باز نمونهای از کوششهای «ادیبان» در هواداری از صوفیگری در ایران پس از جنبش مشروطه
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 2 از بخش هشتم
🔶 یک بار دیگر
معنی زندگانی در نزد دیگران
یك دستهی دیگری بجهان با دیدهی دیگری مینگرند و چنین میگویند : «ما به هرچه مینگریم خدا را میبینیم. ما همه از خداییم و از آن جدا گردیدهایم و اگر بخود سختی دهیم و از خوشیها چشم پوشیم باز بخدا پیوندیم».
اینست میگویند : «باید از كار و پیشه دست برداشت و در كنج خانقاهی بگوشهنشینی پرداخت و بخود سختی داد».
آن دسته بخدا باوری نمیدارند ، و اینان میگویند ما آن را با دیده میبینیم و خود توانیم بآن پیوندیم. آنان میخواهند همه بخوشی كوشند ، و اینان میگویند باید از خوشیها دوری گزید.
اینان را پشمینهپوشان یا صوفیان مینامند ، و اینان نیز گفتههاشان در همه جا رواج میدارد و كتابهاشان را پیاپی چاپ كرده بدستها میدهند.
یك دستهی انبوه دیگری چنین میگویند : «این زمین كه هست بالای آن جهان بسیار بزرگتر دیگریست : بالای آن آسمانهاست كه هر آسمانی پر از ملیونها فرشته میباشد. بالای آسمانها نیز عرش خداست. خدا جهان را با دست فرشتگان راه میبرد».
اینان پیروان كیشها میباشند. بگمان اینان خدا كسانی را آفریده و برگزیده و دست در كارهای خود گردانیده و مردم میباید آنان را بشناسند و بپرستند و فراموش نكنند. این چیزیست كه در همهی كیشهاست. ولی هر یكی نامهای دیگری را بمیان میآورد و كسان دیگری را برگزیدگان و همبازان خدا میشمارد.
همهی اینها گفتگو از جهان و معنی زندگانیست : خراباتی آنچنان میفهمد ، و صوفی آنچنان میپندارد ، و سنی و شیعی و مسیحی و دیگر دینداران اینچنین میستایند. شما اینها را در برابر یكدیگر گزارده باهم بسنجید تا بدانید تا چه اندازه دور از همند.
اینها اندیشههاییست كه از قرنها در شرق و ایران رواج میداشته و سپس در قرنهای آخر دانشها در اروپا پیش رفته و آنها یك اندیشهی نوین بسیار دیگری بمیان آورده. چه آنها جهان را بیكبار برنگ دیگر میاندازد. از روی آنها جهان دستگاهیست خودكار ، همه چیزش از خودش ، از روی تئوری لاپلاس پیدایش یافته ، زمین و آفتاب و كرهها پدید آمده ، از روی فلسفهی داروین چهارپایان و آدمی و دیگر جانداران پیدا گردیدهاند ، هر چیزی از روی یك انگیزههایی روی میدهد ، كارها همه بهم پیوسته.
اینها هرگز نشانی از آسمانها و فرشتگان نمیدهند. از داستان آدم و حوا ناآگاهند. جهانی جز از اینجهان سَتَرسَندهی[=محسوسِ] مادی باور نمیدارند. نیازی بخدا و آفریدگار نمیبینند.
اینها زندگی را سراسر نبرد میدانند و جهان را نبردگاهی میشناسند. جدایی میانهی آدمی و دیگر جانوران نگزارده همه را بیك دیده میبینند. این هم معنای نوینی كه از اروپا رسیده و از آنها پاك جداست.
بدینسان چهار اندیشهی گوناگونی دربارهی جهان و معنی آن درمیانست. ما هنوز بدستههای گمنامی از باطنیان و یزیدیان[1] و علیاللهیان و دیگران كه هر یكی سخنان شگفت دیگری دربارهی جهان میدارند نپرداختیم و تنها دستههای بزرگ و بنام را شمردیم.
اندیشه دربارهی جهان و زندگانی ، در نهاد آدمی نهاده شده و چنانكه گفتیم یكی از جداییها میانهی این با چهارپایان همین میباشد. از آنسوی بنیاد زندگانی همین است. مردم تا ندانند جهان چیست و معنی آدمی چه میباشد راه زندگی را نخواهند شناخت ، و شما آن را ببینید كه در چنین زمینهی بسیار گرانمایه آن پراكندگی هست.
[1] : گفته میشود اینها همان ایزدیانند که در جنگ داعش در عراق بارها نامشان شنیده شد.
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 2 از بخش هشتم
🔶 یک بار دیگر
معنی زندگانی در نزد دیگران
یك دستهی دیگری بجهان با دیدهی دیگری مینگرند و چنین میگویند : «ما به هرچه مینگریم خدا را میبینیم. ما همه از خداییم و از آن جدا گردیدهایم و اگر بخود سختی دهیم و از خوشیها چشم پوشیم باز بخدا پیوندیم».
اینست میگویند : «باید از كار و پیشه دست برداشت و در كنج خانقاهی بگوشهنشینی پرداخت و بخود سختی داد».
آن دسته بخدا باوری نمیدارند ، و اینان میگویند ما آن را با دیده میبینیم و خود توانیم بآن پیوندیم. آنان میخواهند همه بخوشی كوشند ، و اینان میگویند باید از خوشیها دوری گزید.
اینان را پشمینهپوشان یا صوفیان مینامند ، و اینان نیز گفتههاشان در همه جا رواج میدارد و كتابهاشان را پیاپی چاپ كرده بدستها میدهند.
یك دستهی انبوه دیگری چنین میگویند : «این زمین كه هست بالای آن جهان بسیار بزرگتر دیگریست : بالای آن آسمانهاست كه هر آسمانی پر از ملیونها فرشته میباشد. بالای آسمانها نیز عرش خداست. خدا جهان را با دست فرشتگان راه میبرد».
اینان پیروان كیشها میباشند. بگمان اینان خدا كسانی را آفریده و برگزیده و دست در كارهای خود گردانیده و مردم میباید آنان را بشناسند و بپرستند و فراموش نكنند. این چیزیست كه در همهی كیشهاست. ولی هر یكی نامهای دیگری را بمیان میآورد و كسان دیگری را برگزیدگان و همبازان خدا میشمارد.
همهی اینها گفتگو از جهان و معنی زندگانیست : خراباتی آنچنان میفهمد ، و صوفی آنچنان میپندارد ، و سنی و شیعی و مسیحی و دیگر دینداران اینچنین میستایند. شما اینها را در برابر یكدیگر گزارده باهم بسنجید تا بدانید تا چه اندازه دور از همند.
اینها اندیشههاییست كه از قرنها در شرق و ایران رواج میداشته و سپس در قرنهای آخر دانشها در اروپا پیش رفته و آنها یك اندیشهی نوین بسیار دیگری بمیان آورده. چه آنها جهان را بیكبار برنگ دیگر میاندازد. از روی آنها جهان دستگاهیست خودكار ، همه چیزش از خودش ، از روی تئوری لاپلاس پیدایش یافته ، زمین و آفتاب و كرهها پدید آمده ، از روی فلسفهی داروین چهارپایان و آدمی و دیگر جانداران پیدا گردیدهاند ، هر چیزی از روی یك انگیزههایی روی میدهد ، كارها همه بهم پیوسته.
