✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 6 از بخش هفتم
🔸نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها ـ 2
جوانان كه درس میخواندند بیكبار از آفریدگار و خواست آن ناآگاه میماندند ، و جز یك طبیعت خشكی نمیشناختند ، و روزهای جوانی را با بیدینی و لگامگسیختگی گزارده و بخدا و دین ریشخندها میكردند ، و چون پیر میشدند و نیروشان رو بناتوانی مینهاد ، از فشار اندیشه خود را بدامن پندارپرستی میانداختند و این بار هم بدانش و همه چیز ریشخند مینمودند.
آیا در برابر این ، پیشوایان دین چه میكردند؟! چه میتوانستندی كرد؟!. گاهی بیخردانه دانشها را «تكفیر» میكردند ، گاهی طبیعت را دشمن خدا میشناختند ، گاهی زیركی نموده و چنین میگفتند : «این دانشها هنوز كاری نكرده و هنوز همهی رازها روشن نگردیده» و اگر یك دانشمندی میگفته : «بسیاری از رازهای گیتی نادانسته است» ، این گفته را دستاویز ساخته شادمانیها میكردند. تو گویی اگر همهی رازها گشاده نگردد باید بآنها كه گشاده گردیده هم ارجی ننهاد.
گاهی سخنی را از یك اروپایی سبكمغزی پیدا و آن را عنوان میگرفتند : «فلان پرفسور گفته در گیتی هیچ چیز را نباید شگفت شمرد و باور نكرد». [1] دانشها را با دلیلهای استوار نمیپذیرفتند و یك گفتهی بیدلیل قاچاقی را از فلان مرد سبكمغز گرامی میداشتند. گاهی بداستان گفتگو با مردگان كه خود شعبدهای بیش نیست دست یازیده و آن را برخ دیگران میكشیدند. گاهی بیك كار بسیار بیمزهای برخاسته و گفتههایی را از فلان امام و بَهمان پیشوا پیدا كرده و چنین میگفتند : «ببینید آنان خودشان از این اختراعها و دانشها آگاهی دادهاند». از یكسو دانشها را نپذیرفته و زیر بارش نمیرفتند و از یكسو بچنین سخنی برمیخاستند.
[1] : در اینجا سخن از بهانهجویی کیشداران است که چنین اندیشههایی را پیش میآوردهاند. ولی چون این کجفهمی در تودهی درسخوانده و دانشآموخته نیز دیده شده جا دارد در اینجا بآن اشارهای کنیم. چگونگی آنکه برخی از اینان چنین دلیل آورده و میآورند : «بدانسان که اگر 200 سال پیش میگفتند روزی دانش بجایی خواهد رسید که صدایی را از صد فرسنگی بشنویم یا 150 سال پیش میگفتند اختراعی خواهند کرد که تصویر جاهای بسیار دور را بتوانیم ببینیم ، نشدنی و دروغش دانسته مردم باور نمیکردند ، امروز هم اگر بگویند روزی بجای هواپیما اختراعی توانند کرد که مسافر را مانند صدا و تصویر بجایی که میخواهد بفرستند ، ما آن را دروغ و نشدنی خواهیم دانست. چنانکه آن «نشدنیها» شد ، این کار و شگفتیهای مانند آن هم تواند شد. پس نباید هر سخنی را نشدنی دانست!».
باید دانست این اندیشه خوشنما ولی پوچست. زیرا هر چیزی هر اندازه شگفت ، همینکه بنیادش در آیین طبیعت باشد که دانش پی به آن برده و از آن بهره جوید ، ما چون هودههایش را می بینیم باور میکنیم و ناچاریم باور کنیم. نه آنکه هر چیز بیپایی که باندیشهمان رسید به بهانهی آنکه نادانسته در دانش و ناساخته در تکنولوژی بسیارست ، گواه انجامپذیر بودن پندار خود گیریم. (باوریست که پیروان کیشها و آنان که به «شبهدانش» دلبستهاند میدارند).
نکتهی دیگر آنکه کسانی که آن اندیشه را مثال گیرایی شمارده بعنوان دلیل یاد میکنند نمیدانند که اندیشهشان از بنیاد غلط است. زیرا دانشها بدستیاری دستگاههایی که ساختهاند خودِ صدا یا تصویر را به فرسنگها دورتر نمیفرستند و چنین کاری را هنوز نتوانستهاند و گمان آنست که هرگز نتوانند. روشنتر بگوییم چنین نیست که چون ما بدستیاری ماهواره یا گوشی هوشمند کسانی را که در آمریکا هستند در ایران میبینیم و صداشان را میشنویم ، آن اختراعات میتوانند براستی صدا و تصویر را از جایی بجای دیگر بفرستند. بلکه آنچه روی میدهد اینست که دستگاههایی اختراع کردهاند که صدا و تصویر را «کپی» یا «تقلید» میکند. بدینسان که فرستنده در آنجا صدا یا تصویر را به «موجی» تبدیل میکند که «ویژگیهای صدا و تصویر» خواسته شده را دربر دارد و این موج در یک دم به گیرندههای ما میرسد. آنگاه آنها از روی موج دریافتی ویژگیهای صدا و تصویر را کپی یا «بازسازی» میکنند. آنچه در رفت و آمد است نه صدا و تصویر بلکه موجهای الکترومغناتیس است.
یادآوری این نکته از آنجا درمیبایست که برخی از سنجش اختراعات شگفتی همچون رادیو و تلویزیون با پیشرفتهای اخیر و تند دانش دچار کجفهمی شده و هر کاری را «شدنی» پنداشتهاند. برخی نیز راه فریب را با چنین پنداری بروی خود گشاده یافتهاند. زیرا از چنان پنداری سود جسته خواهند گفت : از کجا که روزی راهی پیدا نشود مرده را زنده گردانند؟!. از کجا که روزی آدمی نتواند عمر هزارساله یابد؟!. ... یا بکوشند پندارهایی از اینگونه را که در کیشها (و در شبهدانش) فراوانست در دلها استوار گردانند.
