). گروهی باین اندازه هم بس نكرده برای هر رشته از كارها خدای جدایی از پندار خود پدید میآوردهاند. مثلاً برای دریا و كارهای آن خدایی ، برای جنگ و فیروزی و نافیروزی خدایی ، برای كشت و كار و گلهداری خدایی میپنداشتهاند. اگر متولوجی1 یونان را بخوانیم برای بادهگساری و خوشگذرانی نیز خدایی جداگانه میداشتهاند.2
این بوده راز بتپرستی. از سوی دیگر اینان خدایانی را كه از پندار خود پدید میآوردهاند هر یكی را دارای خیمهای آدمی ـ خشم ، رشك ، كینه ، خودخواهی و مانند اینها ـ میشماردهاند. این لغزش دیگری از ایشان میبوده و نتیجهی این لغزش آن میشده كه همیشه از خدایان بترسند و از خشم و رشک و كینهی آنها بیمناك باشند. از جمله این نافهمی درمیان ایشان رواج میداشته كه هر كسی كه دارایی اندوخت ، یا فرزندان بسیاری پیدا كرد ، یا سرداری در چند جنگ فیروز درآمد ، خدایان باو رشك برند و آسیب و آزار دریغ ندارند. از نافهمی چنین بیمی بخود راه داده آنگاه برای چاره چنان اندیشیده بودند كه با دادن ارمغانهایی از رشك و خشم خدایان جلو گیرند و خود را از آسیب و زیان نگه دارند. اینبود كسی كه توانگر میشده بایستی سهمی از داراك خود بنام خدایان جدا گرداند و به پرستشگاه برد. كسی كه دارای چند فرزند میبوده یكی از آنها را ـ دختر یا پسر ـ برگزیده بپرستاری در پرستشگاه میگمارده. سرداری كه از جنگ با فیروزی بازمیگشته بخشی از كالاهای تاراجی را ویژهی خدایان میگردانیده.
1ـ Mythology - و
2ـ دیونیسوس : خدای باده - و
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش یکم : زبونیهای گذشتگان)
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی چهار از چهار)
ایرانیان اگر بازماندههای قرنهای زبونی را پایمال نسازند از زبونی ایمن نخواهند گردید! كسانی كه در دور مغول برخاستهاند و در برابر آن خونخواریها همه خرسندی نمودهاند باید بازماندههای شوم آنان را پایمال ساخت! آنان كه در زمان تیمور زیسته و بر آن پلیدیها خرده نگرفتهاند باید نشان از ایشان بازنگزاشت.
آن كسانی كه آن بدبختیها را با دیده دیده و یا از نزدیك شنیدهاند و خون آنان بجوش نیامده از خرد و مردمی دور بودهاند و هر آنچه گفته و نگاشتهاند و هر كیش یا فلسفهای از خود بیادگار گزاردهاند در این دورهی فیروزی باید همه را از میان برداشت.
ما را از گذشته دو چیز بس : غیرت ایرانیگری ، دین مسلمانی! (1) از این گذشته هرچه هست باید زیر پا انداخت.
آن غیرت ایرانیگری كه درفش هخامنشیان را تا آنسوی رود دانوب كشانید. آن غیرتی كه در برابر آرزوی جهانگیری رومیان سدهای آهنین پدید آورد. آن غیرتی كه در برابر عرب خونینترین میدانها را برپا ساخت و تنها با نیروی خدایی اسلام بود كه برابری نتوانست. آن غیرتی كه دستگاه شوم بنیامیه را درچید. آن غیرتی كه یعقوب لیث و جلالالدین خوارزمشاه و شمسالدین خطیب و شاهمنصور پدید آورد. آن غیرتی كه شاهعباس و نادر را برانگیخت. آن غیرتی كه امروز این دورهی آزادی و فیروزی را بروی ما گشاده.
از دین اسلام نیز جز سرچشمهی آن را نمیخواهیم و هرگز به پندارهای دیگران و كشمكشهای بیجای این و آن نخواهیم پرداخت. (2)
اینست توشههایی كه باید برای راه آینده برداشت.
پابرگیها :
1ـ در چهل سال گذشته یکی از چیزهایی که لگدمال گردید نام پاک اسلام و دینداری بود. ملایان که چهل سال جز سخنفروشی و دینفروشی کاری نکردند پیاپی بجای آنکه بگویند «شیعیگری» یا «دکان ما» ، نام اسلام را بزبان آوردند و چون گفتههاشان سراپا بیخردی و دروغ و ریا بود ، دینداری موهون و نام اسلام در چشم مردمان بس خوار گردید.
