پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
میرزا تقی‌خان امیرکبیر
قائم‌مقام فراهانی
حاجی‌میرزا حسین‌خان سپهسالار
میرزا علی‌خان امین‌الدوله
میرزا مَلکم‌خان
🔸 در پیرامون رُمان

🖌 احمد کسروی

🔹 رمان‌نویسی و رمان‌خوانی ، سنجش نیک و بد آن با ترازوی سود توده

🔸 بازپسین پراکنش : آذر ۱۴۰۰

🔹 کتابخانه‌ی پاکدینی

🛎 پراکنش تازه‌ی کتاب در پیرامون رمان برتریهایی به پراکنش پیش آن دارد : دو گفتار در این زمینه از پرچم روزانه و پیکره‌های دیگری به آن افزوده گردیده.

کتاب را از اینجا دریافت کنید.
✴️ دین و جهان (بزبان عادی)

🖌 احمد کسروی

🔸نشست
چهارم (تکه‌ی هفتم)

مثلاً یکی از زمینه‌های اقتصادی که باید در آن باره کوششهایی بکار رود ، کشاورزیست. ما می‌پرسیم : آیا با این دهقانان ایرانی که معنی زندگی را نمی‌دانند و با همه‌ی بیسوادی ، دلهاشان پر است از بدآموزیهای حافظ و خیام و صوفیان و ملایان و در چنین زمانی کارهای جهان را در دست حضرت عباس و جناب علی‌اکبر می‌دانند و راهی برای نگهداری کشتزارهای خودشان از سن و ملخ و مانند اینها جز بکار بردن «وَان یکاد» و نذر گوسفند بنام حضرت عباس نمی‌شناسند و یگانه هدفشان رفتن بزیارت کربلا و نجف و سامره است ، آیا می‌توان بکوششهایی درباره‌ی نیکی کشاورزی پرداخت؟! آیا می‌توان از چنان کوششهایی نتیجه برداشت؟!.

تاکنون بارها این داستان را گفته‌ایم و در اینجا بار دیگر می‌گوییم : ما همه می‌دانیم که سالها در ایران کشاورزان حال بدی می‌داشتند و اندک‌کاشتی که می‌کردند و محصولی بدست می‌آوردند ، به بهای کمی فروخته با تنگدستیها بسر می‌بردند. تا در این چند سال در سایه‌ی پیشامد جنگ ، خواربار بازارِ گرمی پیدا کرد و دهقانان غله و دیگر محصولات خود را به بهای بسیار بالاتری فروختند که پولهای گزافی بدستشان افتاد. لیکن ما همه دیدیم آنان بجای آنکه از فرصت سود برده ، آن پولها را سرمایه کنند و بکشتزارهای خود بیفزایند یا چند تنی دست بهم داده چشمه‌ای بیرون آورند و یا برای زنان و فرزندان خود رخت بخرند و یا بچشمهای تراخمی بچگان خود در اندیشه‌ی درمان باشند ، تنها چیزی که بیادشان افتاد رفتن بکربلا بود که با آن رختهای چرک‌آلود و فرسوده و با آن کفشهای پاره ، زنان و بچگان خود را برداشته ملای ده را نیز همراه گردانیده «صلوات»کشان رو به تهران آوردند که گذرنامه گیرند و ارز خرند و راه عراق را پیش گیرند.

شما می‌دانید که در این چند سال از همین گروه دهقانان کربلارو ، چه کارهای زشت سر زده و در مرز عراق و در خاک عراق چه افتضاحاتی نمایان گردیده.

اینست ما می‌پرسیم : آیا با این ناآگاهیهای کشاورزان ، از کوشش به بهبود کشاورزی به نتیجه‌ای می‌توان رسید؟!. آیا تنها از «تقسیم» زمینها درمیان این دهقانانِ ناآگاه تکانی در کار کشاورزی بوجود می‌تواند بیاید؟!. آیا ما می‌توانیم همچون ایراد‌گیران و بدخواهان ، خود را به ساده‌دلی زده ، امید ببندیم که از «تقسیم» زمینها و دیگر کارهای «اصلاحی» [1] مغزهای تیره‌ی کشاورزان نیز روشن خواهد گردید و اینهمه آلودگیهای قدیمی و جایگیر کاملاً از مغزهای آنان پاک خواهد شد؟!. پیداست که نمی‌توانیم تا باین اندازه ساده‌دل و گزافه‌باور [2] باشیم.

[1] : در آن زمان ، پیشروانی تقسیم زمین میان کشاورزان و دیگر کارهای اصلاحی را چاره‌ی دردهای دهقانان می‌شناختند. سالها پس از آن درپی «اصلاحات ارضیِ» محمدرضاشاه ، زمینها میان کشاورزان «تقسیم» شد ولی نه کشاورزی تکانی خورد و نه ایشان از نادانیها رهایی یافتند. بلکه از سال 57 به این طرف ، جزو سیاهی‌لشگر ملایان درآمده کارهای بزرگی بسود اینان انجام دادند. تاریخ خود بهترین قاضیست که آن سخن چه اندازه پوچ بوده و مردم و کوشندگان را به چه گمراهی‌ زیان‌آوری می‌رانده. چه سود که کار از کار گذشت!. چه سود که از آن فرصتهای بزرگ بهره‌جویی نشد. چه سود که دهها سال مردم باز در تاریک‌اندیشیها باقی ماندند و در بدبختیها بسر بردند. همچنین از اینجا روشن می‌گردد که کسانی با نادانیها و خودخواهیهای خود چه زیانهای بزرگ بتوده و کشور توانند رسانید.
[2] : کسی که مبالغه‌های دیگران را به آسانی باور کند.


.
✴️ در پیرامون زبان (بخش دوم)

🖌 احمد کسروی

📖 پرچم نیمه‌ماهه

🔸 «نامهای کننده» به سه گونه تواند بود

در فارسی «نام کننده» (یا اسم فاعل) بسه گونه تواند بود. مثلاً از ریشه‌ی «خواستن» : 1ـ خواهنده ، 2ـ خواها ، 3ـ خواهان تواند آمد. همچنین از دیگر ریشه‌ها.

این سه گونه هر کدام معنایش دیگر و جایش دیگر می‌باشد ، بدینسان :

1ـ خواهنده : کسی که یک بار خواسته است. مثلاً گفته می‌شود : «فلان کتاب را از تبریز خواسته‌اند» می‌پرسیم : «خواهنده کیست؟». در زده می‌شود و می‌پرسیم : «زننده کیست؟..» کسی را کشته‌اند و می‌گوییم : «کشنده شناخته نیست».

2ـ خواها : کسی که همیشه می‌خواهد ، نیروی خواستن را داراست. مثلاً می‌گوییم : «آدمی خواهای پیشرفتست». «آدمی چشم بینا و گوش شنوا و زبان گویا می‌دارد».

3ـ خواهان : کسی که در «همان زمان» می‌خواسته یا می‌خواهد. مثلاً می‌گوییم «شاگردان خواهان و ناخواهان آمدند». «گریان ایستاده بود». «خندان می‌رفت».

