🔶 حسن کتاب حافظش را میسوزاند
🔸 تکهی پنج از نه
اسماعیل : همهی اینها درست ، ما قبول کردیم که کسروی قرآن نمیسوزاند ولی کتاب شعرا را که مفاخر ملی ما هستند چرا میسوزاند؟!.
تقی : این راست است که کتابهای شعرا را میسوزاند ، من هم از یاران او شنیدم و ایراد هم گرفتم ولی مرا خوب قانع کردند.
اسماعیل : مثلاً کتاب مولوی چه ضرری به حال مردم دارد؟!.
تقی : مولوی این طور که از شعرهایش پیداست یکی از بزرگان صوفیان بوده و البته میدانید که صوفیگری یکی از گمراهیهای بزرگ توده است که عدهای از مردم را بیچاره کرده. اگر شعرهای مولوی را معنی کنیم همهاش بد گفتن از دنیا و خوار داشتن زندگانی میباشد ، صوفیان میگویند که دنیا خوار است و باید دامن خود را از خوشیهای دنیا پاک کرد و اطراف آنها نرفت ، باید در گوشهای نشسته به پر کردن شکم خود پرداخت اگرچه از راه گدایی هم باشد.
علی : علاوه بر آن هم میگویند که ما همه خدا هستیم و باید از خوشیهای دنیا چشم بپوشیم تا به خدا بپیوندیم.
تقی : مثلاً ببینید این شعر چه معنایی دارد :
اهل دنیا از کهین و از مهین
لعنتالله علیهم اجمعین
یعنی لعنت بر تمام مردان روی زمین از کوچک تا بزرگ ، من که کتاب مولوی را نخواندهام اما چند تا شعر در همان شبهایی که به منزل یکی از یاران کسروی میرفتم شنیدم که فقط همین یکی یادم مانده است.
اسماعیل : مولوی بد ، حافظ چرا؟! خیام چرا؟! اینها که دیگر مثل مولوی صوفی نبودند که کتابهاشان را میسوزاند.
تقی : من موقعی که بچه بودم در منزل پدرم کتاب حافظ بود که خیلی به آن علاقه داشتم و اقلاً میخواهم بگویم که نصف شعرهای او را از بر دارم ولی حالا افسوس میخورم که اگر وقتی که من صرف این مزخرفات کردم در راه یک علم یا یک صنعتی به کار میبردم امروز دیگر از این مستخدمی راحت بودم ، اقلاً یک کارهای برای خودم بودم و یک لقمه نان به راحتی میخوردم.
حسن : (در حالی که یک کتاب حافظ بغلی از جیبش در میآورد) این کتاب حافظ ، آخر کجای آن بد است؟! غیر از اینکه ما در موقعی که غمگین میشویم یا از روزگار سیر میشویم چند تا از شعرهای آن را خوانده تسکین مییابیم ، غم و غصهمان برطرف میشود؟!.
تقی : عیب کار همینجاست ، در مملکتهایی که از این مفاخر ملی ندارند موقعی که کارشان به اشکال بر میخورد و میخواهند مثل ما از دنیا سیر شوند به جای آنکه بروند کتاب حافظ را بخوانند و خود را تسکین دهند و اشکال کار خود را همین طور بگزارند باشد ، میروند فکر میکنند مشورت میکنند کوشش میکنند تا یک راهی پیدا کرده کارشان را درست میکنند و در نتیجه در زندگی ترقی کرده خودشان و عائلهشان بالاخره ملتشان راحتتر زندگی میکنند.
علی : راست میگوید ، من تا حالا متوجه این موضوع نبودم.
.
🔸 تکهی پنج از نه
اسماعیل : همهی اینها درست ، ما قبول کردیم که کسروی قرآن نمیسوزاند ولی کتاب شعرا را که مفاخر ملی ما هستند چرا میسوزاند؟!.
تقی : این راست است که کتابهای شعرا را میسوزاند ، من هم از یاران او شنیدم و ایراد هم گرفتم ولی مرا خوب قانع کردند.
اسماعیل : مثلاً کتاب مولوی چه ضرری به حال مردم دارد؟!.
تقی : مولوی این طور که از شعرهایش پیداست یکی از بزرگان صوفیان بوده و البته میدانید که صوفیگری یکی از گمراهیهای بزرگ توده است که عدهای از مردم را بیچاره کرده. اگر شعرهای مولوی را معنی کنیم همهاش بد گفتن از دنیا و خوار داشتن زندگانی میباشد ، صوفیان میگویند که دنیا خوار است و باید دامن خود را از خوشیهای دنیا پاک کرد و اطراف آنها نرفت ، باید در گوشهای نشسته به پر کردن شکم خود پرداخت اگرچه از راه گدایی هم باشد.
علی : علاوه بر آن هم میگویند که ما همه خدا هستیم و باید از خوشیهای دنیا چشم بپوشیم تا به خدا بپیوندیم.
تقی : مثلاً ببینید این شعر چه معنایی دارد :
اهل دنیا از کهین و از مهین
لعنتالله علیهم اجمعین
یعنی لعنت بر تمام مردان روی زمین از کوچک تا بزرگ ، من که کتاب مولوی را نخواندهام اما چند تا شعر در همان شبهایی که به منزل یکی از یاران کسروی میرفتم شنیدم که فقط همین یکی یادم مانده است.
اسماعیل : مولوی بد ، حافظ چرا؟! خیام چرا؟! اینها که دیگر مثل مولوی صوفی نبودند که کتابهاشان را میسوزاند.
تقی : من موقعی که بچه بودم در منزل پدرم کتاب حافظ بود که خیلی به آن علاقه داشتم و اقلاً میخواهم بگویم که نصف شعرهای او را از بر دارم ولی حالا افسوس میخورم که اگر وقتی که من صرف این مزخرفات کردم در راه یک علم یا یک صنعتی به کار میبردم امروز دیگر از این مستخدمی راحت بودم ، اقلاً یک کارهای برای خودم بودم و یک لقمه نان به راحتی میخوردم.
حسن : (در حالی که یک کتاب حافظ بغلی از جیبش در میآورد) این کتاب حافظ ، آخر کجای آن بد است؟! غیر از اینکه ما در موقعی که غمگین میشویم یا از روزگار سیر میشویم چند تا از شعرهای آن را خوانده تسکین مییابیم ، غم و غصهمان برطرف میشود؟!.
تقی : عیب کار همینجاست ، در مملکتهایی که از این مفاخر ملی ندارند موقعی که کارشان به اشکال بر میخورد و میخواهند مثل ما از دنیا سیر شوند به جای آنکه بروند کتاب حافظ را بخوانند و خود را تسکین دهند و اشکال کار خود را همین طور بگزارند باشد ، میروند فکر میکنند مشورت میکنند کوشش میکنند تا یک راهی پیدا کرده کارشان را درست میکنند و در نتیجه در زندگی ترقی کرده خودشان و عائلهشان بالاخره ملتشان راحتتر زندگی میکنند.
علی : راست میگوید ، من تا حالا متوجه این موضوع نبودم.
.
✴️ خرافات است یا گمراهی و بدآموزی؟
(تکهی 4 از 4)
🖌 نویساد تلگرام
بعنوان مثالی دیگر ، کافیست بدیده گیرید که پژوهشهای دانشی ، هر شاخهاش کار پررنجی است. کسانی که به چنین کارهایی میکوشند باید اندیشههاشان لبریز از شکیبندگی و کوشش باشد. نباید مغزشان آکنده از اندیشههای نومیدکننده باشد. ولی در این کشور آنچه فراوانست همان اندیشههای نومیدیست. یکی از علتهایی که در ایران پژوهشهای دانشی کم است بدآموزیهاییست که از کیشها و دیوانها و کتابهای زمان مغول برمیخیزد. همین بدآموزیهاست که کوشش را مینکوهد و ریشخند میکند :
بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
گر زمین را به آسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی
تقدیر ترا هر آنچه بایست بداد غم خوردن و کوشیدن ما بیهودست
دیگر کار پررنج که میتوان بعنوان نمونه یاد کرد جهانگردیست. یک جهانگرد در راهش با دشواریهای فراوان روبرو میگردد. باید در گام نخست بیباک باشد. دوم ، باید به زندگی اینجهانی و به سرفرازی و نامآوری ارج نهد ، وگرنه در نیمه راه ماند و از پا افتد. باز از همانروست که میبینیم از میان ایرانیان از هزار سال باز جهانگرد بسیار کم برخاسته. در حالی که از تودههایی که چنین کیشها و «آموزاکهایی» نداشتهاند جهانگردانِ فراوان برخاستهاند.
نمونهی دیگر گرد آمدن و برپا کردن همدستیهای سترگ برای کارهای بزرگ است. این را نیز از فراوانی سازمانهای مردم نهاد (سمن = ان جی اُ) و زمینهی کوششها و شمار اندامان آنها درمیان یک توده میتوان دریافت. چرا در ایران ، در کشوری که گفته میشود بیشتر مردم از حال کنونی ناخشنودند ، برای بهبود زندگانی از این سازمانها کمتر و بوارونه ، در آن تودههایی که آسودهتر و شادمانتر و پیشرفتهترشان مییابیم از این سازمانها بیشتر برپا میشود؟! شما جستجو کنید دهها سازمان جهانی نیکوکارانه هست که آن تودهها برپا کردهاند.
آموزاکهای کیشها چندان اندیشهها را پست گردانیده و چشمها را از بینایی انداخته که دیده میشود این توده همچون مردگانی هزاروچهارصد سالهاند که از گور برخاستهاند. اینان نه در این زمان بلکه در زمانی بسیار دور میزیند. اگر در این روزگار میزیستند بایستی مانند دیگر تودهها به دگرگونیهای جهان نیز دلبستگی مینمودند. حال آنکه ما چنین حالی را نمیبینیم. شما از روزنامه و کتابخوانی ایرانیان میتوانید دریابید که چه اندازه به پیشامدهای جهان پروا دارند. در این باره اگر ایرانیان را نه با تودههای بسیار پیشرفتهی جهان بلکه با تودهی همسایهمان ، ترکها (که همیشه ایشان را عقب مانده پنداشتهایم) بسنجیم خواهیم دریافت که پروا به جهان و پیشرفت آن ، درمیان ما چه اندازه بوده است.
اینکه ایرانیان روزنامه یا کتاب سودمند نخوانده و اکنون نیز نمیخوانند ، همه به این علت نیست که در ایران سانسور هست. همه به این علت نیست که باسوادی در این کشور در سنجش با تودههای پیشرفتهی جهان کمتر است ، یک علت بزرگتر ، آنست که مردم به پیشامدهای جهان کمپروایند. زیرا سرگرم چیزهای دیگری هستند : مراسم محرم و رمضان ، اعتکاف ، اربعین ، زیارت ، دعا خوانی ، سفره اندازی ، قرائت قرآن و ازبر گردانیدن آن ، پای منبر این آخوند و مجلسِ آن مداح نشستن و هر گونه نمایشهای کیشی و خواندن کتابهای زیانمند.
به رویدادهای جهان پروا نمیکنند زیرا در روزگار حمزه و سلمان و اباذر ، امام حسین و شمر و یزید ماندهاند.
اینهاست بخشی از پابندهای ما که نمیگزارد به این جهان پردازیم و اینست به آموزاکهایی که مردم را به این روز انداخته نمیتوان تنها یک نام «خرافه» داد و گذشت. آیا خرافه نامیدن این افیونها اثر ویرانگرشان بر توده را از میان میبرد؟!
گمراهی را بنگرید. آقای فیلسوف از پندارش فرمول درآورده و میخواهد این افیونها را یک چیز بیاهمیت و سادهای نشان دهد : (مقدمه) این کیشها که در ایران هست ، همه خرافاتست. تودههای پیشرفتهی جهان نیز بخرافات باور دارند. (نتیجه) پس خرافات مایهی پسماندگی نیست. علت پسماندگی و درماندگی و بدبختیها در چیزهای دیگرست.
جا دارد در پایان گفتار دو نکتهی دیگر را نیز بازنماییم : یکم ، بودن یک چیز در کشورهای جهان دلیل نیکی آن نیست. ما خود آگاهیم که برخی تودههای پیشرفته هم به کارهای بیهوده و نمایشهای کیشی میپردازند. ولی آنها نیز اگر از آن پتیارهها (بلا) برهند ، بیگمان آسودهتر ، تواناتر و پیشرفتهتر خواهند بود.
دوم ، اندازهی دچار بودن به این گرفتاریها نیز مهم است. تودهای که مثلاً یک هفته در سال به چنین بیخردیها میپردازد ، با آنکه سالی سه چهار ماه به آنها میپردازد و رادیو و تلویزیون و مدرسه و دانشگاه و روزنامهها و سخنرانیها و کتابخانههایش سرشار از این بیهودهگوییها و زیانکاریهاست هیچگاه در یک پایه نتوانند بود.
پایان
(تکهی 4 از 4)
🖌 نویساد تلگرام
بعنوان مثالی دیگر ، کافیست بدیده گیرید که پژوهشهای دانشی ، هر شاخهاش کار پررنجی است. کسانی که به چنین کارهایی میکوشند باید اندیشههاشان لبریز از شکیبندگی و کوشش باشد. نباید مغزشان آکنده از اندیشههای نومیدکننده باشد. ولی در این کشور آنچه فراوانست همان اندیشههای نومیدیست. یکی از علتهایی که در ایران پژوهشهای دانشی کم است بدآموزیهاییست که از کیشها و دیوانها و کتابهای زمان مغول برمیخیزد. همین بدآموزیهاست که کوشش را مینکوهد و ریشخند میکند :
بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
گر زمین را به آسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی
تقدیر ترا هر آنچه بایست بداد غم خوردن و کوشیدن ما بیهودست
دیگر کار پررنج که میتوان بعنوان نمونه یاد کرد جهانگردیست. یک جهانگرد در راهش با دشواریهای فراوان روبرو میگردد. باید در گام نخست بیباک باشد. دوم ، باید به زندگی اینجهانی و به سرفرازی و نامآوری ارج نهد ، وگرنه در نیمه راه ماند و از پا افتد. باز از همانروست که میبینیم از میان ایرانیان از هزار سال باز جهانگرد بسیار کم برخاسته. در حالی که از تودههایی که چنین کیشها و «آموزاکهایی» نداشتهاند جهانگردانِ فراوان برخاستهاند.
