✴️ سال نو فرامیرسد
(بخش 2 از 3)
در این سال نو (1401) نیز به هممیهنانمان آواز برآورده میگوییم : ای ایرانیان ، بیایید در این کوششها که میکنیم با ما همدستی بکنید. ای مردان و زنان هوشیاری که تیرگی آیندهی ایران را درمییابید ، این همسایگان و سیاستهاشان ، این جنگی که در نزدیکی ما افروخته شده ، آن پیماننامهی دریای خزر که همسایگانمان ما را به چیزی نگرفتند و ما را شایای تنها سهم ناچیزی از دریا دانستند ، آن همدستیهایی که کشورهای دارای نفوذ در قفقاز میکنند و جز به زیان ایران نمیکوشند ، اینها همه از آنست که این توده نیرویی ندارد که از حقوق خود دفاع کند. نیرو جز از یگانگی (اتحاد) بدست نمیآید. حال آنکه آنچه در این کشور نیست همان یگانگی است. بلکه سراسر این کشور لبریز است از پراکندگی. بزرگترین درد این کشور پراکندگی است. از اینرو بزرگترین نبرد ما نیز با پراکندگی و پراکندهاندیشیهاست.
این راهی که ما در پیش داریم درمان دردهای ایرانست. هرچند سخنان ما به کسانی تلخ و ناگوار بیفتد ، هرچند با ما همداستانی نکنند ، هرچند این راه را دور بدانند ، ولی باید دانست این تنها راهست. جز این هرچه هست گمراهی و کورهراهست. «یک راه چه یک فرسنگ ، چه صد فرسنگ جز با رفتن بپایان نرسد». باید دانست به گله کردن و آرزو نمودن کاری انجام نمیشود. «درخت آرزو میوه ندارد». با «تفکر مثبت» دردی درمان نمیشود. راهی جز شناخت ریشهی درد و یافتن درمان آن نیست. این راهی که ما در آنیم از شناخت ریشهی دردها و گرفتاریها پدید آمده.
ما در نوشتههای خود نشان دادهایم که از نادرشاه تا امروز پادشاهان و وزیران کاردانی پیدا شده و کوششها کردهاند تا این کشور روی نیکبختی را ببیند ولی آلودگیهای توده نگزارده به آرزوهاشان برسند. بهتر از همه پیشامدهای مشروطه این را نشان میدهد : آن جنبش پرارج با آنهمه جانفشانیها و از خود گذشتگیها به علت کوتاهیاندیشهها ، و گمراهیهای هزارساله ناانجام ماند.
ما نشان دادهایم که سرچشمهی گرفتاریهای کنونی ایران در آنست که مردم از «حقایق زندگی» بیگانه افتادهاند و آنها را نمیدانند. بارها گفته و دلیلها آوردهایم که با این پراکندگیها (تفرقه) در کیش و اندیشه و همچنین جداییها که از زبان و تیرهها درمیان ایرانیان هست ، پیش از هر جنبش دیگری باید «حقایق زندگی» درمیان توده شناخته شده به آنها کار بندند تا یک نیرویی فراهم آید.
هستند بسیاری از کوشندگان سیاسی که با این باور ما همداستان نیستند ولی چه باید کرد که راستی جز این نیست. یک دسته بر این باورند که بدبختیهای ما تنها از «سوء مدیریت» است. دستهی دیگر دلیلهای ما را که میگوییم : این مردم با این حالی که دارند خود سرچشمهی بدبختیها هستند ، خود سرچشمهی همان سوء مدیریتها هستند ، میپذیرند ولی از همراهی سر بازمیزنند و چنین بهانه میآورند : «الان وقت این حرفها نیست».
ولی باید دانست یک تودهای با اندیشههای هزارسالهی پوسیده و زیانمند نتواند با تودههای زنده و پیشرفتهی جهان همگام گردد. ما اگر در اندیشههامان پا میفشاریم از آنروست که میخواهیم ایران را «چراغ آسیا» گردانیم. این بسیار جدایی دارد با اندیشهی کسانی که میخواهند با تکیه بر همین مردم خرافیِ پندارپرست حکومتی برپا گردانند و اینست با متعصبان و نافهمانِ کیشها همیشه مماشات کرده آنها را در رفتارهای کیشی آزاد میگزارند و یا دستگاه شاعرپرستی و ادبیاتبافی و صوفیگری را میبینند ولی نمیخواهند از زیانهاش سخنی بگویند زیرا در اندیشهی آنان این کار رنجانیدن مردم و از یک مشت «ادیبان» دشمن تراشیدن است.