در فارسی کنونی سامان این سه گونه نیز بهم خورده. زیرا از برخی ، ریشه‌ی این یکی را می‌آورند و آن یکی را نمی‌آورند ، و گاهی این را در جای آن و آن را در جای این می‌آورند. مثلاً می‌گویند : «جانوران گزنده» یا «خزنده» یا «درنده» که غلطست و باید بگویند : «جانوران گزا» یا «خزا» یا «درا». می‌گویند : «پرندگان» که غلطست و باید بگویند : «پراها». می‌گویند : «نویسنده‌ی فلان اداره» که باید بگویند : «نویسا».

هرچه هست ما در گفتارهایی که به پاکزبان می‌نویسیم هر یکی از این سه گونه را جز در جای خود نمی‌آوریم و گاهی می‌بینیم کسانی که از این ناآگاهند ایراد می‌گیرند. مثلاً ما چون می‌نویسیم : «هنگامی که جنبش مشروطه در تبریز نیز برخاست و مردم نام مشروطه را شنیده بیش یا کم از معنی آن آگاهی یافتند خواهای آن گردیدند ...» کسانی ایراد گرفته می‌گویند بایستی بنویسد : «خواهان آن گردیدند». می‌گویند : «خواها» شنیده نشده است. همچنین چون می‌نویسیم : «جویان از دنبالش رفتند» می‌گویند : «جویان» نیامده است.


.
✴️ عطسه به صبر چه ربط دارد؟!.

(تکه‌ی 1 از 6)

بنام پاک‌آفرنده‌ی جهان

در اتوبوسی میانه‌ی شیراز و بوشهر گفتگوهایی درمیان یك مدیر دبستان و یك مسافر تهرانی و یك مسافر شیرازی و شوفر و شاگرد شوفر رخ داده كه ما آنها را در این دفتر می‌نویسیم.
🔅
شهریور ماه 1320 است و آرتشهای انگلیس و روس تازه بایران آمده‌اند. در همه جا امنیت سلب شده راهها پر از دزدها و راهزنهاست. اتوبوسی می‌خواهد از شیراز راه افتاده به بوشهر رود. مسافرین نشسته‌اند و منتظر شوفر هستند كه بیاید و راه افتد.

صحبت از ناامنی راههاست. بخصوص راه بوشهر و شیراز كه روز گذشته ایل عرب براه ریخته‌اند و درمیان آنها با ژاندارمها جنگ شده. یك نفر ژاندارم و سه نفر عرب كشته شده. مسافرها همه‌شان می‌ترسند. هر كس حرفی می‌زند. مدیر دبستانِ یكی از شهرهای بنادر درمیان مسافرهاست كه می‌خواهد برود و مدرسه‌ی آنجا را باز كند. یك مسافر تهرانی هم هست كه با یك مسافر شیرازی پهلوی هم نشسته‌اند. دیگران همه اهل بوشهرند.

مدیر مدرسه بپا برخاسته رو بمسافرها گردانیده سخنانی می‌گوید و درمیان او با مسافر تهرانی گفتگو می‌شود ، باین ترتیب :

مدیر دبستان : آقایان شش قل هوالله بخوانید و به شش طرف خود پُف كنید و از هیچ چیز نترسید. از آسمان بمب هم بیفتد صدمه نخواهد رسانید.

مسافر تهرانی : این چه حرفیست؟! مگر قل هوالله می‌تواند از بمب جلو گیرد؟!.
مدیر دبستان : (با تندی) البته كه می‌تواند!. محمد بن عبدالله كه روی زمین را گرفت مگر توپ و تانك داشت؟!.. با زور قل هوالله گرفت.

مسافر تهرانی : آقا این حرفها راست نیست. چرا مردم را اغفال می‌كنی؟!. قل هوالله جلو بمب و گلوله را نمی‌تواند گرفت. محمد بن عبدالله هم روی زمین را با شمشیر گرفت با قل هوالله نگرفت.

مسافر شیرازی : پس دعای آیة‌الكرسی تأثیر ندارد؟..

مسافر تهرانی : البته كه ندارد. هر كاری را باید از راهش كرد.

مسافر شیرازی : مثلاً این راه که ما می‌رویم و پر از دزدهاست ما چه کار توانیم کرد؟!..

مسافر تهرانی : شما خیلی کار توانید کرد. شما می‌توانید نروید ، می‌توانید ژاندارم بردارید ، می‌توانید در راه دست بهم داده دزدها را بگیرید.

مسافر شیرازی : ما چطور می‌توانیم دزدها را بگیریم؟..

مسافر تهرانی : اگر شما گوش بحرف من بدهید من یك تدبیر خوب بشما یاد می‌دهم.

مسافر شیرازی : بفرمایید.

مسافر تهرانی : این دزدها كه می‌آیند و جلو اتومبیلها را می‌گیرند بیشترشان سه چهار نفرند ، ما در اینجا بیست و چند نفریم. چند نفر از شما در دستمالها خاكستر بردارید. در یكجا كه دزدها می‌آیند و پول و اسبابهای ما را گرفته قدری خاطر جمع می‌شوند باید به بهانه‌ی گفتگو و خواهش بآنها نزدیك شد. آنوقت من اشاره می‌كنم شما هر كدامتان یك مشت خاكستر بچشم یكی از دزدها بپاشید. او چشمش كور می‌شود ، شما چند نفری برویش ریخته تفنگش را بگیرید و دستهایش ببندید. اگر باین تدبیر عمل كنید فتح بزرگی خواهیم كرد. دزدها را گرفته همراه خود برده تحویل پست ژاندارم خواهیم داد.

مسافرها كه این حرف را می‌شنوند ریشخند می‌كنند یكی می‌گوید : «به! مگر می‌شود!» دیگری می‌گوید : «عجب نقشه‌ای كشیدی!» سومی داد می‌زند : «با اینها نمی‌شود بابا !» مسافر تهرانی می‌گوید : «حالا كه نمی‌شود شما باشید و قل هوالله تان». این را گفته ساكت می‌شود.

در این موقع شوفر و شاگردشوفر می‌آیند و اتوبوس راه می‌افتد. شاگردشوفر كه یك پسر ریشداریست پیاپی پیشنهاد می‌كند و مسافرها صلوات می‌كشند. شوفر هم در سر پیچها هر كجا كه كار را سخت می‌بیند پیشنهاد صلوات می‌كند.
دو فرسخ كه می‌روند در جلو یك قهوه‌خانه می‌ایستند كه باتومبیل آب ریزند. پس از آب ریختن كه می‌خواهد حركت كند یكی از مسافرها عطسه می‌كند. مسافرها همه می‌گویند : «صبر آمد! صبر آمد!». شوفر اتومبیل [1] را نگاه داشته آهی می‌كشد و می‌گوید : «یا حضرت عباس!.. امروز نمی‌دانم چه بسر ما خواهد آمد». باز شاگردشوفر پیشنهاد می‌كند و صلواتها می‌فرستند. ده دقیقه منتظر شده چون می‌خواهند راه بیفتند باز یكی عطسه می‌كند و باز همان حكایت تكرار می‌شود. مسافر تهرانی خودداری نمی‌تواند و ایراد می‌گیرد و باز یك رشته گفتگو میانه‌ی او و شوفر و دیگران رخ می‌دهد باین ترتیب :


[1] : در سراسر این دفتر «اتومبیل» به معنی عمومی «خودرو» (چه سواری و چه اتوبوس) آمده.