نمونهی دیگر گرد آمدن و برپا کردن همدستیهای سترگ برای کارهای بزرگ است. این را نیز از فراوانی سازمانهای مردم نهاد (سمن = ان جی اُ) و زمینهی کوششها و شمار اندامان آنها درمیان یک توده میتوان دریافت. چرا در ایران ، در کشوری که گفته میشود بیشتر مردم از حال کنونی ناخشنودند ، برای بهبود زندگانی از این سازمانها کمتر و بوارونه ، در آن تودههایی که آسودهتر و شادمانتر و پیشرفتهترشان مییابیم از این سازمانها بیشتر برپا میشود؟! شما جستجو کنید دهها سازمان جهانی نیکوکارانه هست که آن تودهها برپا کردهاند.
آموزاکهای کیشها چندان اندیشهها را پست گردانیده و چشمها را از بینایی انداخته که دیده میشود این توده همچون مردگانی هزاروچهارصد سالهاند که از گور برخاستهاند. اینان نه در این زمان بلکه در زمانی بسیار دور میزیند. اگر در این روزگار میزیستند بایستی مانند دیگر تودهها به دگرگونیهای جهان نیز دلبستگی مینمودند. حال آنکه ما چنین حالی را نمیبینیم. شما از روزنامه و کتابخوانی ایرانیان میتوانید دریابید که چه اندازه به پیشامدهای جهان پروا دارند. در این باره اگر ایرانیان را نه با تودههای بسیار پیشرفتهی جهان بلکه با تودهی همسایهمان ، ترکها (که همیشه ایشان را عقب مانده پنداشتهایم) بسنجیم خواهیم دریافت که پروا به جهان و پیشرفت آن ، درمیان ما چه اندازه بوده است.
اینکه ایرانیان روزنامه یا کتاب سودمند نخوانده و اکنون نیز نمیخوانند ، همه به این علت نیست که در ایران سانسور هست. همه به این علت نیست که باسوادی در این کشور در سنجش با تودههای پیشرفتهی جهان کمتر است ، یک علت بزرگتر ، آنست که مردم به پیشامدهای جهان کمپروایند. زیرا سرگرم چیزهای دیگری هستند : مراسم محرم و رمضان ، اعتکاف ، اربعین ، زیارت ، دعا خوانی ، سفره اندازی ، قرائت قرآن و ازبر گردانیدن آن ، پای منبر این آخوند و مجلسِ آن مداح نشستن و هر گونه نمایشهای کیشی و خواندن کتابهای زیانمند.
به رویدادهای جهان پروا نمیکنند زیرا در روزگار حمزه و سلمان و اباذر ، امام حسین و شمر و یزید ماندهاند.
اینهاست بخشی از پابندهای ما که نمیگزارد به این جهان پردازیم و اینست به آموزاکهایی که مردم را به این روز انداخته نمیتوان تنها یک نام «خرافه» داد و گذشت. آیا خرافه نامیدن این افیونها اثر ویرانگرشان بر توده را از میان میبرد؟!
گمراهی را بنگرید. آقای فیلسوف از پندارش فرمول درآورده و میخواهد این افیونها را یک چیز بیاهمیت و سادهای نشان دهد : (مقدمه) این کیشها که در ایران هست ، همه خرافاتست. تودههای پیشرفتهی جهان نیز بخرافات باور دارند. (نتیجه) پس خرافات مایهی پسماندگی نیست. علت پسماندگی و درماندگی و بدبختیها در چیزهای دیگرست.
جا دارد در پایان گفتار دو نکتهی دیگر را نیز بازنماییم : یکم ، بودن یک چیز در کشورهای جهان دلیل نیکی آن نیست. ما خود آگاهیم که برخی تودههای پیشرفته هم به کارهای بیهوده و نمایشهای کیشی میپردازند. ولی آنها نیز اگر از آن پتیارهها (بلا) برهند ، بیگمان آسودهتر ، تواناتر و پیشرفتهتر خواهند بود.
دوم ، اندازهی دچار بودن به این گرفتاریها نیز مهم است. تودهای که مثلاً یک هفته در سال به چنین بیخردیها میپردازد ، با آنکه سالی سه چهار ماه به آنها میپردازد و رادیو و تلویزیون و مدرسه و دانشگاه و روزنامهها و سخنرانیها و کتابخانههایش سرشار از این بیهودهگوییها و زیانکاریهاست هیچگاه در یک پایه نتوانند بود.
پایان
🔶 «گفتگو از شعر در پرچم روزانه» (احمد کسروی)
🔸 باید براستیها گردن گزاشت (تکهی سه از چهار)
کوشاد تلگرام (یادداشت یکم بر گفتار دیروز) : یک نمونه از آنان نویسندهی نامداری است که پیاپی از حالی بحال دیگر درمیآمده :
نخست نوشتههایش رنگ بیدینی داشته ، پس از چندی به مادّیگری تاخته از اسلام هواداری کرده و صوفیگری را باورهایی دانسته که مردمان را به «ذلت و نکبت و اسارت سوق» میدهد. زمانی دیگر اشراف و توانگران را نکوهیده و هواداری از سوسیالیزم نموده. (تو گویی این او نبوده که به مادّیگری که پایهی سوسیالیزم است میتاخته).
هنگامی که کسروی به پیروی چشم و گوش بستهی شرقیان از اروپاییان (اروپاییگری) خرده میگرفت (1311) ، او که خود سالها پیش از آن به «تمدن جدید» تاخته آن را «نه تنها برای آدمیان سعادتآمیز» ندانسته «بلکه مایهی هلاکت و بدبختی» شمرده بود ، در روزنامهی «شفق سرخ» پیاپی گفتارهایی در نکوهش اندیشهی کسروی نوشت و از اینکه از «تمدن جدید» انتقاد شده دلتنگی مینمود و در روزگاری که یک نسبت «بلشویکی» یا «مخالفت با ارادهی اعلیحضرت» (رضاشاه) میتوانست زندگی کسی را دگرگون و تباه سازد ، در یکی از آنها حتا قلم خود را بدینسان بکار گرفته : «اینها مطالب کارل مارکس است ... شما با این مقالههای خود زحمتهای چند سالهی اعلیحضرت را هدر میگردانید». لیکن با پاسخهایی که او (همچون منتقد دیگر در آن روزنامه) از کسروی دریافت ، زبان درکشیده خاموش گردید.
با آنکه زمانی قلم و روزنامهاش را در راه جمهوریخواهی رضاشاه ، زمانی دیگر بشورانیدن مردم برای بازگردانیدن او از رودهن (که به حال قهر به آنجا رفته بود) و سپس در راه برچیده شدن پادشاهی قاجار و بتخت نشستن رضاشاه بکار برد و سرانجام در جرگهی پیرامونیانِ نزدیک او درآمد و به همهی کارهایی که او کرد همچون برداشتن چادر ، گزاشتن قانون رخت یکسان (لباس متحدالشکل) ، برچیدن محکمههای شرعی و برپایی دادگستری و دفترهای اسناد رسمی و برپا کردن مدرسهها و دانشکدهها و حتا آنها که میخواست بکند و نشد (همچون اصلاح خط) مهر تأیید زد (همانها که میدان را از ملایان میگرفت و دشمنی سخت ایشان را برمیانگیخت) و شش هفت دوره نمایندهی مجلس گردیده و زمانی نیز ریاست «ادارهی سانسور» را بعهده داشت ، پس از برافتادن رضاشاه ، توگویی بیگانهای در آن دستگاه و از دیکتاتوری ناخشنود بوده و همیشه میخواسته از نمایندگی مجلس و جایگاههای دولتی کناره گیرد و تنها از بیم مرگ بوده که بر سر کار مانده ، این بار در نقشی تازه به بازی شگفتی برخاست : نخستین نمایندهای بود که در مجلس سخن از جواهرات سلطنتی بمیان آورد و اینکه باید مراقب بود شاه آنها را با خود نبرده باشد!
داستان در اینجا پایان نمییابد و نکوهشها و سرزنشهای او از رضاشاه در نوشتههایی که به روزنامهها میفرستاد برای پاک کردن گذشتهی خود و «وجیهالمله» شدن ادامه داشت تا اینکه حزبی را بنیاد گزاشته پس از زمان درازی بدگویی از پدر ، این بار به دربار پسر (محمدرضاشاه) نزدیک گردید و حتا در آشوب 17 آذر 21 همدست او بود.
نیرنگ وجیهالمله شدن در آن روزها علیه رضاشاه سخن گفتن و به بدخواهان او (همچون ملایان) نزدیک شدن و هوادار درآمدن بود. او که نمایندهی مجلس دورهی چهاردهم هم بود با «باهماد آزادگان» که با شیعیگری نبرد سختی میکرد ، طرف گردیده از شیعیگری و مولوی هواداری مینمود ـ بیآنکه اندکشرمی از آن کند که همو بود که زمانی بضد دین و صوفیگری گفتار مینوشت.
پس از این چرخشها ، در حکومت محمدرضاشاه به سفیری و یک بار به وزیری رسید و کوتاهزمانی پس از آغاز بکار مجلس سنا تا سال 57 همچنان سناتور بود و سخنرانیهای بسیار چاپلوسانهای از او دربارهی پهلوی دوم نیز در دست هست. در اواخرِ حکومت شاه سرانجام ستایشگریهایش را با عنوان «پنجاه و پنج سال» برویهی کتاب درآورد.
آن به چند رنگ درآمدنش در مسلک و باورها بود و این نیز نان به نرخ روز خوردنش در سیاست.
هنوز سخن دربارهی رنگهایی که او در زندگانی دیگر گردانیده بپایان نرسیده. خوانندگان برای آگاهیهای بیشتر از حالهای گوناگونی که او در مسلک و سیاست یافته ، میتوانند گفتاری را که بنام «بوقلمونصفتی در نویسندگی و سیاست» نوشتهایم و در پایان این دفتر آمده بخوانند.
.
🔸 باید براستیها گردن گزاشت (تکهی سه از چهار)
کوشاد تلگرام (یادداشت یکم بر گفتار دیروز) : یک نمونه از آنان نویسندهی نامداری است که پیاپی از حالی بحال دیگر درمیآمده :
نخست نوشتههایش رنگ بیدینی داشته ، پس از چندی به مادّیگری تاخته از اسلام هواداری کرده و صوفیگری را باورهایی دانسته که مردمان را به «ذلت و نکبت و اسارت سوق» میدهد. زمانی دیگر اشراف و توانگران را نکوهیده و هواداری از سوسیالیزم نموده. (تو گویی این او نبوده که به مادّیگری که پایهی سوسیالیزم است میتاخته).
هنگامی که کسروی به پیروی چشم و گوش بستهی شرقیان از اروپاییان (اروپاییگری) خرده میگرفت (1311) ، او که خود سالها پیش از آن به «تمدن جدید» تاخته آن را «نه تنها برای آدمیان سعادتآمیز» ندانسته «بلکه مایهی هلاکت و بدبختی» شمرده بود ، در روزنامهی «شفق سرخ» پیاپی گفتارهایی در نکوهش اندیشهی کسروی نوشت و از اینکه از «تمدن جدید» انتقاد شده دلتنگی مینمود و در روزگاری که یک نسبت «بلشویکی» یا «مخالفت با ارادهی اعلیحضرت» (رضاشاه) میتوانست زندگی کسی را دگرگون و تباه سازد ، در یکی از آنها حتا قلم خود را بدینسان بکار گرفته : «اینها مطالب کارل مارکس است ... شما با این مقالههای خود زحمتهای چند سالهی اعلیحضرت را هدر میگردانید». لیکن با پاسخهایی که او (همچون منتقد دیگر در آن روزنامه) از کسروی دریافت ، زبان درکشیده خاموش گردید.
با آنکه زمانی قلم و روزنامهاش را در راه جمهوریخواهی رضاشاه ، زمانی دیگر بشورانیدن مردم برای بازگردانیدن او از رودهن (که به حال قهر به آنجا رفته بود) و سپس در راه برچیده شدن پادشاهی قاجار و بتخت نشستن رضاشاه بکار برد و سرانجام در جرگهی پیرامونیانِ نزدیک او درآمد و به همهی کارهایی که او کرد همچون برداشتن چادر ، گزاشتن قانون رخت یکسان (لباس متحدالشکل) ، برچیدن محکمههای شرعی و برپایی دادگستری و دفترهای اسناد رسمی و برپا کردن مدرسهها و دانشکدهها و حتا آنها که میخواست بکند و نشد (همچون اصلاح خط) مهر تأیید زد (همانها که میدان را از ملایان میگرفت و دشمنی سخت ایشان را برمیانگیخت) و شش هفت دوره نمایندهی مجلس گردیده و زمانی نیز ریاست «ادارهی سانسور» را بعهده داشت ، پس از برافتادن رضاشاه ، توگویی بیگانهای در آن دستگاه و از دیکتاتوری ناخشنود بوده و همیشه میخواسته از نمایندگی مجلس و جایگاههای دولتی کناره گیرد و تنها از بیم مرگ بوده که بر سر کار مانده ، این بار در نقشی تازه به بازی شگفتی برخاست : نخستین نمایندهای بود که در مجلس سخن از جواهرات سلطنتی بمیان آورد و اینکه باید مراقب بود شاه آنها را با خود نبرده باشد!
