✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 10 از بخش دوم
🔸 آیا در جهان حقیقتی نیست؟!
این کشاکش و گفتگو نیک نشان داد که برای یک توده بیش از همه راه دربایست است که بداند کجا میرود و چه میخواهد و چه کار باید کند و چه کار باید نکند. یک تودهی بیراه بدینسان افزار دست دیگران گردد و بزیان خود کوششها کند ، و درس خواندن و دانش اندوختن جلو چنین گمراهی را نتواند گرفت. در ایران دستهی انبوهی بر آنند که چون درس خواندهاند و پیش افتادهاند نیازی به یک راه یا آیینی نمیدارند بلکه پیروی از یک راه یا آیینی را کمی[=نقصِ] خود میشمارند. این شور و گمراهی که هم از آن کسان سر میزد پاسخشان تواند داد.
این شور و گمراهی بهترین دلیل است که آنان از سود و زیان زندگانی آگاه نیستند و همینکه نام فلسفه یا ادبیات یا عنوان فریبندهی دیگری میشنوند خود را میبازند و چیزهای سراپا زیانی را با این نامها پذیرفته و با شور و سرگرمی برواجش میکوشند.
همچنین نیک نشان داد که در پشت سرِ آن هیاهو و خودنماییها و پراکندهاندیشیها که یک دسته سرمایهی خود ساختهاند و در هر زمینهای ما بآنها برمیخوریم یک رشته راستیهاست ـ راستیهای روشن و استوار که هر خردمندی آنها را پذیرد و گمان دیگری نبرد.
کسانی همیشه میگویند : «در دنیا حقیقت کجاست؟!..» ، یا میگویند : «حقیقت چیست؟!.. تو آنطور میفهمی و من اینطور میفهمم» ، یا میگویند : «نیک و بد اعتباریست» یا داوری خرد را نپذیرفته میگویند : «تازه عقل هم رفع اختلاف نمیکند» یا مانند این جملهها که بسیار فراوان و بر سرِ زبانهاست ، و خود دستاویزی بدست بدآموزان و ناپاکان میدهد که در گفتگویی همینکه از پاسخ درمیمانند دست باین اندیشههای قلندرانه میزنند و آنها را آخرین پناهگاه خود میشناسند.
چنانکه بارها گفتهایم در این چند سال همیشه این یکی از سنگها بوده که بجلو پای ما غلتانیدهاند. همان روزها که در پیرامون ادبیات آن شور و هیاهو را مینمودند کسانی از آشنایان میآمدند و چنین میگفتند : «تو از شعر بدت میآید و دیگران خوششان میآید. برای این خود را بزحمت انداختن لازم نیست».
پاسخ همهی اینها از آنجا بدست آمد. زیرا در یک غوغایی که صدها کسان آن را برانگیخته و هر یکی سخن دیگری میگفتند و دلیل دیگری میآوردند ، ما آن غوغا را شکافتیم و در پشت سر آن گفتههای پراکندهی بسیار ، بیک رشته راستیهایی رسیدیم. اگر گفتههای ما را دربارهی شعر کوتاه کنند در چند جمله جا گیرد : «شعر سخنست. سخن باید از روی نیاز باشد. سخن که از روی نیاز نباشد چه شعر و چه نثر بیهوده است. خرد از بیهودهگویی بیزار است».
کنون میخواهیم بخردان داوری نمایند : کدام یکی از اینها راست نیست؟!. در کدام یکی گمان دیگری توان برد؟!. این آزمایش تاکنون بارها رو داده و در هر بخشی از کوششهای پیمان ، ما در برابر گفتههای پراکنده و هیاهوی دیگران یک رشته راستیهایی را پیش آوردهایم و همیشه دیدهایم بخردان آنها را پذیرفتهاند و راه پیشرفت ما همیشه این بوده. ولی دربارهی شعر و ادبیات چون آغاز کار بود چنین آزمایشی بسیار بجا افتاد و گذشته از همه بدلگرمی خود ما افزود.
