✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هشتم)
🔶 باید نیكان جدا گردند
🔸 کوشاد تلگرام : در دنبالهی سخنان دیروز در گفتار دیگری پس از شرح كوششهای تودههای درگیر در جنگ دوم جهانی ، چنین نوشته :
... کنون گفتگو در آنست كه ما نیز باید در اندیشهی آیندهی خود باشیم. ما نیز باید بكوششهایی برخیزیم. كنون كه چنین هنگامهای در جهان پدید آمده و ما هم زیان آن را میكشیم باری یك نتیجهای برای خود بدیده گیریم. اینگونه بیپروا نشستن و لگام خود را بدست حوادث دادن كار خردمندان نیست.
یك چیز بسیار بدی كه من در ایرانیان میبینم چشم دوختن بدست این بیگانه و آن بیگانه میباشد. دستههای انبوهی گرفتار این درد بیدردی شدهاند ، و بیخردانه از فیروزیهای دیگران برای خود سهمی امید میبندند. این بدتر كه هر دستهای بیك سوی دیگری گراییدهاند و چشم بسوی دیگری میدارند.
از این بدتر آنست كه چون كسی را در این راه نادانی با خود همراه نمیبینند با او دشمن میشوند و تهمت میبندند. در نزد این بیخردان آدمی باید یا طرفدار اینسو باشد و یا طرفدار آنسو. اینست چون كسی را همچون خودشان هوادار فلان بیگانه نمییابند میگویند پس هوادار آن سوی دیگر است.
هنگامی این گرفتاری را در زمینهی مذهب داشتیم ، كه همینكه ایراد بخرافههای شیعیگری میگرفتیم میگفتند : «پس شما سنی هستید». هنگامی تهمتْ بابیگری بود كه هر كسی را كه با خود همراه نمییافتند میگفتند : «بابیست» اكنون هم تهمت اینگونه چیزهاست.
ما را باین كسان هیچ سخنی نیست و اینان را بحال خود میگزاریم. روی سخن ما به آزادگان و خردمندانست. به آنانست كه میگوییم :
🔸هر تودهای باید خود بكوشد تا بجایی برسد. به آنانست كه میگوییم در این جهان پرآشوب هیچ تودهای را دل بدیگری نخواهد سوخت. هیچ مردمی بخاطر دیگران از منافع خود چشم نخواهد پوشید.
میگوییم : باید بكوشیم و بجایی برسیم ، وگرنه این سالهای سخت نیز خواهد گذشت و این توده همان خواهد بود كه هست.
ما نمیدانیم پایان جنگ چه خواهد بود. این میدانیم كه پایان جنگ هرچه باشد و جهان به هر حالی بیفتد برای یك تودهی پریشان و آلوده جز خواری و درماندگی سرنوشتی نیست.
یك دسته میخواهند تنها باظهار احساسات بس كنند : بنالند و گله كنند ، و چون از این دسته رنجیدهاند دل بدستهی دیگری بندند ، و هواداری تندی از آنان نمایند. معنی «میهنپرستی» همین را شناختهاند و این بدتر كه میخواهند هر روزنامهای نیز پیروی از رفتار آنان كند.
یك دستهی دیگری خود را باین یا بآن [به انگلیس ، به روس ، به آلمان و ...] بستهاند و گرایش آشكاری از خود نشان میدهند و كوششهایی بكار میبرند.
اینها همه از درماندگیست ، همه از ضعف نفس است. یك دستهی باخرد این میداند كه تنها از اظهار احساسات هیچ نتیجهای نتواند بود. چهل سالست این احساسات اظهار میشود و این نالهها و گلهها درمیانست. آیا تاكنون چه سودی داشته كه پس از این داشته باشد؟!.. این میدانند كه ما باید خود بكوشیم و برای خود بكوشیم. از گرایش بدیگران جز زیان نخواهیم دید.
🔸اگر كسانی براستی علاقه بكشور دارند و آرزومند كوشش در راه آن میباشند یك راه بیشتر بروی آنان باز نیست ، و آن اینكه خود دست بهم دهند و آلودگیهای توده را بدیده گیرند و بچارهی آنها كوشند. اینست راه و جز این نیست.
