✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 8 از بخش دوم
🔸شعر چیست؟ آیا شعر خود یک خواستی (هدف) است؟
تکهی (2)
بارها میدیدیم آنان جدایی میان شیوایی و استواری سخن یک شعر و هنرهای شعری که در آن بکار رفته با زیانهای معنای آن نمیتوانند گزارد و اینست همیشه شیوایی شعرهای فلان شاعر را برخ ما میکشند و در خشم میشوند از اینکه ما چنان شعر شیوایی را نمیپسندیم و با یک زبان تلخی بگله و ناله میپردازند و ما خود را ناگزیر میدیدیم که در برابر چنین نادانی از جا درنرفته با زبان نرم بپاسخ پردازیم و بگوییم : نیکی یک چیز هنگامیست که از هر باره نیک و بیزیان باشد. مثلاً بنّایی خانهای را قشنگ ساخته که درخورِ تماشاست ولی چون آفتابگیر نیست پزشک آن را نمیپسندد ، و یا چون از آبادی دور است زندگی در آنجا سخت میباشد. پیداست که چنین خانهای را نیک نمیتوان نامید. یا مثلاً درزیای رختی را بسیار خوب دوخته که همه دوختش را میپسندند. ولی ما میبینیم پارچهاش پوسیده بوده و یا میبینیم به تنمان تنگ و کوتاه است ، این را هم نیک نمیتوان نامید. زیرا ما خانه یا رخت را برای تماشا و یا بنام نمونهی هنر نمیخواهیم بلکه برای نشستن و پوشیدن میخواهیم و اینست هنگامی آنها را پسندیم که بدرد این کارها آید.
شعر را نیز شما برای سخنبازی میخواهید. ولی ما در آن از دیدهی سود و زیان توده مینگریم. ما همه چیز را برای پیشرفت کار توده میخواهیم و هیچگاه درپی بازیهای کودکانه و هوسهای بیخردانه نتوانیم بود. یک شعر اگرهم شیوا و استوار است و هنرهای شعری در آن بکار رفته همینکه معنای زیانآوری را دربر میدارد باید آن را بد شناسیم و بگویندهاش نکوهش کنیم.
این شگفت که تاکنون این پندار از دلها بیرون نرفته و بسیاری از هواخواهان پیمان نیز بیآنکه بروی من بیاورند برآنند که بشعرهای فلان شاعر و بَهمان شاعر بنام آنکه شیوا و استوار است باید ارج گزارد. میباید بگویم این از ناتوانی اندیشه است و برادرانه بایشان یادآوری کنم که اندیشهی خود را نیرومند گردانند. ما را امروز در اینزمانِ سخت جهان هیچ چیزی گرانمایهتر از آزادی و پیشرفت کار توده نیست و باید هر چیزی را از ارجمند و بیارج فدای این گردانیم و بیکبار از هوسها چشم پوشیم. آن شعرها که شما میگویید بآن شیوایی و استواری که پنداشته میشود نیست ، و اگرهم باشد چون مایهی پستی خویها و پراکندگی اندیشههاست باید از میان برداریم و هرگز پروای شیوایی آنها نکنیم.
ببینید : ما با دشمنانی سخت در جنگیم و میبینیم یک خانهی زیبایی را از ما بدست آورده و سنگر کردهاند و گلوله از آنجا بسر ما میریزند. آیا نه اینست که باید پروای زیبایی آن خانه را نکرده و بیدرنگ بویران کردن و برانداختن آنجا پردازیم؟!. اگر این را میپذیرید آن شعرها نیز (با آنکه من آنها را چندان زیبا و شیوا نمییابم) چنین است که چون افزار دست بیگانگان شده باید از میان برداریم.
این شاعران کمترین گناهشان ستایشگری برای بیگانگان و نان خوردن از دست دیگران بوده و بسیاری از ایشان بیباک و بیپروا زشتکاریهای خود را نیز برشتهی سخن کشیدهاند و پردهی آبروی خود را دریدهاند. اینها گناههایی نیست که بتوان بپاس شیوایی سخن چشم از آنها پوشید.