.
✴️ چیستان عقب‌ماندگی ایرانیان

🖌 کوشاد تلگرام

تکه‌ی یازدهم

ما سرچشمه‌ی گرفتاریها را پیدا کرده‌ایم

چنانکه گفتیم در آغازِ کوشش با چنین چیستانی روبرو گردیدیم ولی بزودی آن را گشادیم. بزودی سرچشمه‌ی بدبختیها و گرفتاریهای ایران را پیدا کردیم.
در این باره ما کتابهای بسیار نوشته‌ایم و نتیجه‌ی گفته‌های ما دو چیز است :
1) گرفتاریهای این توده چیز ساده‌ای نیست. از بی‌پروایی[=بی‌توجهی] پادشاهان برنخاسته و چیزی که با دست پادشاهان یا وزیران چاره پذیرد نیست. گرفتاریهای ریشه‌داریست و بچاره‌ی ریشه‌داری نیاز دارد.
2) سرچشمه‌ی گرفتاریهای ایران آن باورها و اندیشه‌هاست که بنامهای مذهب ، عرفان ، فلسفه ، اخلاق ، ادبیات در مغزها جا داده شده. این گرفتاری برای ایرانیان از هزار سال پیش رو آورده و زمان بزمان بیشتر و بدتر گردیده تا بحال امروزی رسیده.
(انکیزیسیون در ایران)

بیگمان ، دانستن تاریخچه‌ی کوششهای آزادیخواهان برای زمینه‌ی گفتگوی ما سودمند و این هم کوتاهشده‌ای از آن بود. اکنون سخن در آنست که از بسیاری از ایرانیان نه تنها مردم عادی بلکه پیش افتادگان و کوشندگان سیاسی سخنانی شنیده می‌شود که « اختراع دوباره‌ی چرخ» را بیاد می‌آورد. در حالی که این تاریخچه پیش روی ماست دمادم از اینسو و آنسو درباره‌ی گرفتاریهای کشور شنیده می‌شود که همه را به یک علت ، «سوء مدیریت» ، می‌بندند.

یکی از نادانیها در ایران آنست که هر گرفتاری را تنها از یک چیز می‌دانند و آن هم بیشتر چیزهای محسوس است و هیچ نمی‌اندیشند که یک گرفتاری می‌تواند ریشه در چندین چیز بدارد که برخی از آنها بچشم نمی‌آید ، یا آنکه خود آن هم از علت دیگری برخاسته و «معلول» است. سخن از هر نابسامانی رود ، بیدرنگ شنیده می‌شود : «بله دیگر ، مدیریت که نباشد همین می‌شود!».

«سوء ‌مدیریت» در اندیشه‌ی کسانی شده علت همه‌ی گرفتاریها و ناگزیریست که چاره‌اش هم «حسن مدیریت» ‌باشد. ولی اگر بپرسید : «چگونه است که در یک توده همه‌ی مدیریتها بد از کار درمی‌آید و در توده‌ای دیگر همه نیک؟!» ، پاسخ درستی به این ندارند.

چنان از کارآمدی مدیران سخن می‌رانند تو گویی گفتگو از ساحران است. خوبست بیندیشند که اگر برای مثال یک مربی ورزشی ناچار باشد بازیکنانش را از میان بیماران و ناخوشان برگزیند آیا میوه‌ی کار او چه خواهد بود؟! ـ گو اینکه یکتا مربی در جهان باشد.

گفتن اینکه گرفتاریها تنها از «سوء مدیریت» است چون سخن کاملی نیست و خود از دیگر علتها برمی‌خیزد ، مایه‌ی گمراهی صدهزاران کسان در این کشور گردیده‌ است.

اکنون اگر شما با دلیل نشان دهید تنها با «مدیریت» کارها براه خود نمی‌افتد و اندیشه‌ها و رفتار مردم که با حقایق سازگار نباشد بسیاری از رشته‌های مدیران را پنبه می‌گرداند ، آنگاه می‌بینید می‌گویند : «بله دیگر ، فرهنگ‌سازی هم لازم است». اگر این بار بپرسید «فرهنگ‌سازی» چیست؟! خواهید دید با آنکه این واژه را پیاپی بکار می‌برند ولی معنی آن را نیز بدرستی نمی‌دانند.

معنایی که کسروی بدیده دارد و بروشنی بازمی‌‌نماید اینست که بسیاری از مردم حقایق زندگی را نمی‌دانند و ناگزیر باید یاد گیرند. اکنون اگر یاد دادن حقایق را «فرهنگ‌سازی» می‌نامند بنامند. لیکن بهتر است بدانند نه هر آگاهی‌ای از شمار حقایق زندگی است. چنانکه بسیاری به این اشتباه درافتاده‌اند که ریشه‌ی گرفتاری ایرانیان را «ناآگاهی مردم» می‌شمارند ولی هنگامی که می‌پرسیم چه آگاهیهایی را بدیده دارند برای مثال می‌گویند : «مردم ایران کتاب و روزنامه نمی‌خوانند». به گمان این کسان اگر مردم کتاب و روزنامه بخوانند این گرفتاریها از میان خواهد برخاست.

نکته‌ی پایانی آنست که کسروی به دیگر علتهای عقب‌ماندگی بی‌پروا نیست. برای مثال او به بدی قانونها و شیوه‌ی اجرای احکام از همان نخستین سالهای کوشش پروا دارد و کتاب «قانون دادگری» را در این باره نوشته و بچاپ رسانیده. از گرفتاری خط فارسی آگاهست و می‌کوشد در آن تغییر پدید آورد. از بدی شیوه‌ی آموزش دبستان ـ دبیرستان ـ دانشگاه و نیاز به تغییر آنها می‌نویسد و شیوه‌ی درست را پیش می‌نهد. از پیشه‌هایی می‌نویسد که نیازی از نیازهای توده را برنمی‌آورد و یا بس زیانمند و خود مفتخواری بشمارست. از شمار بی‌اندازه‌ی کارمندان دولت و ناکارآمدی آن چشم نمی‌پوشد. از زندگانی ایلی و کوچرو بودن آنها و اینکه در این روزگار باید تغییر یابد می‌نویسد. به چند تیرگی در نژاد و زبان ایرانیان نیز که از جمله جلوگیرهای پیشرفتست پروا دارد. باورهای غلط در زمینه‌ی کار و پیشه و پول را در بدی زندگانی کنونی مؤثر می‌داند. اینها را از دیده دور نداشته. ولی برجسته‌ترین آنها دو دسته‌ بدآموزیهای کهن و نو است که پیشتر به آنها اشاره‌‌ی کوتاهی رفت.
👇
او نخستین کسیست که در برابر دعوای حکومت ملایان بالا برافراشته و پیاپی زیانمندی آن را در نوشته‌هایش نشان داده مردم و دولت را از این آرزوی نیمه‌پنهان ملایان بیم می‌دهد. تأثیر هزاران سال زندگی زیر سایه‌ی پادشاهان خودکامه و درآمیختن اندیشه‌های ایرانیان با پستیهایی که در شعرهای شاعران ایرانی هست ، شعرهایی که خود به تنهایی برای نابودی یک توده بس است ، شعرهایی که نود درصد آلوده‌ی چاپلوسی ، هجو ، گدایی ، تشویق بجبریگری و مستی و بیپروایی به زندگانیست. اینها و مانندهای آن زمینه‌هاییست که اینجا و آنجا در نوشته‌های او پدیدارست.