داستان در اینجا پایان نمییابد و نکوهشها و سرزنشهای او از رضاشاه در نوشتههایی که به روزنامهها میفرستاد برای پاک کردن گذشتهی خود و «وجیهالمله» شدن ادامه داشت تا اینکه حزبی را بنیاد گزاشته پس از زمان درازی بدگویی از پدر ، این بار به دربار پسر (محمدرضاشاه) نزدیک گردید و حتا در آشوب 17 آذر 21 همدست او بود.
نیرنگ وجیهالمله شدن در آن روزها علیه رضاشاه سخن گفتن و به بدخواهان او (همچون ملایان) نزدیک شدن و هوادار درآمدن بود. او که نمایندهی مجلس دورهی چهاردهم هم بود با «باهماد آزادگان» که با شیعیگری نبرد سختی میکرد ، طرف گردیده از شیعیگری و مولوی هواداری مینمود ـ بیآنکه اندکشرمی از آن کند که همو بود که زمانی بضد دین و صوفیگری گفتار مینوشت.
پس از این چرخشها ، در حکومت محمدرضاشاه به سفیری و یک بار به وزیری رسید و کوتاهزمانی پس از آغاز بکار مجلس سنا تا سال 57 همچنان سناتور بود و سخنرانیهای بسیار چاپلوسانهای از او دربارهی پهلوی دوم نیز در دست هست. در اواخرِ حکومت شاه سرانجام ستایشگریهایش را با عنوان «پنجاه و پنج سال» برویهی کتاب درآورد.
آن به چند رنگ درآمدنش در مسلک و باورها بود و این نیز نان به نرخ روز خوردنش در سیاست.
هنوز سخن دربارهی رنگهایی که او در زندگانی دیگر گردانیده بپایان نرسیده. خوانندگان برای آگاهیهای بیشتر از حالهای گوناگونی که او در مسلک و سیاست یافته ، میتوانند گفتاری را که بنام «بوقلمونصفتی در نویسندگی و سیاست» نوشتهایم و در پایان این دفتر آمده بخوانند.
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
زندگانی من.pdf
15.6 MB
📚 زندگانی من (هر سه بخش : زندگانی من ، ده سال در عدلیه ، داستان بیرون آمدن من از عدلیه)
✍ احمد کسروی
🔍 شرح زندگانی احمد کسروی از کودکی تا سی سالگی (بخش یکم) ، دوازده سال کار در عدلیه (بخش دوم) و داستان بیرون آمدنش از آنجا (بخش سوم).
📊 شمار ساتها : ۴۴۰
🔸 بازپسین پراکنش : اسفند ۱۳۹۹
🔹 کتابخانهی پاکدینی
🛎 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
✍ احمد کسروی
🔍 شرح زندگانی احمد کسروی از کودکی تا سی سالگی (بخش یکم) ، دوازده سال کار در عدلیه (بخش دوم) و داستان بیرون آمدنش از آنجا (بخش سوم).
📊 شمار ساتها : ۴۴۰
🔸 بازپسین پراکنش : اسفند ۱۳۹۹
🔹 کتابخانهی پاکدینی
🛎 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 در پیرامون رمان
احمد کسروی
🔸 (تکهی پنج از پانزده)
کتابهایی که جرجی زیدان بنام «سلسلة تواریخ الاسلام» نگاشته و در همهی آنها افسانه را با تاریخ درهم آمیخته خود ننگی بر اسلام و ننگی بر زبان عربی است. مرا حیرت میگیرد که این مرد چگونه شبهای دراز را بیدار مانده و هوش خود گداخته داستانهای تاریخی را از کتابها درآورده و بِهر کدام دروغهایی از پندار خود میافزوده؟! چگونه دانش و خرد جلو او را نمیگرفته است؟! چگونه او زشتی این کار خود را درنمییافته است؟!
این شگفتتر که این مرد مصری عذری بگناه خود تراشیده میگوید : «اینکه ما تاریخ و افسانه را بهم میآمیزیم و خوانندگان نخواهند دانست که تاریخ کدام است و افسانه کدام ، همین کار باعث خواهد بود که ایشان بکتابهای تاریخی پرداخته و از کاوش در آنها درست و دروغ رمان ما را از هم بازشناسند».
چه عذر بیخردانهای! چرا این مرد نیندیشیده که خوانندگان رمان از ده تن یکی آن جُربُزه و مجال را ندارد که بتاریخها پرداخته و از آن راه بتواند دروغهای شما را از راستتان بازشناسد. همانا که کسانی بتاریخ پرداخته آن دروغها را از راست جدا کردند ، آیا بنقشی که از آن دروغها در دلهای ایشان جا گرفته و بآسانی محو نخواهد شد چه چاره خواهند کرد؟!
آیا این کار مانندهی آن نیست که مردی خوراکهای زیانآور بفرزندان خود بخوراند و آنان را رنجور و ناتندرست گرداند و عذرش آن باشد که میخواهم فرزندانم ناگزیر گردیده علم طب یاد بگیرند تا چارهی رنجوری خود بکنند؟! اگر مردی چنین کاری کرد و فرزندان خود را رنجور ساخت ما او را بیخرد و دیوانه نمیشماریم؟!
راستی اینست که هر زمان در جهان نادانیای پیدا میشود که چون کسی ایراد نمیگیرد و بچارهی آن برنمیخیزد سالها بلکه قرنها مردم گرفتار آن میگردند و چهبسا دانایان که آلودهی آن نادانی میشوند تا هنگامی که بخودی خود از اثر بیفتد یا پاکمردی بکندن ریشهی آن برخیزد. بر این گفته مثالهای فراوانی از تاریخ داریم که از جمله یکی را در اینجا یاد میکنیم.
.
احمد کسروی
🔸 (تکهی پنج از پانزده)
کتابهایی که جرجی زیدان بنام «سلسلة تواریخ الاسلام» نگاشته و در همهی آنها افسانه را با تاریخ درهم آمیخته خود ننگی بر اسلام و ننگی بر زبان عربی است. مرا حیرت میگیرد که این مرد چگونه شبهای دراز را بیدار مانده و هوش خود گداخته داستانهای تاریخی را از کتابها درآورده و بِهر کدام دروغهایی از پندار خود میافزوده؟! چگونه دانش و خرد جلو او را نمیگرفته است؟! چگونه او زشتی این کار خود را درنمییافته است؟!
این شگفتتر که این مرد مصری عذری بگناه خود تراشیده میگوید : «اینکه ما تاریخ و افسانه را بهم میآمیزیم و خوانندگان نخواهند دانست که تاریخ کدام است و افسانه کدام ، همین کار باعث خواهد بود که ایشان بکتابهای تاریخی پرداخته و از کاوش در آنها درست و دروغ رمان ما را از هم بازشناسند».
چه عذر بیخردانهای! چرا این مرد نیندیشیده که خوانندگان رمان از ده تن یکی آن جُربُزه و مجال را ندارد که بتاریخها پرداخته و از آن راه بتواند دروغهای شما را از راستتان بازشناسد. همانا که کسانی بتاریخ پرداخته آن دروغها را از راست جدا کردند ، آیا بنقشی که از آن دروغها در دلهای ایشان جا گرفته و بآسانی محو نخواهد شد چه چاره خواهند کرد؟!
آیا این کار مانندهی آن نیست که مردی خوراکهای زیانآور بفرزندان خود بخوراند و آنان را رنجور و ناتندرست گرداند و عذرش آن باشد که میخواهم فرزندانم ناگزیر گردیده علم طب یاد بگیرند تا چارهی رنجوری خود بکنند؟! اگر مردی چنین کاری کرد و فرزندان خود را رنجور ساخت ما او را بیخرد و دیوانه نمیشماریم؟!
راستی اینست که هر زمان در جهان نادانیای پیدا میشود که چون کسی ایراد نمیگیرد و بچارهی آن برنمیخیزد سالها بلکه قرنها مردم گرفتار آن میگردند و چهبسا دانایان که آلودهی آن نادانی میشوند تا هنگامی که بخودی خود از اثر بیفتد یا پاکمردی بکندن ریشهی آن برخیزد. بر این گفته مثالهای فراوانی از تاریخ داریم که از جمله یکی را در اینجا یاد میکنیم.
.
✴️ مفاخر ملی چهها گفتهاند
آقای كسروی ، اگر بگوییم كه همهی عقب افتادگی تودهی ایرانی در هَنایش (اثر) اشعار زهرناك است بیشك بیجا نگفتهایم. روزی كه همهی پیشوایان ملل مردمان خود را براستی و كوشش و كار ترغیب میكردند ، مفاخر ملی ما نیز ساختهی فكر نارسای خود را در لباس شعر بیرون میدادند. شگفت آنكه بزودی این اشعار گل سرسبد كتابخانهها شد ، تا جایی كه با دلكشترین نغمهها در صفحات گرمافون خوانده میشود :
می نوش كه عمر جاودانی این است خاصیت روزگار فانی این است
هنگام گل و لاله و یاران سرمست خوش باش دمی كه زندگانی این است
این است انگیزهی عقب افتادگی ما. راستی جای غمگساری است شاعری كه این تودهی بیخبر سنگ هواخواهیش را بسینه میزنند میگوید :
لب باز مگیر یك زمان از لب جام تا بستانی كام جهان از لب جام
و باز :
ایام شباب است شراب اولاتر هر غمزدهای مست و خراب اولاتر
عالم همه سربسر خرابست خراب در جای خراب هم خراب اولاتر
آقایان مخالف این است گفتههایی كه شما با هزاران تبختر خاطر مفاخر ملیش مینامید و برخ بیگانگان میكشید؟.
بیایید یك دم از هوچیگری دست بردارید و بحال این تودهی گمراه رحم كنید ، با چشم بازتر به محیط خود بنگرید عقاید مردان قرن هفتم را بخودشان بازگزارید تا از این كجروی نجات یابیم ، بیایید دست یگانگی بهم داده و بر ضد شعر (مقصود شعر بد و گمراه كننده است) ، رماننویسی ، نوحهسرایی ، دعانویسی ، صوفیگری ، درویشمسلكی ، فحشاء ، میخوارگی نبرد كنیم و نژاد ایرانی را ازین آلودگیها پاك و چون آئینه شفاف كنیم سپس راههای راست را برگزینیم تا كشتی ما از این گرداب نجات یابد.
شگفت آنكه بیشتر مخالفین ما كتابفروشانی هستند كه قفسههای آنان پر از اینگونه كتابهای زهرآلود است یا كسانی كه كتابها را سروده یا منتشر ساختهاند. اینها چون سودهای خود را در نیستی میبینند هو و جنجال راهانداخته و سنگ ناروا بسینه میكوبند.
آقای كسروی شما را از طرف تودهی پاك و نجیب ایرانی باین اقدام مفید كه قطعاً سعادت ملت در آنست تبریك میگویم و امیدوارم در انجام این كار نیك كوشا بوده رستگار گردید.
اهواز مصطفا برخشان
(پرچم روزانه ش 216)
آقای كسروی ، اگر بگوییم كه همهی عقب افتادگی تودهی ایرانی در هَنایش (اثر) اشعار زهرناك است بیشك بیجا نگفتهایم. روزی كه همهی پیشوایان ملل مردمان خود را براستی و كوشش و كار ترغیب میكردند ، مفاخر ملی ما نیز ساختهی فكر نارسای خود را در لباس شعر بیرون میدادند. شگفت آنكه بزودی این اشعار گل سرسبد كتابخانهها شد ، تا جایی كه با دلكشترین نغمهها در صفحات گرمافون خوانده میشود :
می نوش كه عمر جاودانی این است خاصیت روزگار فانی این است
هنگام گل و لاله و یاران سرمست خوش باش دمی كه زندگانی این است
این است انگیزهی عقب افتادگی ما. راستی جای غمگساری است شاعری كه این تودهی بیخبر سنگ هواخواهیش را بسینه میزنند میگوید :
لب باز مگیر یك زمان از لب جام تا بستانی كام جهان از لب جام
و باز :
ایام شباب است شراب اولاتر هر غمزدهای مست و خراب اولاتر
عالم همه سربسر خرابست خراب در جای خراب هم خراب اولاتر
آقایان مخالف این است گفتههایی كه شما با هزاران تبختر خاطر مفاخر ملیش مینامید و برخ بیگانگان میكشید؟.
بیایید یك دم از هوچیگری دست بردارید و بحال این تودهی گمراه رحم كنید ، با چشم بازتر به محیط خود بنگرید عقاید مردان قرن هفتم را بخودشان بازگزارید تا از این كجروی نجات یابیم ، بیایید دست یگانگی بهم داده و بر ضد شعر (مقصود شعر بد و گمراه كننده است) ، رماننویسی ، نوحهسرایی ، دعانویسی ، صوفیگری ، درویشمسلكی ، فحشاء ، میخوارگی نبرد كنیم و نژاد ایرانی را ازین آلودگیها پاك و چون آئینه شفاف كنیم سپس راههای راست را برگزینیم تا كشتی ما از این گرداب نجات یابد.
شگفت آنكه بیشتر مخالفین ما كتابفروشانی هستند كه قفسههای آنان پر از اینگونه كتابهای زهرآلود است یا كسانی كه كتابها را سروده یا منتشر ساختهاند. اینها چون سودهای خود را در نیستی میبینند هو و جنجال راهانداخته و سنگ ناروا بسینه میكوبند.
آقای كسروی شما را از طرف تودهی پاك و نجیب ایرانی باین اقدام مفید كه قطعاً سعادت ملت در آنست تبریك میگویم و امیدوارم در انجام این كار نیك كوشا بوده رستگار گردید.