2ـ کسروی را دشمن اسلام شناسانیدهاند. چنین سخنی مایهی گمراهیست و شرحی درمیباید. در اینجا شرح کوتاهی میآوریم ولی خوانندهی حقیقتجو باید باین بس نکرده کتابهایش را بخواند. او میگوید : اسلام دو تاست. یکی اسلامی که پاکمرد عرب بنیاد گزارد و مردم پراکندهی عرب را که دشمن یکدیگر بودند متحد کرد و نیمی از جهان را زیر پرچم آن دین گرد آورد. دیگری اسلامی که امروز هست و مسلمانان به دهها تیره بخش گردیده هر یک زندگانی نژادی خود را پیش گرفته درمیان خود نیز دهها دشمنی و کینهورزی دارند و در همان حال از پسماندهترین تودهها بشمارند.
هر دینی باید با گمراهیهای زمانش نبرد کرده آنها را براندازد. آن اسلام با بتپرستی که تنها گمراهی زمانش بود نبردید و آن را برانداخت و همه را بیک شاهراه درآورد. ولی سپس دهها گمراهی دیگری که امروز نیز رواج میدارد پدید آمد و باسلام درآمیخت : از فلسفهی یونان ، صوفیگری ، خراباتیگری ، شیعیگری و بهائیگری گرفته تا «اژدها گمراهیِ» روزگار ما ـ مادّیگری. نتیجه آنکه امروز دهها گمراهی کهن و نو بر سر راه جهانیان است که اسلام آنها را برانداختن نمیتواند. زیرا دینِ این زمان نیست. زمانش گذشته است. از آن اسلام هرچه مانده نه دین بلکه بیدینیست زیرا این اسلامنام ، خود کانون دهها گمراهیست.
با اینهمه ، گمراهیها بنیاد دین را بهم نتواند زد. بنیاد دین نه چیزیست که کهنه و نو گردد. بنیاد اسلام و «پاکدینی» یکیست. پاکدینی آیینی است که جهانیان را از گمراهیها میرهاند. بنیاد همهی دینها یکیست. در اینجا نیز مقصود بنیاد اسلام میباشد.
.
🔸 3ـ همیشه نگران آینده باید بود (تکهی چهار از چهار)
ایرانیان اگر بازماندههای قرنهای زبونی را پایمال نسازند از زبونی ایمن نخواهند گردید! كسانی كه در دور مغول برخاستهاند و در برابر آن خونخواریها همه خرسندی نمودهاند باید بازماندههای شوم آنان را پایمال ساخت! آنان كه در زمان تیمور زیسته و بر آن پلیدیها خرده نگرفتهاند باید نشان از ایشان بازنگزاشت.
آن كسانی كه آن بدبختیها را با دیده دیده و یا از نزدیك شنیدهاند و خون آنان بجوش نیامده از خرد و مردمی دور بودهاند و هر آنچه گفته و نگاشتهاند و هر كیش یا فلسفهای از خود بیادگار گزاردهاند در این دورهی فیروزی باید همه را از میان برداشت.
ما را از گذشته دو چیز بس : غیرت ایرانیگری ، دین مسلمانی! (1) از این گذشته هرچه هست باید زیر پا انداخت.
آن غیرت ایرانیگری كه درفش هخامنشیان را تا آنسوی رود دانوب كشانید. آن غیرتی كه در برابر آرزوی جهانگیری رومیان سدهای آهنین پدید آورد. آن غیرتی كه در برابر عرب خونینترین میدانها را برپا ساخت و تنها با نیروی خدایی اسلام بود كه برابری نتوانست. آن غیرتی كه دستگاه شوم بنیامیه را درچید. آن غیرتی كه یعقوب لیث و جلالالدین خوارزمشاه و شمسالدین خطیب و شاهمنصور پدید آورد. آن غیرتی كه شاهعباس و نادر را برانگیخت. آن غیرتی كه امروز این دورهی آزادی و فیروزی را بروی ما گشاده.
از دین اسلام نیز جز سرچشمهی آن را نمیخواهیم و هرگز به پندارهای دیگران و كشمكشهای بیجای این و آن نخواهیم پرداخت. (2)
اینست توشههایی كه باید برای راه آینده برداشت.