اینها هرگز نشانی از آسمانها و فرشتگان نمیدهند. از داستان آدم و حوا ناآگاهند. جهانی جز از اینجهان سَتَرسَندهی[=محسوسِ] مادی باور نمیدارند. نیازی بخدا و آفریدگار نمیبینند.
اینها زندگی را سراسر نبرد میدانند و جهان را نبردگاهی میشناسند. جدایی میانهی آدمی و دیگر جانوران نگزارده همه را بیك دیده میبینند. این هم معنای نوینی كه از اروپا رسیده و از آنها پاك جداست.
بدینسان چهار اندیشهی گوناگونی دربارهی جهان و معنی آن درمیانست. ما هنوز بدستههای گمنامی از باطنیان و یزیدیان[1] و علیاللهیان و دیگران كه هر یكی سخنان شگفت دیگری دربارهی جهان میدارند نپرداختیم و تنها دستههای بزرگ و بنام را شمردیم.
اندیشه دربارهی جهان و زندگانی ، در نهاد آدمی نهاده شده و چنانكه گفتیم یكی از جداییها میانهی این با چهارپایان همین میباشد. از آنسوی بنیاد زندگانی همین است. مردم تا ندانند جهان چیست و معنی آدمی چه میباشد راه زندگی را نخواهند شناخت ، و شما آن را ببینید كه در چنین زمینهی بسیار گرانمایه آن پراكندگی هست.
[1] : گفته میشود اینها همان ایزدیانند که در جنگ داعش در عراق بارها نامشان شنیده شد.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
بخش یکم بند دوازدهم
(تکهی 1 از 2)
🔶 جنگ را باید با بدیها كرد.
این جنگها كه در جهان است جز میوهی حرص و طمع و كینهتوزی نیست.
جز از خصلتهای پست حیوانی ناشی نمیشود.
این ملل برای چه میجنگند؟! برای چه از خرد پیروی نمیكنند؟!
آیا چه فرقی میان افراد و ملل است؟!
آیا وحشیگری نیست كه بیهیچ سببی خون میلیونها جوانان را میریزند؟!
آیا پستفطرتی نیست كه بر سر شهرها بمب و آتش میبارانند؟!
در راه كدام هدف بزرگی اینهمه آسیبها را میرسانند؟!
این مردانی كه جهان را با حرص و طمع و خونریزی راه میبرند نمیتوان ارزشمند داشت.
جنگ را باید با بدیها كرد ، با ستمگریها و تجاوزگریها كرد.
🔸🔸🔸
این جنگها كه در جهان است و هر چند سالی یك بار تازه میگردد جز حاصل حرص و طمع و انتقامجویی نیست. جز نتیجهی خصلتهای زشت نبوده جز در حد گلاویز شدن پلنگان و گرگان نمیباشد. این ملتها برای چه میجنگند؟! اگر دربارهی مرز یا چیز دیگری اختلاف دارند چرا آن را با قضاوت به پایان نمیرسانند؟! چرا پیروی از خرد نمیکنند؟! آیا چه فرقی بین افراد و ملتها میباشد؟! برای چه افراد باید اختلافات خودشان را با قضاوت به پایان رسانند ، ولی ملتها باید بزورآزمایی برخیزند و دست به توپ و تفنگ برند؟!
راستش آنست كه دولتهای بزرگ اروپا که در سایهی ساختن جنگافزارهای نوین بسیار ، خود را نیرومند دیده هر یكی به آرزوی فرمانروایی بجهان افتاده و میخواهد یگانه دولت بزرگی باشد كه كشورهای عقبماندهی شرقی را زیردست بگیرد و بكشورهای كوچك اروپایی تسلط یابد ، و چون چند دولت هستند که این آرزو را دارند ، از اینرو در میانهی آنها كشاكش پیدا میشود و كار بجنگ میانجامد.
از طرف دیگر در هر یكی از این كشورها دستههایی از جنگ سود میبرند : یك دسته صاحبان كارخانههایند كه از راه فروش اسلحه و مهمات و دیگر کالاهای مورد نیاز سود گزافی میبرند ، یك دسته سیاستگرانند كه در این كشاكش شهرت یافته و بنام میگردند ، یك دسته فرماندهان نظامیاند كه در هنگام جنگ به درجات بالاتری میرسند ، یك دسته جوانان هوسمندند كه از شعلهور شدن آتش جنگ میدان به خودنماییها و برتریفروشیها پیدا میکنند. اینست كه جنگ پیاپی پیش میآید و در هر بار آسیبهای بزرگی بجهان میرسد.
هرچه هست : باین جنگها نه نیازی هست و نه جهان سودی از آنها میبرد. کاری است سراپا زیان و خودش حاصل خصلتهای پست حیوانی.
آیا وحشیگری نیست كه در هر جنگی از این طرف و آن طرف خون ملیونها جوانان را بخاك ریخته داغ به دلهای مادرانشان میگذارند؟! آیا پستفطرتی نیست كه بر سر شهرها بمب میبارانند و زنان و بچگان بیگناه را با بدترین مرگی نابود میکنند؟! آیا در راه کدام مقصود این آسیبها را بجهان میرسانند؟! چه نتیجهای از این پستفطرتیها توقع دارند؟!
این مردانی که جهان را با طمعکاری و خونریزی راه میبرند نمیتوان ارزشمند بحساب آورد. اینان با رفتار خود انسانیت را از قدر و قیمت انداختهاند. اینان نوع آدمی را هرچه پستتر و ذلیلتر کردهاند.
اینان خود را حاکمان جهان میشناسند و چنین وانمود میكنند كه جهان را جز به این ترتیب راه نمیتوان برد و ما خوب میدانیم كه چون این گفتههای ما را بشنوند خواهند گفت : «اینها آرزوهای خامی است. اینها بجایی نمیرسد. انسانها از نخست چنین بودهاند و هستند». یا خواهند گفت : «شما بگویید ، مردمان که گوش نخواهند داد. زندگانی جنگ است».
چون میخواهند دست از طمعکاریها و هوسهای خود برندارند چنین بهانه خواهند آورد. اینان از آن کسانی هستند كه برای پستفطرتیهای خود فلسفه ازبر كردهاند. اینان نمیخواهند سعادت و آسایش جهان را در نظر بگیرند. نمیخواهند پیروی از خرد كنند. درپی خشنودی خدا نیستند. اینان میخواهند با هوسبازیهای خود همیشه جهانیان را گرفتار کنند. میخواهند دائم جهان را بآتش و خون بكشند. میخواهند در راه هوسهای خود میلیونها جوانان را چون غنچههای ناشكفته به روی زمین بریزند.
(بزبان عادی)
بخش یکم بند دوازدهم
(تکهی 1 از 2)
🔶 جنگ را باید با بدیها كرد.
این جنگها كه در جهان است جز میوهی حرص و طمع و كینهتوزی نیست.
جز از خصلتهای پست حیوانی ناشی نمیشود.
این ملل برای چه میجنگند؟! برای چه از خرد پیروی نمیكنند؟!
آیا چه فرقی میان افراد و ملل است؟!