اینها هیچکدام از چشم او پنهان نمانده. با اینهمه چنانکه گفتیم چون کانون پروا و کوششهای او نه تئوری‌پردازی بلکه چاره به دردهای ایرانیانست ، تأکید بیشتر بر یاد گرفتن حقایق زندگی می‌کند. زیرا پیداست توده‌ای که حقایق زندگی را بداند دورست فریب ملایان ، خودکامگان یا شاعران بدآموز را خورد. دورست در راه بحکومت رسیدن ملایان فریبکار یا دیگر سودهاشان بکوشد.

گرچه به علتهای گوناگون که اینجا جای گفتگویش نیست ، ایرانیان از اندیشه‌های او چنانکه می‌باید آگاه نیستند ولی آن اندازه که آگاهی یافته‌اند این دریافته‌اند که در این باره سهل‌انگاری شده و نمی‌توان اندیشه‌های او را نادیده گرفت.
پایان



.
✴️ دین و جهان (بزبان عادی)

🖌 احمد کسروی

🔸نشست
چهارم (تکه‌ی هشتم)

چیزی که ما را درباره‌ی ایراد‌گیران بدبین می‌گرداند ، همینست که بچیزهایی با این آشکاری و زیانمندی توجه نمی‌کنند و با یک امید بسیار دور و بی‌اساسی دل خود را ‌آسوده می‌گردانند.

جای تعجب است که شما چون در اتوبوس می‌نشینید ، می‌بینید جلوتان در گوشه‌ای پرچم کوچکی زده شده و بروی آن پرچم یا بروی تخته نوشته شده : «شریک حضرت عباس» ، «شریک امام حسین». مردگانی را که هزاروسیصد سال است مرده‌اند ، زنده خیال می‌کنند و با آنان شرکت می‌بندند و این را ننگی برای خود نمی‌شمارند. بلکه مایه‌ی سرفرازی (افتخار) می‌دانند.

بدتر از همه آنکه باورشان اینست که بوسیله‌ی همان پرچم و همان نوشته ، ماشینهاشان از هر آسیب و صدمه آسوده خواهد ماند. شوفرها که سر و کارشان با ماشینست و خود با چشم می‌بینند که در همان ماشین هر کاری بدست یک قطعه‌ای انجام می‌گیرد و هیچ کاری بی‌افزار یا بی‌سبب نمی‌تواند باشد ، با اینهمه چون مغزهاشان پر از نادانیها و گمراهیهاست ، بخود نمی‌آیند و امید می‌بندند که بوسیله‌ی پرچم حضرت عباس و یا بوسیله‌ی«وَان یکاد» و «آیة‌الکرسی» و «حدیث کساء» اتوبوس را از پنچر شدن و سوختن و ترکیدن بازدارند. [1]

این داستان را در کتاب «پندارها» نیز نوشته‌ایم که چون در سال1320 در شهریورماه سفری به بوشهر کردم در میان راه چه از مسافران و چه از شوفرها نادانیهایی دیدم که باعث تأسف هر کسی باشد. مسافران برای آنکه خود را از دزدان و راهزنان نگاه دارند پیاپی «صلوات» می‌کشیدند. شوفر نیز در هر کجا که به سر پیچ می‌رسید و اندک‌خطری ظاهر می‌شد ، بجای آنکه خوب دقت کند و هنرهای رانندگی خود را بکار اندازد ،‌ از مسافران می‌خواست «صلوات» بفرستند و گذراندن خطر را جز با صلوات نمی‌شناخت.

مردمی با این آلودگیها آیا چاره‌ی کارش «اصلاحات اقتصادی» است؟!. آیا تنها از سر و سامان دادن بکارها و پیشه‌ها این نادانیها چاره خواهد شد؟!.

جای تعجب است که ایراد‌گیرانِ ما که خود در مادیگری مُصر هستند و هر چیز را جز نتیجه‌ی نیروهای مادی نمی‌دانند و بردن نام خدا را نیز بما ایراد می‌گیرند ، مردم را در چنین نادانیها غوطه‌ور می‌بینند و بروی خود نمی‌آورند و آنگاه در برابر ما بدان ترتیب بهانه آورده ، می‌خواهند ما را نیز از کوشش بازدارند. راستی جای تعجب است.

شاید شما نیز تعجب کنید از اینکه من هرچه می‌خواهم از این زمینه بیرون آیم ، باز بآن می‌گردم. این راستست. ولی زمینه چنانست که مرا بازمی‌گرداند. هرچه هست باید بآن پایان دهیم و چون خواستمان پاسخ گفتن بایرادهاییست که بکوششهای ما گرفته می‌شود اینست بهتر می‌دانم در پایان این گفتگوها به برخی ایرادهای کوچک دیگر نیز پاسخ گویم و این گفتگو را تماماً بپایان رسانم.

[1] : یکی از هواداران مادیگری پیشرفت اندیشه‌های مادی را با یک خوش‌باوری عجیبی به ویراینده شرح داده و چنین مثال می‌آورد : رانندگان چون ماشینشان خراب ‌شود می‌دانند باید تعمیرکار درستش گرداند ، با دعا نمی‌شود. می‌دانند که اوست که با دست‌فرمان خوب و ترمز بجا خود و مسافران را از بلا دور می‌دارد ، پس صلوات و خرمهره و مانندهای آن هیچ کاره‌ است. اگرهم راننده‌ای به این چیزها باور داشت همینکه مدتی بگذرد از سرش بیرون می‌رود.
این چهل و اند سال حکومت ملایان نیک نشان داد تا با خرافه‌پرستیها جنگ روبرو نشود و مردم حقایق زندگی را یاد نگیرند نه تنها رانندگان بلکه دانشگاه‌دیده‌ها و دارندگان مدرک دکتری نیز گرفتار خرافات و تاریک‌اندیشیها خواهند ماند.