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 6 از بخش هفتم
🔸نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها ـ 2
جوانان كه درس میخواندند بیكبار از آفریدگار و خواست آن ناآگاه میماندند ، و جز یك طبیعت خشكی نمیشناختند ، و روزهای جوانی را با بیدینی و لگامگسیختگی گزارده و بخدا و دین ریشخندها میكردند ، و چون پیر میشدند و نیروشان رو بناتوانی مینهاد ، از فشار اندیشه خود را بدامن پندارپرستی میانداختند و این بار هم بدانش و همه چیز ریشخند مینمودند.
آیا در برابر این ، پیشوایان دین چه میكردند؟! چه میتوانستندی كرد؟!. گاهی بیخردانه دانشها را «تكفیر» میكردند ، گاهی طبیعت را دشمن خدا میشناختند ، گاهی زیركی نموده و چنین میگفتند : «این دانشها هنوز كاری نكرده و هنوز همهی رازها روشن نگردیده» و اگر یك دانشمندی میگفته : «بسیاری از رازهای گیتی نادانسته است» ، این گفته را دستاویز ساخته شادمانیها میكردند. تو گویی اگر همهی رازها گشاده نگردد باید بآنها كه گشاده گردیده هم ارجی ننهاد.
گاهی سخنی را از یك اروپایی سبكمغزی پیدا و آن را عنوان میگرفتند : «فلان پرفسور گفته در گیتی هیچ چیز را نباید شگفت شمرد و باور نكرد». [1] دانشها را با دلیلهای استوار نمیپذیرفتند و یك گفتهی بیدلیل قاچاقی را از فلان مرد سبكمغز گرامی میداشتند. گاهی بداستان گفتگو با مردگان كه خود شعبدهای بیش نیست دست یازیده و آن را برخ دیگران میكشیدند. گاهی بیك كار بسیار بیمزهای برخاسته و گفتههایی را از فلان امام و بَهمان پیشوا پیدا كرده و چنین میگفتند : «ببینید آنان خودشان از این اختراعها و دانشها آگاهی دادهاند». از یكسو دانشها را نپذیرفته و زیر بارش نمیرفتند و از یكسو بچنین سخنی برمیخاستند.
[1] : در اینجا سخن از بهانهجویی کیشداران است که چنین اندیشههایی را پیش میآوردهاند. ولی چون این کجفهمی در تودهی درسخوانده و دانشآموخته نیز دیده شده جا دارد در اینجا بآن اشارهای کنیم. چگونگی آنکه برخی از اینان چنین دلیل آورده و میآورند : «بدانسان که اگر 200 سال پیش میگفتند روزی دانش بجایی خواهد رسید که صدایی را از صد فرسنگی بشنویم یا 150 سال پیش میگفتند اختراعی خواهند کرد که تصویر جاهای بسیار دور را بتوانیم ببینیم ، نشدنی و دروغش دانسته مردم باور نمیکردند ، امروز هم اگر بگویند روزی بجای هواپیما اختراعی توانند کرد که مسافر را مانند صدا و تصویر بجایی که میخواهد بفرستند ، ما آن را دروغ و نشدنی خواهیم دانست. چنانکه آن «نشدنیها» شد ، این کار و شگفتیهای مانند آن هم تواند شد. پس نباید هر سخنی را نشدنی دانست!».
باید دانست این اندیشه خوشنما ولی پوچست. زیرا هر چیزی هر اندازه شگفت ، همینکه بنیادش در آیین طبیعت باشد که دانش پی به آن برده و از آن بهره جوید ، ما چون هودههایش را می بینیم باور میکنیم و ناچاریم باور کنیم. نه آنکه هر چیز بیپایی که باندیشهمان رسید به بهانهی آنکه نادانسته در دانش و ناساخته در تکنولوژی بسیارست ، گواه انجامپذیر بودن پندار خود گیریم. (باوریست که پیروان کیشها و آنان که به «شبهدانش» دلبستهاند میدارند).
نکتهی دیگر آنکه کسانی که آن اندیشه را مثال گیرایی شمارده بعنوان دلیل یاد میکنند نمیدانند که اندیشهشان از بنیاد غلط است. زیرا دانشها بدستیاری دستگاههایی که ساختهاند خودِ صدا یا تصویر را به فرسنگها دورتر نمیفرستند و چنین کاری را هنوز نتوانستهاند و گمان آنست که هرگز نتوانند. روشنتر بگوییم چنین نیست که چون ما بدستیاری ماهواره یا گوشی هوشمند کسانی را که در آمریکا هستند در ایران میبینیم و صداشان را میشنویم ، آن اختراعات میتوانند براستی صدا و تصویر را از جایی بجای دیگر بفرستند. بلکه آنچه روی میدهد اینست که دستگاههایی اختراع کردهاند که صدا و تصویر را «کپی» یا «تقلید» میکند. بدینسان که فرستنده در آنجا صدا یا تصویر را به «موجی» تبدیل میکند که «ویژگیهای صدا و تصویر» خواسته شده را دربر دارد و این موج در یک دم به گیرندههای ما میرسد. آنگاه آنها از روی موج دریافتی ویژگیهای صدا و تصویر را کپی یا «بازسازی» میکنند. آنچه در رفت و آمد است نه صدا و تصویر بلکه موجهای الکترومغناتیس است.