آیا وحشیگری نیست كه بیهیچ سببی خون میلیونها جوانان را میریزند؟!
آیا پستفطرتی نیست كه بر سر شهرها بمب و آتش میبارانند؟!
در راه كدام هدف بزرگی اینهمه آسیبها را میرسانند؟!
این مردانی كه جهان را با حرص و طمع و خونریزی راه میبرند نمیتوان ارزشمند داشت.
جنگ را باید با بدیها كرد ، با ستمگریها و تجاوزگریها كرد.
🔸🔸🔸
این جنگها كه در جهان است و هر چند سالی یك بار تازه میگردد جز حاصل حرص و طمع و انتقامجویی نیست. جز نتیجهی خصلتهای زشت نبوده جز در حد گلاویز شدن پلنگان و گرگان نمیباشد. این ملتها برای چه میجنگند؟! اگر دربارهی مرز یا چیز دیگری اختلاف دارند چرا آن را با قضاوت به پایان نمیرسانند؟! چرا پیروی از خرد نمیکنند؟! آیا چه فرقی بین افراد و ملتها میباشد؟! برای چه افراد باید اختلافات خودشان را با قضاوت به پایان رسانند ، ولی ملتها باید بزورآزمایی برخیزند و دست به توپ و تفنگ برند؟!
راستش آنست كه دولتهای بزرگ اروپا که در سایهی ساختن جنگافزارهای نوین بسیار ، خود را نیرومند دیده هر یكی به آرزوی فرمانروایی بجهان افتاده و میخواهد یگانه دولت بزرگی باشد كه كشورهای عقبماندهی شرقی را زیردست بگیرد و بكشورهای كوچك اروپایی تسلط یابد ، و چون چند دولت هستند که این آرزو را دارند ، از اینرو در میانهی آنها كشاكش پیدا میشود و كار بجنگ میانجامد.
از طرف دیگر در هر یكی از این كشورها دستههایی از جنگ سود میبرند : یك دسته صاحبان كارخانههایند كه از راه فروش اسلحه و مهمات و دیگر کالاهای مورد نیاز سود گزافی میبرند ، یك دسته سیاستگرانند كه در این كشاكش شهرت یافته و بنام میگردند ، یك دسته فرماندهان نظامیاند كه در هنگام جنگ به درجات بالاتری میرسند ، یك دسته جوانان هوسمندند كه از شعلهور شدن آتش جنگ میدان به خودنماییها و برتریفروشیها پیدا میکنند. اینست كه جنگ پیاپی پیش میآید و در هر بار آسیبهای بزرگی بجهان میرسد.
هرچه هست : باین جنگها نه نیازی هست و نه جهان سودی از آنها میبرد. کاری است سراپا زیان و خودش حاصل خصلتهای پست حیوانی.
آیا وحشیگری نیست كه در هر جنگی از این طرف و آن طرف خون ملیونها جوانان را بخاك ریخته داغ به دلهای مادرانشان میگذارند؟! آیا پستفطرتی نیست كه بر سر شهرها بمب میبارانند و زنان و بچگان بیگناه را با بدترین مرگی نابود میکنند؟! آیا در راه کدام مقصود این آسیبها را بجهان میرسانند؟! چه نتیجهای از این پستفطرتیها توقع دارند؟!
این مردانی که جهان را با طمعکاری و خونریزی راه میبرند نمیتوان ارزشمند بحساب آورد. اینان با رفتار خود انسانیت را از قدر و قیمت انداختهاند. اینان نوع آدمی را هرچه پستتر و ذلیلتر کردهاند.
اینان خود را حاکمان جهان میشناسند و چنین وانمود میكنند كه جهان را جز به این ترتیب راه نمیتوان برد و ما خوب میدانیم كه چون این گفتههای ما را بشنوند خواهند گفت : «اینها آرزوهای خامی است. اینها بجایی نمیرسد. انسانها از نخست چنین بودهاند و هستند». یا خواهند گفت : «شما بگویید ، مردمان که گوش نخواهند داد. زندگانی جنگ است».
چون میخواهند دست از طمعکاریها و هوسهای خود برندارند چنین بهانه خواهند آورد. اینان از آن کسانی هستند كه برای پستفطرتیهای خود فلسفه ازبر كردهاند. اینان نمیخواهند سعادت و آسایش جهان را در نظر بگیرند. نمیخواهند پیروی از خرد كنند. درپی خشنودی خدا نیستند. اینان میخواهند با هوسبازیهای خود همیشه جهانیان را گرفتار کنند. میخواهند دائم جهان را بآتش و خون بكشند. میخواهند در راه هوسهای خود میلیونها جوانان را چون غنچههای ناشكفته به روی زمین بریزند.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 1ـ این سازمان چگونه پدید آمده؟.. (تکهی 9)
بیگمان پدید آوردن این منشور آتلانتیک و بنیاد سیاست آینده گردانیدن آن ، یکی از وسایلی بود که بفیروزی انگلیس و همدستان او یاوری کرد. تودههای ناتوان در اروپا و دیگر جاها که استقلال خود را در خطر «نظم نوین» آلمانیها میدیدند ناچاری بود که شنیدن این نویدهای دادگرانه از انگلیس و همدستانش در آنان مؤثر افتد. ناچاری بود که کفهی سیاست انگلیس سنگینتر گردد.
کسانی میگویند : انگلیسها آن منشور را ریاکارانه پدید آوردند ، مقصودشان فریب دادن مردمان جهان بود. میگویند : سفر روزولت و چرچیل بمیان اقیانوس و پدید آوردن این هشت مادّه هنگامی بود که آهنگ حمله بایران داشتند و آن منشور را بیرون دادند که از زشتی آن رفتار ستمگرانهی خود بکاهند و کمتر مورد اعتراض و ایراد باشند.
میگویم : کار نیک را اگر ریاکارانه هم کنند نیکست. مقصود آنست که دولتهای توانا از اندیشهی زورورزی با تودههای ناتوان درگذرند. اکنون اگر این کار را از روی فهم و بینش و از راه دلبستگی به نیکوکاری انجام دادند بسیار نیکست. بگفتهی آخوندها «نور علی نور» خواهد بود. آمدیم که ریاکارانه و رُویهسازانه[=ظاهرسازانه] بود پیداست که نیکی کار از میان نخواهد رفت. کارِ نیکست اگرچه کنندهاش نیکخواه نبوده.
هرچه بود چون وضع جنگ از نیمههای آن تغییر یافته روشن گردید که فیروزی بهرهی انگلیس و همدستان او شده رشتهی کارهای جهان در آینده بدست آنان خواهد افتاد در نقشهکشی برای آینده جدیت بیشتر کردند و در آخرهای اوت 1943 نمایندگان چهار دولت بزرگ همدست ـ آمریکا و انگلیس و چین[1] و شوروی ـ در یکی از شهرهای آمریکا (دومبارتناکس [Dumbarton Oaks]) گرد آمده برای آینده گفتگوهایی کردند و پس از نشستهایی که یک ماه و نیم امتداد داشت زمینهای پدید آوردند که بنام «طرح پیشنهادی دومبارتناکس» شناخته شده و چون آن طرح همانست که با تغییرهای کمی میثاق سازمان ملل متفق گردیده و ما از آن سخن خواهیم راند آن طرح را در اینجا نمیآوریم و بگفتگویی دربارهاش نیاز نمیبینیم.