اهواز مصطفا برخشان
(پرچم روزانه ش 216)
🔶 حسن کتاب حافظش را میسوزاند
🔸 تکهی شش از نه
تقی : مثلاً موقعی که در پیشامدی میخواهند حق ما را ضایع کنند ما به جای اینکه کوشش کنیم و نگزاریم حقمان از بین برود ، شب با حالتی غمگین به منزل میآییم کتاب حافظ را برداشته یک فال میگیریم ، آن وقت میبینیم که در آنجا نوشته شده است :
بر عمل تکیه نکن خواجه که در روز ازل
تو چه دانی قلم صنع به نامت چه نوشت
یا در کتاب خیام میخوانیم :
زین پیش نشان بودنیها بوده است
پیوسته قلم ز نیک و بد ناسوده است
تقدیر تو را هر آنچه بایستی داد
غم خوردن و کوشیدن ما بیهوده است
به خواری منگر ای منعم ضعیفان و فقیران را
که صدر مسند عزت گدای رهنشین دارد
آیا هیچ آدم عاقلی این همه از گدایی و مفتخواری تعریف میکند.
اسماعیل : اگر فکر کنیم حقیقتش همین طور است.
حسن : چند سال پیش یک روز من در اتاق آقای ... کار داشتم دیدم آنجا میگویند که 25000 تومان برای چاپ همین کتاب خیام در بودجه پیشبینی کردهاند ، پس آنها هم که دکتر اروپا رفته هستند هیچ چیز نمیفهمند؟
آخر چطور آنها با آن همهی سوادشان عقلشان نمیرسد ولی کسروی میفهمد؟.
تقی : خیلی قشنگ هم عقلشان میرسد ، آنها نفع خودشان را در این کار میبینند و یکی از کوششهای آنها همین است که هرچه بتوانند این کتابها را بیشتر رواج بدهند تا در دست من و تو بیشتر بیفتد و ما هم بیشتر بخوانیم تا اگر حق ما را بردند و توی سرمان هم زدند ما به دلخوشی همان شعرها و شعر سعدی که میگوید :
گر گزندت رسد ز خلق مرنج
که نه راحت رسد ز خلق نه رنج
یا به قول خیام قسمت ما همین است از روز ازل به پیشانی ما نوشته شده بوده که امروز حقمان را بگیرند و توی سرمان بزنند و یا اینکه این کارها دست خداوند است از حقمان صرف نظر کرده و باعث زحمت آنها نشویم.
علی : یکی نیست که به همین دکترها بگوید : اگر این شعرها خوبست چرا خودتان به کار نمیبندید؟!. چرا به حرف حافظ که میگوید :
به خواری منگر ای منعم ضعیفان و فقیران را
که صدر مسند عزت گدای رهنشین دارد
(گدایی را میستاید) ، گدا نمیشوید؟!. به شعرهای دیگرش هم کاری نداریم ، همین یک شعر را چرا عمل نمیکنید ، پس معلوم میشود که یک حقهای تو کار است و عقلشان هم خوب میرسد.
تقی : حالا یک شعر هم از خیام بخوانم.
چون نیست ز هرچه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هست هرچه در عالم نیست
پندار که نیست هرچه در عالم هست
ببینید چه سخن پوچی است ، میگوید فرض بکن که هرچه در دنیا نیست هست ، مانند این میباشد که ما فرض کنیم که یک ملیون سپاه داریم ، مملکتمان آباد است ، وضعیت زندگیمان خوب است ، مملکت ما بزرگترین مملکتها است و تودهی ما متمدنترین تودهها است به همینها دلمان را خوش کرده و بیچارگی و بدبختی خود را فراموش نماییم و همیشه مثل خیام و حافظ درپی بادهخواری و مستی باشیم ، آیا آن وقت توقع دارید که زندگیمان درست شود؟ آیا تصور میکنید که با بودن این شعرها ما دیگر بتوانیم کار و کوشش کنیم؟.
حسن : همین دکترها خودشان چرا فرض نمیکنند که ملک دارند ، ماشین شخصی دارند ، ده دارند ، ملیونرند و هزار زهر مار دیگر دارند و دیگر دنبال کار نیایند و چنین انگارند که هست هرچه در عالم نیست.
همین شعر که میگوید کوشش فایده ندارد. فقط باید با فرض و خیال خوش باشیم برای این آقایان بسیار خوبست که ملت را خر کنند و بعد هم سوارش بشوند.
.
🔸 تکهی شش از نه
تقی : مثلاً موقعی که در پیشامدی میخواهند حق ما را ضایع کنند ما به جای اینکه کوشش کنیم و نگزاریم حقمان از بین برود ، شب با حالتی غمگین به منزل میآییم کتاب حافظ را برداشته یک فال میگیریم ، آن وقت میبینیم که در آنجا نوشته شده است :
بر عمل تکیه نکن خواجه که در روز ازل
تو چه دانی قلم صنع به نامت چه نوشت
یا در کتاب خیام میخوانیم :
زین پیش نشان بودنیها بوده است
پیوسته قلم ز نیک و بد ناسوده است
تقدیر تو را هر آنچه بایستی داد
غم خوردن و کوشیدن ما بیهوده است
به خواری منگر ای منعم ضعیفان و فقیران را
که صدر مسند عزت گدای رهنشین دارد
آیا هیچ آدم عاقلی این همه از گدایی و مفتخواری تعریف میکند.
اسماعیل : اگر فکر کنیم حقیقتش همین طور است.
حسن : چند سال پیش یک روز من در اتاق آقای ... کار داشتم دیدم آنجا میگویند که 25000 تومان برای چاپ همین کتاب خیام در بودجه پیشبینی کردهاند ، پس آنها هم که دکتر اروپا رفته هستند هیچ چیز نمیفهمند؟
آخر چطور آنها با آن همهی سوادشان عقلشان نمیرسد ولی کسروی میفهمد؟.
تقی : خیلی قشنگ هم عقلشان میرسد ، آنها نفع خودشان را در این کار میبینند و یکی از کوششهای آنها همین است که هرچه بتوانند این کتابها را بیشتر رواج بدهند تا در دست من و تو بیشتر بیفتد و ما هم بیشتر بخوانیم تا اگر حق ما را بردند و توی سرمان هم زدند ما به دلخوشی همان شعرها و شعر سعدی که میگوید :
گر گزندت رسد ز خلق مرنج
که نه راحت رسد ز خلق نه رنج
یا به قول خیام قسمت ما همین است از روز ازل به پیشانی ما نوشته شده بوده که امروز حقمان را بگیرند و توی سرمان بزنند و یا اینکه این کارها دست خداوند است از حقمان صرف نظر کرده و باعث زحمت آنها نشویم.
علی : یکی نیست که به همین دکترها بگوید : اگر این شعرها خوبست چرا خودتان به کار نمیبندید؟!. چرا به حرف حافظ که میگوید :
به خواری منگر ای منعم ضعیفان و فقیران را
که صدر مسند عزت گدای رهنشین دارد
(گدایی را میستاید) ، گدا نمیشوید؟!. به شعرهای دیگرش هم کاری نداریم ، همین یک شعر را چرا عمل نمیکنید ، پس معلوم میشود که یک حقهای تو کار است و عقلشان هم خوب میرسد.
تقی : حالا یک شعر هم از خیام بخوانم.
چون نیست ز هرچه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هست هرچه در عالم نیست
پندار که نیست هرچه در عالم هست
ببینید چه سخن پوچی است ، میگوید فرض بکن که هرچه در دنیا نیست هست ، مانند این میباشد که ما فرض کنیم که یک ملیون سپاه داریم ، مملکتمان آباد است ، وضعیت زندگیمان خوب است ، مملکت ما بزرگترین مملکتها است و تودهی ما متمدنترین تودهها است به همینها دلمان را خوش کرده و بیچارگی و بدبختی خود را فراموش نماییم و همیشه مثل خیام و حافظ درپی بادهخواری و مستی باشیم ، آیا آن وقت توقع دارید که زندگیمان درست شود؟ آیا تصور میکنید که با بودن این شعرها ما دیگر بتوانیم کار و کوشش کنیم؟.
حسن : همین دکترها خودشان چرا فرض نمیکنند که ملک دارند ، ماشین شخصی دارند ، ده دارند ، ملیونرند و هزار زهر مار دیگر دارند و دیگر دنبال کار نیایند و چنین انگارند که هست هرچه در عالم نیست.
همین شعر که میگوید کوشش فایده ندارد. فقط باید با فرض و خیال خوش باشیم برای این آقایان بسیار خوبست که ملت را خر کنند و بعد هم سوارش بشوند.
.
🔶 «گفتگو از شعر در پرچم روزانه» (نویساد)
🔸 باید براستیها گردن گزاشت (تکهی چهار از چهار)
کوشاد تلگرام (یادداشت دوم بر گفتار پریروز) : بیشتری از خردهگیران راه رندی میپیمایند و اندیشهی خود را یکرویه (روشن و بیابهام) نمیگردانند. یک سخن کلی میگویند و آن را خردهگیری میپندارند. مثلاً چنین ایراد میگیرند : «در ادبیات وارد نبوده» ، «نوشتههایش بزیان ادبیات ما سرآمده» ، «دربارهی مسائل سادهانگارانه سخن گفته» ، «تعصب بسیاری بخرج میداده و آنچه را میاندیشیده آیهی مُنزل میدانسته و از آن بازنمیگردیده» ، «برخی اشتباهاتش بکنار ، حرفهای خوب هم دارد» ... اینهاست نمونههایی از شیوهی خردهگیری روشناندیشان ما !. آیا اینگونه داوری کردن ایراد گرفتن است؟! چنین خردهگیری را خرد میپذیرد؟! چرا به دلیلهای نویسنده نپرداخته به جای آن به یکمشت کلیگویی دست مییازند؟!
یکی بپرسد شما که در ادبیات واردید بگویید : 1ـ آیا این شعرها و مانندگان آنها برای یک توده زیانمند است یا سودمند؟ 2ـ اگر زیانمندست هواداری از آنها چه معنایی دارد؟ اگر سودمندست سودش چیست؟!
کدام نوشتههایش بزیان ادبیات سرآمده؟ از کدام «ادبیات» سخن میرانید ـ «ادبیاتی» که برای گیج گردانیدن و بیکاره گردانیدن جوانان برنامهریزی شده؟! با اینهمه تأکید که او هر چند گفتار یک بار بزبان آورده که ایرادهای خود را بنویسید ، شما که همدورهی او بودید چرا ده سال پس از درگذشتش یک رشته سخنان کلی و ناروشن مینویسید؟! مگر در زمان او «ممنوع القلم» بودید؟! شما در آن روزگاری که صدها بدخواهَش منتظر یک پاسخ خردپذیر به او بودند ـ که اگر کسی میتوانست قهرمانی میگردید ـ دست بقلم نبردید و ده سال که از مرگ او گذشت بیاد پاسخگویی افتادید؟!
از آن کسی که راه برتریفروشی میپوید بپرسید : گرفتیم سادهانگار بوده ، شما که نیستید و غم توده میخورید چرا خود یک راه چارهی «واقعبینانه» ارائه نمیدهید؟! آیا باید ده بیست تا ایسم را به رشته میکشید و چندان پیچیده مینوشت که بسختی فهمیده میشد تا نوشتهاش سادهانگارانه نمینمود؟! تنها آنگاه بود که «نهایت» حکمت و تدبیر بشمار میآمد؟!
آن دیگر خردهگیرها هم همین سان را دارند و هیچ یک به مطلب نزدیک نشده ، از آن دور میخواهند خودی بنمایند و بزبان حال بگویند : «ما هم دانشی داریم و ادبیات میفهمیم و چنین نیست که همهی سخنانش درست باشد» و «البته» ایرادهایی هم دارد.
در هر حال نویسنده پافشاری دارد که سخنانش را نیک خوانده نیک بیندیشند و آنگاه اگر ایرادی دیدند بروشنی (نه با گُنگی ، نه با کلیگویی) بگویند. آیا این انتظار بیجاییست؟!
.
🔸 باید براستیها گردن گزاشت (تکهی چهار از چهار)
کوشاد تلگرام (یادداشت دوم بر گفتار پریروز) : بیشتری از خردهگیران راه رندی میپیمایند و اندیشهی خود را یکرویه (روشن و بیابهام) نمیگردانند. یک سخن کلی میگویند و آن را خردهگیری میپندارند. مثلاً چنین ایراد میگیرند : «در ادبیات وارد نبوده» ، «نوشتههایش بزیان ادبیات ما سرآمده» ، «دربارهی مسائل سادهانگارانه سخن گفته» ، «تعصب بسیاری بخرج میداده و آنچه را میاندیشیده آیهی مُنزل میدانسته و از آن بازنمیگردیده» ، «برخی اشتباهاتش بکنار ، حرفهای خوب هم دارد» ... اینهاست نمونههایی از شیوهی خردهگیری روشناندیشان ما !. آیا اینگونه داوری کردن ایراد گرفتن است؟! چنین خردهگیری را خرد میپذیرد؟! چرا به دلیلهای نویسنده نپرداخته به جای آن به یکمشت کلیگویی دست مییازند؟!
یکی بپرسد شما که در ادبیات واردید بگویید : 1ـ آیا این شعرها و مانندگان آنها برای یک توده زیانمند است یا سودمند؟ 2ـ اگر زیانمندست هواداری از آنها چه معنایی دارد؟ اگر سودمندست سودش چیست؟!
کدام نوشتههایش بزیان ادبیات سرآمده؟ از کدام «ادبیات» سخن میرانید ـ «ادبیاتی» که برای گیج گردانیدن و بیکاره گردانیدن جوانان برنامهریزی شده؟! با اینهمه تأکید که او هر چند گفتار یک بار بزبان آورده که ایرادهای خود را بنویسید ، شما که همدورهی او بودید چرا ده سال پس از درگذشتش یک رشته سخنان کلی و ناروشن مینویسید؟! مگر در زمان او «ممنوع القلم» بودید؟! شما در آن روزگاری که صدها بدخواهَش منتظر یک پاسخ خردپذیر به او بودند ـ که اگر کسی میتوانست قهرمانی میگردید ـ دست بقلم نبردید و ده سال که از مرگ او گذشت بیاد پاسخگویی افتادید؟!