پابرگیها :
1ـ در چهل سال گذشته یکی از چیزهایی که لگدمال گردید نام پاک اسلام و دینداری بود. ملایان که چهل سال جز سخنفروشی و دینفروشی کاری نکردند پیاپی بجای آنکه بگویند «شیعیگری» یا «دکان ما» ، نام اسلام را بزبان آوردند و چون گفتههاشان سراپا بیخردی و دروغ و ریا بود ، دینداری موهون و نام اسلام در چشم مردمان بس خوار گردید.
2ـ کسروی را دشمن اسلام شناسانیدهاند. چنین سخنی مایهی گمراهیست و شرحی درمیباید. در اینجا شرح کوتاهی میآوریم ولی خوانندهی حقیقتجو باید باین بس نکرده کتابهایش را بخواند. او میگوید : اسلام دو تاست. یکی اسلامی که پاکمرد عرب بنیاد گزارد و مردم پراکندهی عرب را که دشمن یکدیگر بودند متحد کرد و نیمی از جهان را زیر پرچم آن دین گرد آورد. دیگری اسلامی که امروز هست و مسلمانان به دهها تیره بخش گردیده هر یک زندگانی نژادی خود را پیش گرفته درمیان خود نیز دهها دشمنی و کینهورزی دارند و در همان حال از پسماندهترین تودهها بشمارند.
هر دینی باید با گمراهیهای زمانش نبرد کرده آنها را براندازد. آن اسلام با بتپرستی که تنها گمراهی زمانش بود نبردید و آن را برانداخت و همه را بیک شاهراه درآورد. ولی سپس دهها گمراهی دیگری که امروز نیز رواج میدارد پدید آمد و باسلام درآمیخت : از فلسفهی یونان ، صوفیگری ، خراباتیگری ، شیعیگری و بهائیگری گرفته تا «اژدها گمراهیِ» روزگار ما ـ مادّیگری. نتیجه آنکه امروز دهها گمراهی کهن و نو بر سر راه جهانیان است که اسلام آنها را برانداختن نمیتواند. زیرا دینِ این زمان نیست. زمانش گذشته است. از آن اسلام هرچه مانده نه دین بلکه بیدینیست زیرا این اسلامنام ، خود کانون دهها گمراهیست.
با اینهمه ، گمراهیها بنیاد دین را بهم نتواند زد. بنیاد دین نه چیزیست که کهنه و نو گردد. بنیاد اسلام و «پاکدینی» یکیست. پاکدینی آیینی است که جهانیان را از گمراهیها میرهاند. بنیاد همهی دینها یکیست. در اینجا نیز مقصود بنیاد اسلام میباشد.
.
🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 سخن نابجا چه دارد سود؟ (تکهی یک از یک)
سخن را پایه از مایه است بیمایه فطیر آید
سخنگو گر بود نادان سخنها ناخجیر [خجیر (به پیش یا به زیر خا) = پسندیده] آید
سخن در کفهی نادان ز کم باری است سر بالا
ولی در کفهی دانا همیشه سر بزیر آید
چو طفلی خردسال و پیرمردی سالخوردش دان
سخنهایی که زود آید سخنهایی که دیر آید
سخن رانی درین دوره ز هر کاری است آسانتر
بمیل خویشتن هرکس سخنران و دبیر آید
کسی پابند معنی نیست در گفتارهای خود
براند همچنان سیلی هر آنش در مسیر آید
از این نادانکان کی گفتگوی باثمر خیزد
وزین جولاهکان کی کار دیبا و حریر آید؟!
چرا داننده نسراید سخنهای پر و ساده
که نزد عالی و دانی پسند و دلپذیر آید؟!
چرا بایستی بسرودن سخنهای تهی مغزی
که از هر باره بتواند کس آنرا خردهگیر آید؟!
به پیش نیری خاموش بنشستن از آن بهتر
که حرفی ناسزا خیزد که گفتی ناخجیر آید
سمنان ـ نیری
.
🔸 سخن نابجا چه دارد سود؟ (تکهی یک از یک)
سخن را پایه از مایه است بیمایه فطیر آید
سخنگو گر بود نادان سخنها ناخجیر [خجیر (به پیش یا به زیر خا) = پسندیده] آید
سخن در کفهی نادان ز کم باری است سر بالا
ولی در کفهی دانا همیشه سر بزیر آید
چو طفلی خردسال و پیرمردی سالخوردش دان
سخنهایی که زود آید سخنهایی که دیر آید
سخن رانی درین دوره ز هر کاری است آسانتر
بمیل خویشتن هرکس سخنران و دبیر آید
کسی پابند معنی نیست در گفتارهای خود
براند همچنان سیلی هر آنش در مسیر آید
از این نادانکان کی گفتگوی باثمر خیزد
وزین جولاهکان کی کار دیبا و حریر آید؟!