یادآوری این نکته از آنجا درمیبایست که برخی از سنجش اختراعات شگفتی همچون رادیو و تلویزیون با پیشرفتهای اخیر و تند دانش دچار کجفهمی شده و هر کاری را «شدنی» پنداشتهاند. برخی نیز راه فریب را با چنین پنداری بروی خود گشاده یافتهاند. زیرا از چنان پنداری سود جسته خواهند گفت : از کجا که روزی راهی پیدا نشود مرده را زنده گردانند؟!. از کجا که روزی آدمی نتواند عمر هزارساله یابد؟!. ... یا بکوشند پندارهایی از اینگونه را که در کیشها (و در شبهدانش) فراوانست در دلها استوار گردانند.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
🔸 یادآوری (تکهی دو از دو)
در این هنگام کسروی آن پاکمرد ایرانی غیرتمند و کوشا نتوانست در برابر پیشامدهای بیمناکی که هر دم نزدیکتر میگردید خاموش نشسته چشم براه آنها دوزد. اینبود بیم از رنجش و دشمنی این و آن نکرده اندیشههای خود را بروشنی بمیان آورد و در سه کتابی که در این زمینه نوشت با داوری بیمانندی بهمهی کسان و دستههای پا درمیان پرداخت و از گرفتاریها و اصلاحاتی که کشور بدانها نیاز دارد سخن راند.
برای اینکه به پیشداوریها میدان ندهد و خواننده یکسره بمطلب و دلیلهای آن پروا کند و از سوی دیگر چون نمیخواست بنام یک نویسندهی سیاسینویس شناخته شود ، نامی از خود نبُرد و آنها را «بقلم یک ایرانی» نوشت.
چون در پایان کتاب یکم (سرنوشت ایران چه خواهد بود؟) ، باصلاحات اشاره کرده بود اینبود کتاب دوم را با نام «امروز چاره چیست؟» در پیرامون اصلاحاتی که ایران نیازمند آنهاست بچاپ رسانید. از این دو کتاب استقبال بیمانندی شد و بتندی بفروش رفت چنانکه کتاب نخست دوماهه بچاپ دوم رسید.
در همان روزها در بیستم دیماه سازمان ملل متحد که بر پایهی منشور آتلانتیک بنیاد یافته بود برویهی رسمی آغاز بکار کرد.
چون ایران از یکسو منشور سازمان ملل متحد را امضا کرده عضو آن گردیده بود و همچنین گفتگوها با سه کشور روس و انگلیس و آمریکا دربارهی غائلهی آذربایجان و ماندن آرتش شوروی و ترک نکردن ایران در جریان بود و از آنسو دولت وقت ایران خواست از آن عضویت بهره جسته با شکایت از رفتار دولت شوروی بسازمان ، غائلهی آذربایجان را بسود کشور بپایان رساند ، اینبود بررسی موضوعاتی همچون دادخواهی ایران ، شناسانیدن سازمان ملل و آرمانهایش ، عضویت ایران و مسئولیتهای تازهی او و دورنمای صلح در جهان کتاب تازهای را میطلبید. او هم باینها در کتاب سوم بنام «از سازمان ملل متفق چه نتیجه تواند بود؟» پرداخت که در اسفندماه همان سال چاپ گردید.
در یازده اسفند 1324 انگلیس و آمریکا نیروهای خود را از ایران بیرون بردند ولی روسها ناامنی را بهانه کرده نیروهای خود را تا آذرماه سال بعد در ایران نگاه داشتند و تنها پس از بیرون رفتن آرتش شوروی بود که دولت توانست لشکر بآذربایجان برده و دست فرقهی دمکرات آذربایجان را از آنجا کوتاه گرداند.
جای پرواست گرچه این پیشامد با کوششهای سیاسی و نیکبختیهایی که همراه بود ببازگشت آذربایجان گرامی بایران انجامید ولی چنانکه نویسنده در کتاب نخست خود پیشبینی کرده چون رفع غائله با خونریزیهایی توأم بود افسوسمندانه تخمهای کینهای نیز در برخی دلها رویانید و گرفتاری را برنگ دیگری انداخت که تا امروز ادامه داشته است.
از یادداشت نویسنده که پیش از این زیر عنوان «منشور سازمان ملل متحد» آوردیم ، دانسته میگردد که چون در آن هنگام روزنامهها نخست نام «سازمان ملل متفق» را معروف گردانیده بودند اینبود کتاب بهمین نام چاپ شده. از اینرو همچنان که نویسنده در پایان یادداشت خواهان بوده ما نام کتاب را دیگر گردانیده راست آن را نوشتیم لیکن متن را به همان حال نگاه داشتیم.
منشور ملل متحد و اساسنامهی دیوان بینالمللی دادگستری را نیز همچنان که خواست نویسنده بوده ما افزودهایم.
نویساد کانال پاکدینی
🔸 یادآوری (تکهی دو از دو)
در این هنگام کسروی آن پاکمرد ایرانی غیرتمند و کوشا نتوانست در برابر پیشامدهای بیمناکی که هر دم نزدیکتر میگردید خاموش نشسته چشم براه آنها دوزد. اینبود بیم از رنجش و دشمنی این و آن نکرده اندیشههای خود را بروشنی بمیان آورد و در سه کتابی که در این زمینه نوشت با داوری بیمانندی بهمهی کسان و دستههای پا درمیان پرداخت و از گرفتاریها و اصلاحاتی که کشور بدانها نیاز دارد سخن راند.
برای اینکه به پیشداوریها میدان ندهد و خواننده یکسره بمطلب و دلیلهای آن پروا کند و از سوی دیگر چون نمیخواست بنام یک نویسندهی سیاسینویس شناخته شود ، نامی از خود نبُرد و آنها را «بقلم یک ایرانی» نوشت.
چون در پایان کتاب یکم (سرنوشت ایران چه خواهد بود؟) ، باصلاحات اشاره کرده بود اینبود کتاب دوم را با نام «امروز چاره چیست؟» در پیرامون اصلاحاتی که ایران نیازمند آنهاست بچاپ رسانید. از این دو کتاب استقبال بیمانندی شد و بتندی بفروش رفت چنانکه کتاب نخست دوماهه بچاپ دوم رسید.