.
✴️ در پیرامون زبان (بخش دوم)

🖌 احمد کسروی

📖 پرچم نیمه‌ماهه

🔸پرسش ـ پاسخ

پرسش
:
ورجاوندبنیاد رسید خوانده‌ام و به سه واژه‌ی ناآشنای زیر که در فرهنگ کتاب نیز نوشته نشده برخوردم. آنها را در فرهنگها نیز نتوانستم جست مگر «اند» را که به آن هم معنای روشنی نداده‌اند. اینک واژه‌ها :

1ـ سات در صفحه‌ی 39 «اگر پیشرفت دانشها ساتهای درخشانی در تاریخ اروپا باز کرده است اینها ساتهای سیاهی در آن پدید خواهد آورد». در جای دیگر نیز سات را آورده‌اید.

2ـ سان در صفحه‌ی 47 و 63 «این سپهر است که می‌بینیم و از سانش آگاهیم».

3ـ اند در صفحه‌ی 63 «از اینسوی اندهای بسیاری از گندم و شکر و قهوه و دیگر خوراکها خرنده نداشته ...» گرچه خود معناهایی برای آنها گمانیده‌ام که سات صفحه ،‌ و اند مقدار و سان اشتباه چاپی و درستش سامان است ولی برای اطمینان این پرسشها را می‌فرستم.
اهواز محمدعلی‌ جزایری

پاسخ :
1ـ سات چنانکه فهمیده‌اید بمعنی صفحه است.

2ـ اند نیز بمعنی مقدار است. این واژه در فارسی امروزی در دو سه جا بکار می‌رود. اندک بمعنی مقدار کم است و چند بمعنی چه اند است. نیز می‌گویند : «ده و اند تن». ما می‌خواهیم آن را در همه جا در همان معنای خود بکار بریم.

3ـ سان به معنی حال است. این نیز در فارسی امروزی بکار می‌رود. می‌گویند : چسان و یکسان که بمعنی در چه حال و به یک حال است. ما می‌خواهیم آن را در همه جا بمعنی خود بیاوریم و روان گردانیم.

یکی از آکهای فارسی همینست که بسیاری از واژه‌ها از روانی افتاده و بیش از دو سه جا بکار نمی‌رود. این آک را باید برداریم و آن واژه‌ها را روان گردانیم.


.
✴️ عطسه به صبر چه ربط دارد؟!.

(تکه‌ی 2 از 6)


مسافر تهرانی : آقا چرا نمی‌روی؟!.. چرا اینقدر نگاه می‌داری؟‌!..

شوفر : شما می‌خواهید حكم خدا را گوش نكنیم؟!..

مسافر تهرانی : حكم خدا كدامست؟!..

شوفر : پس این صبر كه آمد حكم خدا نیست؟!..

مسافر تهرانی : چه می‌گویی آقا ! خدا كجا گفته كه هر وقت یكی عطسه كرد بدانید كه من حكم می‌كنم ، صبر كنید و نروید؟!.. این خبر را از طرف خدا كه آورده است؟!..

شاگرد‌شوفر : پس اینها در قرآن نیست؟!..

مسافر تهرانی : آفرین بر شما ! آفرین بر آن ملایانی كه شما را تربیت كرده‌اند.

مدیر دبستان : آقا اینها در مذهب ماست. ما كه نمی‌توانیم از عقیده‌ی خود دست برداریم. خواهش می‌كنم بمذهب ما ، بعلمای ما توهین نكنید!..
🔅
این حرف را كه او با تندی می‌گوید یكدفعه همه‌ی مسافرها صدا بصدا می‌اندازند و داد می‌زنند : «بلی آقا حق ندارید بمذهب ما توهین كنید!». یكی می‌گوید : «شما متمدن هستید باشید. ما هم دیانت داریم». چون قال و قیل زیاد می‌شود مسافر شیرازی بپا برخاسته مسافرها را ساكت می‌كند و اتومبیل راه می‌افتد. این دفعه یك رشته گفتگوهای دو نفری میانه‌ی مسافر تهرانی با مسافر شیرازی كه پهلوی هم نشسته‌اند رخ می‌دهد ، باین ترتیب :

مسافر شیرازی : شما اهل كجا هستید؟..

مسافر تهرانی : اهل تهران هستم. اصلم آذربایجانیست.

مسافر شیرازی : من هم اصلم آذربایجانیست. قدری باهم صحبت كنیم.

مسافر تهرانی : بفرمایید.

مسافر شیرازی : پس شما عقیده به «صبر» ندارید؟..

مسافر تهرانی : آقا «صبر» چیست؟!.. چرا اسم عطسه را «صبر» می‌گزارید؟. آدم سرفه می‌كند ، دهن‌دره می‌كند ، خمیازه می‌كشد ، عطسه می‌كند. عطسه چه ربط به «صبر» دارد؟!.

ببینید آقا : ممكنست دو نفر باهم رمزی قرار گزارند ـ مثلاً دو نفر كه می‌خواهند بِیك مجلس بروند و كارهایی دارند ، با یكدیگر قرار گزارند كه هر وقت یكی سرفه كرد آن دیگری فلان كار را كند یا فلان سخنی را گوید. بسیاری از تجار با طرفهای خودشان در شهرهای دیگر رمز دارند. مثلاً این برمی‌دارد و باو تلگراف می‌كند : «دو روز است تب می‌كنم». طرف می‌فهمد كه بازار كساد است و باید خرید نكند. بعد تلگراف می‌كند : «تبم رفع شده». طرف می‌فهمد كه بازار خوب شده باید خرید كند.

اكنون درباره‌ی عطسه هم بایستی چنین قراردادی باشد. بایستی خدا خبر داده باشد : «ای بندگان من ، هر وقت كه می‌خواهید بجایی بروید یا بكاری پردازید ، اگر یكی از شما عطسه كرد بدانید كه من می‌گویم نروید و صبر كنید». آیا خدا چنین خبری داده است؟!.. آیا چنین رمزی با بندگان خود گزارده است؟!..

مسافر شیرازی : بسیار خوب بیان كردید. بایستی این را خدا خبر داده باشد. ولی آخر می‌گویند : «النفوس كالنصوص».

مسافر تهرانی : معنایش چیست؟..

مسافر شیرازی : معنایش آنست كه هر چیزی را كه اكثریت مردم عقیده دارند از خداست.

مسافر تهرانی : اگر اینطور بود پس عربها كه عمومشان بت‌پرست بودند و به بتها عقیده داشتند بایستی پیغمبر اسلام بآنها ایراد نگیرد. بایستی آن را هم از خدا بداند.

مسافر شیرازی : این هم راستست ، قبول كردم. ولی باستخاره چه می‌فرمایید؟.. آن را كه خود علما می‌كنند.



.
✴️ ما چه می‌خواهیم؟..

🖌 احمد کسروی

📖 مهنامه‌ی پیمان

تکه‌ی 1 از بخش یکم

بنام پاک‌ْآفریدگار

آغاز سخن
در سالهای نخست پیمان یك یا دو گفتار در این باره نوشته و خواست خود و راهی را كه می‌پیماییم روشن گردانیده‌ایم ولی چون از آن زمان دور شده‌ایم و همگی آن گفتارها را نخوانده‌اند اینست كسانی پیشنهاد می‌كنند این زمینه را دوباره دنبال كنیم.