چرا داننده نسراید سخنهای پر و ساده
که نزد عالی و دانی پسند و دلپذیر آید؟!
چرا بایستی بسرودن سخنهای تهی مغزی
که از هر باره بتواند کس آنرا خردهگیر آید؟!
به پیش نیری خاموش بنشستن از آن بهتر
که حرفی ناسزا خیزد که گفتی ناخجیر آید
سمنان ـ نیری
.
در پیرامون شعر و صوفیگری پی دی اف.pdf
243.2 KB
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری
🔹 پیام ...
🔹 نشخوار سخن
🔹 سخن نابجا چه دارد سود؟
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔹 پیام ...
🔹 نشخوار سخن
🔹 سخن نابجا چه دارد سود؟
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 یکی از گمراهیها صوفیگریست (تکهی یک از سه)
یکی از گمراهیها و گرفتاریها که در ایران از دیرگاهی رواج یافته صوفیگری است. این کیش باندازهای بایران صدمه رسانیده که حد و حصری ندارد و میتوان گفت یکی از علتهای استیلای مغول بایران همین صوفیگری بوده است. آقای کسروی در کتاب «راه رستگاری» که تقریباً خلاصه و فشارهی پیمان در موضوع دین میباشد در گفتار 15 بطور مشروح مبداء و علت پیدایش و جهت پیشرفت و همچنین زیان صوفیگری را بیان نموده و با دلایل دانشمندانه و بخردانه آن را رد کردهاند دیگر در این زمینه جای هیچ گونه گفتگویی باقی نمانده و بنوشتن و گفتن دوباره نیاز نیست ولی چیزی که مرا بنوشتن این گفتار واداشته همانا ایراد بعضی از بیانصافان و مغرضین است که میگویند چون پیمانیان از عرفان (صوفیگری) بیاطلاع میباشند بهمین مناسبت بگفتههای آقای کسروی گوش داده و پیروی از پیمان نمودهاند.
این سخن را جز بغرض و ناآگاهی آنان نتوان بچیز دیگری حمل نمود زیرا هر کسی که با سبک پیمان و بطور کلی با نوشتههای آقای کسروی آشناست میداند که او در هر موضوعی که خواسته سخن گوید یا به هر کیش که ایراد گرفته اول به نحو مجمل و مختصر آن را خلاصه کرده و پس از آن بوده که پاسخ دادهاند. بطوری که چند روز قبل در موضوع جان و روان در پرچم ملاحظه گردید نخست آراء و انظار پیشوایان مادّیگری را بیان کرده و آنوقت مبادرت بجواب نموده بودند این برای اینست که برای کسی جای شبهه و تردیدی باقی نماند و گفتههای پیمان را حمل بر گزافهگویی نکنند. بعلاوه پیمانیان همهشان اهل این کشور هستند و از جای دیگر باینجا نیامدهاند. بقول خودتان در سرزمین عرفان و فلسفه و شعر و شاعری بزرگ شده و نشو و نما یافته و در مدارس این کشور تحصیل کرده و از برنامهی وزارت فرهنگ که قسمت مهم آن بعرفان و فلسفه و شعر و ادبیات تخصیص یافته استفاده نمودهاند.
و از طرفی با صوفیان که در هر شهری ریشه دوانیده و مجلس و محفلی دارند حشر و نشری کرده کم و بیش بمعتقدات و آداب و رسوم آنها پی بردهاند. نگارنده یکی از آنها بودهام که با فِرق مختلفهی صوفیان آشنایی داشته و از نزدیک وضعیت آنها را دیده و اینک مختصری از مشهودات خود را جهت آگاهی خوانندگان درج میکنم.
صوفیان چندین فرقه هستند که مهمترین آنها بقرار زیر است : شاهنعمتاللهی ـ ذهبی ـ بکتاشی ـ نقشبندیه ـ خاکساری. اینها اگرچه در ریشه یکی بوده فعلاً یکی نیستند و هر کدام راهی و پیشوایی جداگانه دارند ، و دائماً با یکدیگر در مجادله بوده و نسبتهایی بهمدیگر میدهند حتا از افتراء و توهین نیز مضایقه ندارند.