در همان روزها در بیستم دیماه سازمان ملل متحد که بر پایهی منشور آتلانتیک بنیاد یافته بود برویهی رسمی آغاز بکار کرد.
چون ایران از یکسو منشور سازمان ملل متحد را امضا کرده عضو آن گردیده بود و همچنین گفتگوها با سه کشور روس و انگلیس و آمریکا دربارهی غائلهی آذربایجان و ماندن آرتش شوروی و ترک نکردن ایران در جریان بود و از آنسو دولت وقت ایران خواست از آن عضویت بهره جسته با شکایت از رفتار دولت شوروی بسازمان ، غائلهی آذربایجان را بسود کشور بپایان رساند ، اینبود بررسی موضوعاتی همچون دادخواهی ایران ، شناسانیدن سازمان ملل و آرمانهایش ، عضویت ایران و مسئولیتهای تازهی او و دورنمای صلح در جهان کتاب تازهای را میطلبید. او هم باینها در کتاب سوم بنام «از سازمان ملل متفق چه نتیجه تواند بود؟» پرداخت که در اسفندماه همان سال چاپ گردید.
در یازده اسفند 1324 انگلیس و آمریکا نیروهای خود را از ایران بیرون بردند ولی روسها ناامنی را بهانه کرده نیروهای خود را تا آذرماه سال بعد در ایران نگاه داشتند و تنها پس از بیرون رفتن آرتش شوروی بود که دولت توانست لشکر بآذربایجان برده و دست فرقهی دمکرات آذربایجان را از آنجا کوتاه گرداند.
جای پرواست گرچه این پیشامد با کوششهای سیاسی و نیکبختیهایی که همراه بود ببازگشت آذربایجان گرامی بایران انجامید ولی چنانکه نویسنده در کتاب نخست خود پیشبینی کرده چون رفع غائله با خونریزیهایی توأم بود افسوسمندانه تخمهای کینهای نیز در برخی دلها رویانید و گرفتاری را برنگ دیگری انداخت که تا امروز ادامه داشته است.
از یادداشت نویسنده که پیش از این زیر عنوان «منشور سازمان ملل متحد» آوردیم ، دانسته میگردد که چون در آن هنگام روزنامهها نخست نام «سازمان ملل متفق» را معروف گردانیده بودند اینبود کتاب بهمین نام چاپ شده. از اینرو همچنان که نویسنده در پایان یادداشت خواهان بوده ما نام کتاب را دیگر گردانیده راست آن را نوشتیم لیکن متن را به همان حال نگاه داشتیم.
منشور ملل متحد و اساسنامهی دیوان بینالمللی دادگستری را نیز همچنان که خواست نویسنده بوده ما افزودهایم.
نویساد کانال پاکدینی
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتوپنجم)
🔶 پاسخ به یك یاوهگو (بخش یک از یک)
🔸«بدا بحال مردمی كه قفل بدهان نادانان خود نزنند» ـ پیمان
در یك ورقپارهای شرحی زیر عنوان (پاسخ پیمان و پرچم) خواندم و بر آلودگی این توده بسی تأسف خوردم و بر آن ناكسان نافهم كه میخواهند با گفتن چند جملهی زشت و ناپسند خود را همسر و همرنگ این مرد بزرگ خوانند نفرین فرستادم و بر شهامت و توانایی آقای كسروی كه در راه یك تودهای كه آلودگی او را اندازه نیست صد رنج میبرد از غیرتمندی و آزادگی دمی از پا نمینشیند آفرین گفتم. خدایت رهبر و پشتیبان باشد ای مرد غیرتمند. گفتم عنوان آن «پاسخ به پیمان و پرچم» بود اما آنچه در او دیده نمیشد پاسخ بود و دلیل و بیان. یك تیكه از گفتههای او را برای نمونه اینجا میآورم (چند روز پیش كه ورق سیاهی بنام پرچم در دكان عطاری بدستم افتاد به نگارشی ناستوده از دارندهی پرچم برخوردم كه با روش ناپسندیدهی خود دوباره بخداوندان علم و ادب و پیشوایان دانش و بینش كه مایهی افتخار جهانیان میباشند انتقاد و توهین نموده بود.) روی نادانی سیاه باد كدام یك از این كلمات پاسخ است؟ آیا به سخن استواری مانند (سخن چه نظم و چه نثر باید از روی نیاز باشد) نگارش ناستوده گفتن پاسخ است؟. یا به شاعران هرزهگو كه جز در راه ساده و باده و غیرتكشی سخنی نگفتهاند خداوندان علم و ادب گفتن پاسخ است؟! كدام یك از اینها پاسخ است.
من شرم دارم یكیك گفتههای آن نویسندهی بیآزرم را در اینجا بیاورم و قصدم هم پاسخ نویسیبه آن مرد ابله نیست زیرا جواب ابلهان خاموشیست آنان كه آن نامهی سیاه را خواندهاند میدانند من چه آتشی در دل افروخته دارم. آخر ای بیادب تو خودت را ادیب و طرفدار ادبا میشماری پس این بیادبیها از كجاست؟. نه این است كه تو هم در مكتب همان ادبا درس خواندهای؟ بزودی برسد روزی كه رویت همچون دلت سیاه گردد.
آقای كسروی اینها یا نمیدانند یا از خوان نعمت دیگران متنعمند. به نادانان ببخشای و دیگران را برای عذاب روز رستاخیز ملی واگذار. ای ایرانیان از یاوهگویی تنی چند بیخبر و خیرهسر افكارتان متشتت نشود. وقت را غنیمت شمرید دست اتحاد و برادری بسوی آزادگان دراز كنید زیرا راه دور است و رنج بسیار. گمان نكنید رهبری و راهنمایی هر كس را شاید. دوام این زمزمهها كه از هر گوشه و كنار میشنوید چون حباب روی آب است فقط این آزادگانند كه میتوانند این قافلهی پراكنده را به پیشوایی همان مرد توانای غیرتمند كه جز رهایی شرق آرمانی ندارد بسر منزل مقصود برسانند. ای جوانان ، پدران شما آنچه لازمهی پدری بود در حق شما نكردند و همانطوری كه اكنون شما حق دارید بر آنان نفرین فرستید فرزندان آیندهی شما هم اگر دربند آتیهی آنان نباشید بر شما نفرین خواهند فرستاد. بكوشید خود را از آلودگیهای چند صدساله رها سازید و دامن خود را از ننگ و خواری و زبونی بتكانید و پشتیبانی از آزادگان دریغ نگویید تا در آتیه سرفراز و سربلند باشید.
