چند تن از شرقشناسانی که در زمینهی تصوف و شاعران ایرانی کتاب نوشتهاند.
آیا از خود میپرسید علت این دلبستگی سخت شرقشناسان به زمینههایی همچون شاعران دورهی مغول و صوفیگری چیست؟!
✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 6
🔸کوشش پلیدانه به رواج صوفیگری ـ 2
«[مولوی] میگفت : اگر کسی درویش شود و به کمال درویشی نرسد ، اینقدر هست که از زمرهی خلق و اهل بازار ممتاز باشد».
این نمودِ همان خیرهرویی صوفیان است که با همهی تنبلی و بیکاری و وبال گردن دیگران بودن ، باز زبان به «اهل بازار» دراز میداشتند و بازار را «جایگاه شیطان» میشماردند. بازاریان و دیگران همهی روز میکوشیدند ولی صوفیان که بیشترشان بیکاره بودند و روزیشان را از دست چنان کسانی درمییافتند زبانشان به همانها دراز میبود.
از یکسو میگوید : «درویشی واقعی را عبارت از بیتعلقی میدانست» و از سوی دیگر «مال و مکنت را مانع درویشی نمیدید». دانسته نیست این ناسازگاری را مولوی درنیافته بوده یا زرینکوب. چگونه با بیتعلقی میتوان مال و مکنت داشت؟!
جای شگفت است ، اسلام راه کار و کوشش را بروی همه کس گشاده میخواست و آموزاکهایش مسلمانان را بکار وامیداشت که از آن راه ، زندگی بسر برند و گردن افرازند و بینیازی کنند ، اینان راه را کج رفته تن بکار نمیدادند و اینست چون نیازمند این و آن میشدند بیشرمی کرده دست گدایی به این و آن دراز مینمودند. ولی بدتر آنکه با دروغهای شرمآوری پرده بروی کار خود میکشیدند. مثلاً چنانکه زرینکوب آورده :
«در حقیقت اکثر یاران مولانا در این سالها فتیان[جوانمرد] شهر و همگی اهل کسب و کار بودند. سایرین را هم مولانا الزام و دلالت به کسب و کار میکرد. از اینکه تکیه بر فتوح و نذور اهل خیر نمایند ، تخدیرشان مینمود و به آنها خاطرنشان میساخت که هر کس این طریقت نورزد به پولی نیرزد». جای پرسش است : اگر چنین است که میگوید چه نیاز بوده به دریافت «فتوح» و نذور اهل خیر؟! اهل کسب و کار چه نیاز به «وجه ادرار» از دیگران میداشتهاند که به خانقاهشان «جهت اصحاب» کمک شود؟!
نویسندهی سیرت مولانا دست برندار نیست. بیآبروترین چیزها را با ستایشهایی توأم میگرداند تو گویی اینها خویهای بس ستودهایست که پیشوای بنام صوفیگری بدانها آراسته بوده. مثلاً از «تنگعیشی» خانوادهی مولوی مینویسد که بر ایشان تحمیل شده بود و چون شکایت به او میکردند «به جِدّ یا مزاح به ایشان این تسلی را میداد که «وی دنیا را از ایشان دریغ نمیدارد بلکه ایشان را از دنیا دریغ میدارد»». «اگر وقتی [لابد بیشتر هنگامها] در خانهاش اسباب اغذیه و تکلف کمتر بود «بشاشت عظیم» میکرد. این بشاشت وی بخاطر فقر اختیاریاش بود که وی را از برتریجویی و زیادهطلبی بازمیداشت ..».
خوب شد فهمیدیم که کوشش به بهتری زندگانی «برتریجویی» است. نمیدانیم نویسندهی این نوشتار خود چه اندازه دارایی اندوخته و چه اندازه به این سخنانی که نوشته باور میداشته. آنچه میدانیم آدمی همیشه خواهان آنست که زندگانیش بهتر گردد. این به آن معنی نیست که ستودگیها را زیر پا نهد و به بهای بیآبرویی چیزی را بدست آورد. ولی آیا این کوشش برای بهبود زندگانی ، برتریجویی است؟! آیا کسی نمیتواند بیآنکه دیگری را بدیده دارد (همچشمی کند) به بهتر گردانیدن زندگی خود کوشد؟!
چه خوب بود میشنیدیم کاسبان بازار ، کارمندان ادارهها ، بازرگانان و کارخانهداران به این سخنان به چه دیدهای مینگرند؟!. از چنین پیشوایی ، اگر مریدان دست دریوزه به این در و آن در دراز کردهاند جای شگفتی نیست. این چه باورهای پستی بوده که اینان داشته و این نویسنده برشتهی نوشتن کشیده و فراهم کنندگان کتاب درسی نیز شرم نکرده برای بچههای دبیرستانی ارمغان کردهاند؟!
اساساً آدمی که از غارنشینی به این پایه از زندگانی رسیده مگر نه از آن بوده که تنها به سیر کردن شکم بس نکرده؟! بیش از آنچه نیاز داشته تولید کرده و بخشی را برای نیازهای خود نگاه داشته و بخشی را برای افزایش امنیت و نگاهداری خود و از آنسو برای هنر و دانش و سرگرمیها بکار برده؟!
اینکه صوفیان و نیز پیشوایانشان این را نفهمیدهاند بجای خود ، اینکه کسانی امروز راه ایشان را یک چیز والایی نشان دهند و با گفتن یک عنوان دهان پر کن «عرفان» بخواهند زبان نکوهش دیگران را ببندند و در همانحال زهر بکام جوانان بریزند خود چیز دیگرست.