هیچ کدام آنها دارای هدف نبوده و آمال ویژهای ندارند و بدستاویز شریعت و طریقت و حقیقت و مکاشفات و مشاهدات عمر خود را با بطالت و کسالت بسر میدهند. قطب شیرازی مرام صوفیگری را در یک بیت شعر گنجانیده :
صمت و جوع و سحر و عزلت ذکری بدوام
ناتمامان جهان را کند این پنج تمام
بنابراین اکثر شبها در مقابر شیوخ و خانقاهها جمع شده و تا صبح بیدار میمانند و اوقات خود را با خواندن مثنوی و حافظ و سعدی و گریه و ناله میگذرانند و اغلب آنها معتاد بتریاک و حشیش و چرس و بنگ هستند و استعمال آن را وسیلهی نفْسکشی و وصول بحقیقت و پیوستن بخدا میدانند. این بود مختصری از عملیات و مرام صوفیان که من مشاهده کردهام.
.
🔸 یکی از گمراهیها صوفیگریست (تکهی یک از سه)
یکی از گمراهیها و گرفتاریها که در ایران از دیرگاهی رواج یافته صوفیگری است. این کیش باندازهای بایران صدمه رسانیده که حد و حصری ندارد و میتوان گفت یکی از علتهای استیلای مغول بایران همین صوفیگری بوده است. آقای کسروی در کتاب «راه رستگاری» که تقریباً خلاصه و فشارهی پیمان در موضوع دین میباشد در گفتار 15 بطور مشروح مبداء و علت پیدایش و جهت پیشرفت و همچنین زیان صوفیگری را بیان نموده و با دلایل دانشمندانه و بخردانه آن را رد کردهاند دیگر در این زمینه جای هیچ گونه گفتگویی باقی نمانده و بنوشتن و گفتن دوباره نیاز نیست ولی چیزی که مرا بنوشتن این گفتار واداشته همانا ایراد بعضی از بیانصافان و مغرضین است که میگویند چون پیمانیان از عرفان (صوفیگری) بیاطلاع میباشند بهمین مناسبت بگفتههای آقای کسروی گوش داده و پیروی از پیمان نمودهاند.
این سخن را جز بغرض و ناآگاهی آنان نتوان بچیز دیگری حمل نمود زیرا هر کسی که با سبک پیمان و بطور کلی با نوشتههای آقای کسروی آشناست میداند که او در هر موضوعی که خواسته سخن گوید یا به هر کیش که ایراد گرفته اول به نحو مجمل و مختصر آن را خلاصه کرده و پس از آن بوده که پاسخ دادهاند. بطوری که چند روز قبل در موضوع جان و روان در پرچم ملاحظه گردید نخست آراء و انظار پیشوایان مادّیگری را بیان کرده و آنوقت مبادرت بجواب نموده بودند این برای اینست که برای کسی جای شبهه و تردیدی باقی نماند و گفتههای پیمان را حمل بر گزافهگویی نکنند. بعلاوه پیمانیان همهشان اهل این کشور هستند و از جای دیگر باینجا نیامدهاند. بقول خودتان در سرزمین عرفان و فلسفه و شعر و شاعری بزرگ شده و نشو و نما یافته و در مدارس این کشور تحصیل کرده و از برنامهی وزارت فرهنگ که قسمت مهم آن بعرفان و فلسفه و شعر و ادبیات تخصیص یافته استفاده نمودهاند.
و از طرفی با صوفیان که در هر شهری ریشه دوانیده و مجلس و محفلی دارند حشر و نشری کرده کم و بیش بمعتقدات و آداب و رسوم آنها پی بردهاند. نگارنده یکی از آنها بودهام که با فِرق مختلفهی صوفیان آشنایی داشته و از نزدیک وضعیت آنها را دیده و اینک مختصری از مشهودات خود را جهت آگاهی خوانندگان درج میکنم.
صوفیان چندین فرقه هستند که مهمترین آنها بقرار زیر است : شاهنعمتاللهی ـ ذهبی ـ بکتاشی ـ نقشبندیه ـ خاکساری. اینها اگرچه در ریشه یکی بوده فعلاً یکی نیستند و هر کدام راهی و پیشوایی جداگانه دارند ، و دائماً با یکدیگر در مجادله بوده و نسبتهایی بهمدیگر میدهند حتا از افتراء و توهین نیز مضایقه ندارند.