چنانكه گفتهایم ما پرچم را برای همین بنیاد نهادهایم. برای همین بنیاد نهادهایم كه اكنون كه این هنگامه در جهان برخاسته و تودهها در راه زندگانی سختترین نبرد را میكنند ، در ایران نیز مردان باخرد و غیرتمندی دست بهم دهند و یک راهی را پیش گیرند و بكوششهایی پردازند.
چنانكه در عنوان گفتار شرح دادهایم تا جنگ درمیانست ما سالهای سختی را خواهیم گذرانید و چون جنگ بپایان رسد سختیهای دیگری پیش خواهد آمد. اینست باید به آمادگیهایی كوشید و هیچگاه منتظر حوادث ننشست.
(پرچم روزانه شمارهی 17)
🔶 باید نیكان جدا گردند
🔸 کوشاد تلگرام : در دنبالهی سخنان دیروز در گفتار دیگری پس از شرح كوششهای تودههای درگیر در جنگ دوم جهانی ، چنین نوشته :
... کنون گفتگو در آنست كه ما نیز باید در اندیشهی آیندهی خود باشیم. ما نیز باید بكوششهایی برخیزیم. كنون كه چنین هنگامهای در جهان پدید آمده و ما هم زیان آن را میكشیم باری یك نتیجهای برای خود بدیده گیریم. اینگونه بیپروا نشستن و لگام خود را بدست حوادث دادن كار خردمندان نیست.
یك چیز بسیار بدی كه من در ایرانیان میبینم چشم دوختن بدست این بیگانه و آن بیگانه میباشد. دستههای انبوهی گرفتار این درد بیدردی شدهاند ، و بیخردانه از فیروزیهای دیگران برای خود سهمی امید میبندند. این بدتر كه هر دستهای بیك سوی دیگری گراییدهاند و چشم بسوی دیگری میدارند.
از این بدتر آنست كه چون كسی را در این راه نادانی با خود همراه نمیبینند با او دشمن میشوند و تهمت میبندند. در نزد این بیخردان آدمی باید یا طرفدار اینسو باشد و یا طرفدار آنسو. اینست چون كسی را همچون خودشان هوادار فلان بیگانه نمییابند میگویند پس هوادار آن سوی دیگر است.
هنگامی این گرفتاری را در زمینهی مذهب داشتیم ، كه همینكه ایراد بخرافههای شیعیگری میگرفتیم میگفتند : «پس شما سنی هستید». هنگامی تهمتْ بابیگری بود كه هر كسی را كه با خود همراه نمییافتند میگفتند : «بابیست» اكنون هم تهمت اینگونه چیزهاست.
ما را باین كسان هیچ سخنی نیست و اینان را بحال خود میگزاریم. روی سخن ما به آزادگان و خردمندانست. به آنانست كه میگوییم :
🔸هر تودهای باید خود بكوشد تا بجایی برسد. به آنانست كه میگوییم در این جهان پرآشوب هیچ تودهای را دل بدیگری نخواهد سوخت. هیچ مردمی بخاطر دیگران از منافع خود چشم نخواهد پوشید.
میگوییم : باید بكوشیم و بجایی برسیم ، وگرنه این سالهای سخت نیز خواهد گذشت و این توده همان خواهد بود كه هست.
ما نمیدانیم پایان جنگ چه خواهد بود. این میدانیم كه پایان جنگ هرچه باشد و جهان به هر حالی بیفتد برای یك تودهی پریشان و آلوده جز خواری و درماندگی سرنوشتی نیست.
یك دسته میخواهند تنها باظهار احساسات بس كنند : بنالند و گله كنند ، و چون از این دسته رنجیدهاند دل بدستهی دیگری بندند ، و هواداری تندی از آنان نمایند. معنی «میهنپرستی» همین را شناختهاند و این بدتر كه میخواهند هر روزنامهای نیز پیروی از رفتار آنان كند.
یك دستهی دیگری خود را باین یا بآن [به انگلیس ، به روس ، به آلمان و ...] بستهاند و گرایش آشكاری از خود نشان میدهند و كوششهایی بكار میبرند.
اینها همه از درماندگیست ، همه از ضعف نفس است. یك دستهی باخرد این میداند كه تنها از اظهار احساسات هیچ نتیجهای نتواند بود. چهل سالست این احساسات اظهار میشود و این نالهها و گلهها درمیانست. آیا تاكنون چه سودی داشته كه پس از این داشته باشد؟!.. این میدانند كه ما باید خود بكوشیم و برای خود بكوشیم. از گرایش بدیگران جز زیان نخواهیم دید.