از آن کسی که راه برتریفروشی میپوید بپرسید : گرفتیم سادهانگار بوده ، شما که نیستید و غم توده میخورید چرا خود یک راه چارهی «واقعبینانه» ارائه نمیدهید؟! آیا باید ده بیست تا ایسم را به رشته میکشید و چندان پیچیده مینوشت که بسختی فهمیده میشد تا نوشتهاش سادهانگارانه نمینمود؟! تنها آنگاه بود که «نهایت» حکمت و تدبیر بشمار میآمد؟!
آن دیگر خردهگیرها هم همین سان را دارند و هیچ یک به مطلب نزدیک نشده ، از آن دور میخواهند خودی بنمایند و بزبان حال بگویند : «ما هم دانشی داریم و ادبیات میفهمیم و چنین نیست که همهی سخنانش درست باشد» و «البته» ایرادهایی هم دارد.
در هر حال نویسنده پافشاری دارد که سخنانش را نیک خوانده نیک بیندیشند و آنگاه اگر ایرادی دیدند بروشنی (نه با گُنگی ، نه با کلیگویی) بگویند. آیا این انتظار بیجاییست؟!
.
🔶 در پیرامون رمان
احمد کسروی
🔸 (تکهی شش از پانزده)
داستان منجّمان یا بعبارت فارسی «ستارهشماران» را همه شنیدهایم و میدانیم که از «اوضاع کواکب» آسمان پی بر چگونگی حوادث زمین میبردند و پیشینگوییها میکردند. مثلاً از نزدیکی دو ستاره بهمدیگر یا از روبرو شدن آنها ، پی بزمینلرزه یا جنگ یا حوادث دیگر برده و پیش از وقوع خبر میدادند.
کسانی اگر امروز علم نجوم را در کتابهایی که بِهر زبانی فراوان است بخوانند یا از کسانی که آگاهی از آن علم دارند جستجو نمایند خواهند دید آنچه هرگز بنیاد ندارد آن علم است و سخت در شگفت خواهند بود که چگونه کسانی با داشتن هوش و دانش آن را پذیرفته و نام علم بروی آن گزاردهاند و باحکام آن پایبندی مینمودند.
مثلاً منجم دوازده برج معروف را که صورتهایی است پنداری میانهی هفت ستارهی گردندهی [=سیاره] مشهور که یکی از آنها آفتاب و دیگری زحل یا بعبارت فارسی کیوان است تقسیم نموده هر یک یا دو برج را خانهی یکی از آن ستارهها مینامد. سپس رشتهی پندار را از دست نداده میگوید : چون اَسَد خانهی آفتاب و دَلْو خانهی زحل است و این دو خانه همیشه در برابر یکدیگر نهادهاند پس زحل و آفتاب باهم دشمنی دارند بآن دلیل که خانههای آنها روبروی یکدیگر نهاده. سپس میدان دیگری از پندار باز کرده چون آفتاب بزرگتر و درخشندهتر از زحل است آفتاب را «سعد اکبر» نامیده زحلِ بیچاره را باتهام دشمنی با او «نحس اکبر» میخواند و اینست که اگر در استخراج طالعِ کسی که از بدعتهای منجمان بوده یا در «روبرو شدن ستارههایی» که در علم نجوم احکامی بر آن بار است پای زحل بمیان میآمد منجم که خود او و علمش نحستر از هر نحسی بود فال بد زده و یک رشته خبرهای بیمناکی از زلزله و توفان و مرگ و مانند اینها میداد.
علمی که پایهاش این پندارها و سرسامها بوده قرنها جهان را گرفتار کرده و هزار مرد را از شرق و غرب آلودهی خود داشته است. مردم عامی که فریب این شیادان میخوردند بجای خود که پادشاهان فریفتهی ایشان بودند و هر یکی منجمانی در دربار خود داشته و جز با دستور ایشان دست بکاری نمیزدند. برای هر کاری بایستی منجم ساعت معین کند و در آن ساعت انجام داده شود وگرنه امیدی بپیشرفت آن کار بسته نمیشد. گاهی در نتیجهی این علمِ احمقانه حوادثی روی داده که از شگفتترین داستانهاست و آدمی را حیرت میگیرد که چگونه مردم دانش و خرد خود را زبون این پندارها و سرسامها گردانیده بودند؟!
داستان کنارهگیری شاهعباس بزرگ از پادشاهی و نشاندن یوسفی نام را بجای خود باین علت که منجم از «اوضاع کواکب»خبر داده بود که در آن سال گزندی بیکی از بزرگان خواهد رسید و بیم آن میرفت که آن گزند بشاهعباس برسد و برای جلوگیری از آن یوسفی را شاه کرده و سه روز او را با شکوه پادشاهی گردش دادند سپس او را کشتند و شاهعباس دوباره بپادشاهی آمد ـ این داستان یکی از دلایل مطلب ماست. شرح آن را در عالمآرا خوانده ببینید آیا گمراهی بدتر از آن چه میتواند بود؟
امروز هم یک رشته گمراهیها در جهان پدید آمده ـ گمراهیهایی که سرچشمهی بسیاری از آنها اروپاست. یکی از آنها نیز رماننویسی و رمانخوانی است که همراه اتومبیل و آیروپلان[=هواپیما] بهمه جا رسیده است و در هر شهر و آبادی انبوهی از مردم را آلوده ساخته است. ولی ما بیپرده میگوییم که این کار از خرد دور است و نه تنها عمر نویسنده و خواننده را تباه میسازد بلکه یک رشته زیانهایی نیز دارد که شرح آن را در جای دیگر خواهیم داد.
.
احمد کسروی
🔸 (تکهی شش از پانزده)
داستان منجّمان یا بعبارت فارسی «ستارهشماران» را همه شنیدهایم و میدانیم که از «اوضاع کواکب» آسمان پی بر چگونگی حوادث زمین میبردند و پیشینگوییها میکردند. مثلاً از نزدیکی دو ستاره بهمدیگر یا از روبرو شدن آنها ، پی بزمینلرزه یا جنگ یا حوادث دیگر برده و پیش از وقوع خبر میدادند.
کسانی اگر امروز علم نجوم را در کتابهایی که بِهر زبانی فراوان است بخوانند یا از کسانی که آگاهی از آن علم دارند جستجو نمایند خواهند دید آنچه هرگز بنیاد ندارد آن علم است و سخت در شگفت خواهند بود که چگونه کسانی با داشتن هوش و دانش آن را پذیرفته و نام علم بروی آن گزاردهاند و باحکام آن پایبندی مینمودند.
مثلاً منجم دوازده برج معروف را که صورتهایی است پنداری میانهی هفت ستارهی گردندهی [=سیاره] مشهور که یکی از آنها آفتاب و دیگری زحل یا بعبارت فارسی کیوان است تقسیم نموده هر یک یا دو برج را خانهی یکی از آن ستارهها مینامد. سپس رشتهی پندار را از دست نداده میگوید : چون اَسَد خانهی آفتاب و دَلْو خانهی زحل است و این دو خانه همیشه در برابر یکدیگر نهادهاند پس زحل و آفتاب باهم دشمنی دارند بآن دلیل که خانههای آنها روبروی یکدیگر نهاده. سپس میدان دیگری از پندار باز کرده چون آفتاب بزرگتر و درخشندهتر از زحل است آفتاب را «سعد اکبر» نامیده زحلِ بیچاره را باتهام دشمنی با او «نحس اکبر» میخواند و اینست که اگر در استخراج طالعِ کسی که از بدعتهای منجمان بوده یا در «روبرو شدن ستارههایی» که در علم نجوم احکامی بر آن بار است پای زحل بمیان میآمد منجم که خود او و علمش نحستر از هر نحسی بود فال بد زده و یک رشته خبرهای بیمناکی از زلزله و توفان و مرگ و مانند اینها میداد.
علمی که پایهاش این پندارها و سرسامها بوده قرنها جهان را گرفتار کرده و هزار مرد را از شرق و غرب آلودهی خود داشته است. مردم عامی که فریب این شیادان میخوردند بجای خود که پادشاهان فریفتهی ایشان بودند و هر یکی منجمانی در دربار خود داشته و جز با دستور ایشان دست بکاری نمیزدند. برای هر کاری بایستی منجم ساعت معین کند و در آن ساعت انجام داده شود وگرنه امیدی بپیشرفت آن کار بسته نمیشد. گاهی در نتیجهی این علمِ احمقانه حوادثی روی داده که از شگفتترین داستانهاست و آدمی را حیرت میگیرد که چگونه مردم دانش و خرد خود را زبون این پندارها و سرسامها گردانیده بودند؟!
داستان کنارهگیری شاهعباس بزرگ از پادشاهی و نشاندن یوسفی نام را بجای خود باین علت که منجم از «اوضاع کواکب»خبر داده بود که در آن سال گزندی بیکی از بزرگان خواهد رسید و بیم آن میرفت که آن گزند بشاهعباس برسد و برای جلوگیری از آن یوسفی را شاه کرده و سه روز او را با شکوه پادشاهی گردش دادند سپس او را کشتند و شاهعباس دوباره بپادشاهی آمد ـ این داستان یکی از دلایل مطلب ماست. شرح آن را در عالمآرا خوانده ببینید آیا گمراهی بدتر از آن چه میتواند بود؟
امروز هم یک رشته گمراهیها در جهان پدید آمده ـ گمراهیهایی که سرچشمهی بسیاری از آنها اروپاست. یکی از آنها نیز رماننویسی و رمانخوانی است که همراه اتومبیل و آیروپلان[=هواپیما] بهمه جا رسیده است و در هر شهر و آبادی انبوهی از مردم را آلوده ساخته است. ولی ما بیپرده میگوییم که این کار از خرد دور است و نه تنها عمر نویسنده و خواننده را تباه میسازد بلکه یک رشته زیانهایی نیز دارد که شرح آن را در جای دیگر خواهیم داد.
.
🔶 حسن کتاب حافظش را میسوزاند
🔸 تکهی هفت از نه
تقی : ببینید اگر مردم آمریکا هم موقعی که یک اشکال و مانعی در زندگانی برای آنها پیش میآید میگفتند که سرنوشت و تقدیر ما همین بوده که این اشکالها پیش بیاید ، غم خوردن و کوشیدن ما هم فایدهای ندارد ، خدا خودش درست میکند. آیا این ترقی امروزی را میکردند؟ آیا این راحتی و آزادی را به دست میآوردند؟ آیا بمب اتمی را اختراع میکردند؟ البته خواهید گفت خیر. سرچشمهی بدبختی و بیچارگی ما ایرانیان هم اینهاست ، آن زنان بیچارهای را که میبینیم با چند تن فرزندان خود گوشهی خرابه نشسته و نان شب ندارند ، آن زمینهای بارده را که میبینیم ویرانه و خشک افتاده و آن زبونیها و خواریها را که در تاریخ این مملکت میخوانیم ، سرچشمهی همهی اینها همین گفتههای شعرا میباشد که جز گدایی و چاپلوسی و بادهنوشی و سخنبافی کار دیگری نداشتهاند.
مگر ایرانیان چه چیزشان کمتر از دیگران است؟ آیا فکرشان کمتر است؟ آیا ساختمان بدنشان با آنها فرق میکند؟
علی : اصلاً خاک را هم اگر بخواهیم حساب کنیم خاک مملکت ما چندین برابر کشور فرانسه یا آلمان یا انگلیس است.
اسماعیل : مردم که برای خاطر این شعرها دست از کار و کوشش بر نمیدارند و میبینیم که مردم ایران در پولدوستی و علاقه به زندگی از دیگران کمتر نیستند.
تقی : درست است که مردم ایران در پولدوستی و دلبستگی به نفع خود کمتر از دیگران نیستند و درسهای بد شعرا نتوانسته است اینها را از کار بازدارد ، اما اگر شما بخواهید همان مردم را به کارهای بزرگی ، کارهایی که برای مردم و کشور فایده داشته باشد وادارید ، مثلاً به آنها بگویید که من یک نقشه دارم که اگر از امروز شروع به کار کنیم و یک مقدار پول هم صرف کنیم بعد از پنج سال چندین ده آباد خواهد شد و سودی که خواهد داد چندین برابر خرج ما خواهد بود ، در این موقع خواهید دید که چگونه زهر گفتههای شعرا تا ریشهی مغزشان اثر کرده و در آن موقع هست که مشاهده خواهید نمود که به پیشنهاد شما بیاعتنایی مینمایند ، بهانه میآورند ، یکی میگوید : ای بابا این چند روزهی عمر به این چیزها نمیارزد ، دیگری میگوید : کارها را باید خدا درست کند.
اسماعیل : خیلی خوب ما قبول کردیم ، حافظ و مولوی و خیام بد ، باید کتابهای آنها را هم سوزانید ، ولی کتاب سعدی که کتابش سراسر نصیحت است ، به کتابش قرآن فارسی میگویند. آن را دیگر چرا بسوزانیم؟!
تقی : درست است که سعدی در کتاب خود نصایحی گنجانیده است ولی او هم دست کمی از دیگران نداشته. سعدی کسی است که در زمان مغول زندگی میکرد و همان کسی است که در سال 656 هجری که آن همه بدبختیها به ایرانیان وارد آوردند ، هزاران مردان کشته شدند ، هزارها دختران و زنان به اسیری رفتند. میگوید :
در آن مدت که ما را وقت خوش بود
ز هجرت ششصدوپنجاهوشش بود
همان کسی است که میگوید :
بخت و دولت به کاردانی نیست
جز به تأیید آسمانی نیست
گر زمین را به آسمان دوزی
ندهندت زیاده از روزی
اگر تیغ عالم بجنبد ز جای
نبُرد رگی تا نخواهد خدای
موقعی که سعدی بقول شما گویندهی قرآن فارسی است بگوید کسی اگر تو را اذیت و آزار کرد ، او نکرده است بلکه خدا کرده است برای اینکه دل او هم در تصرف خداست ، آیا توقع دارید که ایرانیان زمان مغول هم بر علیه مغولها که ظلم و مردم آزاریشان زبانزد مردم است جنبشی کرده و برای نجات میهنشان کوششی کنند؟!.