هیچ کدام آنها دارای هدف نبوده و آمال ویژهای ندارند و بدستاویز شریعت و طریقت و حقیقت و مکاشفات و مشاهدات عمر خود را با بطالت و کسالت بسر میدهند. قطب شیرازی مرام صوفیگری را در یک بیت شعر گنجانیده :
صمت و جوع و سحر و عزلت ذکری بدوام
ناتمامان جهان را کند این پنج تمام
بنابراین اکثر شبها در مقابر شیوخ و خانقاهها جمع شده و تا صبح بیدار میمانند و اوقات خود را با خواندن مثنوی و حافظ و سعدی و گریه و ناله میگذرانند و اغلب آنها معتاد بتریاک و حشیش و چرس و بنگ هستند و استعمال آن را وسیلهی نفْسکشی و وصول بحقیقت و پیوستن بخدا میدانند. این بود مختصری از عملیات و مرام صوفیان که من مشاهده کردهام.
.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 عید قربان
🔸 بخشی از کتاب «در پیرامون جانوران» (تکهی 2 از 3)
این ترس از خدایان یا بهتر گویم این پندارها در برخی تودهها رویهی سیاهكاری بخود میگرفته. زیرا میپنداشتهاند خدایان خونخوارند و از ریخته شدن خون خشنود میگردند. با این پندار دختران و پسران خود را در جلو بتهای بیجان سر میبریدهاند. كسانی را كه در جنگ دستگیر میساختهاند قربانی خدایان میگردانیدهاند. آن یونانیان كه آوازهی تمدنشان پس از هزارها سال در گردشست نیز گرفتار چنین اندیشههای پستی میبودهاند. پُلوتارخ1 چون داستان جنگ خشایارشا را میآورده مینویسد در روز جنگ سه تن خواهرزادگان خشایارشا دستگیر افتادند و چون آنها را بنزد ثمیستوكلیس2 (سردار یونانی در آن جنگ) آوردند چون آتش روشن میبود كه قربانیها میگزاردند پیشینگو كه در آنجا میبود پافشاری كرد كه باید هر سهی آنها را قربانی گردانید. گفت : «اگر اینها را به باخوس خونآشام قربانی گردانید نه تنها یونانیان از این گرفتاری رها خواهند گردید بدشمن چیرگی هم خواهند داشت». در سایهی پافشاری او و دیگران سه تن جوان را بآتش انداخته قربانی باخوس خونآشام گردانیدند.
هنگامی كه كلمبوس آمریكا را پیدا كرد در مكزیك اینگونه قربانی رواج بسیار میداشت. خدایان مكزیك همه خونآشام میبودند. اگر داستانش خواهید كتاب «پیدایش آمریكا» را خوانید.
این راز قربانی بوده و چیزهایی را كه برای فرو نشاندن خشم خدایان ـ خدایان پنداری ـ و جلوگیری از كینهی آنها از داراك خود میدادهاند قربانی مینامیدهاند. نخست از همه چیز میبوده كه كاهنان خوردنیها را میخوردهاند و ناخوردنیها را بحساب خدایان میسوزانیدهاند. بشُوند همین سوزانیدن بوده كه كسانی میجستهاند و چیزهای خوشبو را میبردهاند. بیش از همه كُندُر و اسفند و چوبهای خوشبو را برمیگزیدهاند.
یكی از عادتهایی كه امروز درمیان ماست آنست كه برای بازگردانیدن چشمزخم كُندُر و اسفند میسوزانند. جای اندیشیدنست كه چشمزخم چیست؟.. آنگاه چه بهمبستگی میانهی آن با اسفند و كُندُر است؟.. این عادت از كجا پیدا شده؟.. اگر نیك اندیشید سرچشمهی آن همان داستان قربانی زمانهای باستانست. خیم رشك كه بخدا نسبت میدادند چون با مسلمانی و دینداری سازگار نبوده آن را برویهی دیگری انداخته پندار چشمزخم را پدید آوردهاند. آسیبهای ناگهانی را كه به داراك یا به تن رسد ، آنها از رشك خدایان میشماردند و اینها از بدچشمی و شومی نگاه این و آن میپندارند. چنانكه آنها برای جلوگیری اسفند و كُندُر میسوزانیدهاند اینها نیز میسوزانند. بیشتر عادتهای ما چنینست كه از زمانهای باستان بازمانده است.