🔸اگر كسانی براستی علاقه بكشور دارند و آرزومند كوشش در راه آن میباشند یك راه بیشتر بروی آنان باز نیست ، و آن اینكه خود دست بهم دهند و آلودگیهای توده را بدیده گیرند و بچارهی آنها كوشند. اینست راه و جز این نیست.
چنانكه گفتهایم ما پرچم را برای همین بنیاد نهادهایم. برای همین بنیاد نهادهایم كه اكنون كه این هنگامه در جهان برخاسته و تودهها در راه زندگانی سختترین نبرد را میكنند ، در ایران نیز مردان باخرد و غیرتمندی دست بهم دهند و یک راهی را پیش گیرند و بكوششهایی پردازند.
چنانكه در عنوان گفتار شرح دادهایم تا جنگ درمیانست ما سالهای سختی را خواهیم گذرانید و چون جنگ بپایان رسد سختیهای دیگری پیش خواهد آمد. اینست باید به آمادگیهایی كوشید و هیچگاه منتظر حوادث ننشست.
(پرچم روزانه شمارهی 17)
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 4 از بخش سوم
🔸باید بدآموزیها و گمراهیها را ریشهکن کرد
یكی از كوششهایی كه برای كندن ریشهی بدآموزیها و گمراهیها باید كرد از میان بردن هزارها كتابهاست. یكی از مایههای درماندگی شرق اینها را باید شمرد و همه را از میان باید برد. از هزار سال پیش هر زمان سیل گمراهی دیگری برخاسته و از سر شرقیان گذشته ولی چركاب همهی آنها در كتابها تهنشین گردیده. شما بیك كتابخانه درمیآیید كتابها میبینید پهلوی هم در قفسهها چیده و چون درمینگرید این كتابیست در عرفان ، آن كتابیست در فلسفهی یونان ، آن فروغ مَزدَیسنی است و از زردشتیگری سخن میراند ، این وجه دین ناصرخسرو است و از باطنیگری گفتگو میكند ، این دیوان خیام خراباتیست ، آن ترجمهی فلسفهی شوپنهاور است ، این تفسیر ملا فتحالله است ، آن مفتاحالجنانست ، آن دیوان ننگین ایرج است ، آن شعرهای صادق ملا رجب است ، این كتاب فرائد میرزا ابوالفضل است ، آن ارشادالعوام حاجی محمد كریمخانست. اگر بشمری كتابهای بیست و سی گمراهی و بدآموزی را در یك كتابخانه توانی یافت. اینها برای چیست و چه سودی از آنها توان برداشت؟!. آیا جز آتش چه چیز دیگر اینها را از میان تواند برد؟!.
اینها اگر بماند شما را نابود خواهد كرد و شما پیش افتید و آنها را نابود گردانید.
میدانم كتابنگهداری یكی از هوسهاییست كه امروز رواج بسیار پیدا كرده و كسانی هرچه كتاب از نیك و بد بدست میآورند آن را نگه میدارند و این سخن بر آنان ناگوار خواهد افتاد. ولی در راه پیشرفت توده باید از این هوسها درگذشت. یكی از دلیلها بر آنكه اینها سراپا زیان میباشد آنست كه بدخواهان شرق پولهای گزاف ریخته و آن كتابها را چاپ كرده و برای شما میفرستند. آیا جز زیانِ شما آنان را چه سودی از این تواند بود؟!. [1]
از چیزهایی كه همراه هیاهوی ادبیات رواج یافته بدست آوردن كتابهای كهن و چاپ كردن آنهاست. همینكه چند تن از شرقشناسان این كار را كردهاند در شرق صدها كسان پیروی از آنان مینمایند و این راهی برای نام درآوردن و یا سودجویی شده كه بیآنكه جدایی میانهی كتابهای سودمند و زیانمند گزارند هرچه پیدا میكنند بچاپ میرسانند. كنون شما اگر یكی از آنان را بیابید و بپرسید خواهید دید پاسخی نمیدارد و خودش هم نمیداند بهر چه آن كار را كرده است. اگر میخواهید بیازمایید از آن كه وجه دین ناصرخسرو را بچاپ رسانیده بپرسید چه سودی از آن برای تودهی خود چشم میداری؟!.. یا از آن كه دیوان صادق ملارجب را پراكنده ساخته بپرسید : چه نتیجه از پراكندن آن شعرهای رسوا میخواهی؟ یا از آنكه نصیحةالملوك غزالی را چاپ كرده بپرسید : چه دانشی از خواندن آن سخنان پوچ خوانندگان را خواهد بود؟!. بپرسید تا ببینید چه پاسخ میدهند.