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 10 از بخش دوم
🔸 آیا در جهان حقیقتی نیست؟!
این کشاکش و گفتگو نیک نشان داد که برای یک توده بیش از همه راه دربایست است که بداند کجا میرود و چه میخواهد و چه کار باید کند و چه کار باید نکند. یک تودهی بیراه بدینسان افزار دست دیگران گردد و بزیان خود کوششها کند ، و درس خواندن و دانش اندوختن جلو چنین گمراهی را نتواند گرفت. در ایران دستهی انبوهی بر آنند که چون درس خواندهاند و پیش افتادهاند نیازی به یک راه یا آیینی نمیدارند بلکه پیروی از یک راه یا آیینی را کمی[=نقصِ] خود میشمارند. این شور و گمراهی که هم از آن کسان سر میزد پاسخشان تواند داد.
این شور و گمراهی بهترین دلیل است که آنان از سود و زیان زندگانی آگاه نیستند و همینکه نام فلسفه یا ادبیات یا عنوان فریبندهی دیگری میشنوند خود را میبازند و چیزهای سراپا زیانی را با این نامها پذیرفته و با شور و سرگرمی برواجش میکوشند.
همچنین نیک نشان داد که در پشت سرِ آن هیاهو و خودنماییها و پراکندهاندیشیها که یک دسته سرمایهی خود ساختهاند و در هر زمینهای ما بآنها برمیخوریم یک رشته راستیهاست ـ راستیهای روشن و استوار که هر خردمندی آنها را پذیرد و گمان دیگری نبرد.
کسانی همیشه میگویند : «در دنیا حقیقت کجاست؟!..» ، یا میگویند : «حقیقت چیست؟!.. تو آنطور میفهمی و من اینطور میفهمم» ، یا میگویند : «نیک و بد اعتباریست» یا داوری خرد را نپذیرفته میگویند : «تازه عقل هم رفع اختلاف نمیکند» یا مانند این جملهها که بسیار فراوان و بر سرِ زبانهاست ، و خود دستاویزی بدست بدآموزان و ناپاکان میدهد که در گفتگویی همینکه از پاسخ درمیمانند دست باین اندیشههای قلندرانه میزنند و آنها را آخرین پناهگاه خود میشناسند.
چنانکه بارها گفتهایم در این چند سال همیشه این یکی از سنگها بوده که بجلو پای ما غلتانیدهاند. همان روزها که در پیرامون ادبیات آن شور و هیاهو را مینمودند کسانی از آشنایان میآمدند و چنین میگفتند : «تو از شعر بدت میآید و دیگران خوششان میآید. برای این خود را بزحمت انداختن لازم نیست».
پاسخ همهی اینها از آنجا بدست آمد. زیرا در یک غوغایی که صدها کسان آن را برانگیخته و هر یکی سخن دیگری میگفتند و دلیل دیگری میآوردند ، ما آن غوغا را شکافتیم و در پشت سر آن گفتههای پراکندهی بسیار ، بیک رشته راستیهایی رسیدیم. اگر گفتههای ما را دربارهی شعر کوتاه کنند در چند جمله جا گیرد : «شعر سخنست. سخن باید از روی نیاز باشد. سخن که از روی نیاز نباشد چه شعر و چه نثر بیهوده است. خرد از بیهودهگویی بیزار است».
کنون میخواهیم بخردان داوری نمایند : کدام یکی از اینها راست نیست؟!. در کدام یکی گمان دیگری توان برد؟!. این آزمایش تاکنون بارها رو داده و در هر بخشی از کوششهای پیمان ، ما در برابر گفتههای پراکنده و هیاهوی دیگران یک رشته راستیهایی را پیش آوردهایم و همیشه دیدهایم بخردان آنها را پذیرفتهاند و راه پیشرفت ما همیشه این بوده. ولی دربارهی شعر و ادبیات چون آغاز کار بود چنین آزمایشی بسیار بجا افتاد و گذشته از همه بدلگرمی خود ما افزود.
آیا شعرهایی که یک شاعری (همچون این شاعر) سروده براستی همه از روی نیاز بوده؟!
✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 10
🔸کشاکش خلافت و پیدایش شیعیگری
نخستین گرفتاری در اسلام از كشاكش دربارهی خلافت برخاست. چهار خلیفه پی هم آمدند و رفتند و كشاكش درمیانه نبود و هرچه در این باره در كتابها نوشتهاند بیهوده است. نخستین كشاكش از زمان معاویه و جانشینان او برخاست. معاویه چون خلافت را با نیرنگ بدست آورد و آن را برُویهی پادشاهی انداخت از این رفتار او بسیاری رنجیدند و دستههایی بطلبیدن خلافت برخاستند كه یكی از آنها دستهی علویان و دیگری دستهی بنیعباس بودند. بدینسان سه گروه بر سر خلافت میكوشیدند و سخن ما در اینجا از علویان و هواداران ایشان است كه شیعه خوانده شدند. شیعیگری نخست یك جنبش سیاسی بود و اگر پیش رفتی نتیجهاش این شدی كه خلافت بعلویان برسد و اینان بیگمان بهتر از امویان و عباسیان میبودند و بخلافت شایستگی بیشتر داشتند. اینست شیعیگری در آغاز خود یك جنبش غیرتمندانهی بسیار بجایی بوده و ما چون در تاریخ میخوانیم كه ایرانیان نیز هواداری از ایشان مینمودند باید این را از سرفرازیهای تاریخ ایران شماریم.
ولی چون این جنبش بجایی نرسید و عباسیان پیش افتاده خلافت را از بنیامیه گرفتند و هواداران علوی از كوششهای خود جز شكست سودی نبردند ، اینزمان بود كه بشیعیگری رنگ كیش (مذهب) داده چنین گفتند : خلیفه آنست كه خدا برگزیده و او خلیفه یا امام است اگرچه خانهنشین باشد و مردم باید او را بشناسند و جز وی گردن بفرمان كسی نگزارند ، و در این اندازه نایستاده گفتند : «بنیاد دین شناختن اینان و دوستاری اینان و دشمنی با دشمنان اینانست ، و كسی كه چنین كرد رستگار است وگرنه نیست». سپس از این اندازه هم گذشته و گفتند : «خدا شیعیان را از طینت دیگر آفریده و خود یك دستهی برگزیدهی جدایی میباشند».
اسلام كه دین كوشش و جهاد بود این سخنان با آن هیچ سازشی نداشت و كسانی كه گفتههای مرا دربارهی «نساختن» در شمارهی گذشته خواندهاند میتوانند زیان اینها را نیك دریابند. [1]
🔸 فلسفهی یونان
دومین آلودگی پیدایش فلسفهی یونان و رواج آن بود. ما از فلسفه سخن بسیار رانده و بیپایی آن را روشن گردانیدهایم. [2] در اینجا تنها از زیانش بجهان اسلام سخن میرانیم. فلسفه چه نیك و چه بد بیگمان با اسلام سازش نداشت و اینبود رواج آن یك رخنهی دیگری در بنیادِ استواری اسلام پدید آورد. این ایرادها كه ما بفلسفه گرفتهایم و این كاهش از ارج آن كه پس از پیدایش دانشهای نوین اروپایی پیدا شده آنروز نبود ، و همگی آن را بسیار بزرگ و ارجمند میشماردند و گفتههای افلاطون و ارسطو را همه حجت میدانستند و چنین میپنداشتند كه دین برای مردم عامی و فلسفه برای دانشمندان است ، و پیداست كه رواج آن تا چه اندازه از شكوه اسلام كاست و چه اندازه نیروی آن را كم كرد.