ای آزادگان خدای پاك از پاكی دلتان آموزگاری توده را بشما عطا فرموده بكوشید و از پا ننشینید و فراموش نكنید كه خدا با ماست.
همدان ـ خلیل مهران
پرچم ـ نویسندهی آن روزنامه كوچكتر و بیارجتر از آنست كه یاران از نوشتههای وی دلتنگ گردند. شاید آقای مهران او را نمیشناسند ولی در تهران همه او را میشناسند.
(پرچم روزانه شمارهی 215)
🔶 پاسخ به یك یاوهگو (بخش یک از یک)
🔸«بدا بحال مردمی كه قفل بدهان نادانان خود نزنند» ـ پیمان
در یك ورقپارهای شرحی زیر عنوان (پاسخ پیمان و پرچم) خواندم و بر آلودگی این توده بسی تأسف خوردم و بر آن ناكسان نافهم كه میخواهند با گفتن چند جملهی زشت و ناپسند خود را همسر و همرنگ این مرد بزرگ خوانند نفرین فرستادم و بر شهامت و توانایی آقای كسروی كه در راه یك تودهای كه آلودگی او را اندازه نیست صد رنج میبرد از غیرتمندی و آزادگی دمی از پا نمینشیند آفرین گفتم. خدایت رهبر و پشتیبان باشد ای مرد غیرتمند. گفتم عنوان آن «پاسخ به پیمان و پرچم» بود اما آنچه در او دیده نمیشد پاسخ بود و دلیل و بیان. یك تیكه از گفتههای او را برای نمونه اینجا میآورم (چند روز پیش كه ورق سیاهی بنام پرچم در دكان عطاری بدستم افتاد به نگارشی ناستوده از دارندهی پرچم برخوردم كه با روش ناپسندیدهی خود دوباره بخداوندان علم و ادب و پیشوایان دانش و بینش كه مایهی افتخار جهانیان میباشند انتقاد و توهین نموده بود.) روی نادانی سیاه باد كدام یك از این كلمات پاسخ است؟ آیا به سخن استواری مانند (سخن چه نظم و چه نثر باید از روی نیاز باشد) نگارش ناستوده گفتن پاسخ است؟. یا به شاعران هرزهگو كه جز در راه ساده و باده و غیرتكشی سخنی نگفتهاند خداوندان علم و ادب گفتن پاسخ است؟! كدام یك از اینها پاسخ است.
من شرم دارم یكیك گفتههای آن نویسندهی بیآزرم را در اینجا بیاورم و قصدم هم پاسخ نویسیبه آن مرد ابله نیست زیرا جواب ابلهان خاموشیست آنان كه آن نامهی سیاه را خواندهاند میدانند من چه آتشی در دل افروخته دارم. آخر ای بیادب تو خودت را ادیب و طرفدار ادبا میشماری پس این بیادبیها از كجاست؟. نه این است كه تو هم در مكتب همان ادبا درس خواندهای؟ بزودی برسد روزی كه رویت همچون دلت سیاه گردد.
آقای كسروی اینها یا نمیدانند یا از خوان نعمت دیگران متنعمند. به نادانان ببخشای و دیگران را برای عذاب روز رستاخیز ملی واگذار. ای ایرانیان از یاوهگویی تنی چند بیخبر و خیرهسر افكارتان متشتت نشود. وقت را غنیمت شمرید دست اتحاد و برادری بسوی آزادگان دراز كنید زیرا راه دور است و رنج بسیار. گمان نكنید رهبری و راهنمایی هر كس را شاید. دوام این زمزمهها كه از هر گوشه و كنار میشنوید چون حباب روی آب است فقط این آزادگانند كه میتوانند این قافلهی پراكنده را به پیشوایی همان مرد توانای غیرتمند كه جز رهایی شرق آرمانی ندارد بسر منزل مقصود برسانند. ای جوانان ، پدران شما آنچه لازمهی پدری بود در حق شما نكردند و همانطوری كه اكنون شما حق دارید بر آنان نفرین فرستید فرزندان آیندهی شما هم اگر دربند آتیهی آنان نباشید بر شما نفرین خواهند فرستاد. بكوشید خود را از آلودگیهای چند صدساله رها سازید و دامن خود را از ننگ و خواری و زبونی بتكانید و پشتیبانی از آزادگان دریغ نگویید تا در آتیه سرفراز و سربلند باشید.
ای آزادگان خدای پاك از پاكی دلتان آموزگاری توده را بشما عطا فرموده بكوشید و از پا ننشینید و فراموش نكنید كه خدا با ماست.
همدان ـ خلیل مهران
پرچم ـ نویسندهی آن روزنامه كوچكتر و بیارجتر از آنست كه یاران از نوشتههای وی دلتنگ گردند. شاید آقای مهران او را نمیشناسند ولی در تهران همه او را میشناسند.
(پرچم روزانه شمارهی 215)
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
🔸 خدا با ماست
🖌 احمد کسروی
🔹 جُستار : چگونگی آیین خدا ، «خدا با ماست» : خرافه یا حقیقت؟ ، ارتباط دین با دانش : پذیرفتن دین حقایق دانشی را ، نظارت دین بر دانش
📊 شمار ساتها : ۳۰
بازپسین پراکنش : اسفند ۱۴۰۰
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این دفتر از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده میگردد.