.
🔸 تکهی هفت از نه
تقی : ببینید اگر مردم آمریکا هم موقعی که یک اشکال و مانعی در زندگانی برای آنها پیش میآید میگفتند که سرنوشت و تقدیر ما همین بوده که این اشکالها پیش بیاید ، غم خوردن و کوشیدن ما هم فایدهای ندارد ، خدا خودش درست میکند. آیا این ترقی امروزی را میکردند؟ آیا این راحتی و آزادی را به دست میآوردند؟ آیا بمب اتمی را اختراع میکردند؟ البته خواهید گفت خیر. سرچشمهی بدبختی و بیچارگی ما ایرانیان هم اینهاست ، آن زنان بیچارهای را که میبینیم با چند تن فرزندان خود گوشهی خرابه نشسته و نان شب ندارند ، آن زمینهای بارده را که میبینیم ویرانه و خشک افتاده و آن زبونیها و خواریها را که در تاریخ این مملکت میخوانیم ، سرچشمهی همهی اینها همین گفتههای شعرا میباشد که جز گدایی و چاپلوسی و بادهنوشی و سخنبافی کار دیگری نداشتهاند.
مگر ایرانیان چه چیزشان کمتر از دیگران است؟ آیا فکرشان کمتر است؟ آیا ساختمان بدنشان با آنها فرق میکند؟
علی : اصلاً خاک را هم اگر بخواهیم حساب کنیم خاک مملکت ما چندین برابر کشور فرانسه یا آلمان یا انگلیس است.
اسماعیل : مردم که برای خاطر این شعرها دست از کار و کوشش بر نمیدارند و میبینیم که مردم ایران در پولدوستی و علاقه به زندگی از دیگران کمتر نیستند.
تقی : درست است که مردم ایران در پولدوستی و دلبستگی به نفع خود کمتر از دیگران نیستند و درسهای بد شعرا نتوانسته است اینها را از کار بازدارد ، اما اگر شما بخواهید همان مردم را به کارهای بزرگی ، کارهایی که برای مردم و کشور فایده داشته باشد وادارید ، مثلاً به آنها بگویید که من یک نقشه دارم که اگر از امروز شروع به کار کنیم و یک مقدار پول هم صرف کنیم بعد از پنج سال چندین ده آباد خواهد شد و سودی که خواهد داد چندین برابر خرج ما خواهد بود ، در این موقع خواهید دید که چگونه زهر گفتههای شعرا تا ریشهی مغزشان اثر کرده و در آن موقع هست که مشاهده خواهید نمود که به پیشنهاد شما بیاعتنایی مینمایند ، بهانه میآورند ، یکی میگوید : ای بابا این چند روزهی عمر به این چیزها نمیارزد ، دیگری میگوید : کارها را باید خدا درست کند.
اسماعیل : خیلی خوب ما قبول کردیم ، حافظ و مولوی و خیام بد ، باید کتابهای آنها را هم سوزانید ، ولی کتاب سعدی که کتابش سراسر نصیحت است ، به کتابش قرآن فارسی میگویند. آن را دیگر چرا بسوزانیم؟!
تقی : درست است که سعدی در کتاب خود نصایحی گنجانیده است ولی او هم دست کمی از دیگران نداشته. سعدی کسی است که در زمان مغول زندگی میکرد و همان کسی است که در سال 656 هجری که آن همه بدبختیها به ایرانیان وارد آوردند ، هزاران مردان کشته شدند ، هزارها دختران و زنان به اسیری رفتند. میگوید :
در آن مدت که ما را وقت خوش بود
ز هجرت ششصدوپنجاهوشش بود
همان کسی است که میگوید :
بخت و دولت به کاردانی نیست
جز به تأیید آسمانی نیست
گر زمین را به آسمان دوزی
ندهندت زیاده از روزی
اگر تیغ عالم بجنبد ز جای
نبُرد رگی تا نخواهد خدای
موقعی که سعدی بقول شما گویندهی قرآن فارسی است بگوید کسی اگر تو را اذیت و آزار کرد ، او نکرده است بلکه خدا کرده است برای اینکه دل او هم در تصرف خداست ، آیا توقع دارید که ایرانیان زمان مغول هم بر علیه مغولها که ظلم و مردم آزاریشان زبانزد مردم است جنبشی کرده و برای نجات میهنشان کوششی کنند؟!.
.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
مغز نورسان را بدستیاری کتابهای درسی بدآموز با بیهودهبافیهای صوفیان پر میکنند. آب به آسیاب صوفیگری میریزند. بجای پرورش خردها ، خویهای ستودهای همچون دلیری و دانشپژوهی و اینگونه نیکیها ، قلندری و درویشی و نادانیهای صوفیان را جانشین میگردانند. بدینسان بجای ستارخانها و حسینخان باغبانها و جبار باغچهبانها ، شیخ جنیدها و شبلیها و سعدیها و حافظها را برای این کشور میپرورند.
جا دارد خوانندگان ، کتاب «فرهنگ چیست؟» را بخوانند تا بدانند چه دستهایی در کارست که ایرانی همیشه مغزش پر از اینگونه نادانیها و گزافهبافیهای صوفیان و خراباتیان باشد.
جا دارد خوانندگان ، کتاب «فرهنگ چیست؟» را بخوانند تا بدانند چه دستهایی در کارست که ایرانی همیشه مغزش پر از اینگونه نادانیها و گزافهبافیهای صوفیان و خراباتیان باشد.
🔶 «گفتگو از شعر در پرچم روزانه» (احمد کسروی)
🔸 خواهران گرامی (تکهی یک از یک)
نوشتهی یک بانو
در این هنگام که خامهی توانای نویسندهی پرچم و پیمان با بیهودهگویی شاعران نبرد میکند بر ما بانوان نیز لازم است که اظهار قدردانی نماییم برای اینکه اولاً مردهای ما را از پیروی خراباتیان که نامردیهای دیگری در بردارد بازمیدارد و آنان را بشاهراه زندگی و مردانگی رهبری میکند. دوم آنکه شعرا با کمال بیپروایی و بدون اینکه از روی خواهر و مادر خود شرم کنند عنوانهای قبیح دیگری دربارهی زنان نمودهاند.
مثلاً یکی از آنان میگوید «زن و اژدها هر دو در خاک به» و گویندهی بیخرد این اندازه ندانسته که اگر زن نبود او هم وجود خارجی پیدا نمیکرد که نان مفت بخورد و چنین یاوهای بگوید و دیگری از آنان میگوید :
مرد دانا نکند خود بجهان میل سه کار
تا تن و جانش ز آفات سلامت باشد
و یکی از آن کارها را نگرفتن زن دانسته که میگوید :
زن نگیرد اگرش دختر قیصر بدهند
و این گفتار بیهوده تا چندی پیش که آقای کسروی معنی شعر و شاعری را باز نکرده بودند یک ابتکار ادبی شمرده میشد و کسی پیدا نشدی که بگوید اگر همهی مردان پیروی از این بیهودهگوها کنند و زن نگیرند جز نابودی آدمیزاد چه خواهد بود و دیگری از آنان بیشرمی را بجایی رسانیده که خواهر و مادر خود را مانند سالنامه دانسته و بشوهر آنان سفارش میکند که :
زنی نو کن ای خواجه هر نوبهار
که تقویم پارینه ناید بکار
ببینید بیشرمی را بکجا رسانیدهاند که زنان را مانند تقویم بجامعه معرفی میکنند و از اینگونه اشعار که اهانت بعالم زنان است در کتب بیشتری از این یاوهگویان دیده میشود و من عقیده دارم که باید یک صف بسیار بزرگی از بانوان برای پشتیبانی در گفتارهای راهنمای جهانیان یعنی آقای کسروی تشکیل دهیم.
لار ـ احترام
پرچم : ما خشنودیم بانو احترام باین شرح مبادرت ورزیدهاند. ما چنانکه بارها نوشتهایم برآنیم که باید بانوان در پی بردن بحقایق زندگانی و کوشش به برانداختن بدیها و ناپاکیهای جهان با ما همراهی نمایند و هر مردی از ما باید بکوشد تا زنانِ خاندان خود را باین همراهی بکشاند و خشنودیم که آقای آگاه باین کار برخاستهاند. چند تن از بانوان دانشمند درمیان خوانندگان پیمان و پرچم هستند ولی بانو احترام نخستین بانوییست که بنوشتن مبادرت مینماید. راستی آنست که در نبرد با شاعران تردامن بانوان باید بیش از مردان بکوشند زیرا آن ناپاکیها که شاعران برواجش کوشیدهاند بیش از همه بیاحترامی ببانوان میباشد و من امیدمندم نوشتههایی از دیگر بانوان نیز برسد.
در کشوری که باب پنجم گلستان هست و در دبستانها درس خوانده میشود بانوان نباید آرام بنشینند.
(پرچم روزانه شمارهی 187)
.
🔸 خواهران گرامی (تکهی یک از یک)
نوشتهی یک بانو
در این هنگام که خامهی توانای نویسندهی پرچم و پیمان با بیهودهگویی شاعران نبرد میکند بر ما بانوان نیز لازم است که اظهار قدردانی نماییم برای اینکه اولاً مردهای ما را از پیروی خراباتیان که نامردیهای دیگری در بردارد بازمیدارد و آنان را بشاهراه زندگی و مردانگی رهبری میکند. دوم آنکه شعرا با کمال بیپروایی و بدون اینکه از روی خواهر و مادر خود شرم کنند عنوانهای قبیح دیگری دربارهی زنان نمودهاند.
مثلاً یکی از آنان میگوید «زن و اژدها هر دو در خاک به» و گویندهی بیخرد این اندازه ندانسته که اگر زن نبود او هم وجود خارجی پیدا نمیکرد که نان مفت بخورد و چنین یاوهای بگوید و دیگری از آنان میگوید :
مرد دانا نکند خود بجهان میل سه کار
تا تن و جانش ز آفات سلامت باشد
و یکی از آن کارها را نگرفتن زن دانسته که میگوید :
زن نگیرد اگرش دختر قیصر بدهند
و این گفتار بیهوده تا چندی پیش که آقای کسروی معنی شعر و شاعری را باز نکرده بودند یک ابتکار ادبی شمرده میشد و کسی پیدا نشدی که بگوید اگر همهی مردان پیروی از این بیهودهگوها کنند و زن نگیرند جز نابودی آدمیزاد چه خواهد بود و دیگری از آنان بیشرمی را بجایی رسانیده که خواهر و مادر خود را مانند سالنامه دانسته و بشوهر آنان سفارش میکند که :
زنی نو کن ای خواجه هر نوبهار
که تقویم پارینه ناید بکار
ببینید بیشرمی را بکجا رسانیدهاند که زنان را مانند تقویم بجامعه معرفی میکنند و از اینگونه اشعار که اهانت بعالم زنان است در کتب بیشتری از این یاوهگویان دیده میشود و من عقیده دارم که باید یک صف بسیار بزرگی از بانوان برای پشتیبانی در گفتارهای راهنمای جهانیان یعنی آقای کسروی تشکیل دهیم.
لار ـ احترام
پرچم : ما خشنودیم بانو احترام باین شرح مبادرت ورزیدهاند. ما چنانکه بارها نوشتهایم برآنیم که باید بانوان در پی بردن بحقایق زندگانی و کوشش به برانداختن بدیها و ناپاکیهای جهان با ما همراهی نمایند و هر مردی از ما باید بکوشد تا زنانِ خاندان خود را باین همراهی بکشاند و خشنودیم که آقای آگاه باین کار برخاستهاند. چند تن از بانوان دانشمند درمیان خوانندگان پیمان و پرچم هستند ولی بانو احترام نخستین بانوییست که بنوشتن مبادرت مینماید. راستی آنست که در نبرد با شاعران تردامن بانوان باید بیش از مردان بکوشند زیرا آن ناپاکیها که شاعران برواجش کوشیدهاند بیش از همه بیاحترامی ببانوان میباشد و من امیدمندم نوشتههایی از دیگر بانوان نیز برسد.
در کشوری که باب پنجم گلستان هست و در دبستانها درس خوانده میشود بانوان نباید آرام بنشینند.
(پرچم روزانه شمارهی 187)
.
🔶 در پیرامون رمان
احمد کسروی
🔸 (تکهی هفت از پانزده)
از کارهای شگفت رماننویسانست که یکی از ایشان افسانهای بافته بدینسان که حسنعلیخان نامی در قزوین رئیس مالیه بوده. بهنگامی که سپاه روس در ایران درنگ داشت شیخی در تهران و قزوین جاسوس ایشان بوده حسنعلیخان را بدشمنی سیاست روس متهم میدارد و چون آفیسری (1) (سرکردهای) با چند تن سالدات (2) بگرفتن او میآیند ، حسنعلیخان ایستادگی نموده دلیریها از خود آشکار میسازد و چون دستگیرش کرده نزد ژنرال میبرند در آنجا نیز دلیریها نموده سخنان درشت بژنرال میگوید و سیلی بروی او میزند ، ژنرال برآشفته فرمان دار زدن او را میدهد. لیکن آفیسر که باین کار مأمور بوده ناگهان فیلسوف وارستهای درمیآید که بکشته شدن خود رضا داده بکشتن حسنعلیخان قهرمان ایران رضا نمیدهد. خوشبختانه پیشامدی میکند که هر دوی ایشان رها میگردند.