🔸 باطنیگری
سومین گرفتاری باطنیگری بود. این بدآموزی بسیار بزرگتر از آنست كه در ایران میشناسند. اروپاییان باطنیان را «دستهی شكننده و ویرانكننده» نامیدهاند و ما دور نخواهیم رفت اگر آن را «آتش سوزان» خوانیم. این بدآموزی جز برای برانداختن ریشهی اسلام نبود و بنیادگزاران و راهبرندگان آن جز دشمنان ستیزهكار اسلام نبودند. ولی در آشكار پردهای بروی آن كشیده عنوان شیعیگری و دوستاری خاندان علوی و دشمنی با سه خلیفهی دیگر و مانند اینها را پیش میآوردند. ولی این پرده هم بسیار نازك بود و همینكه پیروی را شاینده[=لایق] مییافتند كمكم رازهای دیگر را باو آموخته سخن را تا آنجا میرسانیدند كه باید بهیچ چیزی باور نداشت. اینها تاریخ بسیار بزرگی دارند و اروپاییان نیز كتابها دربارهی اینان نوشتهاند. هیچ پیشامدی باندازهی این بدآموزی آسیب باسلام نرسانیده. [3]
🔸 صوفیگری
چهارمین گرفتاری صوفیگری بود. ما از صوفیان سخن بسیار رانده و آنچه گفتنی است گفتهایم [4] و در اینجا از زیان آن باسلام سخن میرانیم. صوفیگری نیز چه نیك و چه بد ، بیگمانست كه با اسلام نمیساخت. اسلام مردم را بكوشیدن و رنج بردن و جهاد كردن و شهر گشادن وامیداشت و از آنان آبادی جهان را میخواست. ولی صوفیگری بیك گوشهای خزیدن و از هر كوشش و تلاش چشم پوشیدن و با آبادی جهان دشمنی نمودن را میآموخت و آشكاره بجای جهاد «نبرد با خویشتن» را كه «جهاد اكبر» مینامید پیش مینهاد.
[1] : نک. به کتاب «دردها و درمانها» ، بخش هشتم ، گفتار «پایههایی كه برای نیك و بد گزارده شود باید آن را سست نگردانید.»
[2] : نک. به کتاب «در پیرامون فلسفه».
[3] : دربارهی باطنیگری بنگرید بکتابهای «تاریخ و پندهایش» و «راه رستگاری».
[4] : نک. به کتاب «صوفیگری».
.
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 10
🔸کشاکش خلافت و پیدایش شیعیگری
نخستین گرفتاری در اسلام از كشاكش دربارهی خلافت برخاست. چهار خلیفه پی هم آمدند و رفتند و كشاكش درمیانه نبود و هرچه در این باره در كتابها نوشتهاند بیهوده است. نخستین كشاكش از زمان معاویه و جانشینان او برخاست. معاویه چون خلافت را با نیرنگ بدست آورد و آن را برُویهی پادشاهی انداخت از این رفتار او بسیاری رنجیدند و دستههایی بطلبیدن خلافت برخاستند كه یكی از آنها دستهی علویان و دیگری دستهی بنیعباس بودند. بدینسان سه گروه بر سر خلافت میكوشیدند و سخن ما در اینجا از علویان و هواداران ایشان است كه شیعه خوانده شدند. شیعیگری نخست یك جنبش سیاسی بود و اگر پیش رفتی نتیجهاش این شدی كه خلافت بعلویان برسد و اینان بیگمان بهتر از امویان و عباسیان میبودند و بخلافت شایستگی بیشتر داشتند. اینست شیعیگری در آغاز خود یك جنبش غیرتمندانهی بسیار بجایی بوده و ما چون در تاریخ میخوانیم كه ایرانیان نیز هواداری از ایشان مینمودند باید این را از سرفرازیهای تاریخ ایران شماریم.
ولی چون این جنبش بجایی نرسید و عباسیان پیش افتاده خلافت را از بنیامیه گرفتند و هواداران علوی از كوششهای خود جز شكست سودی نبردند ، اینزمان بود كه بشیعیگری رنگ كیش (مذهب) داده چنین گفتند : خلیفه آنست كه خدا برگزیده و او خلیفه یا امام است اگرچه خانهنشین باشد و مردم باید او را بشناسند و جز وی گردن بفرمان كسی نگزارند ، و در این اندازه نایستاده گفتند : «بنیاد دین شناختن اینان و دوستاری اینان و دشمنی با دشمنان اینانست ، و كسی كه چنین كرد رستگار است وگرنه نیست». سپس از این اندازه هم گذشته و گفتند : «خدا شیعیان را از طینت دیگر آفریده و خود یك دستهی برگزیدهی جدایی میباشند».