دفتر را میتوانید از اینجا دریافت کنید.
🖌 احمد کسروی
🔹 جُستار : چگونگی آیین خدا ، «خدا با ماست» : خرافه یا حقیقت؟ ، ارتباط دین با دانش : پذیرفتن دین حقایق دانشی را ، نظارت دین بر دانش
📊 شمار ساتها : ۳۰
بازپسین پراکنش : اسفند ۱۴۰۰
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این دفتر از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده میگردد.
دفتر را میتوانید از اینجا دریافت کنید.
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 7 از بخش هفتم
🔸نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها ـ 3
یكی از اینان نامهای نوشته و از من دربارهی امام ناپیدا پرسیده بود. من پاسخ دادم : بیدلیل است. دوباره نامه نوشته و چنین گفته بود : دلیل آن را از فرنگی باید پرسید.
یك تن شرقشناسی برای آنكه شرقیان را فریب دهد و در این آلودگیهای پنداری پافشارتر گرداند در كتاب خود یادی از امام ناپیدا كرده و برای داشتن چنان باوری فلسفههایی بافته ، این آقا میخواهد آن را دلیل شمارد. اینست اندازهی فهم و دانش یك آخوندی ، و شما آن را ببینید كه با این فهم و دانش بسیار كم ، همان مرد اكنون خود را جلو پیمان انداخته و دشمنی مینماید.
اینها همه نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها میبود. گذشت زمان و پیشرفت جهان و پیدایش دانشها از یكسو ، و پس ماندن دینها و آلودگیهای آنها از یكسو ، دوری بس بزرگی درمیانه پدید آورده بود.
مَثَل دین با جهان ، مَثَل رختی شده بود كه برای كسی در دورهی دهسالگیش بدوزند ، و سپس كه او بزرگ گردد و مردی باشد آن رخت به تنش نرود ، و ناگزیر آن رخت بیكسو ماند و تن بیرخت او بیكسو.
ما چون برخاستیم یكی از كارهامان این بود كه جدایی میانهی دانش و دین را برداریم و اینبود از میان همان طبیعت و همان دانشها راهی بسوی خداشناسی باز نمودیم. ما هرگز پیروی بكسی ننمودیم و نمیبایست نماییم. این راهی را كه ما پیش گرفتیم درمیان نمیبود و كسی نمیدانست و روزهای نخست یكی از چیزهایی كه بمن دشوار میافتاد و یك گام پیش نهاده و یك گام بازپس میگردیدم نبودن چنین راهی میبود. میدیدم میانهی دین و دانشها بسیار دوری افتاده و این دو بهم نتوانند رسید و این نمیدانستم كه میباید از میان همان دانشها راهی بسوی خدا باز كنیم. نمیدانستم و دانستم و بكار برخاستم.
ما گفتیم همهی آنچه را دانشها مینماید راست است و میباید پذیرفت. اینجهان دستگاهیست بسامان ، و همهی كارهایش (آنچه دانشها دریافته) از روی انگیزه میباشد. ولی چنین دستگاهی را كه راه انداخته؟!.
ما از آغاز آفرش سخن نمیرانیم و نباید راند. لیكن از سامانی كه در اینجهانست پیداست كه این دستگاه بخود نیست ، و بیهوده نیست ، و یك آفرندهی دانا و توانایی آن را پدید آورده و همو میگرداند ، و خواستی از آن درمیانست.
گفتیم دانشها از كارخانه گفتگو میكنند و ما در جستجوی دارندهی این كارخانه میباشیم. گفتیم طبیعت كارخانهی خداست.
همچنین دربارهی روان و دیگر آموزاكها از میان خود دانشها راه باز نمودیم ، و دلیلهایی كه بالادست دانشهاست یاد كردیم ، و چون خوانندگان همه را میدانند بآوردن آنها در اینجا نیاز نیست.[1]
اینهاست كه میگوییم : میبایست دلیلها آوریم. دینهای گذشته در زمانهای سادگی دلها برخاستهاند و بسخنان سادهای بس كردهاند. آن دلیلها كه آنروز بوده امروز بس نبودی. اینها كمی[=نقص] آنها نیست و گناهی بآنها نتوان گرفت. اگر گناهی هست از آن ناآگاهانیست كه معنی «پیشرفت جهان» را نمیدانند و آن گفتهها را برای امروز هم بس میشمارند.
اینهاست كارهایی كه میبایست كنیم تا راه خود را هموار گردانیم. پس از اینها بیك كار دیگری باید پرداخت ، و آن اینكه آیینی برای زندگانی بنیاد نهیم و این چیزیست كه بخواست خدا بانجام خواهیم رسانید. اینست راهی كه ما میبایست پیش گیریم و گرفتهایم.
[1] : خوانندگانی را كه میخواهند از آنها آگاه گردند بخواندن كتابهای «در پیرامون روان» و «ورجاوندبنیاد» راه مینماییم.
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 7 از بخش هفتم
🔸نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها ـ 3
یكی از اینان نامهای نوشته و از من دربارهی امام ناپیدا پرسیده بود. من پاسخ دادم : بیدلیل است. دوباره نامه نوشته و چنین گفته بود : دلیل آن را از فرنگی باید پرسید.
یك تن شرقشناسی برای آنكه شرقیان را فریب دهد و در این آلودگیهای پنداری پافشارتر گرداند در كتاب خود یادی از امام ناپیدا كرده و برای داشتن چنان باوری فلسفههایی بافته ، این آقا میخواهد آن را دلیل شمارد. اینست اندازهی فهم و دانش یك آخوندی ، و شما آن را ببینید كه با این فهم و دانش بسیار كم ، همان مرد اكنون خود را جلو پیمان انداخته و دشمنی مینماید.