این کار آقای رماننگار بدان میماند که کسی در محاکمه سندی که بدست دارد پنهان کرده و بدروغ سند دیگری ساخته و آن را نشان بدهد ، یا آنکه کسی با آدمیانی که خدا آفریده و جان بخشیده نجوشیده صورتهایی از پندار خود از گل یا گچ پدید آورده دل بآنها ببندد و با آنان روز بگزارد. یا کسی پدر و مادر و برادران خود را نپسندیده و با آنان درنیامیخته نقشهایی از روی دلخواه و پندار خود بر دیوار نگاشته و با آنها دل خود را خوش سازد. یا اینکه گروهی بزرگان و دانشمندانی را که میانهی خویش دارند بچیزی نشمرده و هرگز نام آنان را نبرده و بجای ایشان مجسمههایی از گل و سنگ ساخته و بداشتن آنها بنازند.
تو گویی هنگامی که سپاه روس در ایران درنگ داشت و آن ستمها و زورگوییها بایرانیان روا میداشت کسی از مردم این سرزمین فداکاری و ایستادگی ننموده که آقای رماننویس ناگزیر شده حسنعلیخانی بتراشد و نگزارد ایرانیان بیکبار سرافکنده و شرمنده باشند.
اگر آقای رماننگار نمیداند دیگران میدانند که در آن دورهی ناتوانی دولت و بیسرپرستی ایران کسانی که بایستی فداکاری بکنند و ایستادگی نمایند کردهاند و نمودهاند. آنان که در محرم1330 در تبریز بودند و جنگ مجاهدان را با روسیان دیدهاند میدانند که فداکاری و جانبازی بهتر از آن نمیشد که یکمشت مجاهدان بنام غیرت اسلام و ایرانیگری کردند که پس از چند روز جنگهای شیردلانه که دست و پای روسان را از همه جای شهر بریده در باغی بمحاصرهشان گرفتند ناگهان اردوی بزرگی از تفلیس با توپخانه بیاری روسیان رسید و مجاهدان چاره جز کنارهگیری ندیدند که کسانی از شهر گریخته و کسانی آن هم نپسندیده ایستادند تا مرگ آنان را دریابد.
آن داستان را تاکنون کسی ننوشته و شاید اگر نوشتههای پرفسور براون نبود کسی در اروپا نمیدانست که دست ستم روس چه گلوهای بیگناهی را در ایران بفشرد. هنوز هم در کتاب آبی انگلیس و دیگر نوشتههای سیاسی اروپا گناه آن جنگ را بگردن تبریزیان انداخته مینویسند ایشان بودند که دست بکشتار باز کردند. با آنکه حقیقت برخلاف این است و دلیلهایی از نوشتههای خود اروپاییان در دست هست که روسان از مدتها نقشهی آن کشتار را میکشیدند تا چشم ایرانیان را یکجا بترسانند. مجاهدان اگرهم ایستادگی نمینمودند روسان کشتاری که بایستی بکنند میکردند. این سخنی است که انکار ندارد. ولی کیست که درپی این گونه مطالب باشد و بنگارش آنها بپردازد؟! بنویسندگان ایران این کار بس که رمان ترجمه کنند یا تألیف نمایند و مایهی گمراهی و ویرانی صدها زن و مرد باشند. بآنان چه کسانی در راه آسایش این سرزمین جان خود باختهاند؟!
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ officer را که در فارسی همان سرکرده میباشد ، فرهنگستان واژهی افسر (=تاج) را در برابرش گزارده!
2ـ سرباز به روسی
.
احمد کسروی
🔸 (تکهی هفت از پانزده)
از کارهای شگفت رماننویسانست که یکی از ایشان افسانهای بافته بدینسان که حسنعلیخان نامی در قزوین رئیس مالیه بوده. بهنگامی که سپاه روس در ایران درنگ داشت شیخی در تهران و قزوین جاسوس ایشان بوده حسنعلیخان را بدشمنی سیاست روس متهم میدارد و چون آفیسری (1) (سرکردهای) با چند تن سالدات (2) بگرفتن او میآیند ، حسنعلیخان ایستادگی نموده دلیریها از خود آشکار میسازد و چون دستگیرش کرده نزد ژنرال میبرند در آنجا نیز دلیریها نموده سخنان درشت بژنرال میگوید و سیلی بروی او میزند ، ژنرال برآشفته فرمان دار زدن او را میدهد. لیکن آفیسر که باین کار مأمور بوده ناگهان فیلسوف وارستهای درمیآید که بکشته شدن خود رضا داده بکشتن حسنعلیخان قهرمان ایران رضا نمیدهد. خوشبختانه پیشامدی میکند که هر دوی ایشان رها میگردند.
این کار آقای رماننگار بدان میماند که کسی در محاکمه سندی که بدست دارد پنهان کرده و بدروغ سند دیگری ساخته و آن را نشان بدهد ، یا آنکه کسی با آدمیانی که خدا آفریده و جان بخشیده نجوشیده صورتهایی از پندار خود از گل یا گچ پدید آورده دل بآنها ببندد و با آنان روز بگزارد. یا کسی پدر و مادر و برادران خود را نپسندیده و با آنان درنیامیخته نقشهایی از روی دلخواه و پندار خود بر دیوار نگاشته و با آنها دل خود را خوش سازد. یا اینکه گروهی بزرگان و دانشمندانی را که میانهی خویش دارند بچیزی نشمرده و هرگز نام آنان را نبرده و بجای ایشان مجسمههایی از گل و سنگ ساخته و بداشتن آنها بنازند.
تو گویی هنگامی که سپاه روس در ایران درنگ داشت و آن ستمها و زورگوییها بایرانیان روا میداشت کسی از مردم این سرزمین فداکاری و ایستادگی ننموده که آقای رماننویس ناگزیر شده حسنعلیخانی بتراشد و نگزارد ایرانیان بیکبار سرافکنده و شرمنده باشند.
اگر آقای رماننگار نمیداند دیگران میدانند که در آن دورهی ناتوانی دولت و بیسرپرستی ایران کسانی که بایستی فداکاری بکنند و ایستادگی نمایند کردهاند و نمودهاند. آنان که در محرم1330 در تبریز بودند و جنگ مجاهدان را با روسیان دیدهاند میدانند که فداکاری و جانبازی بهتر از آن نمیشد که یکمشت مجاهدان بنام غیرت اسلام و ایرانیگری کردند که پس از چند روز جنگهای شیردلانه که دست و پای روسان را از همه جای شهر بریده در باغی بمحاصرهشان گرفتند ناگهان اردوی بزرگی از تفلیس با توپخانه بیاری روسیان رسید و مجاهدان چاره جز کنارهگیری ندیدند که کسانی از شهر گریخته و کسانی آن هم نپسندیده ایستادند تا مرگ آنان را دریابد.
آن داستان را تاکنون کسی ننوشته و شاید اگر نوشتههای پرفسور براون نبود کسی در اروپا نمیدانست که دست ستم روس چه گلوهای بیگناهی را در ایران بفشرد. هنوز هم در کتاب آبی انگلیس و دیگر نوشتههای سیاسی اروپا گناه آن جنگ را بگردن تبریزیان انداخته مینویسند ایشان بودند که دست بکشتار باز کردند. با آنکه حقیقت برخلاف این است و دلیلهایی از نوشتههای خود اروپاییان در دست هست که روسان از مدتها نقشهی آن کشتار را میکشیدند تا چشم ایرانیان را یکجا بترسانند. مجاهدان اگرهم ایستادگی نمینمودند روسان کشتاری که بایستی بکنند میکردند. این سخنی است که انکار ندارد. ولی کیست که درپی این گونه مطالب باشد و بنگارش آنها بپردازد؟! بنویسندگان ایران این کار بس که رمان ترجمه کنند یا تألیف نمایند و مایهی گمراهی و ویرانی صدها زن و مرد باشند. بآنان چه کسانی در راه آسایش این سرزمین جان خود باختهاند؟!
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ officer را که در فارسی همان سرکرده میباشد ، فرهنگستان واژهی افسر (=تاج) را در برابرش گزارده!
2ـ سرباز به روسی
.
🔶 حسن کتاب حافظش را میسوزاند
🔸 تکهی هشت از نه
اسماعیل : پس چرا اروپاییها این همه از سعدی و حافظ و خیام و مولوی تعریف میکنند و ایران را با نام و کتاب آنها میشناسند و میگویند که اشخاص بزرگی بودهاند و گفتههای آنها قیمتی است.
تقی : مگر ما باید به حرف دیگران برویم؟ مگر خدا به ما عقل نداده است که سود و زیان خود را خودمان بشناسیم؟ سعدی در باب پنجم گلستانش چیزهایی نوشته که من الان در حضور شما از گفتن آنها شرم دارم آیا اینها را ما بپذیریم و به بچههامان درس بدهیم چرا که فلان اروپایی گفته است اینها خوب است؟ آیا خودمان عقل نداریم.
علی : (در حالی که اسماعیل را مخاطب قرار میدهد) اگر اروپاییها راست میگویند و گفتههای سعدی این قدر قابل تعریف و تمجید است چرا خودشان به این گفتهها عمل نمیکنند. چرا مردم انگلیس هم موقعی که آلمان به آنها حمله کرد کتاب حافظ را جلویشان نگذاشتند که بگوید :
صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند
بر اثر صبر نوبت ظفر آید
صبر را پیشهی خود قرار میدادند و از خود دفاع نکرده و دولتهای دیگر را با خود همداستان نمیکردند.
تقی : ما اشتباه میکنیم ، آنها تعریفی که از این شعرها میکنند برای اینست که ما هم به این شعرها اهمیت داده و مطابق آنها رفتار کنیم که اگر روزی آمدند و مثلاً نفت ما را با آن همه استفادهاش در دست گرفتند ما هم مانند سعدی بگوییم :
گر زمین را به آسمان دوزی
ندهندت زیاده از روزی
و یا بگوییم این هم قسمت آنهاست ، از روز ازل خدا به اسم آنها نوشته است ، بیخود ما مخالفت نکنیم ، « در اختیار را بر من و تو نگشادهاند» و در مقابل کارهای آنها که به ضرر مملکت و ما میباشد هیچ تکانی نخوریم. البته که بایستی از آنها تعریف کنند ، شعرهای این شعرا برایشان بیش از ملیونها سپاه فایده دارد.
علی : یک مثال عوامانه است : موقعی که یک نفر حرفهای بیپایه و دروغ میزند مردم به یکدیگر میگویند : (بابا ولش کن حرفهایش شعره) من تا به حال متوجه این مثال نبودم ولی عجب حرف حسابی گفته و تشبیه خوبی کردهاند.
اسماعیل : بالاخره بعضی از گفتههای شعرا خوب است ، ما به بدهای آنها کاری نداریم فقط به گفتههای خوب آنها عمل میکنیم.
تقی : اولاً من و تو و امثال ما که کم سواد داریم چطور میتوانیم تشخیص بد و خوب گفتههای آنها را بدهیم و آن وقت خوبها را از بدهایش جدا کنیم و در ثانی شما به یک شخصی که مثلاً بگوید : از مردم دستگیری کنید ، مردمآزاری کنید ، گدایی کنید ، نسبت به مردم مهربان باشید ، تنبلی بکنید ، باده بنوشید ، مسلمان باشید. چه نام میدهید؟ میگویید مفاخر ملی ما هست؟ غیر از اینکه میگویید شخص دیوانهایست.
علی : اصلاً موقعی که این کتابها را در دسترس جوانان گذاشتند از آن جایی که انسان هر چیز بد را زودتر از خوب یاد میگیرد جوانان قبل از اینکه دستورات خوب آنها را یاد بگیرند ، کارهای بدش را یاد گرفته و بدبخت میشوند.
تقی : موقعی که ما با معلومات کم خودمان نتوانستیم خوبهای آن را از بدش جدا کنیم و فکر کردیم که همهی آنها خوب هستند ، چیزهایی ضد هم در مغزمان جای گرفت ، فکرمان از کار میافتد و دیگر نمیتوانیم در هیچ پیشامدی فکر کنیم ، مثل این میماند که شما سه نفر در چهار راه ایستاده باشید و من هم از راهی بیایم از شما سئوال کنم که مثلاً راه فلان اداره کجاست. آن وقت اگر شما هر کدام یک راهی را به من نشان دهید ، من چه حالتی را خواهم پیدا کرد غیر از اینکه گیجتر خواهم شد.
.
🔸 تکهی هشت از نه
اسماعیل : پس چرا اروپاییها این همه از سعدی و حافظ و خیام و مولوی تعریف میکنند و ایران را با نام و کتاب آنها میشناسند و میگویند که اشخاص بزرگی بودهاند و گفتههای آنها قیمتی است.
تقی : مگر ما باید به حرف دیگران برویم؟ مگر خدا به ما عقل نداده است که سود و زیان خود را خودمان بشناسیم؟ سعدی در باب پنجم گلستانش چیزهایی نوشته که من الان در حضور شما از گفتن آنها شرم دارم آیا اینها را ما بپذیریم و به بچههامان درس بدهیم چرا که فلان اروپایی گفته است اینها خوب است؟ آیا خودمان عقل نداریم.
علی : (در حالی که اسماعیل را مخاطب قرار میدهد) اگر اروپاییها راست میگویند و گفتههای سعدی این قدر قابل تعریف و تمجید است چرا خودشان به این گفتهها عمل نمیکنند. چرا مردم انگلیس هم موقعی که آلمان به آنها حمله کرد کتاب حافظ را جلویشان نگذاشتند که بگوید :
صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند
بر اثر صبر نوبت ظفر آید
صبر را پیشهی خود قرار میدادند و از خود دفاع نکرده و دولتهای دیگر را با خود همداستان نمیکردند.