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 6
🔸کوشش پلیدانه به رواج صوفیگری ـ 2
«[مولوی] میگفت : اگر کسی درویش شود و به کمال درویشی نرسد ، اینقدر هست که از زمرهی خلق و اهل بازار ممتاز باشد».
این نمودِ همان خیرهرویی صوفیان است که با همهی تنبلی و بیکاری و وبال گردن دیگران بودن ، باز زبان به «اهل بازار» دراز میداشتند و بازار را «جایگاه شیطان» میشماردند. بازاریان و دیگران همهی روز میکوشیدند ولی صوفیان که بیشترشان بیکاره بودند و روزیشان را از دست چنان کسانی درمییافتند زبانشان به همانها دراز میبود.
از یکسو میگوید : «درویشی واقعی را عبارت از بیتعلقی میدانست» و از سوی دیگر «مال و مکنت را مانع درویشی نمیدید». دانسته نیست این ناسازگاری را مولوی درنیافته بوده یا زرینکوب. چگونه با بیتعلقی میتوان مال و مکنت داشت؟!
جای شگفت است ، اسلام راه کار و کوشش را بروی همه کس گشاده میخواست و آموزاکهایش مسلمانان را بکار وامیداشت که از آن راه ، زندگی بسر برند و گردن افرازند و بینیازی کنند ، اینان راه را کج رفته تن بکار نمیدادند و اینست چون نیازمند این و آن میشدند بیشرمی کرده دست گدایی به این و آن دراز مینمودند. ولی بدتر آنکه با دروغهای شرمآوری پرده بروی کار خود میکشیدند. مثلاً چنانکه زرینکوب آورده :
«در حقیقت اکثر یاران مولانا در این سالها فتیان[جوانمرد] شهر و همگی اهل کسب و کار بودند. سایرین را هم مولانا الزام و دلالت به کسب و کار میکرد. از اینکه تکیه بر فتوح و نذور اهل خیر نمایند ، تخدیرشان مینمود و به آنها خاطرنشان میساخت که هر کس این طریقت نورزد به پولی نیرزد». جای پرسش است : اگر چنین است که میگوید چه نیاز بوده به دریافت «فتوح» و نذور اهل خیر؟! اهل کسب و کار چه نیاز به «وجه ادرار» از دیگران میداشتهاند که به خانقاهشان «جهت اصحاب» کمک شود؟!
نویسندهی سیرت مولانا دست برندار نیست. بیآبروترین چیزها را با ستایشهایی توأم میگرداند تو گویی اینها خویهای بس ستودهایست که پیشوای بنام صوفیگری بدانها آراسته بوده. مثلاً از «تنگعیشی» خانوادهی مولوی مینویسد که بر ایشان تحمیل شده بود و چون شکایت به او میکردند «به جِدّ یا مزاح به ایشان این تسلی را میداد که «وی دنیا را از ایشان دریغ نمیدارد بلکه ایشان را از دنیا دریغ میدارد»». «اگر وقتی [لابد بیشتر هنگامها] در خانهاش اسباب اغذیه و تکلف کمتر بود «بشاشت عظیم» میکرد. این بشاشت وی بخاطر فقر اختیاریاش بود که وی را از برتریجویی و زیادهطلبی بازمیداشت ..».
خوب شد فهمیدیم که کوشش به بهتری زندگانی «برتریجویی» است. نمیدانیم نویسندهی این نوشتار خود چه اندازه دارایی اندوخته و چه اندازه به این سخنانی که نوشته باور میداشته. آنچه میدانیم آدمی همیشه خواهان آنست که زندگانیش بهتر گردد. این به آن معنی نیست که ستودگیها را زیر پا نهد و به بهای بیآبرویی چیزی را بدست آورد. ولی آیا این کوشش برای بهبود زندگانی ، برتریجویی است؟! آیا کسی نمیتواند بیآنکه دیگری را بدیده دارد (همچشمی کند) به بهتر گردانیدن زندگی خود کوشد؟!
چه خوب بود میشنیدیم کاسبان بازار ، کارمندان ادارهها ، بازرگانان و کارخانهداران به این سخنان به چه دیدهای مینگرند؟!. از چنین پیشوایی ، اگر مریدان دست دریوزه به این در و آن در دراز کردهاند جای شگفتی نیست. این چه باورهای پستی بوده که اینان داشته و این نویسنده برشتهی نوشتن کشیده و فراهم کنندگان کتاب درسی نیز شرم نکرده برای بچههای دبیرستانی ارمغان کردهاند؟!
اساساً آدمی که از غارنشینی به این پایه از زندگانی رسیده مگر نه از آن بوده که تنها به سیر کردن شکم بس نکرده؟! بیش از آنچه نیاز داشته تولید کرده و بخشی را برای نیازهای خود نگاه داشته و بخشی را برای افزایش امنیت و نگاهداری خود و از آنسو برای هنر و دانش و سرگرمیها بکار برده؟!
اینکه صوفیان و نیز پیشوایانشان این را نفهمیدهاند بجای خود ، اینکه کسانی امروز راه ایشان را یک چیز والایی نشان دهند و با گفتن یک عنوان دهان پر کن «عرفان» بخواهند زبان نکوهش دیگران را ببندند و در همانحال زهر بکام جوانان بریزند خود چیز دیگرست.