باید دانست كه ما همگی جهانیان را بیك چشم می‌بینیم و خواهان نیكی همه‌ی جهان می‌باشیم. ولی بیگفتگوست كه باید نخست شرق را بدیده گیریم و بگرفتاریهای این چاره اندیشیم ، و برای این كار هم باید نخست بكشور خود پردازیم. اینست خواست ما ، و راه آن «شناختن گرفتاریها و نبرد كردن با یكایك آنها» است ، و از روزی كه بكار برخاسته‌ایم جز در این راه گام نزده‌ایم.

در هشت سال پیش ما چون بكار برخاستیم و من كتاب آیین و پاره‌ای گفتارها را نوشتم ، پاگیرترین گرفتاری در ایران «اروپاییگری» بود. اروپاییگری چیست و آن گرفتاری چه بود؟!.

اروپاییگری و سختی زندگانی
نیك می‌دانیم كه تا چهل سال پیش توده‌ی ایران در یك خوابی ـ خواب ناآگاهی از جهان ـ فرورفته و از پیرامون خود نیز آگاهی نمی‌داشت و جز كسان اندكی كه سفر كرده و بازگشته و یا روزنامه‌خوان بودند دیگران از اروپا و پیشرفت آن چیزی نمی‌دانستند ، و چون جنبشی پیش آمد و مردم بیدار شدند و چشم باز كرده اروپا را دیدند و اختراعهای شگفت اروپاییان را تماشا كرده و از فزونی دانشها آگاه شدند سخت خیره ماندند ، و همانها را مایه‌ی پیشرفت دانسته بفراگرفتن آنها كوشیدند.

این كار را بایستی كنند و اختراعها و دانشها را بایستی فراگیرند. این كارشان بسیار نیك بود. چیزی كه هست در این میان از یك نكته‌ی ارجداری ناآگاه مانده و این درنمی‌یافتند كه پیشرفت زندگانی و رسیدن بآسایش و خرسندی تنها با فراگرفتن آن دانشها و اختراعها نیست. درنمی‌یافتند كه اروپا با داشتن آن دانشها و اختراعها از شاهراه رستگاری بركنار و از آسایش و خرسندی كه همه‌ی كوششها برای آنست بی‌بهره می‌باشد.

در سایه‌ی این ناآگاهی گمان بدی باروپا نبرده و بدیهای آنجا را نیز با دیده‌ی نیكی می‌دیدند و بیكبار پیروی ازو نموده و هرچه از اروپاییان می‌دیدند و می‌شنیدند می‌گرفتند ، و هرچه از خود داشته بودند رها می‌كردند ، و این كار را با یك شتاب شگفت و با صد غوغا پیش می‌بردند. اینست آنچه ما اروپاییگری می‌نامیم.

ما میانه‌ی فزونی دانشها و پیدایش اختراعهای سودمند با پیشرفت كار زندگی و آسایش جهانیان جدایی می‌گزاریم ، و آن را دیگر و این را دیگر می‌شماریم و چنانكه بارها گفته‌ایم برای این سخن خود یك دلیل بُرنده‌ای در دست می‌داریم و آن سختی روزافزون زندگی می‌باشد. همه می‌دانیم از روزی كه دانشها پیش رفته و راه‌آهن و ماشین و تلگراف و تلفن و اتومبیل و هواپیما و مانند اینها پیدا شده زندگی زمان بزمان سختتر گردیده و بهره‌ی مردم از آسایش و خوشی كمتر شده. این خود چیستانی (معما) گردیده و همه را گیج گردانیده. ولی ما این چیستان را باز كرده‌ایم و می‌گوییم : اختراعهای اروپا و فزونی دانشها بسیار نیك است و خود گامهای بزرگی در راه تمدن می‌باشد. چیزی كه هست برای پیش رفتن در زندگانی و رسیدن بآسایش و خرسندی یك چیزِ گرانمایه‌تر دیگری دربایست است كه آن «آیین خردمندانه‌ی» زندگی باشد.

می‌گوییم : آدمیان در زندگانی با دو گونه كوشش ، یا بهتر گویم با دو گونه كشاكش دچارند : یكی كشاكش با طبیعت برای بسیج زندگانی و دیگری كوشش با یكدیگر برای نگهداری خودشان. روشنتر گویم آدمیان باید از یكسو زمین كارند و نان پزند و پارچه بافند و رخت دوزند و خانه سازند و بچاره‌ی بیماریها كوشند كه اینها نبرد با طبیعت می‌باشد ، و از یكسو باید دشمنان را از خود دور كنند و خود را از فریب و نیرنگ و دزدی نگه دارند و بكوشند و از همچشمان پس نمانند و اینها نبرد با یكدیگر می‌باشد. زندگانی هر كس با این دو نبرد آغاز شده و با این دو نبرد بسر آید. لیكن نبرد با طبیعت زیان ندارد و خود نیز آسانست ، بویژه پس از اختراعهای نوین كه آدمی بر طبیعت چیره‌تر گردیده و كار آسانتر شده. آنچه زیان دارد و سخت است نبرد آدمیان با یكدیگر می‌باشد ، این پتیاره‌ی نبرد است كه جهان را گرفتار گردانیده و برای آنكه آدمیان از این گرفتاری رها گردند و بهره از آسایش و خرسندی یابند باید از سختی این نبرد (تا آنجا كه می‌توان) كاست و این جز در سایه‌ی یك «آیین خردمندانه» برای زندگی نتواند بود. 👇
می‌گوییم : سختی زندگانی در اروپا از آنجا برخاسته كه چنین آیینی نیست ، و اینكه از آغاز پیدایش اختراعها این سختی رو بفزونی گزارده از آنست كه در سایه‌ی این اختراعها میدان نبرد آدمیان با یكدیگر پهناورتر ، و افزار نبرد فزونتر گردیده. در دویست سال پیش یك بازرگان یا یك افزارساز (صنعتگر) تنها با بازرگانان و افزارسازان شهر خود همچشمی و كشاكش كردی ولی اكنون چون در نتیجه‌ی راه‌آهن و اتومبیل و تلفن شهرها بهم پیوسته باید با بازرگانان و افزارسازان همه‌ی شهرها كشاكش و همچشمی كند. این اختراعها كه اروپاییان كرده‌اند پیش از همه در راه نبرد آدمیان بكار می‌رود. ماشینها بجای آنكه دست آدمیان را گیرد و رنج آنان را كم كند این نتیجه را می‌دهد كه یك تَن بدستیاری آنها كار هزار تن را می‌كند و بدینسان راه روزی را بر آنان می‌بندد و پیداست كه اینان نیز آسوده ننشسته بزیان او كوششهایی خواهند كرد و هر دو سو در رنج خواهند بود. از اینگونه صد مثل توان آورد.