این کوششهای ما بسیار جدایی دارد با آنکه برای چنان دستگاههای غیرتکُش و خانهبراندازی فلسفه نیز میبافند. جدایی دارد با خواستی (هدف) که اساساً کوششی نمیکند مردمان را به یک شاهراه درآورد تا نیرویی برای ساخت یک ایران آباد و مستقل بدست آید. خواست آنها تنها بدست گرفتن حکومت است. در حالی که چنان حکومتی با هواداران پراکندهکوش چیزی جز یک بدبختی نوین با رنگی تازه نیست. زیرا چنین انگاریم که به خواست خود رسیدند ، در حالی که نیرویی از همباوران را پشتیبان خود ندارند و تنها یک لشکری از پراکندهاندیشان بر سرشان گرد آمده که با هر سخنی یک دستهشان جدا شده راه خود را در پیش خواهد گرفت ، در کار کشورداری نااستوار بوده و هر دم بیم از پا افتادنشان هست و در میدان دیپلماسی جهان نیز تهیدست بوده ناچار از پیروی از سیاست کشورهای زورمند خواهند بود.
این راهی که ما میپوییم ، از اشتباهات تاریخی چندی که نمونه بسیار دارد پند گرفته و میکوشد از تکرار اشتباه بزرگی همچون آشوبهای سال 56 ـ 57 جلو گیرد.
👇
(بخش 2 از 3)
در این سال نو (1401) نیز به هممیهنانمان آواز برآورده میگوییم : ای ایرانیان ، بیایید در این کوششها که میکنیم با ما همدستی بکنید. ای مردان و زنان هوشیاری که تیرگی آیندهی ایران را درمییابید ، این همسایگان و سیاستهاشان ، این جنگی که در نزدیکی ما افروخته شده ، آن پیماننامهی دریای خزر که همسایگانمان ما را به چیزی نگرفتند و ما را شایای تنها سهم ناچیزی از دریا دانستند ، آن همدستیهایی که کشورهای دارای نفوذ در قفقاز میکنند و جز به زیان ایران نمیکوشند ، اینها همه از آنست که این توده نیرویی ندارد که از حقوق خود دفاع کند. نیرو جز از یگانگی (اتحاد) بدست نمیآید. حال آنکه آنچه در این کشور نیست همان یگانگی است. بلکه سراسر این کشور لبریز است از پراکندگی. بزرگترین درد این کشور پراکندگی است. از اینرو بزرگترین نبرد ما نیز با پراکندگی و پراکندهاندیشیهاست.
این راهی که ما در پیش داریم درمان دردهای ایرانست. هرچند سخنان ما به کسانی تلخ و ناگوار بیفتد ، هرچند با ما همداستانی نکنند ، هرچند این راه را دور بدانند ، ولی باید دانست این تنها راهست. جز این هرچه هست گمراهی و کورهراهست. «یک راه چه یک فرسنگ ، چه صد فرسنگ جز با رفتن بپایان نرسد». باید دانست به گله کردن و آرزو نمودن کاری انجام نمیشود. «درخت آرزو میوه ندارد». با «تفکر مثبت» دردی درمان نمیشود. راهی جز شناخت ریشهی درد و یافتن درمان آن نیست. این راهی که ما در آنیم از شناخت ریشهی دردها و گرفتاریها پدید آمده.
ما در نوشتههای خود نشان دادهایم که از نادرشاه تا امروز پادشاهان و وزیران کاردانی پیدا شده و کوششها کردهاند تا این کشور روی نیکبختی را ببیند ولی آلودگیهای توده نگزارده به آرزوهاشان برسند. بهتر از همه پیشامدهای مشروطه این را نشان میدهد : آن جنبش پرارج با آنهمه جانفشانیها و از خود گذشتگیها به علت کوتاهیاندیشهها ، و گمراهیهای هزارساله ناانجام ماند.