در اینجا داستانی هست كه باید بنویسیم : در سال نخست پیمان كه هنوز باین سخنان نپرداخته بودیم یكی از آشنایان كتابی آورد كه بهمدستی چند تنی بچاپ رسانیدهاند. چون نگاه كردم اسرارالتوحید بود. گفتم كار نیكی نشده. اگر اروپاییان اینها را بچاپ میرسانند سود ما را نمیخواهند ، و چون بچاپ رسانیدهاید باید بجلوگیری از زیان آن كوشید. از این راه كه چون این كتاب با زبان بسیار ساده و درستی نوشته شده بخوانندگان بگوییم از زبان او بهره جویند نه از معنی و داستانهایش كه جز سخنان پوچی نیست. آشنایم خشنودی نشان داد و در این باره چیزهایی در پیمان نوشتیم. ولی دیده شد كسانی باز بخود نیامدند و سخنانی در ستایش آن كتاب نوشتند ـ كتابی كه سراپای آن داستانهای رسواست.
[1] نمونهی این ، کار «اوقاف گيب» (E.J.W. Gibb Memorial Trust) است. گفته شده گیب از شرقشناسان انگلیس ، وصیت کرده بوده که بخشی (یا همهی) ارثش را بکار چاپ کتابهای کهن عربی و ترکی اندازند. ادوارد براون ، پرفسورِ بنام در زمانی که ریاست آن اوقاف را داشت کتابهای کهن فارسی را نیز بآن فهرست افزود و کتابهای بازمانده از زمان مغول را پیاپی چاپ کرده بایرانیان ارمغان کردند. براي شرح بيشتر نگاه كنيد بكتاب در پيرامون «ادبيات».
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 4 از بخش سوم
🔸باید بدآموزیها و گمراهیها را ریشهکن کرد
یكی از كوششهایی كه برای كندن ریشهی بدآموزیها و گمراهیها باید كرد از میان بردن هزارها كتابهاست. یكی از مایههای درماندگی شرق اینها را باید شمرد و همه را از میان باید برد. از هزار سال پیش هر زمان سیل گمراهی دیگری برخاسته و از سر شرقیان گذشته ولی چركاب همهی آنها در كتابها تهنشین گردیده. شما بیك كتابخانه درمیآیید كتابها میبینید پهلوی هم در قفسهها چیده و چون درمینگرید این كتابیست در عرفان ، آن كتابیست در فلسفهی یونان ، آن فروغ مَزدَیسنی است و از زردشتیگری سخن میراند ، این وجه دین ناصرخسرو است و از باطنیگری گفتگو میكند ، این دیوان خیام خراباتیست ، آن ترجمهی فلسفهی شوپنهاور است ، این تفسیر ملا فتحالله است ، آن مفتاحالجنانست ، آن دیوان ننگین ایرج است ، آن شعرهای صادق ملا رجب است ، این كتاب فرائد میرزا ابوالفضل است ، آن ارشادالعوام حاجی محمد كریمخانست. اگر بشمری كتابهای بیست و سی گمراهی و بدآموزی را در یك كتابخانه توانی یافت. اینها برای چیست و چه سودی از آنها توان برداشت؟!. آیا جز آتش چه چیز دیگر اینها را از میان تواند برد؟!.
اینها اگر بماند شما را نابود خواهد كرد و شما پیش افتید و آنها را نابود گردانید.