.
✴️ صوفیگری و عرفان

بخش یکم

کوشاد تلگرام : یکی از زهرناکترین آلودگیهای اندیشه‌ای در ایران و شرق صوفیگریست که از مهمترین باعثهای درماندگی و بدبختی شرقیان همو می‌باشد. خوانندگان می‌دانند که ما به این گمراهی بسیار پرداخته‌ایم ولی هنوز باید نبردهای بیشتری رود. درباره‌ی یک گمراهی هزارساله که در مغزها ریشه دوانیده باید گفتارها نوشت و بیش از اینها نبرد کرد.
در چند روزِ پیش رو می‌خواهیم در این باره بار دیگر در کانال به گفتگو پردازیم.

صوفیگری که خوار داشتن زندگانی و دامن از آن درچیدن و گوشه‌گیری و دست از کوشش کشیدن و پروای کشور و توده نکردن و به اندک خوراک و پوشاک و نشیناک بسنده کردن و زندگی از راه گدایی یا بگردن دیگران افتادن را رواج می‌دهد ، آشکارست که فرد را به زندگانی پست و توده را به ویرانی می‌راند.

از اینرو صوفیگری امروز از برنده‌ترین افزارها در دست بدخواهان کشور و بیگانگانست تا توده‌های شرقی در این گمراهی هرچه غوطه‌ورتر و از اندیشه‌ی میهن‌پرستی دورتر و از کوشش به پیشرفت کشورشان دلسردتر باشند.

با آنکه زیانهای صوفیگری به توده و کشور روشن و آشکارست ، هیاهویی که درباره‌ی صوفیگری (یا همان عرفان) براه انداخته‌اند چندان بزرگ است که دسته‌ای از پیش‌افتادگان و برجستگان توده فریب آن را خورده بدامش افتاده‌اند. این هیاهو از روی بدخواهی و از روی نقشه بوده.

یک دسته از «ادبا» و «فضلا»ی کشور و مدعیان دانش و آگاهی در ایران و بیرون آن بی‌آنکه به زیانهای فراوان این «سرطان اندیشه» پروا کنند به رواج آن خواه ناخواه می‌افزایند.

مثلاً یک دسته از ایشان را سخن آنست که چون دین سختگیریهایی دارد مردم از دین رمیده به این می‌گرایند. این بهانه‌ایست که برای هواداری از صوفیگری تراشیده‌اند. بدینسان به پیشرفت آن نقشه‌ی بدخواهانه یاوری می‌کنند.

جای افسوسست که برجستگان توده بجای نیکی کردن به کشور به بدی کردن می‌کوشند. اینهاست که ما بخود بایا می‌دانیم حقایق را درباره‌ی صوفیگری بازنماییم تا جلو فریبکاری این کسان را بگیریم.

جای خشنودیست که دسته‌‌ی دیگری از برجستگان توده هم هستند که در این نبرد با ما همگامی می‌دارند. از جمله خانم مژگان باقری که کارشناس ارشد رشته‌ی جامعه‌شناسی بودند و ما نوشتارشان را پیشتر در کانال آورده‌ایم و اکنون کوتاهشده‌ی آن را بعنوان آغاز ‌سخن برای «دری» که در کانال برای گفتگو از صوفیگری گشاده‌ایم در زیر می‌آوریم.

✴️ لزوم بازگشت ایرانیان به جاده عقل و خرد
تکه‌ی 1 از 2

🖌 مژگان باقری (کارشناس ارشد جامعه شناسی)

بالای کوه چهل مقام در شرق تنگه‌ی الله اکبر شیراز، آرامگاه یکی از صوفیان قرن دهم قرار دارد به نام مرتاض علی. قبر او تقریبا در عمق شش متری زمین واقع شده که به چاه مرتاض علی معروف است. حدود پانزده پله لیز و خطرناک را که با سلام و صلوات پایین می روید به یک فضای نمور و تاریک می رسید با ارتفاع ۱۵۰ تا ۱۸۰ سانتی متر که وسط آن یک سنگ یادبود نصب است و نام مرتاضعلیشاه بر روی آن نوشته شده. بر روی دیواره های آن فضای مسطح، تاقچه هایی وجود دارد که ظاهرا مرتاض علی و مریدانش روی آن می نشسته اند و چهل روز ذکر می‌گفته اند و تمام آن چهل روز، خود را با خوردن روزانه یک عدد خرما سیر می‌کرده اند و از آن فضای تاریک قبرگونه بیرون نمی‌آمده اند تا چله تمام شود! اما چرا صوفیان چنین رنجی را بر خود هموار می‌کرده اند؟ ظاهرا برای تزکیه نفس و پالایش گناهان و فناء فی الله و رسیدن به معبود.

در آن تاریکی وحشت‌زا اگر چراغ گوشیهایتان را روشن نکنید قادر به دیدن جلوی پایتان هم نیستید اما بدتر از تاریکی، بوی بسیار متعفنی است که نفس کشیدن را مشکل می کند، به همین دلیل افراد بیش از چند دقیقه قادر به ماندن در آن دخمه نیستند و در حالی که دست یکدیگر را گرفته اند با احتیاط از چاه بیرون می‌آیند و بالای چاه باید آنقدر اکسیژن به درون ریه‌های خود بفرستند تا حالشان جا بیاید!
بیرون از چاه اولین چیزی که توجه هر کسی را جلب می کند تابش آفتاب درخشان بر فراز شهر زیبای شیراز است که همه را سرخوش و از خود بیخود کرده است به طوریکه عده ای ناخودآگاه شروع به پایکوبی و دست افشانی می‌کنند!
... سوال مهم تر اینکه اساسا وجود این همه صوفی و مرتاض در طول چندین قرن، چه کمکی به پیشرفت جامعه ایران کرده است و کدام درد از هزاران درد تاریخ پررنج این سرزمین را درمان نموده است؟
همان طور که می دانیم صوفیگری در کشور ما پس از حمله‌ی ویرانگر مغول به شدت رواج یافت. مردمی که در مقابل هجوم بی امان بیابانگردان آسیای میانه، تمام زندگی خود را باخته بودند و اندک مقاومتشان با خشونت بی‌سابقه ای سرکوب شده بود، به یکباره امید به زندگی خود را از دست دادند و دچار یأس و افسردگی شدند. در چنین شرایطی برخی برای فرار از واقعیت تلخ پیش رو به خانقاه ها پناه بردند؛ بنابراین از مهم ترین پیامدهای فرهنگی حمله‌ی مغولان، رشد و گسترش صوفیگری بود که با اعتقادات آنان به جادوگری و دنیای غیب نیز هماهنگی داشت.

به واسطه ی خرابیها و کشتارها و به نتیجه نرسیدن تلاشهای دفاعی و تدابیر امنیتی مردم در برابر قوم مهاجم، به تدریج حس ناامنی، تسلیم و رضا و بی‌اعتنایی نسبت به امور دنیوی و تقویت روحیه‌ی گوشه گیری بیش از پیش در مردم ایجاد شد.