اسلام كه دین كوشش و جهاد بود این سخنان با آن هیچ سازشی نداشت و كسانی كه گفتههای مرا دربارهی «نساختن» در شمارهی گذشته خواندهاند میتوانند زیان اینها را نیك دریابند. [1]
🔸 فلسفهی یونان
دومین آلودگی پیدایش فلسفهی یونان و رواج آن بود. ما از فلسفه سخن بسیار رانده و بیپایی آن را روشن گردانیدهایم. [2] در اینجا تنها از زیانش بجهان اسلام سخن میرانیم. فلسفه چه نیك و چه بد بیگمان با اسلام سازش نداشت و اینبود رواج آن یك رخنهی دیگری در بنیادِ استواری اسلام پدید آورد. این ایرادها كه ما بفلسفه گرفتهایم و این كاهش از ارج آن كه پس از پیدایش دانشهای نوین اروپایی پیدا شده آنروز نبود ، و همگی آن را بسیار بزرگ و ارجمند میشماردند و گفتههای افلاطون و ارسطو را همه حجت میدانستند و چنین میپنداشتند كه دین برای مردم عامی و فلسفه برای دانشمندان است ، و پیداست كه رواج آن تا چه اندازه از شكوه اسلام كاست و چه اندازه نیروی آن را كم كرد.
🔸 باطنیگری
سومین گرفتاری باطنیگری بود. این بدآموزی بسیار بزرگتر از آنست كه در ایران میشناسند. اروپاییان باطنیان را «دستهی شكننده و ویرانكننده» نامیدهاند و ما دور نخواهیم رفت اگر آن را «آتش سوزان» خوانیم. این بدآموزی جز برای برانداختن ریشهی اسلام نبود و بنیادگزاران و راهبرندگان آن جز دشمنان ستیزهكار اسلام نبودند. ولی در آشكار پردهای بروی آن كشیده عنوان شیعیگری و دوستاری خاندان علوی و دشمنی با سه خلیفهی دیگر و مانند اینها را پیش میآوردند. ولی این پرده هم بسیار نازك بود و همینكه پیروی را شاینده[=لایق] مییافتند كمكم رازهای دیگر را باو آموخته سخن را تا آنجا میرسانیدند كه باید بهیچ چیزی باور نداشت. اینها تاریخ بسیار بزرگی دارند و اروپاییان نیز كتابها دربارهی اینان نوشتهاند. هیچ پیشامدی باندازهی این بدآموزی آسیب باسلام نرسانیده. [3]
🔸 صوفیگری
چهارمین گرفتاری صوفیگری بود. ما از صوفیان سخن بسیار رانده و آنچه گفتنی است گفتهایم [4] و در اینجا از زیان آن باسلام سخن میرانیم. صوفیگری نیز چه نیك و چه بد ، بیگمانست كه با اسلام نمیساخت. اسلام مردم را بكوشیدن و رنج بردن و جهاد كردن و شهر گشادن وامیداشت و از آنان آبادی جهان را میخواست. ولی صوفیگری بیك گوشهای خزیدن و از هر كوشش و تلاش چشم پوشیدن و با آبادی جهان دشمنی نمودن را میآموخت و آشكاره بجای جهاد «نبرد با خویشتن» را كه «جهاد اكبر» مینامید پیش مینهاد.
[1] : نک. به کتاب «دردها و درمانها» ، بخش هشتم ، گفتار «پایههایی كه برای نیك و بد گزارده شود باید آن را سست نگردانید.»
[2] : نک. به کتاب «در پیرامون فلسفه».
[3] : دربارهی باطنیگری بنگرید بکتابهای «تاریخ و پندهایش» و «راه رستگاری».
[4] : نک. به کتاب «صوفیگری».
.