میدانم كتابنگهداری یكی از هوسهاییست كه امروز رواج بسیار پیدا كرده و كسانی هرچه كتاب از نیك و بد بدست میآورند آن را نگه میدارند و این سخن بر آنان ناگوار خواهد افتاد. ولی در راه پیشرفت توده باید از این هوسها درگذشت. یكی از دلیلها بر آنكه اینها سراپا زیان میباشد آنست كه بدخواهان شرق پولهای گزاف ریخته و آن كتابها را چاپ كرده و برای شما میفرستند. آیا جز زیانِ شما آنان را چه سودی از این تواند بود؟!. [1]
از چیزهایی كه همراه هیاهوی ادبیات رواج یافته بدست آوردن كتابهای كهن و چاپ كردن آنهاست. همینكه چند تن از شرقشناسان این كار را كردهاند در شرق صدها كسان پیروی از آنان مینمایند و این راهی برای نام درآوردن و یا سودجویی شده كه بیآنكه جدایی میانهی كتابهای سودمند و زیانمند گزارند هرچه پیدا میكنند بچاپ میرسانند. كنون شما اگر یكی از آنان را بیابید و بپرسید خواهید دید پاسخی نمیدارد و خودش هم نمیداند بهر چه آن كار را كرده است. اگر میخواهید بیازمایید از آن كه وجه دین ناصرخسرو را بچاپ رسانیده بپرسید چه سودی از آن برای تودهی خود چشم میداری؟!.. یا از آن كه دیوان صادق ملارجب را پراكنده ساخته بپرسید : چه نتیجه از پراكندن آن شعرهای رسوا میخواهی؟ یا از آنكه نصیحةالملوك غزالی را چاپ كرده بپرسید : چه دانشی از خواندن آن سخنان پوچ خوانندگان را خواهد بود؟!. بپرسید تا ببینید چه پاسخ میدهند.
در اینجا داستانی هست كه باید بنویسیم : در سال نخست پیمان كه هنوز باین سخنان نپرداخته بودیم یكی از آشنایان كتابی آورد كه بهمدستی چند تنی بچاپ رسانیدهاند. چون نگاه كردم اسرارالتوحید بود. گفتم كار نیكی نشده. اگر اروپاییان اینها را بچاپ میرسانند سود ما را نمیخواهند ، و چون بچاپ رسانیدهاید باید بجلوگیری از زیان آن كوشید. از این راه كه چون این كتاب با زبان بسیار ساده و درستی نوشته شده بخوانندگان بگوییم از زبان او بهره جویند نه از معنی و داستانهایش كه جز سخنان پوچی نیست. آشنایم خشنودی نشان داد و در این باره چیزهایی در پیمان نوشتیم. ولی دیده شد كسانی باز بخود نیامدند و سخنانی در ستایش آن كتاب نوشتند ـ كتابی كه سراپای آن داستانهای رسواست.
[1] نمونهی این ، کار «اوقاف گيب» (E.J.W. Gibb Memorial Trust) است. گفته شده گیب از شرقشناسان انگلیس ، وصیت کرده بوده که بخشی (یا همهی) ارثش را بکار چاپ کتابهای کهن عربی و ترکی اندازند. ادوارد براون ، پرفسورِ بنام در زمانی که ریاست آن اوقاف را داشت کتابهای کهن فارسی را نیز بآن فهرست افزود و کتابهای بازمانده از زمان مغول را پیاپی چاپ کرده بایرانیان ارمغان کردند. براي شرح بيشتر نگاه كنيد بكتاب در پيرامون «ادبيات».
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
گیب (Elias John Wilkinson Gibb)
انگلیسیان چنین وانمودهاند که یک دانشمند شرقشناس انگلیسی بنام گیب که به نوشتن ادبیات ترک میکوشیده پس از مرگ ، دارایی هنگفتی بجا گزارده بوده و مادر او برای زنده ماندن نامش این دارایی را وقف چاپ کتابهای کهن فارسی ، عربی و ترکی کرده. این اوقاف همینکه براه افتاد پرفسور براون را بریاست برگزید. برخی گفتهاند مادر گیب نخست میخواست تنها کتابهای ترکی کهن را بچاپ رساند این براون بود که چون فارسی را دوست میداشت چاپ کتابهای فارسی را به کتابهای ترکی افزود. (برای کتابهای عربی هم دور نیست یک داستان دیگری ساختهاند). باید پرسید : چرا این مادر برای جاودانگی نام پسرش یک بیمارستانی در عثمانی (ترکیه) بنیاد نگزاشت؟! در همان انگلستان هم اگر بیمارستانی یا سازمان نیکوکارانهی دیگری را بنیاد مینهاد ، نام فرزندش جاودانه میگردید.