بدینسان گامها یکی پس از دیگری برداشته میشد تا همین امسال که جنگ با آلمان آخرین روزهای خود را میپیمود و پایان آن بسیار نزدیک شده بود از روی دعوت دولتهای پیشگام ، نمایندگان از همهی دولتهای همدست ، از هر سوی جهان ، رو به سانفرانسیسکو آوردند و در آنجا یک کنفرانس بسیار بزرگ تاریخی برپا گردیده پس از نُه هفته گفتگو و سخنرانیها ، بهمدستی پنجاه و چند دولت میثاق سازمان ملل متفق بامضاء رسیده زمینه برای پیدایش یک انجمن همهجهانی بزرگ آماده گردید.
کنفرانس سانفرانسیسکو بسیار تماشایی بود. برگزیدهترین مردان سیاسی از پنجاه و چند کشور با زبردستترین و بافهمترین کارشناسان خود در یک شهر گرد آمده برای آیندهی جهان طرحی میریختند. هزارها کسان بعنوان خبرنگاری یا بعنوان تماشا رو بآنجا نهاده بودند. در همان روزها که این کنفرانس نشستها برپا میکرد جنگ اروپا با آلمان نیز پایان پذیرفت و در همه جا جشنها برپا گردید.
پس از آن کاری نماند جز آنکه دولتها نمایندگان برای شرکت در دورهی نخست مجمع عمومی سازمان ملل متفق برگزینند و بلندن که نشستهای این دوره در آنجا خواستی بود روانه گردانند ، و چون این کار نیز انجام گرفت بدانسان که گفتم «سازمان ملل متفق» یا جامعهی ملل نوین در پایتخت انگلیس گشایش یافته از روز دهم ژانویهی 1946 (20 دیماه 1324) رسمی بکار پرداخت.
این بود خلاصهای از تاریخچهی این سازمان بزرگ همهجهانی.
[1] : خواست از چین کشور «جمهوری چین» میباشد. در آن هنگام هنوز انقلاب کمونیستی در آنجا به نتیجه نرسیده و چین کنونی یا «جمهوری تودهای چین» برپا نگردیده بود.
🔸 1ـ این سازمان چگونه پدید آمده؟.. (تکهی 9)
بیگمان پدید آوردن این منشور آتلانتیک و بنیاد سیاست آینده گردانیدن آن ، یکی از وسایلی بود که بفیروزی انگلیس و همدستان او یاوری کرد. تودههای ناتوان در اروپا و دیگر جاها که استقلال خود را در خطر «نظم نوین» آلمانیها میدیدند ناچاری بود که شنیدن این نویدهای دادگرانه از انگلیس و همدستانش در آنان مؤثر افتد. ناچاری بود که کفهی سیاست انگلیس سنگینتر گردد.
کسانی میگویند : انگلیسها آن منشور را ریاکارانه پدید آوردند ، مقصودشان فریب دادن مردمان جهان بود. میگویند : سفر روزولت و چرچیل بمیان اقیانوس و پدید آوردن این هشت مادّه هنگامی بود که آهنگ حمله بایران داشتند و آن منشور را بیرون دادند که از زشتی آن رفتار ستمگرانهی خود بکاهند و کمتر مورد اعتراض و ایراد باشند.
میگویم : کار نیک را اگر ریاکارانه هم کنند نیکست. مقصود آنست که دولتهای توانا از اندیشهی زورورزی با تودههای ناتوان درگذرند. اکنون اگر این کار را از روی فهم و بینش و از راه دلبستگی به نیکوکاری انجام دادند بسیار نیکست. بگفتهی آخوندها «نور علی نور» خواهد بود. آمدیم که ریاکارانه و رُویهسازانه[=ظاهرسازانه] بود پیداست که نیکی کار از میان نخواهد رفت. کارِ نیکست اگرچه کنندهاش نیکخواه نبوده.
هرچه بود چون وضع جنگ از نیمههای آن تغییر یافته روشن گردید که فیروزی بهرهی انگلیس و همدستان او شده رشتهی کارهای جهان در آینده بدست آنان خواهد افتاد در نقشهکشی برای آینده جدیت بیشتر کردند و در آخرهای اوت 1943 نمایندگان چهار دولت بزرگ همدست ـ آمریکا و انگلیس و چین[1] و شوروی ـ در یکی از شهرهای آمریکا (دومبارتناکس [Dumbarton Oaks]) گرد آمده برای آینده گفتگوهایی کردند و پس از نشستهایی که یک ماه و نیم امتداد داشت زمینهای پدید آوردند که بنام «طرح پیشنهادی دومبارتناکس» شناخته شده و چون آن طرح همانست که با تغییرهای کمی میثاق سازمان ملل متفق گردیده و ما از آن سخن خواهیم راند آن طرح را در اینجا نمیآوریم و بگفتگویی دربارهاش نیاز نمیبینیم.
بدینسان گامها یکی پس از دیگری برداشته میشد تا همین امسال که جنگ با آلمان آخرین روزهای خود را میپیمود و پایان آن بسیار نزدیک شده بود از روی دعوت دولتهای پیشگام ، نمایندگان از همهی دولتهای همدست ، از هر سوی جهان ، رو به سانفرانسیسکو آوردند و در آنجا یک کنفرانس بسیار بزرگ تاریخی برپا گردیده پس از نُه هفته گفتگو و سخنرانیها ، بهمدستی پنجاه و چند دولت میثاق سازمان ملل متفق بامضاء رسیده زمینه برای پیدایش یک انجمن همهجهانی بزرگ آماده گردید.
کنفرانس سانفرانسیسکو بسیار تماشایی بود. برگزیدهترین مردان سیاسی از پنجاه و چند کشور با زبردستترین و بافهمترین کارشناسان خود در یک شهر گرد آمده برای آیندهی جهان طرحی میریختند. هزارها کسان بعنوان خبرنگاری یا بعنوان تماشا رو بآنجا نهاده بودند. در همان روزها که این کنفرانس نشستها برپا میکرد جنگ اروپا با آلمان نیز پایان پذیرفت و در همه جا جشنها برپا گردید.
پس از آن کاری نماند جز آنکه دولتها نمایندگان برای شرکت در دورهی نخست مجمع عمومی سازمان ملل متفق برگزینند و بلندن که نشستهای این دوره در آنجا خواستی بود روانه گردانند ، و چون این کار نیز انجام گرفت بدانسان که گفتم «سازمان ملل متفق» یا جامعهی ملل نوین در پایتخت انگلیس گشایش یافته از روز دهم ژانویهی 1946 (20 دیماه 1324) رسمی بکار پرداخت.
این بود خلاصهای از تاریخچهی این سازمان بزرگ همهجهانی.
[1] : خواست از چین کشور «جمهوری چین» میباشد. در آن هنگام هنوز انقلاب کمونیستی در آنجا به نتیجه نرسیده و چین کنونی یا «جمهوری تودهای چین» برپا نگردیده بود.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هفتادوچهارم)
🔶 به آقای ناصر اعتمادی سرودی
(بخش یک از یک)
خواهش میكنم اگر حرف حسابی دارید بنویسید و به ادارهی پرچم بفرستید من قول میدهم زودتر و بهتر از روزنامهی «استوار قم» 1 چاپ خواهند كرد.