اینها همه نتیجهی ناسازگاری دین با دانشها میبود. گذشت زمان و پیشرفت جهان و پیدایش دانشها از یكسو ، و پس ماندن دینها و آلودگیهای آنها از یكسو ، دوری بس بزرگی درمیانه پدید آورده بود.
مَثَل دین با جهان ، مَثَل رختی شده بود كه برای كسی در دورهی دهسالگیش بدوزند ، و سپس كه او بزرگ گردد و مردی باشد آن رخت به تنش نرود ، و ناگزیر آن رخت بیكسو ماند و تن بیرخت او بیكسو.
ما چون برخاستیم یكی از كارهامان این بود كه جدایی میانهی دانش و دین را برداریم و اینبود از میان همان طبیعت و همان دانشها راهی بسوی خداشناسی باز نمودیم. ما هرگز پیروی بكسی ننمودیم و نمیبایست نماییم. این راهی را كه ما پیش گرفتیم درمیان نمیبود و كسی نمیدانست و روزهای نخست یكی از چیزهایی كه بمن دشوار میافتاد و یك گام پیش نهاده و یك گام بازپس میگردیدم نبودن چنین راهی میبود. میدیدم میانهی دین و دانشها بسیار دوری افتاده و این دو بهم نتوانند رسید و این نمیدانستم كه میباید از میان همان دانشها راهی بسوی خدا باز كنیم. نمیدانستم و دانستم و بكار برخاستم.
ما گفتیم همهی آنچه را دانشها مینماید راست است و میباید پذیرفت. اینجهان دستگاهیست بسامان ، و همهی كارهایش (آنچه دانشها دریافته) از روی انگیزه میباشد. ولی چنین دستگاهی را كه راه انداخته؟!.
ما از آغاز آفرش سخن نمیرانیم و نباید راند. لیكن از سامانی كه در اینجهانست پیداست كه این دستگاه بخود نیست ، و بیهوده نیست ، و یك آفرندهی دانا و توانایی آن را پدید آورده و همو میگرداند ، و خواستی از آن درمیانست.
گفتیم دانشها از كارخانه گفتگو میكنند و ما در جستجوی دارندهی این كارخانه میباشیم. گفتیم طبیعت كارخانهی خداست.
همچنین دربارهی روان و دیگر آموزاكها از میان خود دانشها راه باز نمودیم ، و دلیلهایی كه بالادست دانشهاست یاد كردیم ، و چون خوانندگان همه را میدانند بآوردن آنها در اینجا نیاز نیست.[1]
اینهاست كه میگوییم : میبایست دلیلها آوریم. دینهای گذشته در زمانهای سادگی دلها برخاستهاند و بسخنان سادهای بس كردهاند. آن دلیلها كه آنروز بوده امروز بس نبودی. اینها كمی[=نقص] آنها نیست و گناهی بآنها نتوان گرفت. اگر گناهی هست از آن ناآگاهانیست كه معنی «پیشرفت جهان» را نمیدانند و آن گفتهها را برای امروز هم بس میشمارند.
اینهاست كارهایی كه میبایست كنیم تا راه خود را هموار گردانیم. پس از اینها بیك كار دیگری باید پرداخت ، و آن اینكه آیینی برای زندگانی بنیاد نهیم و این چیزیست كه بخواست خدا بانجام خواهیم رسانید. اینست راهی كه ما میبایست پیش گیریم و گرفتهایم.
[1] : خوانندگانی را كه میخواهند از آنها آگاه گردند بخواندن كتابهای «در پیرامون روان» و «ورجاوندبنیاد» راه مینماییم.
در همین گفتار امروزی کسروی چنین میگوید : «یك تن شرقشناسی برای آنكه شرقیان را فریب دهد و در این آلودگیهای پنداری پافشارتر گرداند در كتاب خود یادی از امام ناپیدا كرده و برای داشتن چنان باوری فلسفههایی بافته ، این آقا میخواهد آن را دلیل شمارد. اینست اندازهی فهم و دانش یك آخوندی ...»
👇
👇
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
هانری کُربن : تنها مذهب تشیع است که نبوت را ختم شده میداند ولی ولایت را که همان رابطه ی هدایت و تکمیل می باشد برای همیشه زنده میداند. او (ولایت) حقیقتی است زنده ، که هرگز نظر علمی نمیتواند او را خرافات شمرده از لیست حقایق حذف نماید.
آخوند از زبان کربن : شیعه یک امتیاز بزرگ دارد که دیگران این امتیاز بزرگ را ندارند. کی میگه این را؟ هانری کربن فرانسوی میگه این را. جوانهای عزیز ، ... گفته بود شما مسلمانها پیغمبر دارید پیغمبرتون پدر داره ، جد دارد ، اجداد ، همه بزرگان ، موحدان(!) ، ... شما مسلمانها چرا تبلیغتون کمه؟
کوشاد تلگرام : چنانکه دیده میشود این شرقشناسان وظیفهی خود را که گمراه گردانیدن و در گمراهیها ماندگار نمودن شرقیانست نیک بکار بسته و میبندند. اینها با فریبکاریهاشان خوراک برای فریبکاران شرقی آماده میگردانند. ایرانیان (و نیز شرقیان) که گمان دارند اروپایی هرچه گفت عین حقیقت است و سخن راست تنها از دهان پرفسور غربی بیرون میآید ، بزبان دیگر : صد سال بیشترست بدام اروپاییگری افتادهاند ، دلباختهی فریبهای آنها میگردند و فهمشان از دریافت راستیها بازمیماند.