انگلیسیان چنین وانمودهاند که یک دانشمند شرقشناس انگلیسی بنام گیب که به نوشتن ادبیات ترک میکوشیده پس از مرگ ، دارایی هنگفتی بجا گزارده بوده و مادر او برای زنده ماندن نامش این دارایی را وقف چاپ کتابهای کهن فارسی ، عربی و ترکی کرده. این اوقاف همینکه براه افتاد پرفسور براون را بریاست برگزید. برخی گفتهاند مادر گیب نخست میخواست تنها کتابهای ترکی کهن را بچاپ رساند این براون بود که چون فارسی را دوست میداشت چاپ کتابهای فارسی را به کتابهای ترکی افزود. (برای کتابهای عربی هم دور نیست یک داستان دیگری ساختهاند). باید پرسید : چرا این مادر برای جاودانگی نام پسرش یک بیمارستانی در عثمانی (ترکیه) بنیاد نگزاشت؟! در همان انگلستان هم اگر بیمارستانی یا سازمان نیکوکارانهی دیگری را بنیاد مینهاد ، نام فرزندش جاودانه میگردید.
✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی
🖌 احمد کسروی
تکهی 14 (پایانی)
🔸گفتار آقای كسروی دربارهی كتابسوزان
همگی میدانید كه ما چند سالست جشن كتابسوزان گرفتهایم و امروز این نشست برای همانست. چنانكه بارها گفتهایم ما این كار را از روی هوس ، یا از راه تندروی ، یا بنام ستیزه با این و آن نمیكنیم. بلكه از روی فهم و بینش این رفتار را برگزیدهایم و هودهی[نتیجه] بزرگی از آن میخواهیم.
كسانی چون میشنوند ما كتابها را بآتش میاندازیم دهانشان باز میماند. چه كنند بیچارگان! تاكنون از زیان این كتابها آگاه نشدهاند. در نزد آنان این كتابها سرچشمهی فرهنگ و دانش است.
آنان كسانیند كه درماندگی و بدبختی توده را با دیده میبینند و خود نیز در آن بدبختی گرفتارند ، و با این حال تاكنون نیندیشیدهاند كه سرچشمهی آن درماندگی و بدبختی چیست؟!.
ولی ما نیك میدانیم كه آنچه تودههای شرقی را باین روز انداخته گمراهیهای گوناگون و درهمیست كه از هزار سال باز رواج داشته و مغزها را پر گردانیده ، و چون میكوشیم كه آن گمراهیها [را] براندازیم ناچاریم كه كتابها را كه سرچشمهی آنهاست از میان برداریم. این كار ما درست مانندهی «پَلَشتروبی»[= ضدعفونی] است كه پزشكان میکنند. آنان هنگامی كه به بیماری میپردازند تنها به بهبود او بس نكرده بخانهای كه خوابگاه او میبوده و به رختها و دیگر كاچالش[اثاث خانه] نیز میپردازند و آنها را از میكروبها پاك میگردانند. ما نیز همان كار را میكنیم. بلكه ما آتش به زایشگاه میكروبها میزنیم.
كسانی میگویند : از آن كتابها هزار نسخه بچاپ رسیده. چند نسخه را كه شما بسوزانید چه نتیجه تواند بود؟!. میگویم : امروز آغاز كار است و خواهد رسید روزی كه پشتهها افرازیم و همه را در یكجا آتش زنیم. آنگاه این سوزاندن دشمنی نشان دادنست ، بیزاری جستنست. یك نتیجهی این آن خواهد بود كه مردم به بدی این كتابها پی برند و آن پردهی ناآگاهی از جلو چشمشان برداشته شود.