بدانید تودهای که سود و زیان خود را نشناسند و بدینسان بسخن دلباختگی نمایند سزد که دیگران آنان را سبکخرد شناسند و شایندهی زندگانی آزاد ندانند. شما فریب آن را نخورید که یک دسته شرقشناسان باینها ارج میگزارند. آنان افزار سیاستند و جز فریفتن شما را نمیخواهند. مگر فراموش کردهاید که سی سال پیش [1] بیگانگان در کشور ما چه آتش میافروختند و بملیونها شعر و هزارها دیوان شاعر کمترین ارجی نمیدادند؟!.. آخر شما فهم و خردتان بکجا رفته؟! چه شده که خودتان نفهمید و همه رفتار و گفتار دیگران را پیش کشید؟!.
👇
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 8 از بخش دوم
🔸شعر چیست؟ آیا شعر خود یک خواستی (هدف) است؟
تکهی (2)
بارها میدیدیم آنان جدایی میان شیوایی و استواری سخن یک شعر و هنرهای شعری که در آن بکار رفته با زیانهای معنای آن نمیتوانند گزارد و اینست همیشه شیوایی شعرهای فلان شاعر را برخ ما میکشند و در خشم میشوند از اینکه ما چنان شعر شیوایی را نمیپسندیم و با یک زبان تلخی بگله و ناله میپردازند و ما خود را ناگزیر میدیدیم که در برابر چنین نادانی از جا درنرفته با زبان نرم بپاسخ پردازیم و بگوییم : نیکی یک چیز هنگامیست که از هر باره نیک و بیزیان باشد. مثلاً بنّایی خانهای را قشنگ ساخته که درخورِ تماشاست ولی چون آفتابگیر نیست پزشک آن را نمیپسندد ، و یا چون از آبادی دور است زندگی در آنجا سخت میباشد. پیداست که چنین خانهای را نیک نمیتوان نامید. یا مثلاً درزیای رختی را بسیار خوب دوخته که همه دوختش را میپسندند. ولی ما میبینیم پارچهاش پوسیده بوده و یا میبینیم به تنمان تنگ و کوتاه است ، این را هم نیک نمیتوان نامید. زیرا ما خانه یا رخت را برای تماشا و یا بنام نمونهی هنر نمیخواهیم بلکه برای نشستن و پوشیدن میخواهیم و اینست هنگامی آنها را پسندیم که بدرد این کارها آید.
شعر را نیز شما برای سخنبازی میخواهید. ولی ما در آن از دیدهی سود و زیان توده مینگریم. ما همه چیز را برای پیشرفت کار توده میخواهیم و هیچگاه درپی بازیهای کودکانه و هوسهای بیخردانه نتوانیم بود. یک شعر اگرهم شیوا و استوار است و هنرهای شعری در آن بکار رفته همینکه معنای زیانآوری را دربر میدارد باید آن را بد شناسیم و بگویندهاش نکوهش کنیم.
این شگفت که تاکنون این پندار از دلها بیرون نرفته و بسیاری از هواخواهان پیمان نیز بیآنکه بروی من بیاورند برآنند که بشعرهای فلان شاعر و بَهمان شاعر بنام آنکه شیوا و استوار است باید ارج گزارد. میباید بگویم این از ناتوانی اندیشه است و برادرانه بایشان یادآوری کنم که اندیشهی خود را نیرومند گردانند. ما را امروز در اینزمانِ سخت جهان هیچ چیزی گرانمایهتر از آزادی و پیشرفت کار توده نیست و باید هر چیزی را از ارجمند و بیارج فدای این گردانیم و بیکبار از هوسها چشم پوشیم. آن شعرها که شما میگویید بآن شیوایی و استواری که پنداشته میشود نیست ، و اگرهم باشد چون مایهی پستی خویها و پراکندگی اندیشههاست باید از میان برداریم و هرگز پروای شیوایی آنها نکنیم.
ببینید : ما با دشمنانی سخت در جنگیم و میبینیم یک خانهی زیبایی را از ما بدست آورده و سنگر کردهاند و گلوله از آنجا بسر ما میریزند. آیا نه اینست که باید پروای زیبایی آن خانه را نکرده و بیدرنگ بویران کردن و برانداختن آنجا پردازیم؟!. اگر این را میپذیرید آن شعرها نیز (با آنکه من آنها را چندان زیبا و شیوا نمییابم) چنین است که چون افزار دست بیگانگان شده باید از میان برداریم.