تقی : ما اشتباه میکنیم ، آنها تعریفی که از این شعرها میکنند برای اینست که ما هم به این شعرها اهمیت داده و مطابق آنها رفتار کنیم که اگر روزی آمدند و مثلاً نفت ما را با آن همه استفادهاش در دست گرفتند ما هم مانند سعدی بگوییم :
گر زمین را به آسمان دوزی
ندهندت زیاده از روزی
و یا بگوییم این هم قسمت آنهاست ، از روز ازل خدا به اسم آنها نوشته است ، بیخود ما مخالفت نکنیم ، « در اختیار را بر من و تو نگشادهاند» و در مقابل کارهای آنها که به ضرر مملکت و ما میباشد هیچ تکانی نخوریم. البته که بایستی از آنها تعریف کنند ، شعرهای این شعرا برایشان بیش از ملیونها سپاه فایده دارد.
علی : یک مثال عوامانه است : موقعی که یک نفر حرفهای بیپایه و دروغ میزند مردم به یکدیگر میگویند : (بابا ولش کن حرفهایش شعره) من تا به حال متوجه این مثال نبودم ولی عجب حرف حسابی گفته و تشبیه خوبی کردهاند.
اسماعیل : بالاخره بعضی از گفتههای شعرا خوب است ، ما به بدهای آنها کاری نداریم فقط به گفتههای خوب آنها عمل میکنیم.
تقی : اولاً من و تو و امثال ما که کم سواد داریم چطور میتوانیم تشخیص بد و خوب گفتههای آنها را بدهیم و آن وقت خوبها را از بدهایش جدا کنیم و در ثانی شما به یک شخصی که مثلاً بگوید : از مردم دستگیری کنید ، مردمآزاری کنید ، گدایی کنید ، نسبت به مردم مهربان باشید ، تنبلی بکنید ، باده بنوشید ، مسلمان باشید. چه نام میدهید؟ میگویید مفاخر ملی ما هست؟ غیر از اینکه میگویید شخص دیوانهایست.
علی : اصلاً موقعی که این کتابها را در دسترس جوانان گذاشتند از آن جایی که انسان هر چیز بد را زودتر از خوب یاد میگیرد جوانان قبل از اینکه دستورات خوب آنها را یاد بگیرند ، کارهای بدش را یاد گرفته و بدبخت میشوند.
تقی : موقعی که ما با معلومات کم خودمان نتوانستیم خوبهای آن را از بدش جدا کنیم و فکر کردیم که همهی آنها خوب هستند ، چیزهایی ضد هم در مغزمان جای گرفت ، فکرمان از کار میافتد و دیگر نمیتوانیم در هیچ پیشامدی فکر کنیم ، مثل این میماند که شما سه نفر در چهار راه ایستاده باشید و من هم از راهی بیایم از شما سئوال کنم که مثلاً راه فلان اداره کجاست. آن وقت اگر شما هر کدام یک راهی را به من نشان دهید ، من چه حالتی را خواهم پیدا کرد غیر از اینکه گیجتر خواهم شد.
.
🔶 «گفتگو از شعر در پرچم روزانه» (احمد کسروی)
🔸 هواداری از فردوسی (تکهی یک از یک)
در مقالهی شماره 187 روزنامهی پرچم بانو احترام در طی مقالهای که نگاشته بودند از بزرگترین مردان ما خرده گرفته و در نامهاش مینگارد چرا فردوسی گفته است :
زن و اژدها هر دو در خاک نه
جهان پاک از این هر دو ناپاک به
بانو محترم ، خوب بود پیش از اینکه قلم در دست گرفته و چنین مقالهای را بنویسید تمام قسمتی را که این شعر در آن گنجانیده شده بود مطالعه میکردند آنوقت میفهمیدند که فردوسی بزنانی که فرزندان غیور برای میهن آماده میکنند بمادرانی که فرزندانی چون خود فردوسی بار میآورند چنین شعری را نسروده است. آن مرد برای بانوانی این شعر را سروده که اکنون میهن ما بوسیلهی آنان آلوده شده است. برای زنانی این شعر را گفته که اکنون ما را بسمت نیستی سوق میدهند. این زنان ماران زهرآلود و اژدهاهای پر زیانیاند که یک جامعه را ننگآلود میکنند این زنان که در داستان سودابهی فردوسی رفته بجای در خاک رفتن باید آنها را سوزاند. فردوسی برای زنان ناجنس این شعر را سروده چنانکه گوید :
بگیتی بجز پارسا زن مجوی
زنِ بدکنش خواری آرد بروی
زن و اژدها هر دو در خاک نه
جهان پاک از این هر دو ناپاک به
و برای مادرانی که فرزندان باتربیت بجامعه تحویل میدهند چنین گوید :
هزار آفرین باد بر آن باب و مام
که فرزند آرد چنین خوشخرام
خانم محترم شما از کسی خرده گرفتهاید که ما از نام او افتخار میکنیم. شعرهای این مرد تمام نیکوست آیا درشعرهای او لفظ رکیکی یافتهاید همانطور که در باب پنجم گلستان دیدهاید؟ آیا شعرهای این مرد خون را در رگ هر ایرانی بجوش نمیآورد؟
این شاعر برعکس تمام شعرا که مردم را به خانقاه و خرابات و بخوردن می دعوت میکردند مردم را بمیهندوستی و زنده کردن آن و کوبیدن سر دشمنان و بزرگ کردن نام مقدس ایران دعوت میکند او بایرانیان چنین یاد میدهد که بگویند :
هنر نزد ایرانیانست و بس
ندادند شیر ژیان را بکس
منهم مثل شما از شعرایی چون حافظ و خیام و سعدی و دیگران بدبینم ولی نه از فردوسی. هرگاه بقسمتهای لُرنشین مسافرتی نموده باشید میبینید که برعکس شهریها بغیر از کتاب شاهنامه کتاب دیگری در دست ندارند و کتابهای خراباتیان و صوفیان بیدین در آنجا نفوذی ندارد آنها وقتی شاهنامه میخوانند خون در رگشان جوش آمده و برای میهن خود حاضر هر گونه فداکاری میباشند. البته خودتان تصدیق خواهید کرد که برای دفاع از دشمنان و در راه میهن جان دادن کوهستانیها از شهریها جلوند.
هر ایرانی هنگامی که شاهنامه میخواند خون در عروقش بجوش میآید و در میدان نبرد با دشمنِ خیرهسر چیره میگردد. شاهنامه نمایندهی خون پاک ماست. شاهنامه حاکی روح پاک ایرانی است. بدبختانه وزارت فرهنگ عطف توجهی بشاهنامه نکرده و بجای اینکه اینگونه کتب را در دسترس دانشآموزان قرار دهند کتاب گلستان و حافظ را در مدارس جزو علوم ادبیه قرار میدهند.
ما راجع باین قسمت چیزی نمیگویم و از آقای کسروی خواهانیم که راجع باین قسمت داوری عادلانه کرده خوب و بد این مرد را متذکر شوند.
علی کاظم بهبهانی ـ اهواز
پرچم : ما نیز خود از فردوسی هواداری مینماییم و او را بپای سعدی و حافظ و خیام و مولوی و دیگران نمیبریم. فردوسی هم بزبان ایرانی نیکی بزرگی انجام داده و هم در شعرهایش سخنان زشتی از قبیل بیفرهنگیهای سعدی و حافظ و دیگران دیده نمیشود. در نامهی بانو احترام نیز نامی از فردوسی نبوده. آن بانو شعر را نقل کرده و خرده گرفته بیآنکه نام گویندهاش درمیان باشد ولی هرچه هست این شعر چه از فردوسی باشد و چه از دیگری ، بد افتاده و درخور نکوهش است. اینکه گفته میشود مقصودش زنان بدکاره میباشد یک گزارشیست (تأویل). ظاهر عبارت دربارهی همهی زنانست. این ایراد بر فردوسی وارد است که چرا چنین گفته؟! چرا نگفته زنِ بدکنش؟! اگر بگویند وزن شعر بهم میخورد میگوییم : این خود ایراد بزرگتریست که کسی برای درست شدن وزن شعر بچنین جملهای زبان باز کند. از آنسوی زن بدکنش با مرد بدکنش چه جدایی دارد؟!. چرا باید تنها از زن بدکنش بد گوید؟!. هرچه هست این لغزش از فردوسی بوده و شعر بسیار بدیست که باید از زبانها افتد و فراموش گردد. زنان مادران و خواهران و همسران و دختران مایند و چه جای نکوهش و بدگوییست. بفردوسی بد نباید گفت ولی این شعرش را از میان باید برد ، نه هرچه فردوسی گفته نیکوست.
(پرچم روزانه شمارهی 200)
.
🔸 هواداری از فردوسی (تکهی یک از یک)
در مقالهی شماره 187 روزنامهی پرچم بانو احترام در طی مقالهای که نگاشته بودند از بزرگترین مردان ما خرده گرفته و در نامهاش مینگارد چرا فردوسی گفته است :
زن و اژدها هر دو در خاک نه
جهان پاک از این هر دو ناپاک به
بانو محترم ، خوب بود پیش از اینکه قلم در دست گرفته و چنین مقالهای را بنویسید تمام قسمتی را که این شعر در آن گنجانیده شده بود مطالعه میکردند آنوقت میفهمیدند که فردوسی بزنانی که فرزندان غیور برای میهن آماده میکنند بمادرانی که فرزندانی چون خود فردوسی بار میآورند چنین شعری را نسروده است. آن مرد برای بانوانی این شعر را سروده که اکنون میهن ما بوسیلهی آنان آلوده شده است. برای زنانی این شعر را گفته که اکنون ما را بسمت نیستی سوق میدهند. این زنان ماران زهرآلود و اژدهاهای پر زیانیاند که یک جامعه را ننگآلود میکنند این زنان که در داستان سودابهی فردوسی رفته بجای در خاک رفتن باید آنها را سوزاند. فردوسی برای زنان ناجنس این شعر را سروده چنانکه گوید :
بگیتی بجز پارسا زن مجوی
زنِ بدکنش خواری آرد بروی
زن و اژدها هر دو در خاک نه
جهان پاک از این هر دو ناپاک به
و برای مادرانی که فرزندان باتربیت بجامعه تحویل میدهند چنین گوید :
هزار آفرین باد بر آن باب و مام
که فرزند آرد چنین خوشخرام
خانم محترم شما از کسی خرده گرفتهاید که ما از نام او افتخار میکنیم. شعرهای این مرد تمام نیکوست آیا درشعرهای او لفظ رکیکی یافتهاید همانطور که در باب پنجم گلستان دیدهاید؟ آیا شعرهای این مرد خون را در رگ هر ایرانی بجوش نمیآورد؟
این شاعر برعکس تمام شعرا که مردم را به خانقاه و خرابات و بخوردن می دعوت میکردند مردم را بمیهندوستی و زنده کردن آن و کوبیدن سر دشمنان و بزرگ کردن نام مقدس ایران دعوت میکند او بایرانیان چنین یاد میدهد که بگویند :
هنر نزد ایرانیانست و بس
ندادند شیر ژیان را بکس
منهم مثل شما از شعرایی چون حافظ و خیام و سعدی و دیگران بدبینم ولی نه از فردوسی. هرگاه بقسمتهای لُرنشین مسافرتی نموده باشید میبینید که برعکس شهریها بغیر از کتاب شاهنامه کتاب دیگری در دست ندارند و کتابهای خراباتیان و صوفیان بیدین در آنجا نفوذی ندارد آنها وقتی شاهنامه میخوانند خون در رگشان جوش آمده و برای میهن خود حاضر هر گونه فداکاری میباشند. البته خودتان تصدیق خواهید کرد که برای دفاع از دشمنان و در راه میهن جان دادن کوهستانیها از شهریها جلوند.
هر ایرانی هنگامی که شاهنامه میخواند خون در عروقش بجوش میآید و در میدان نبرد با دشمنِ خیرهسر چیره میگردد. شاهنامه نمایندهی خون پاک ماست. شاهنامه حاکی روح پاک ایرانی است. بدبختانه وزارت فرهنگ عطف توجهی بشاهنامه نکرده و بجای اینکه اینگونه کتب را در دسترس دانشآموزان قرار دهند کتاب گلستان و حافظ را در مدارس جزو علوم ادبیه قرار میدهند.
ما راجع باین قسمت چیزی نمیگویم و از آقای کسروی خواهانیم که راجع باین قسمت داوری عادلانه کرده خوب و بد این مرد را متذکر شوند.
علی کاظم بهبهانی ـ اهواز
پرچم : ما نیز خود از فردوسی هواداری مینماییم و او را بپای سعدی و حافظ و خیام و مولوی و دیگران نمیبریم. فردوسی هم بزبان ایرانی نیکی بزرگی انجام داده و هم در شعرهایش سخنان زشتی از قبیل بیفرهنگیهای سعدی و حافظ و دیگران دیده نمیشود. در نامهی بانو احترام نیز نامی از فردوسی نبوده. آن بانو شعر را نقل کرده و خرده گرفته بیآنکه نام گویندهاش درمیان باشد ولی هرچه هست این شعر چه از فردوسی باشد و چه از دیگری ، بد افتاده و درخور نکوهش است. اینکه گفته میشود مقصودش زنان بدکاره میباشد یک گزارشیست (تأویل). ظاهر عبارت دربارهی همهی زنانست. این ایراد بر فردوسی وارد است که چرا چنین گفته؟! چرا نگفته زنِ بدکنش؟! اگر بگویند وزن شعر بهم میخورد میگوییم : این خود ایراد بزرگتریست که کسی برای درست شدن وزن شعر بچنین جملهای زبان باز کند. از آنسوی زن بدکنش با مرد بدکنش چه جدایی دارد؟!. چرا باید تنها از زن بدکنش بد گوید؟!. هرچه هست این لغزش از فردوسی بوده و شعر بسیار بدیست که باید از زبانها افتد و فراموش گردد. زنان مادران و خواهران و همسران و دختران مایند و چه جای نکوهش و بدگوییست. بفردوسی بد نباید گفت ولی این شعرش را از میان باید برد ، نه هرچه فردوسی گفته نیکوست.
(پرچم روزانه شمارهی 200)
.