یكی نیز میگوید : در اروپا كتابهای بدتر از این چاپ شود و كسی هم نسوزاند. خود مردم باید نیك باشند. میگویم : ما را با اروپا چه كار است؟! ما باید با اندیشه و فهم خود چاره بدردها كنیم. آنگاه کی در اروپا چنین كتابهایی هست؟!.. اگر در اروپا كسی كتابی نویسد و این بدآموزیهای زهرآلود صوفیگری یا خراباتیگری یا شیعیگری یا مانند اینها را بگنجاند او را دیوانه شمارند و آسودهاش نگزارند. در اروپا اگر هم كتابهای بدی بچاپ رسد هیچكس بمردم درس بیغیرتی نخواهد داد. هیچ یكی نخواهد گفت : «پروای آینده نكنید ، در اندیشهی گذشته نباشد ، دم را فرصت شمارده بمستی بكوشید». هیچیكی نخواهد گفت : «پی كار و پیشهای نروید ، نان از گدایی بخورید و بتهذیب نفس كوشید».
شگفتتر آنكه میگوید : «باید خود مردم نیك باشند». او نمیداند كه نیكی مردم در دست خودشان نیست. ما اگر میخواهیم مردم نیك باشند باید از راهش بنیكی آنها بكوشیم ، و راه همینست كه از گمراهیها و نادانیها بیرونشان آوریم و كتابهای زیانمند را از دسترسشان دور گردانیم.
این سخن او بآن میماند كه پزشكی كه دستور «پلشتروبی» میدهد یكی ایراد گرفته بگوید : «اینها برای چیست؟!.. مردم باید خودشان بیماری نگیرند».
این یك خویی در ایرانیانست كه هر كاری كه دیدند و هر سخنی كه شنیدند نافهمیده و نااندیشیده خُرده گیرند. میخواهند خود را بنمایند و برتری فروشند. اینست باینگونه گفتههای بسیار پوچ میپردازند.
چیزیست بسیار روشن : از هزار سال باز در ایران و كشورهای اسلامی پیاپی بدآموزیها پدید آمده : شیعیگری ، باطنیگری ، جبریگری ، صوفیگری ، فلسفهی یونان ، خراباتیگری ، علیاللهیگری ، شیخیگری ، بهاییگری ، و اینها كه هر یك گمراهی دیگری میبوده كمكم بهم درآمیخته و یك رشته پندارهای درهم گیجكنندهای پیدا شده ، و همهی آنها بكتابها درآمده و از آنها بمغزها راه یافته ، و همانست كه مایهی درماندگی تودههای بدبخت شرقی گردیده. اكنون كه اندیشههای اروپایی بشرق رسیده ، اینها نیز نیك و بد درهم است ، و آنگاه با پندارهای گیج كنندهی كهن شرقی بهم میآمیزد و هرچه بدتر میگردد.
باز میگویم : سرچشمهی بدبختی شرقیان اینهاست كه باید از میان رود. امروز جوانان كه سر میافرازند گرفتار اینها میشوند و بیشتر ایشان بیكبار تباه میگردند. اینست ما چنانكه از یكسو آمیغهای[حقایق] زندگی را میپراكنیم همچنان باید باین كتابها پرداخته بنابودی آنها كوشیم.
🖌 احمد کسروی
تکهی 14 (پایانی)
🔸گفتار آقای كسروی دربارهی كتابسوزان
همگی میدانید كه ما چند سالست جشن كتابسوزان گرفتهایم و امروز این نشست برای همانست. چنانكه بارها گفتهایم ما این كار را از روی هوس ، یا از راه تندروی ، یا بنام ستیزه با این و آن نمیكنیم. بلكه از روی فهم و بینش این رفتار را برگزیدهایم و هودهی[نتیجه] بزرگی از آن میخواهیم.
كسانی چون میشنوند ما كتابها را بآتش میاندازیم دهانشان باز میماند. چه كنند بیچارگان! تاكنون از زیان این كتابها آگاه نشدهاند. در نزد آنان این كتابها سرچشمهی فرهنگ و دانش است.
آنان كسانیند كه درماندگی و بدبختی توده را با دیده میبینند و خود نیز در آن بدبختی گرفتارند ، و با این حال تاكنون نیندیشیدهاند كه سرچشمهی آن درماندگی و بدبختی چیست؟!.