قرن هفتم هجری همزمان با قرن چهاردهم میلادی مصادف بود با آغاز رنسانس در اروپا و مهمترین حرکت علمی و فرهنگی غرب که تا سه سده ادامه یافت و موجب دگرگونی دانش و روش زندگی در غرب شد. به عبارت دیگر درست همان زمانی که اروپاییان به تدریج خود را از زیر یوغ حاکمیت کلیسا و دوران سیاه قرون وسطی بیرون می‌کشیدند ... [در ایران] شاعران نیز در همنوایی با صوفیان و عارفان، ندای« دلا خو کن به تنهایی که از تن ها بلا خیزد» سر دادند و بدین سان مردم بیچاره ی غرق در ظلم و ستم را با چادرنشینانی که تفاوت مسجد و اصطبل را نمی‌دانستند تنها گذاشتند. ...



.
✴️ امروز چه باید کرد

کوشاد تلگرام
: یکی از دانستنی‌‌ها در پیرامون نوشته‌های این کانال برداشت خوانندگان از آنهاست. مثلاً برخی کسان که گفتارها را خوانده ایرادی به آنها نمی‌توانند گرفت می‌گویند : دردها را گفتن درمان نیست. باید کار کرد!

جای شگفتست که اینها نمی‌دانند گام نخست هر کوشش بزرگی جز سخنانی نبوده. نخست باید سخنانی رود و راست و ناراست آنها دانسته شود و سپس از روی آنها راه چاره روشن گردد. آنگاه این دانستنیست که ما تنها به گفتن دردها و بازنمودن گمراهیها و گرفتاریها بس نکرده چاره‌ی آنها را نیز پیاپی گفته‌ایم. چاره یا درمان گرفتاریهای ایران جز یاد گرفتن حقایق زندگی و نیک گردیدن نیست.

نوشته‌هایی که در کانال می‌آوریم همه حقایق زندگیست. در این باره ما خردمندان را بگواه می‌‌گیریم. درباره‌ی نیک گردیدن نیز گفته شده که هر کسی باید دربند نیکی خود باشد و بی‌جهت نیکی را تنها از دیگران چشم ندارد. هر کسی باید به ستودگی اخلاق خود و دوری جستن از بدیها و آلودگیها بکوشد. در اینباره گفتارهای فراوان در کانال نوشته شده که برویه‌ی کتابهای «دردها و درمانها» و «حقایق زندگی» درآمده و در کتابخانه‌ی ما هست.

از آنسو این خود جای پرسش است : چرا این راهی که ما می‌نماییم به دیده‌ی اینان چاره یا «کار» نیست؟!.

ببینید یک دسته که ناراستیها و بدیهایی در کشور خود دیده می‌خواهند (یا بهتر گوییم : مصمم هستند) به آنها چاره کنند باید نخست خودشان زنان و مردان پاک و ناآلوده‌ای باشند. باید خویهای (اخلاق) نیک بدارند. باید حقایق زندگی را یاد گرفته در رفتارهاشان رعایت آنها کنند. سپس دست بهم داده به فزونی یاران خود بکوشند. بدینسان دسته‌ی بزرگی شوند و بتوانند بکارهای بزرگی برخیزند. همینهاست که ما دستور کار خود گردانیده‌ایم.

آنها گمان دارند راه چاره باید پیچیده‌ و بغرنج باشد وگرنه اگر ساده بود تاکنون همه آن را می‌شناختند. ولی این اشتباهی از ایشانست. ما نشان داده‌ایم که این با همه‌ی سادگی ظاهرش تنها راهست و دیگر راهها بجایی نمی‌رسد. راههای دیگر همان کوششهای نارسایی است که در صد سال گذشته ایرانیان نمونه‌های آن را چند بار دیده و آسیبهایش را خورده‌اند. در همین دو گفتار اخیر ، «دین و جهان» و «چیستان عقب‌ماندگی ایرانیان» ، به اندیشه‌های نارسا و خام برای چاره به عقب‌ماندگی اشاره شده است.

پس باید پرسید : خواست شما از «کار» چیست؟! چگونه است که این کوششهای ما «کار» بشمار نمی‌آید؟! نخست می‌پرسیم : آیا این گرفتاریها و آلودگیها که درمیان توده نشان می‌دهیم ، شما بماندن آنها خشنودی می‌نمایید یا می‌خواهید برافتد؟! اگر می‌گویید اینها دردهای ما نیست ، بهتر آنست که ایرادتان را بنویسید. اگر با ما همداستانید ولی راه چاره را چیز دیگری می‌دانید آن را نیز بنویسید.

آنچه ما می‌دانیم و بارها نوشته‌ایم نخست :
«درد بزرگ ایرانیان ندانستن حقایق زندگانیست. چون حقایق را نمی‌دانند از هم پراكنده‌اند ، در كارها سستند ، بكشور خود علاقه كم دارند ، در برابر حوادث تنها بگله و ناله بس می‌كنند و در كوشش به تقلیدهای صوری كه از اروپاییان می‌نمایند امید می‌بندند ، هر كسی خود را راهنما می‌شمارد ، هر كسی پیشنهادها می‌كند. اینها همه نفهمیدن معنی زندگانیست».
(پرچم روزانه)

نیز گفته‌ایم که یک دسته‌ با پراکندگی (تفرقه) نخواهد توانست کاری را از پیش برد. برای آنکه نیروها روی هم آید و بتوان بکارهای بزرگی برخاست باید یگانه (متحد) بود. در این زمینه هم با زبان روشنی بازنموده‌ایم که یگانگی از یکی بودن اندیشه‌هاست. یک دسته را نمی‌توان با طناب بهم بست و یگانه شمرد.

هم از اینروست که بزرگترین گرفتاری این کشور را «پراکنده‌اندیشی» می‌دانیم. پراکنده‌اندیشی بوده است که به پراکندگی انجامیده. در این کشور صد تن را نمی‌توان یافت که دارای یک اندیشه باشند و بتوانند دست بهم داده کار بزرگی پیش برند. راه چاره هم جز این نیست که حقایق بازنموده شود تا دسته‌ای بر سر آنها گرد آیند و یکی گردند و نیکخواهانه و دلسوزانه دست بهم داده بتوانند بکارهای ارجداری برخیزند.

از آنسو ، با یادگرفتن و یاددادن حقایق است که می‌توان با گمراهیها نبردید و آنها را برانداخت.

چنانکه از این سخنان دانسته می‌شود ما براه چاره گام گزارده‌ایم و تنها به بازنمودن دردها نپرداخته‌ایم. زیرا این حقایق که به گوشها و دلها برسد یک دسته‌ی بزرگی خواه ناخواه بر سر آن گرد آمده یک دسته‌ی شاینده‌ای خواهند بود.

بیشتری از ایرانیان از سخنان خود درپی نتیجه نیستند. از اینروست که نوشتارهای ما را خوانده و با آنکه به ستایش و آفرین برمی‌خیزند بکوششی نمی‌پردازند. جای افسوس فراوانست که برخی کسان اینها را نه برای کوشیدن و مردم را بهره‌مند گردانیدن بلکه افسوسمندانه برای آن می‌خوانند که مایه‌ای باشد تا در این انجمن و آن انجمن گردن کشیده بخودنمایی و دانش‌فروشی برخیزند.
👇