ما نشان دادهایم که سرچشمهی گرفتاریهای کنونی ایران در آنست که مردم از «حقایق زندگی» بیگانه افتادهاند و آنها را نمیدانند. بارها گفته و دلیلها آوردهایم که با این پراکندگیها (تفرقه) در کیش و اندیشه و همچنین جداییها که از زبان و تیرهها درمیان ایرانیان هست ، پیش از هر جنبش دیگری باید «حقایق زندگی» درمیان توده شناخته شده به آنها کار بندند تا یک نیرویی فراهم آید.
هستند بسیاری از کوشندگان سیاسی که با این باور ما همداستان نیستند ولی چه باید کرد که راستی جز این نیست. یک دسته بر این باورند که بدبختیهای ما تنها از «سوء مدیریت» است. دستهی دیگر دلیلهای ما را که میگوییم : این مردم با این حالی که دارند خود سرچشمهی بدبختیها هستند ، خود سرچشمهی همان سوء مدیریتها هستند ، میپذیرند ولی از همراهی سر بازمیزنند و چنین بهانه میآورند : «الان وقت این حرفها نیست».
ولی باید دانست یک تودهای با اندیشههای هزارسالهی پوسیده و زیانمند نتواند با تودههای زنده و پیشرفتهی جهان همگام گردد. ما اگر در اندیشههامان پا میفشاریم از آنروست که میخواهیم ایران را «چراغ آسیا» گردانیم. این بسیار جدایی دارد با اندیشهی کسانی که میخواهند با تکیه بر همین مردم خرافیِ پندارپرست حکومتی برپا گردانند و اینست با متعصبان و نافهمانِ کیشها همیشه مماشات کرده آنها را در رفتارهای کیشی آزاد میگزارند و یا دستگاه شاعرپرستی و ادبیاتبافی و صوفیگری را میبینند ولی نمیخواهند از زیانهاش سخنی بگویند زیرا در اندیشهی آنان این کار رنجانیدن مردم و از یک مشت «ادیبان» دشمن تراشیدن است.
این کوششهای ما بسیار جدایی دارد با آنکه برای چنان دستگاههای غیرتکُش و خانهبراندازی فلسفه نیز میبافند. جدایی دارد با خواستی (هدف) که اساساً کوششی نمیکند مردمان را به یک شاهراه درآورد تا نیرویی برای ساخت یک ایران آباد و مستقل بدست آید. خواست آنها تنها بدست گرفتن حکومت است. در حالی که چنان حکومتی با هواداران پراکندهکوش چیزی جز یک بدبختی نوین با رنگی تازه نیست. زیرا چنین انگاریم که به خواست خود رسیدند ، در حالی که نیرویی از همباوران را پشتیبان خود ندارند و تنها یک لشکری از پراکندهاندیشان بر سرشان گرد آمده که با هر سخنی یک دستهشان جدا شده راه خود را در پیش خواهد گرفت ، در کار کشورداری نااستوار بوده و هر دم بیم از پا افتادنشان هست و در میدان دیپلماسی جهان نیز تهیدست بوده ناچار از پیروی از سیاست کشورهای زورمند خواهند بود.
این راهی که ما میپوییم ، از اشتباهات تاریخی چندی که نمونه بسیار دارد پند گرفته و میکوشد از تکرار اشتباه بزرگی همچون آشوبهای سال 56 ـ 57 جلو گیرد.
👇
چون برخی کسان یا نمیدانند یا فراموش کردهاند پیشامدهای آن سال چگونه به برافتادن حکومت محمدرضاشاه انجامید ، اینست پیشنهاد میکنیم این کسان گفتارهای کوشندگان سیاسی آن زمان را بدست آورده بخوانند تا دریابند چگونه ایشان در آن زمان سرچشمهی بدبختیها را تنها در شاه یا حکومت او نشان میدادند و با سخنان خامی همچون «الان چون شاه مانع دمکراسی است ، باید همه متحد شده او را سرنگون سازیم ، اختلافات ما باید در پارلمان ایرانِ فردا حل شود» ، مردم را از راه بردند و شد آنچه بر سر کشورمان آمد.
اتحادی که چنان کوشندگانی از آن سخن میراندند تنها بکار برانداختن شاه آمد. شاه را برانداخت ولی شاهی را نتوانست. (بلکه شاهی را به رویهی بدتری جانشین آن گردانید) و بجای دمکراسی که آرزو میکردند یک دستگاه دیکتاتوری خونریزی را نشاند. همچنین پارلمانی را بنیاد نگزارد که دستههای سیاسی بتوانند آزادانه در آن از آرمانهای خود دفاع کنند. بلکه به پدید آمدن این مجلس کنونی انجامید که بیشتر به کار نمایشنامههای شوخیآمیز میآید.