این شاعران کمترین گناهشان ستایشگری برای بیگانگان و نان خوردن از دست دیگران بوده و بسیاری از ایشان بیباک و بیپروا زشتکاریهای خود را نیز برشتهی سخن کشیدهاند و پردهی آبروی خود را دریدهاند. اینها گناههایی نیست که بتوان بپاس شیوایی سخن چشم از آنها پوشید.
بدانید تودهای که سود و زیان خود را نشناسند و بدینسان بسخن دلباختگی نمایند سزد که دیگران آنان را سبکخرد شناسند و شایندهی زندگانی آزاد ندانند. شما فریب آن را نخورید که یک دسته شرقشناسان باینها ارج میگزارند. آنان افزار سیاستند و جز فریفتن شما را نمیخواهند. مگر فراموش کردهاید که سی سال پیش [1] بیگانگان در کشور ما چه آتش میافروختند و بملیونها شعر و هزارها دیوان شاعر کمترین ارجی نمیدادند؟!.. آخر شما فهم و خردتان بکجا رفته؟! چه شده که خودتان نفهمید و همه رفتار و گفتار دیگران را پیش کشید؟!.
👇
[1] : اشارهایست به پیشامدهای سالهای نخست مشروطه بویژه داستان التیماتوم كه روسها پیش آوردند و انگلیسیان نیز تا توانستند در برابر دُژرفتاریهای ایشان نرمی نمودند و بجلوگیری نپرداختند. داستان بازگردانیدن محمدعلیمیرزا و كشتار دلگداز آزادیخواهان را در كتاب «تاریخ هیجده سالهی آذربایجان» (گفتار بیستم به بعد) توانید خواند. تا آن هنگام چنانكه نویسنده باریكبینانه اشاره میكند سیاستی بنام «ادبیات» و بزرگداشت شاعران درمیان نمیبود. همو در كتاب در پیرامون «ادبیات» كه چهار سال بعد از این گفتارها بچاپ رسیده به نقشهی خائنانهی افروختن آتش «ادبیات» در ایران كه بدستیاری ادوارد براون و همكارانش در اروپا و خانوادهی فروغی و همدستانش در ایران پس از التیماتوم روس انجام گرفت ، اشاره میكند : «... بدینسان نقشه [بستن مجلس و كشتار آزادیخواهان] انجام گرفت. ولی یك كارِ دیگر بازمیماند. تودهای كه هفت سال با شورش و جنگ بسر برده و گُردانی از میان آن همچون ستارخان و یفرِمخان و حیدر عمواُغلی و دیگران برخاسته بودند ، كارِ او تنها با بستن و پراكندن مجاهدان پایان نیافتی. بیش از همه بایستی اندیشههای آزادیخواهانه را از مغزها بیرون كنند. بایستی مردم را از آن شور پایین آورند. خونها را از جوش اندازند. بایستی ریشهها را بسوزانند. از بریدنِ شاخهها سودی نتوانستی بود ...».
«بسیار نادانیست كه با دانش و هنر دیگران را زیردست گردانند. بسیار نادانیست كه با نیرنگ و فریب تیرههایی را از پیشرفت بازدارند». (ورجاوندبنیاد)
✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 8
🔸 افزودن سربار اروپایی به بار سبک «ادبیات» ـ 2
نویسندگان کتاب درسی در جاهای دیگری هم از نیرنگ یادشده بهره گرفته از گفتههای اروپاییان سودهای ناسزا بردهاند. مثلاً در جای دیگری میخواهند فردوسی را به دانشآموز ایرانی از زبان فرانسوا کوپهی فرانسوی بشناسانند. یک رشته سخنان ناراست و سبکی را سرهم کرده سخن از تیمور لنگ آن دیو خونخوار پیش میکشند و تو گویی ما ایرانیان باید او را نیز از زبان فرانسوا بشناسیم که میگوید :
«تیمور لنگ فاتح ایران و هند گاه سوار بر اسبی ... از میدان جنگ به گورستان میرفت و از اسب پیاده میشد و تنها درمیان قبرها بگردش میپرداخت و هرگاه بر مزار یکی از نیاکان خود یا شاعری بزرگ ، سرداری دلاور و دانشمندی نامدار میگذشت ، سر فرود میآورد و مزار او را میبوسید.