بازی موش و گربه چرا؟! در گوشهای تاریك و سیاه پناه بردن و بروشنایی سنگ پراندن چرا؟ مرد و مردانه باش؟ جلو بیا حرفی بزن و جوابی بشنو.
آبادان ـ ع : ع
🔸پرچم : دیروز پاسخی را كه آقای شیشهگر بناصر اعتمادی بهائی داده بود بچاپ رسانیدیم. این پاسخ را هم آقای عیلامی داده. آری آقای ناصر سرودی ، ما بكیش بهائی ایرادهای بسیاری داریم و خود آرزومندیم كه یك بهائی با ما روبرو شود و بایرادهای ما پاسخ دهد. اكنون كه شما بجنگ پرچم برخاستهاید بهتر است به پرسشهای ما پاسخ دهید ـ پاسخ دهید تا بدانیم كیشتان راستست. در پایین چند پرسش را مینویسم :
🔸1) سید باب بسخنان مُهملی كه معنی ندارد پرداخته ، از قبیل «بسمالله الفرید الفراد ذیالافراد الفرود ....» اینها برای چه بوده؟!.. چرا یك مرد خدایی مهمل گوید؟.
🔸2) ازو در تبریز هرچه پرسیدند گفت نمیدانم و سپس چون چوب خورد از دعوی خود برگشت و توبهنامه نوشت كه این توبهنامه را میرزاابوالفضل گلپایگانی با دستور عبدالبهاء نشر كرده و چنین گفته میشود كه نسخهی اصل آن در كتابخانهی مجلس است ـ آیا اینها دلیل دروغگویی او نیست؟!.
🔸3) سید باب برخاسته كتاب و شریعت آورد ولی سیزده سال نگذشت كه بهاءالله برخاسته آنها را لغو نمود و خود شریعت و كتاب دیگری آورد. آیا در سیزده سال هم شریعت دیگر میگردد؟!.
🔸4) باب و بهاء هر دو از میان ایرانیان برخاسته بودند ، پس چرا بعربی پرداختند و بتقلید قرآن آیهبافی كردند؟!. مگر وحی جز با زبان عربی نتواند بود؟!.
🔸5) باب و بهاء هر دو عربی را نمیدانستند و اینست غلطهای بسیاری در گفتههای آنهاست. آیا این ایرادی به آنها نیست؟!.. آیا باور كردنیست كه خدا كسی را برانگیزد و باری یك زبان درستی باو ندهد؟!.
🔸6) یك برانگیخته چون برمیخیزد باید بگمراهیهای زمان خود پردازد و با آنها نبرد كند و مردمان را از حقایق آگاه گرداند. چنانكه پیغمبر اسلام چون گمراهی زمان او بتپرستی بود بآن پرداخت و نبرد كرد تا برانداخت. گمراهی زمان باب و بهاء فلسفهی یونان و صوفیگری و باطنیگری و علیاللهیگری و دیگر كیشهای گوناگون بوده. بكدام یكی پرداختهاند؟! بكدام یكی پاسخ دادهاند؟. آیا جز از آنست كه خودشان گرفتار همان گمراهیها بودهاند؟! بهاءالله از صوفیگری ، از فلسفه ، از شیعیگری ، از باطنیگری استفاده میكند ، و در واقع گمراهیهای كهن را درهم آمیخته یك گمراهی نوین پدید میآورد. به هر حال میپرسم بهاءالله یا باب كه بكمترین گمراهی مردمان پاسخی نمیتوانستند و جز «دعوی» كالایی و جز عربیبافیهای غلط هنری نداشتند برای چه خدا آنها را برانگیخته بود؟! كارهای خدا كه بیهوده نتواند بود.
🔸7) بهاءالله دعوای خدایی كرده ، بگویید ببینیم این دعوا چه معنایی داشته؟!.. یك مرد ناتوانی كه همچون دیگران بیاختیار باین جهان آمده و بیاختیار رفته چگونه خدا بود؟!..
شما اگر مرد بافهم و خردی هستید و درپی حقایق میباشید یا باینها پاسخ دهید و یا از گمراهی خود (و همچنین از بیفرهنگی) پشیمان گردیده براه راست درآیید.
شما بمن ایراد گرفتهاید كه چرا وكالت مختاری را پذیرفتهام. خشنودم كه چون هیچ ایرادی نتوانستهاید ، باین ایراد پرداختهاید. ولی بدانید كه وكالت پیشهی منست. و من از آن راه نان میخورم. من از خدا درخواست كردهام كه تا زندهام جز از دسترنج خود زندگی ننمایم. من بهاءالله نیستم كه دعوای خدایی كنم ولی روزی از دست بندگان خورم. این مایهی سرفرازی منست كه بااینهمه گرفتاریها از پیشهی خود دست برنمیدارم و نان از این راه میخورم.
اما داستان مختاری شما را این نافهمی بس كه از دور ایستادهای و بیآنكه از چگونگی آگاه باشی دخالت در موضوع میكنی. تو چه دانستی كه داستان مختاری چه بود؟!.. چه نتیجه از آن میخواستند؟!.. چه دانستی كه من و دو سه تن دیگری از وكیلان چه كاری را در آن محاكمه انجام دادیم؟!..
(پرچم روزانه شمارهی 237 )
1 : روزنامهی استوار قم در زمان رضاشاه (1314) آغاز بكار كرده و گفتارهایی در زمینهی كیش شیعی چاپ میكرده. علیاكبر حكمیزاده (نویسندهی كتاب اسرار هزار ساله) نیز كه منتقد ملایان بوده در آن گفتارهایی مینوشته. این روزنامه با داشتن دعوی مسلمانی ، در سال1321 و با میدانیابی ملایان گفتارهای بهائیان را چاپ میكند! این نشانیست از «استواری» و پابندی آن روزنامه به مرامش.
🔶 به آقای ناصر اعتمادی سرودی
(بخش یک از یک)
خواهش میكنم اگر حرف حسابی دارید بنویسید و به ادارهی پرچم بفرستید من قول میدهم زودتر و بهتر از روزنامهی «استوار قم» 1 چاپ خواهند كرد.
بازی موش و گربه چرا؟! در گوشهای تاریك و سیاه پناه بردن و بروشنایی سنگ پراندن چرا؟ مرد و مردانه باش؟ جلو بیا حرفی بزن و جوابی بشنو.
آبادان ـ ع : ع
🔸پرچم : دیروز پاسخی را كه آقای شیشهگر بناصر اعتمادی بهائی داده بود بچاپ رسانیدیم. این پاسخ را هم آقای عیلامی داده. آری آقای ناصر سرودی ، ما بكیش بهائی ایرادهای بسیاری داریم و خود آرزومندیم كه یك بهائی با ما روبرو شود و بایرادهای ما پاسخ دهد. اكنون كه شما بجنگ پرچم برخاستهاید بهتر است به پرسشهای ما پاسخ دهید ـ پاسخ دهید تا بدانیم كیشتان راستست. در پایین چند پرسش را مینویسم :
🔸1) سید باب بسخنان مُهملی كه معنی ندارد پرداخته ، از قبیل «بسمالله الفرید الفراد ذیالافراد الفرود ....» اینها برای چه بوده؟!.. چرا یك مرد خدایی مهمل گوید؟.