از زمینهی گفتگو دور نیفتیم. سخن در آن بود كه نخست قربانی از همه چیز توانستی بود. گوسفند و گاو نیز میبردهاند كه كاهنان كشته گوشتش را میخوردهاند. سپس رواج این بیشتر گردیده. گویا این را با آن اندیشهی خونآشامی خدایان سازگارتر یافتهاند اینست كمكم دیگر چیزها فراموش شده و این بازمانده و رفتهرفته شناختهتر گردیده.
در یونان و روم از این قربانی سودجویی دیگر میكردهاند. كاری را كه ملایان ما با استخاره انجام میدهند آنها با قربانی انجام میدادهاند. گوسفند را كشته از چگونگی رودههای آن دستور خدا را دربارهی كارهای خود میفهمیدهاند. خدا با آنها سخن میگفته بدستیاری رودههای گوسفندان ، و چون فهمیدن زبان رودهها كار هر كسی نمیبوده میبایست قربانی در زیر دیدهبانی كاهنان انجام گیرد.
نتیجهی این سخنها آنست كه قربانی بازمانده از زمانهای بتپرستی بوده. از دیدهی خداشناسی بسیار نابجاست كه پنداشته شود خدا از گوسفندكشی و گاوكشی خوشش آید. تاریخچهاش اینست كه یاد كردم. در زمان اسلام چون نشدنی میبود كه این برانداخته شود پاكمرد عرب آن را نگه داشته چیزی كه هست از رنگ بتپرستی پاك گردانیده. باین معنی كه دستور داده كه هرچه از مرغ و چهارپا سر میبرند بنام خدا باشد. آنچه بنام بتها سر بریده شود (بگفتهی قرآن وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ) گوشتش ناپاك و حرام بوده.
اینكه بهنگام بریدن سر گوسفند یا مرغ نام خدا را میبرند نه از آنروست كه اسلام این كار را «عبادت» شناخته است بلكه از آنروست كه خواسته است از رنگ بتپرستی پیراسته باشد.
گویا بریدن سر گوسفند یا شتر درمیان حج پیش از اسلام نیز بوده است كه آن را هم اسلام نگه داشته ، نه آنكه خود پدید آورده.
به هر حال از این باره باسلام ایرادی نیست. زمان اسلام جدا میبود و زمان ما جداست. ما نخواهیم توانست با آیین سپهر درنبردیم. این آیین سپهر است كه جهان كمكم پیش رود و نیكیها كمكم انجام یابد.
1ـ Plutarchus : پلوتارخوس (تلفظ نام او به یونانی) زندگینامهنویس و تاریخنویس بنام یونانی - و
2 ـ Themistoceles - و
.
🔸 بخشی از کتاب «در پیرامون جانوران» (تکهی 2 از 3)
این ترس از خدایان یا بهتر گویم این پندارها در برخی تودهها رویهی سیاهكاری بخود میگرفته. زیرا میپنداشتهاند خدایان خونخوارند و از ریخته شدن خون خشنود میگردند. با این پندار دختران و پسران خود را در جلو بتهای بیجان سر میبریدهاند. كسانی را كه در جنگ دستگیر میساختهاند قربانی خدایان میگردانیدهاند. آن یونانیان كه آوازهی تمدنشان پس از هزارها سال در گردشست نیز گرفتار چنین اندیشههای پستی میبودهاند. پُلوتارخ1 چون داستان جنگ خشایارشا را میآورده مینویسد در روز جنگ سه تن خواهرزادگان خشایارشا دستگیر افتادند و چون آنها را بنزد ثمیستوكلیس2 (سردار یونانی در آن جنگ) آوردند چون آتش روشن میبود كه قربانیها میگزاردند پیشینگو كه در آنجا میبود پافشاری كرد كه باید هر سهی آنها را قربانی گردانید. گفت : «اگر اینها را به باخوس خونآشام قربانی گردانید نه تنها یونانیان از این گرفتاری رها خواهند گردید بدشمن چیرگی هم خواهند داشت». در سایهی پافشاری او و دیگران سه تن جوان را بآتش انداخته قربانی باخوس خونآشام گردانیدند.
هنگامی كه كلمبوس آمریكا را پیدا كرد در مكزیك اینگونه قربانی رواج بسیار میداشت. خدایان مكزیك همه خونآشام میبودند. اگر داستانش خواهید كتاب «پیدایش آمریكا» را خوانید.