تیمور پس از آنکه شهر توس را گشود ، فرمان داد که از کشتار مردم آن دست بردارند زیرا فردوسی شاعر ایرانی روزگار خود را در آن بسر برده بود. آنگاه تیمور بر سر مزار او شتافت و چون جذبهای اسرارآمیز او را بسوی فردوسی میکشید خواست که قبرش را بگشایند :
«مزار شاعر غرق در گُل بود».
تیمور در اندیشه شد که پس از مرگ ، مزار کشورگشایی چون او چگونه خواهد بود. پس ، از راه قرهقورم بسوی تاتار ـ آنجا که نیای بزرگش چنگیز ، در معبدی آهنین آرمیده است ـ روی آورد.
در برابر زایر نامدار که زانو بر زمین زده و سر فرود آورده بود ، سنگ بزرگی را که بر گور فاتح چین نهاده بودند برداشتند. ولی تیمور ناگهان بر خود لرزید و روی بگردانید :
«گور ستمگر غرق در خون بود».
تا اینجاست بافتههای فرانسوا کوپه. دانسته نیست چه شده که ما تاریخ خود را باید از یک شاعر فرانسوی یاد بگیریم و این نویسندگان وزارت آموزش و پرورش تا چه اندازه نادان و بیدرد بودهاند که به نوشتههای چنان کسی بها داده آن را در کتاب درسی گنجانیدهاند. این نوشته پر از پندار و ناراستی است. نخست ما میدانیم که «تیمور با آنکه گرگ درندهای بیش نبود همیشه دم از دینداری زده بمردمفریبی پایبند بود چنانکه به هر کجا که صوفی خانقاهنشینی سراغ میگرفت بدیدن او شتافت و بدینسان خود را پایبند خدا و دین نشان میداد».
پس چون در اینگونه رفتارهای تیمور مردمفریبی در کار بوده ، این نوشتهی فرانسوا که «تنها درمیان قبرها بگردش میپرداخت و هرگاه بر مزار یکی از نیاکان خود یا شاعری بزرگ ، سرداری دلاور و دانشمندی نامدار میگذشت ، سر فرود میآورد و مزار او را میبوسید» ، دور از راستیست. مردمفریبی در تنهایی چه معنی دارد؟! تیمور آن جانور خونخوار کجا و پاسداری به دانشمندان کجا ـ بویژه که مرده باشند؟!
دوم ، توس را نه تیمور بلکه پسرش میرانشاه گشاد که «دههزار سر خواست و چون دههزار مرد پیدا نشد سرهای زنان و بچگان را بریدند». پس اینکه نوشته شده : «فرمان داد که از کشتار مردم آن دست بردارند زیرا فردوسی شاعر ایرانی روزگار خود را در آن بسر برده بود» ، جز دروغ شاخدار و فریب نیست. چنان از دیدار تیمور از خوابگاه فردوسی یاد میکند تو گویی این دیدار در سال 1313 خ. یا پس از آن بوده. توس بارها بدست مغولان و ازبکان و نیز پسر پلید تیمور چنان ویران شده بود که جای درست گور فردوسی تا آخرهای سدهی نوزدهم میلادی نیک شناخته نمیبود. پس چگونه تیمور دستور داد گور را بگشایند؟! و آن را غرق در گل یافت؟! مانند این یاوه را دربارهی گور چنگیز سروده است.
خواست از آوردن این تکهها اینست که کسانی که این کتابها را مینویسند و میخواهند دانشآموزان را بدام «ادبیات» بیفکنند شناخته گردند و فریبهاشان به آشکار افتد. خواست آنست که فریبکاریهای بیگانگان و نقشههای خائنانهای که بر سر دارند آشکار گردد.