🔸2) ازو در تبریز هرچه پرسیدند گفت نمیدانم و سپس چون چوب خورد از دعوی خود برگشت و توبهنامه نوشت كه این توبهنامه را میرزاابوالفضل گلپایگانی با دستور عبدالبهاء نشر كرده و چنین گفته میشود كه نسخهی اصل آن در كتابخانهی مجلس است ـ آیا اینها دلیل دروغگویی او نیست؟!.
🔸3) سید باب برخاسته كتاب و شریعت آورد ولی سیزده سال نگذشت كه بهاءالله برخاسته آنها را لغو نمود و خود شریعت و كتاب دیگری آورد. آیا در سیزده سال هم شریعت دیگر میگردد؟!.
🔸4) باب و بهاء هر دو از میان ایرانیان برخاسته بودند ، پس چرا بعربی پرداختند و بتقلید قرآن آیهبافی كردند؟!. مگر وحی جز با زبان عربی نتواند بود؟!.
🔸5) باب و بهاء هر دو عربی را نمیدانستند و اینست غلطهای بسیاری در گفتههای آنهاست. آیا این ایرادی به آنها نیست؟!.. آیا باور كردنیست كه خدا كسی را برانگیزد و باری یك زبان درستی باو ندهد؟!.
🔸6) یك برانگیخته چون برمیخیزد باید بگمراهیهای زمان خود پردازد و با آنها نبرد كند و مردمان را از حقایق آگاه گرداند. چنانكه پیغمبر اسلام چون گمراهی زمان او بتپرستی بود بآن پرداخت و نبرد كرد تا برانداخت. گمراهی زمان باب و بهاء فلسفهی یونان و صوفیگری و باطنیگری و علیاللهیگری و دیگر كیشهای گوناگون بوده. بكدام یكی پرداختهاند؟! بكدام یكی پاسخ دادهاند؟. آیا جز از آنست كه خودشان گرفتار همان گمراهیها بودهاند؟! بهاءالله از صوفیگری ، از فلسفه ، از شیعیگری ، از باطنیگری استفاده میكند ، و در واقع گمراهیهای كهن را درهم آمیخته یك گمراهی نوین پدید میآورد. به هر حال میپرسم بهاءالله یا باب كه بكمترین گمراهی مردمان پاسخی نمیتوانستند و جز «دعوی» كالایی و جز عربیبافیهای غلط هنری نداشتند برای چه خدا آنها را برانگیخته بود؟! كارهای خدا كه بیهوده نتواند بود.
🔸7) بهاءالله دعوای خدایی كرده ، بگویید ببینیم این دعوا چه معنایی داشته؟!.. یك مرد ناتوانی كه همچون دیگران بیاختیار باین جهان آمده و بیاختیار رفته چگونه خدا بود؟!..
شما اگر مرد بافهم و خردی هستید و درپی حقایق میباشید یا باینها پاسخ دهید و یا از گمراهی خود (و همچنین از بیفرهنگی) پشیمان گردیده براه راست درآیید.
شما بمن ایراد گرفتهاید كه چرا وكالت مختاری را پذیرفتهام. خشنودم كه چون هیچ ایرادی نتوانستهاید ، باین ایراد پرداختهاید. ولی بدانید كه وكالت پیشهی منست. و من از آن راه نان میخورم. من از خدا درخواست كردهام كه تا زندهام جز از دسترنج خود زندگی ننمایم. من بهاءالله نیستم كه دعوای خدایی كنم ولی روزی از دست بندگان خورم. این مایهی سرفرازی منست كه بااینهمه گرفتاریها از پیشهی خود دست برنمیدارم و نان از این راه میخورم.
اما داستان مختاری شما را این نافهمی بس كه از دور ایستادهای و بیآنكه از چگونگی آگاه باشی دخالت در موضوع میكنی. تو چه دانستی كه داستان مختاری چه بود؟!.. چه نتیجه از آن میخواستند؟!.. چه دانستی كه من و دو سه تن دیگری از وكیلان چه كاری را در آن محاكمه انجام دادیم؟!..
(پرچم روزانه شمارهی 237 )
1 : روزنامهی استوار قم در زمان رضاشاه (1314) آغاز بكار كرده و گفتارهایی در زمینهی كیش شیعی چاپ میكرده. علیاكبر حكمیزاده (نویسندهی كتاب اسرار هزار ساله) نیز كه منتقد ملایان بوده در آن گفتارهایی مینوشته. این روزنامه با داشتن دعوی مسلمانی ، در سال1321 و با میدانیابی ملایان گفتارهای بهائیان را چاپ میكند! این نشانیست از «استواری» و پابندی آن روزنامه به مرامش.
به خامهی قدریهی پرمون
ایشان [شادروان دکتر شفایی] در بیستم اسفند ماه سال ۱۲۸۲ هجری شمسی در اوز فارس متولد شدند. در سالهای اولیه زندگانیاش مختصری سواد در مکتب آموختند و سپس در سن ۱۳ سالگی به همراه یکی از دوستان پدرشان عازم بمبئی میشوند.
در آنجا به مدت چند سال در یکی از مدارس خصوصی انگلیسی مشغول به تحصیل می شوند. سپس در یک تجارتخانه که متعلق به یکی از تجار ایرانی الااصل به نام مرحوم حاج محمدعلی زینعلی بوده است استخدام میشوند. در این مکان زبان عربی را نیز می آموزند. سپس برای فروش مروارید به اتفاق ایشان عازم فرانسه میگردند.
در پاریس با زنی مواجه میشوند که روی بازویش لکهی خون دیده میشده. در خصوص لکه خون از همراهشان پرس و جو میکنند و در این زمان بوده که با مفهوم واکسینه کردن در برابر بیماری آبله آشنا میشوند. از آنجایی که این بیماری در لارستان همه ساله تلفات جانی و چشمی فراوانی به همراه داشته، ایشان بی درنگ به این فکر میافتند که چرا تا کنون همشهریانش از این موهبت عظیم بیبهره ماندهاند!!
نقل قولی زیبا از ایشان: «تا به امروز پی به این واقعیت برده ام که مزیت انسان بودن در این است که می تواند به هم نوع خود خدمت کند». با چنین انگیزه و دیدگاهی شروع به کسب اطلاعاتی در این زمینه میکند و مصمم میگردد که به هر نحو ممکن این موهبت را برای همشهریانش به ارمغان آورد.
این میشود که در بازگشت به هند با کوشش و تلاش به موسسهی واکسن سازی بمبئی راه مییابند و چگونگی تهیه مایع آبله از گوساله و تلقیح آن به انسان را به طور علمی و عملی میآموزند. سپس با گرفتن مقداری مایع تازه در سال ۱۳۰۵ به اوز بازمیگردند. در آنجا علی رغم نبود هر گونه امکاناتی ، آبله کوبی را در آن منطقه رایج و هزاران نفر را از این بیماری شوم نجات میدهند.