این راز قربانی بوده و چیزهایی را كه برای فرو نشاندن خشم خدایان ـ خدایان پنداری ـ و جلوگیری از كینهی آنها از داراك خود میدادهاند قربانی مینامیدهاند. نخست از همه چیز میبوده كه كاهنان خوردنیها را میخوردهاند و ناخوردنیها را بحساب خدایان میسوزانیدهاند. بشُوند همین سوزانیدن بوده كه كسانی میجستهاند و چیزهای خوشبو را میبردهاند. بیش از همه كُندُر و اسفند و چوبهای خوشبو را برمیگزیدهاند.
یكی از عادتهایی كه امروز درمیان ماست آنست كه برای بازگردانیدن چشمزخم كُندُر و اسفند میسوزانند. جای اندیشیدنست كه چشمزخم چیست؟.. آنگاه چه بهمبستگی میانهی آن با اسفند و كُندُر است؟.. این عادت از كجا پیدا شده؟.. اگر نیك اندیشید سرچشمهی آن همان داستان قربانی زمانهای باستانست. خیم رشك كه بخدا نسبت میدادند چون با مسلمانی و دینداری سازگار نبوده آن را برویهی دیگری انداخته پندار چشمزخم را پدید آوردهاند. آسیبهای ناگهانی را كه به داراك یا به تن رسد ، آنها از رشك خدایان میشماردند و اینها از بدچشمی و شومی نگاه این و آن میپندارند. چنانكه آنها برای جلوگیری اسفند و كُندُر میسوزانیدهاند اینها نیز میسوزانند. بیشتر عادتهای ما چنینست كه از زمانهای باستان بازمانده است.
از زمینهی گفتگو دور نیفتیم. سخن در آن بود كه نخست قربانی از همه چیز توانستی بود. گوسفند و گاو نیز میبردهاند كه كاهنان كشته گوشتش را میخوردهاند. سپس رواج این بیشتر گردیده. گویا این را با آن اندیشهی خونآشامی خدایان سازگارتر یافتهاند اینست كمكم دیگر چیزها فراموش شده و این بازمانده و رفتهرفته شناختهتر گردیده.
در یونان و روم از این قربانی سودجویی دیگر میكردهاند. كاری را كه ملایان ما با استخاره انجام میدهند آنها با قربانی انجام میدادهاند. گوسفند را كشته از چگونگی رودههای آن دستور خدا را دربارهی كارهای خود میفهمیدهاند. خدا با آنها سخن میگفته بدستیاری رودههای گوسفندان ، و چون فهمیدن زبان رودهها كار هر كسی نمیبوده میبایست قربانی در زیر دیدهبانی كاهنان انجام گیرد.
نتیجهی این سخنها آنست كه قربانی بازمانده از زمانهای بتپرستی بوده. از دیدهی خداشناسی بسیار نابجاست كه پنداشته شود خدا از گوسفندكشی و گاوكشی خوشش آید. تاریخچهاش اینست كه یاد كردم. در زمان اسلام چون نشدنی میبود كه این برانداخته شود پاكمرد عرب آن را نگه داشته چیزی كه هست از رنگ بتپرستی پاك گردانیده. باین معنی كه دستور داده كه هرچه از مرغ و چهارپا سر میبرند بنام خدا باشد. آنچه بنام بتها سر بریده شود (بگفتهی قرآن وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ) گوشتش ناپاك و حرام بوده.
اینكه بهنگام بریدن سر گوسفند یا مرغ نام خدا را میبرند نه از آنروست كه اسلام این كار را «عبادت» شناخته است بلكه از آنروست كه خواسته است از رنگ بتپرستی پیراسته باشد.
گویا بریدن سر گوسفند یا شتر درمیان حج پیش از اسلام نیز بوده است كه آن را هم اسلام نگه داشته ، نه آنكه خود پدید آورده.
به هر حال از این باره باسلام ایرادی نیست. زمان اسلام جدا میبود و زمان ما جداست. ما نخواهیم توانست با آیین سپهر درنبردیم. این آیین سپهر است كه جهان كمكم پیش رود و نیكیها كمكم انجام یابد.
1ـ Plutarchus : پلوتارخوس (تلفظ نام او به یونانی) زندگینامهنویس و تاریخنویس بنام یونانی - و
2 ـ Themistoceles - و
.