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 8
🔸 افزودن سربار اروپایی به بار سبک «ادبیات» ـ 2
نویسندگان کتاب درسی در جاهای دیگری هم از نیرنگ یادشده بهره گرفته از گفتههای اروپاییان سودهای ناسزا بردهاند. مثلاً در جای دیگری میخواهند فردوسی را به دانشآموز ایرانی از زبان فرانسوا کوپهی فرانسوی بشناسانند. یک رشته سخنان ناراست و سبکی را سرهم کرده سخن از تیمور لنگ آن دیو خونخوار پیش میکشند و تو گویی ما ایرانیان باید او را نیز از زبان فرانسوا بشناسیم که میگوید :
«تیمور لنگ فاتح ایران و هند گاه سوار بر اسبی ... از میدان جنگ به گورستان میرفت و از اسب پیاده میشد و تنها درمیان قبرها بگردش میپرداخت و هرگاه بر مزار یکی از نیاکان خود یا شاعری بزرگ ، سرداری دلاور و دانشمندی نامدار میگذشت ، سر فرود میآورد و مزار او را میبوسید.
تیمور پس از آنکه شهر توس را گشود ، فرمان داد که از کشتار مردم آن دست بردارند زیرا فردوسی شاعر ایرانی روزگار خود را در آن بسر برده بود. آنگاه تیمور بر سر مزار او شتافت و چون جذبهای اسرارآمیز او را بسوی فردوسی میکشید خواست که قبرش را بگشایند :
«مزار شاعر غرق در گُل بود».
تیمور در اندیشه شد که پس از مرگ ، مزار کشورگشایی چون او چگونه خواهد بود. پس ، از راه قرهقورم بسوی تاتار ـ آنجا که نیای بزرگش چنگیز ، در معبدی آهنین آرمیده است ـ روی آورد.
در برابر زایر نامدار که زانو بر زمین زده و سر فرود آورده بود ، سنگ بزرگی را که بر گور فاتح چین نهاده بودند برداشتند. ولی تیمور ناگهان بر خود لرزید و روی بگردانید :
«گور ستمگر غرق در خون بود».
تا اینجاست بافتههای فرانسوا کوپه. دانسته نیست چه شده که ما تاریخ خود را باید از یک شاعر فرانسوی یاد بگیریم و این نویسندگان وزارت آموزش و پرورش تا چه اندازه نادان و بیدرد بودهاند که به نوشتههای چنان کسی بها داده آن را در کتاب درسی گنجانیدهاند. این نوشته پر از پندار و ناراستی است. نخست ما میدانیم که «تیمور با آنکه گرگ درندهای بیش نبود همیشه دم از دینداری زده بمردمفریبی پایبند بود چنانکه به هر کجا که صوفی خانقاهنشینی سراغ میگرفت بدیدن او شتافت و بدینسان خود را پایبند خدا و دین نشان میداد».
پس چون در اینگونه رفتارهای تیمور مردمفریبی در کار بوده ، این نوشتهی فرانسوا که «تنها درمیان قبرها بگردش میپرداخت و هرگاه بر مزار یکی از نیاکان خود یا شاعری بزرگ ، سرداری دلاور و دانشمندی نامدار میگذشت ، سر فرود میآورد و مزار او را میبوسید» ، دور از راستیست. مردمفریبی در تنهایی چه معنی دارد؟! تیمور آن جانور خونخوار کجا و پاسداری به دانشمندان کجا ـ بویژه که مرده باشند؟!
دوم ، توس را نه تیمور بلکه پسرش میرانشاه گشاد که «دههزار سر خواست و چون دههزار مرد پیدا نشد سرهای زنان و بچگان را بریدند». پس اینکه نوشته شده : «فرمان داد که از کشتار مردم آن دست بردارند زیرا فردوسی شاعر ایرانی روزگار خود را در آن بسر برده بود» ، جز دروغ شاخدار و فریب نیست. چنان از دیدار تیمور از خوابگاه فردوسی یاد میکند تو گویی این دیدار در سال 1313 خ. یا پس از آن بوده. توس بارها بدست مغولان و ازبکان و نیز پسر پلید تیمور چنان ویران شده بود که جای درست گور فردوسی تا آخرهای سدهی نوزدهم میلادی نیک شناخته نمیبود. پس چگونه تیمور دستور داد گور را بگشایند؟! و آن را غرق در گل یافت؟! مانند این یاوه را دربارهی گور چنگیز سروده است.
خواست از آوردن این تکهها اینست که کسانی که این کتابها را مینویسند و میخواهند دانشآموزان را بدام «ادبیات» بیفکنند شناخته گردند و فریبهاشان به آشکار افتد. خواست آنست که فریبکاریهای بیگانگان و نقشههای خائنانهای که بر سر دارند آشکار گردد.