ولی ما نیك میدانیم كه آنچه تودههای شرقی را باین روز انداخته گمراهیهای گوناگون و درهمیست كه از هزار سال باز رواج داشته و مغزها را پر گردانیده ، و چون میكوشیم كه آن گمراهیها [را] براندازیم ناچاریم كه كتابها را كه سرچشمهی آنهاست از میان برداریم. این كار ما درست مانندهی «پَلَشتروبی»[= ضدعفونی] است كه پزشكان میکنند. آنان هنگامی كه به بیماری میپردازند تنها به بهبود او بس نكرده بخانهای كه خوابگاه او میبوده و به رختها و دیگر كاچالش[اثاث خانه] نیز میپردازند و آنها را از میكروبها پاك میگردانند. ما نیز همان كار را میكنیم. بلكه ما آتش به زایشگاه میكروبها میزنیم.
كسانی میگویند : از آن كتابها هزار نسخه بچاپ رسیده. چند نسخه را كه شما بسوزانید چه نتیجه تواند بود؟!. میگویم : امروز آغاز كار است و خواهد رسید روزی كه پشتهها افرازیم و همه را در یكجا آتش زنیم. آنگاه این سوزاندن دشمنی نشان دادنست ، بیزاری جستنست. یك نتیجهی این آن خواهد بود كه مردم به بدی این كتابها پی برند و آن پردهی ناآگاهی از جلو چشمشان برداشته شود.
یكی نیز میگوید : در اروپا كتابهای بدتر از این چاپ شود و كسی هم نسوزاند. خود مردم باید نیك باشند. میگویم : ما را با اروپا چه كار است؟! ما باید با اندیشه و فهم خود چاره بدردها كنیم. آنگاه کی در اروپا چنین كتابهایی هست؟!.. اگر در اروپا كسی كتابی نویسد و این بدآموزیهای زهرآلود صوفیگری یا خراباتیگری یا شیعیگری یا مانند اینها را بگنجاند او را دیوانه شمارند و آسودهاش نگزارند. در اروپا اگر هم كتابهای بدی بچاپ رسد هیچكس بمردم درس بیغیرتی نخواهد داد. هیچ یكی نخواهد گفت : «پروای آینده نكنید ، در اندیشهی گذشته نباشد ، دم را فرصت شمارده بمستی بكوشید». هیچیكی نخواهد گفت : «پی كار و پیشهای نروید ، نان از گدایی بخورید و بتهذیب نفس كوشید».
شگفتتر آنكه میگوید : «باید خود مردم نیك باشند». او نمیداند كه نیكی مردم در دست خودشان نیست. ما اگر میخواهیم مردم نیك باشند باید از راهش بنیكی آنها بكوشیم ، و راه همینست كه از گمراهیها و نادانیها بیرونشان آوریم و كتابهای زیانمند را از دسترسشان دور گردانیم.
این سخن او بآن میماند كه پزشكی كه دستور «پلشتروبی» میدهد یكی ایراد گرفته بگوید : «اینها برای چیست؟!.. مردم باید خودشان بیماری نگیرند».
این یك خویی در ایرانیانست كه هر كاری كه دیدند و هر سخنی كه شنیدند نافهمیده و نااندیشیده خُرده گیرند. میخواهند خود را بنمایند و برتری فروشند. اینست باینگونه گفتههای بسیار پوچ میپردازند.
چیزیست بسیار روشن : از هزار سال باز در ایران و كشورهای اسلامی پیاپی بدآموزیها پدید آمده : شیعیگری ، باطنیگری ، جبریگری ، صوفیگری ، فلسفهی یونان ، خراباتیگری ، علیاللهیگری ، شیخیگری ، بهاییگری ، و اینها كه هر یك گمراهی دیگری میبوده كمكم بهم درآمیخته و یك رشته پندارهای درهم گیجكنندهای پیدا شده ، و همهی آنها بكتابها درآمده و از آنها بمغزها راه یافته ، و همانست كه مایهی درماندگی تودههای بدبخت شرقی گردیده. اكنون كه اندیشههای اروپایی بشرق رسیده ، اینها نیز نیك و بد درهم است ، و آنگاه با پندارهای گیج كنندهی كهن شرقی بهم میآمیزد و هرچه بدتر میگردد.
باز میگویم : سرچشمهی بدبختی شرقیان اینهاست كه باید از میان رود. امروز جوانان كه سر میافرازند گرفتار اینها میشوند و بیشتر ایشان بیكبار تباه میگردند. اینست ما چنانكه از یكسو آمیغهای[حقایق] زندگی را میپراكنیم همچنان باید باین كتابها پرداخته بنابودی آنها كوشیم.