سپس با مشاهده موارد زیادی از نابینایی و دیگر بیماریهای چشمی به هند بازمیگردند و در آنجا به مدت چندین سال به طور اختصاصی در رشتهی چشمپزشکی و زیر نظر جراحان برجسته در این زمینه به کسب علم و مهارت در این خصوص میپردازند. سپس مجددا به لارستان بازگشته و از آن پس به درمان بیماران چشمی همت میگمارند.
به نقل از ایشان : «ابتدا با چه مشکلات و ناهمواریها و کارشکنیها روبرو شدم که همه را با توفیق الهی پشت سر گذاردم ، چنانچه همه میدانند که تا به امروز صدها نابینا را بینا و هزارها نفر را از بیماریهای مختلف چشمی نجات دادم و میتوانم بگویم مرض تراخم را که در لارستان عمومیت داشته با دقت و کوشش من تقریباً ریشه کن شده است. در پایان از اینکه تا به امروز توانستهام در حد توانایی خود به جامعه خدمتی انجام دهم از پروردگار خود شکر گزارم و امیدوارم که در پیشگاه کبریاییاش شرمنده و سرافکنده نباشم».
ایشان [شادروان دکتر شفایی] در بیستم اسفند ماه سال ۱۲۸۲ هجری شمسی در اوز فارس متولد شدند. در سالهای اولیه زندگانیاش مختصری سواد در مکتب آموختند و سپس در سن ۱۳ سالگی به همراه یکی از دوستان پدرشان عازم بمبئی میشوند.
در آنجا به مدت چند سال در یکی از مدارس خصوصی انگلیسی مشغول به تحصیل می شوند. سپس در یک تجارتخانه که متعلق به یکی از تجار ایرانی الااصل به نام مرحوم حاج محمدعلی زینعلی بوده است استخدام میشوند. در این مکان زبان عربی را نیز می آموزند. سپس برای فروش مروارید به اتفاق ایشان عازم فرانسه میگردند.
در پاریس با زنی مواجه میشوند که روی بازویش لکهی خون دیده میشده. در خصوص لکه خون از همراهشان پرس و جو میکنند و در این زمان بوده که با مفهوم واکسینه کردن در برابر بیماری آبله آشنا میشوند. از آنجایی که این بیماری در لارستان همه ساله تلفات جانی و چشمی فراوانی به همراه داشته، ایشان بی درنگ به این فکر میافتند که چرا تا کنون همشهریانش از این موهبت عظیم بیبهره ماندهاند!!
نقل قولی زیبا از ایشان: «تا به امروز پی به این واقعیت برده ام که مزیت انسان بودن در این است که می تواند به هم نوع خود خدمت کند». با چنین انگیزه و دیدگاهی شروع به کسب اطلاعاتی در این زمینه میکند و مصمم میگردد که به هر نحو ممکن این موهبت را برای همشهریانش به ارمغان آورد.
این میشود که در بازگشت به هند با کوشش و تلاش به موسسهی واکسن سازی بمبئی راه مییابند و چگونگی تهیه مایع آبله از گوساله و تلقیح آن به انسان را به طور علمی و عملی میآموزند. سپس با گرفتن مقداری مایع تازه در سال ۱۳۰۵ به اوز بازمیگردند. در آنجا علی رغم نبود هر گونه امکاناتی ، آبله کوبی را در آن منطقه رایج و هزاران نفر را از این بیماری شوم نجات میدهند.
سپس با مشاهده موارد زیادی از نابینایی و دیگر بیماریهای چشمی به هند بازمیگردند و در آنجا به مدت چندین سال به طور اختصاصی در رشتهی چشمپزشکی و زیر نظر جراحان برجسته در این زمینه به کسب علم و مهارت در این خصوص میپردازند. سپس مجددا به لارستان بازگشته و از آن پس به درمان بیماران چشمی همت میگمارند.
به نقل از ایشان : «ابتدا با چه مشکلات و ناهمواریها و کارشکنیها روبرو شدم که همه را با توفیق الهی پشت سر گذاردم ، چنانچه همه میدانند که تا به امروز صدها نابینا را بینا و هزارها نفر را از بیماریهای مختلف چشمی نجات دادم و میتوانم بگویم مرض تراخم را که در لارستان عمومیت داشته با دقت و کوشش من تقریباً ریشه کن شده است. در پایان از اینکه تا به امروز توانستهام در حد توانایی خود به جامعه خدمتی انجام دهم از پروردگار خود شکر گزارم و امیدوارم که در پیشگاه کبریاییاش شرمنده و سرافکنده نباشم».
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 3 از بخش هشتم
🔶 یک بار دیگر
آیا شنیدهها و خواندهها بر رفتارها بیتأثیر است؟! ـ 1
میدانم كسانی خواهند گفت : آنچه خراباتیان و صوفیان یا دیگران گفتهاند فلسفه است ، چه پیوستگی بزندگانی میدارد؟!.. میگویم : شما هر نامی كه میگزارید بگزارید ، سخنانیست در پیرامون جهان و زندگانی كه كسانی گفتهاند و قرنها دستههای انبوهی بكار بستهاند ، و صدها كتاب دربارهی آنها نوشته شده و بسیار شناخته گردیده و در مغزها جا گرفته. اكنون هم باز دستهای آنها را بكار میبندند ، و دیگران كه نام صوفی یا خراباتی بروی خود نمیدارند ، از گفتههای آنها آگاه هستند و گوشهاشان آشنا بآنهاست ، و ناگزیر در كردار و رفتارشان كارگر میباشد.
شما یك سخنی را كه میشنوید و به دل میسپارید ، چه خود خواهید و چه نخواهید ، در رفتار و گفتار شما كارگر باشد. كسی اگر چند بار پای هنگامهی درویشی ایستد و گوش بسخنان او دهد ، و یا چند شب بسینما رفته برفتار و گفتار بازیگران تماشا كند ، اینها درو بیهَنایش نباشد ، چه رسد بسخنانی كه با ستایش و آب و تاب سروده شود و گاهی بشعر و هنگامی به نثر بگوشها خورد و صدها كتابها در پیرامون آنها نوشته گردد و در دستها باشد.
مرا شگفتی از نام «فلسفه» است. خدا میداند كه این نام چه آسیبها بشرق و شرقیان رسانیده و در زیر پردهی این عنوان چه بدآموزیها پا گرفته. همین داستان بهترین گواه است : یك رشته آموزاكهای زهرناك را درمیان توده رواج میدهند و مغزهای آنان را آشفته گردانیده و خونهاشان را از جوش میاندازند و تنها دستاویزشان آنست كه «فلسفه» است.
یكی بپرسد : خواستتان چیست؟!.. مردم از این سخنان چه بیاموزند و چه سودی بردارند؟.. اگر اینها برای آنست كه مردم یاد گیرند و بكار بندند ، پس گفتن آنكه : «اینها فلسفه است و بزندگی چه ربط دارد؟..» بهر چیست؟!.. اگر برای یاد گرفتن و بكار بستن نیست پس چرا رواج میدهید؟!..