👇
آخوند از زبان کربن : شیعه یک امتیاز بزرگ دارد که دیگران این امتیاز بزرگ را ندارند. کی میگه این را؟ هانری کربن فرانسوی میگه این را. جوانهای عزیز ، ... گفته بود شما مسلمانها پیغمبر دارید پیغمبرتون پدر داره ، جد دارد ، اجداد ، همه بزرگان ، موحدان(!) ، ... شما مسلمانها چرا تبلیغتون کمه؟
کوشاد تلگرام : چنانکه دیده میشود این شرقشناسان وظیفهی خود را که گمراه گردانیدن و در گمراهیها ماندگار نمودن شرقیانست نیک بکار بسته و میبندند. اینها با فریبکاریهاشان خوراک برای فریبکاران شرقی آماده میگردانند. ایرانیان (و نیز شرقیان) که گمان دارند اروپایی هرچه گفت عین حقیقت است و سخن راست تنها از دهان پرفسور غربی بیرون میآید ، بزبان دیگر : صد سال بیشترست بدام اروپاییگری افتادهاند ، دلباختهی فریبهای آنها میگردند و فهمشان از دریافت راستیها بازمیماند.
👇
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
هانری کُربن (Corbin)
کُربن شاگرد لویی ماسینیون شرقشناس بنام فرانسوی بود. همو شیعیگری و صوفیگری را به کربن شناسانید.
در سال ۱۹۳۹ مأمور شد که به استانبول برود و از دستنوشتههای سهروردی که در کتابخانههای این شهر پراکنده بود پیکره بردارد. با روی دادن جنگ جهانی دوم این مأموریت تا سال ۱۹۴۵ کشید.
در آن سال به ایران آمد.
در ایران او با کسانی آشنا شده دوستی مییابد که گرچه در آن روز چندان شناخته نبودند ولی امروز ما آنها را میشناسیم : یکم ، حسین نصر ، مدیر «انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه» ، دوم ، طباطبایی (کسی که تفسیر قرآن نوشته و فلسفه خوانده بود و خمینی ، مطهری ، بهشتی ، خامنهای ، مکارم شیرازی ، مهدوی کنی و مصباح یزدی از شاگردانش بودهاند). (از ویکیپدیا). سوم ، کسانی که خود به فلسفه پرداخته یا از اندامان انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه بودند بویژه مرتضای مطهری.
کربن در گزافهگویی و ستایش از پیشینیان کهن ایرانی بویژه آنها که آلودهی فلسفه ، شیعیگری و صوفیگری بودهاند کوششهای بسیار کرده و در این باره کتابهایی نوشته و رویهمرفته کوشیده روی ایرانیان را بجای آینده به دورههای زبونی گذشته بازگرداند.
👇
کُربن شاگرد لویی ماسینیون شرقشناس بنام فرانسوی بود. همو شیعیگری و صوفیگری را به کربن شناسانید.
در سال ۱۹۳۹ مأمور شد که به استانبول برود و از دستنوشتههای سهروردی که در کتابخانههای این شهر پراکنده بود پیکره بردارد. با روی دادن جنگ جهانی دوم این مأموریت تا سال ۱۹۴۵ کشید.
در آن سال به ایران آمد.
در ایران او با کسانی آشنا شده دوستی مییابد که گرچه در آن روز چندان شناخته نبودند ولی امروز ما آنها را میشناسیم : یکم ، حسین نصر ، مدیر «انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه» ، دوم ، طباطبایی (کسی که تفسیر قرآن نوشته و فلسفه خوانده بود و خمینی ، مطهری ، بهشتی ، خامنهای ، مکارم شیرازی ، مهدوی کنی و مصباح یزدی از شاگردانش بودهاند). (از ویکیپدیا). سوم ، کسانی که خود به فلسفه پرداخته یا از اندامان انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه بودند بویژه مرتضای مطهری.
کربن در گزافهگویی و ستایش از پیشینیان کهن ایرانی بویژه آنها که آلودهی فلسفه ، شیعیگری و صوفیگری بودهاند کوششهای بسیار کرده و در این باره کتابهایی نوشته و رویهمرفته کوشیده روی ایرانیان را بجای آینده به دورههای زبونی گذشته بازگرداند.
👇
سه تن از پاکدینان در آبان 1324 با کربن دیدار و گفتگو کرده و چون او را خواهان جستجو در پیرامون فلسفهی اشراق و سهروردی یافتهاند ، چند جلد کتاب از کتابهای کسروی به او ارمغان گردانیدهاند ـ باشد که دست از مأموریت خود بردارد.
هر کدام از این شرقشناسان کوشیدهاند پیشوایانی را از فلسفه ، صوفیگری ، شیعیگری و دیگر کیشها در چشم شرقیان بزرگ و ارجدار نشان دهند. ایرانشناسان همین کار را برای ایرانیان کردهاند. برای مثال لویی ماسینیون به صوفیگری و حلاج پرداخته و اندکی پیش از کربن «به قصد زیارت مقبرهی عطار رنج مسافرت ایران را بر خود هموار فرموده» بود ، کربن نیز به صوفیگری ، شیعیگری ، باطنیگری و کسانی مانند ابن عربی ، سهروردی ، فارابی ، ملاصدرا ، امامان شیعه و بویژه امام زمان پرداخته است.
هر کدام از این شرقشناسان کوشیدهاند پیشوایانی را از فلسفه ، صوفیگری ، شیعیگری و دیگر کیشها در چشم شرقیان بزرگ و ارجدار نشان دهند. ایرانشناسان همین کار را برای ایرانیان کردهاند. برای مثال لویی ماسینیون به صوفیگری و حلاج پرداخته و اندکی پیش از کربن «به قصد زیارت مقبرهی عطار رنج مسافرت ایران را بر خود هموار فرموده» بود ، کربن نیز به صوفیگری ، شیعیگری ، باطنیگری و کسانی مانند ابن عربی ، سهروردی ، فارابی ، ملاصدرا ، امامان شیعه و بویژه امام زمان پرداخته است.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
هانری کُربن و میوهی رنجهایی که برای زنده گردانیدن صوفیگری و ادبیات دورهی مغول کشیده.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
غلامحسین ابراهیمی دینانی