یك گروهی را نادانی بدتر از این چه باشد كه زیان رواج دادن اینها را درنیابند. داستان اینان داستان آن نافهمی است كه خوراكهای زیانآور گوناگونی را بخورد و اگر كسی ایراد گرفت كه این خوراكها زیانآور است بگوید : «اینها «دسر» است من میخورم ، چه ربط بخوراك دارد؟!..» و به همان نام «دسر» بس كرده و این نفهمد كه كسی هر چیزی را كه از گلویش پایین برد بمعدهاش رود و آنچه بایستی كُند كُند ، و تنها یك نام «دسر» جلو را نگیرد.
مانند همین سخن را پیروان كیشها میگویند. ما چون داستان امامان و امامزادگان و زیارت و مانند اینها را ایراد گرفته میگوییم : اینها شما را از زندگی بازمیدارد ، زبان باز كرده میگویند : «اینها مذهب ماست ، چه ربط بزندگانی دارد؟!..».
شما اگر نیك اندیشید امروز سرچشمهی همهی رفتار و كردار مردم ، این اندیشههای پراكندهی گوناگونست كه خراباتیان و صوفیان و كیشها پدید آوردهاند و یا از اروپاییان رسیده ، و مایهی گرفتاریها نیز همینهاست.
اینها چون چند رشتهی ناسازگار هم ، بیكدیگر آمیخته همگی سست گردیده ، ولی بیكاره نشده. مثلاً این آموزاك صوفیان كه میگویند جهانِ مادی پست است و بآدمی نزیبد كه سر بآن پایین آورد ، چون با آموزاكهای مادیگری بهم رسیده ناچار سست گردیده و امروز آن را نیروی این نیست كه گروهی را بخانقاهها كشد و بچلهنشینی و سختیكشی وادارد. ولی از اینسو در دلها هست و اگر روزی كمكی بآن رسید كار خود را خواهد كرد. مثلاً اگر دشمنی رخ نمود و بجانبازی نیاز افتاد در آن هنگام است كه دوستاری جان و آن آموزاك سست و كهن دست بهم داده باو چنین یاد خواهند داد : «اینجهان پست مادی بآن نیرزد كه آدمی در راه آن با همجنسان خود جنگ كند و خون ریزد. این زندگی پنج روز است هر طور باشد میگذرد ...» باین بهانه از جانبازی بازخواهد ایستاد. این یك مَثَل است و صد مانند آن توان پیدا كرد.
👇
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 3 از بخش هشتم
🔶 یک بار دیگر
آیا شنیدهها و خواندهها بر رفتارها بیتأثیر است؟! ـ 1
میدانم كسانی خواهند گفت : آنچه خراباتیان و صوفیان یا دیگران گفتهاند فلسفه است ، چه پیوستگی بزندگانی میدارد؟!.. میگویم : شما هر نامی كه میگزارید بگزارید ، سخنانیست در پیرامون جهان و زندگانی كه كسانی گفتهاند و قرنها دستههای انبوهی بكار بستهاند ، و صدها كتاب دربارهی آنها نوشته شده و بسیار شناخته گردیده و در مغزها جا گرفته. اكنون هم باز دستهای آنها را بكار میبندند ، و دیگران كه نام صوفی یا خراباتی بروی خود نمیدارند ، از گفتههای آنها آگاه هستند و گوشهاشان آشنا بآنهاست ، و ناگزیر در كردار و رفتارشان كارگر میباشد.
شما یك سخنی را كه میشنوید و به دل میسپارید ، چه خود خواهید و چه نخواهید ، در رفتار و گفتار شما كارگر باشد. كسی اگر چند بار پای هنگامهی درویشی ایستد و گوش بسخنان او دهد ، و یا چند شب بسینما رفته برفتار و گفتار بازیگران تماشا كند ، اینها درو بیهَنایش نباشد ، چه رسد بسخنانی كه با ستایش و آب و تاب سروده شود و گاهی بشعر و هنگامی به نثر بگوشها خورد و صدها كتابها در پیرامون آنها نوشته گردد و در دستها باشد.
مرا شگفتی از نام «فلسفه» است. خدا میداند كه این نام چه آسیبها بشرق و شرقیان رسانیده و در زیر پردهی این عنوان چه بدآموزیها پا گرفته. همین داستان بهترین گواه است : یك رشته آموزاكهای زهرناك را درمیان توده رواج میدهند و مغزهای آنان را آشفته گردانیده و خونهاشان را از جوش میاندازند و تنها دستاویزشان آنست كه «فلسفه» است.
یكی بپرسد : خواستتان چیست؟!.. مردم از این سخنان چه بیاموزند و چه سودی بردارند؟.. اگر اینها برای آنست كه مردم یاد گیرند و بكار بندند ، پس گفتن آنكه : «اینها فلسفه است و بزندگی چه ربط دارد؟..» بهر چیست؟!.. اگر برای یاد گرفتن و بكار بستن نیست پس چرا رواج میدهید؟!..
یك گروهی را نادانی بدتر از این چه باشد كه زیان رواج دادن اینها را درنیابند. داستان اینان داستان آن نافهمی است كه خوراكهای زیانآور گوناگونی را بخورد و اگر كسی ایراد گرفت كه این خوراكها زیانآور است بگوید : «اینها «دسر» است من میخورم ، چه ربط بخوراك دارد؟!..» و به همان نام «دسر» بس كرده و این نفهمد كه كسی هر چیزی را كه از گلویش پایین برد بمعدهاش رود و آنچه بایستی كُند كُند ، و تنها یك نام «دسر» جلو را نگیرد.
مانند همین سخن را پیروان كیشها میگویند. ما چون داستان امامان و امامزادگان و زیارت و مانند اینها را ایراد گرفته میگوییم : اینها شما را از زندگی بازمیدارد ، زبان باز كرده میگویند : «اینها مذهب ماست ، چه ربط بزندگانی دارد؟!..».
شما اگر نیك اندیشید امروز سرچشمهی همهی رفتار و كردار مردم ، این اندیشههای پراكندهی گوناگونست كه خراباتیان و صوفیان و كیشها پدید آوردهاند و یا از اروپاییان رسیده ، و مایهی گرفتاریها نیز همینهاست.
اینها چون چند رشتهی ناسازگار هم ، بیكدیگر آمیخته همگی سست گردیده ، ولی بیكاره نشده. مثلاً این آموزاك صوفیان كه میگویند جهانِ مادی پست است و بآدمی نزیبد كه سر بآن پایین آورد ، چون با آموزاكهای مادیگری بهم رسیده ناچار سست گردیده و امروز آن را نیروی این نیست كه گروهی را بخانقاهها كشد و بچلهنشینی و سختیكشی وادارد. ولی از اینسو در دلها هست و اگر روزی كمكی بآن رسید كار خود را خواهد كرد. مثلاً اگر دشمنی رخ نمود و بجانبازی نیاز افتاد در آن هنگام است كه دوستاری جان و آن آموزاك سست و كهن دست بهم داده باو چنین یاد خواهند داد : «اینجهان پست مادی بآن نیرزد كه آدمی در راه آن با همجنسان خود جنگ كند و خون ریزد. این زندگی پنج روز است هر طور باشد میگذرد ...» باین بهانه از جانبازی بازخواهد ایستاد. این یك مَثَل است و صد مانند آن توان پیدا كرد.
👇