(بخش پایانی این گفتار فردا خواهد آمد.)
اتحادی که چنان کوشندگانی از آن سخن میراندند تنها بکار برانداختن شاه آمد. شاه را برانداخت ولی شاهی را نتوانست. (بلکه شاهی را به رویهی بدتری جانشین آن گردانید) و بجای دمکراسی که آرزو میکردند یک دستگاه دیکتاتوری خونریزی را نشاند. همچنین پارلمانی را بنیاد نگزارد که دستههای سیاسی بتوانند آزادانه در آن از آرمانهای خود دفاع کنند. بلکه به پدید آمدن این مجلس کنونی انجامید که بیشتر به کار نمایشنامههای شوخیآمیز میآید.
(بخش پایانی این گفتار فردا خواهد آمد.)
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 3ـ آیا دولتها را بزیر قانون توان آورد؟ (تکهی 6)
از اینها گذشته باید هرآنچه باعث اختلافست و جنگ پدید تواند آورد از میان رود. چنانکه در چهارده مادّهی شادروان ویلسون نیز بوده دریاها آزاد باشد ، بُغازها [تنگه] بروی همهی کشتیها باز شود ، دولتهای بزرگ در کار تودههای کوچک بدخالت برنخیزند ، تعصبهای ملی که بیمبناست از میان رود ، از پیمانبندیهای نهانی پرهیزیده شود. رویهمرفته کشورها و تودهها مانندهی خانهها و خانوادهها باشند و با یکدیگر از روی مهربانی و همدستی راه روند و در اندیشهی آبادی جهان و آسایش جهانیان باشند.
با این زمینه است که یک سازمان همهجهانی پایدار تواند گردید و دولتها را بزیر سررشتهداری خود تواند گرفت. آن نقص بزرگی که در جامعهی ملل بود و امروز در سازمان ملل متفق نیز هست ، آماده نبودن چنین زمینه است.
این مطلب را با زبان دیگری هم بیان توان کرد : در هر تودهای نگهبان قانونها و پایندان [=ضامن] پیشرفت آنها احساسات مردمست. مثلاً در انگلستان بنیاد حکومت بروی دمکراسیست و شالودهی قانونها بروی آن گزارده شده ، و چون مردم بدمکراسی و بقانونهای آن دلبستگی بسیار دارند همیشه آنها اجرا خواهد شد و هیچ دولتی دلیری نخواهد داشت آن قانونها را بکنار گزارد. ولی در ایران که در اینجا نیز بنیاد حکومت و قانونها بروی دمکراسیست چون انبوه مردم تاکنون معنی دمکراسی را ندانستهاند و دلبستگی بآن ندارند اینست میبینید صدها کسان به نقض آن قانونها میپردازند و سرکشانه آنها را بهم میزنند.
قانونهای بینالمللی نیز همین حال را دارد. باید احساسات مردمان پشتیبان و نگهبان آنها باشد. بدانسان که شرح دادیم باید در سراسر جهان تکانی در اندیشهها پدید آید. انبوه جهانیان از حقایق زندگانی آگاه گردیده بآنها دلبستگی نشان دهند. باید مردمان از سیاستهای امروزی دولتهای بزرگ که بنیادش بروی چیرگی بدیگرانست و باعث اختلاف و جنگ میشود بیزاری نمایند. باید در همه جا نیکخواهان و خردمندان پیش افتاده مردمان را راه برند و بسازمانهای بینالمللی هواداریهای آشکار نشان دهند.
در دورهی جامعهی ملل اگر مردمان اروپا هواخواه آن اساس بودند و احساسات کینهجویانه دلها را پر نساخته بود هیتلر و موسولینی نمیتوانستند با آن بیپروایی از جامعه بیرون روند و با حبشه و لهستان بجنگ آغازند.
🔸 3ـ آیا دولتها را بزیر قانون توان آورد؟ (تکهی 6)
از اینها گذشته باید هرآنچه باعث اختلافست و جنگ پدید تواند آورد از میان رود. چنانکه در چهارده مادّهی شادروان ویلسون نیز بوده دریاها آزاد باشد ، بُغازها [تنگه] بروی همهی کشتیها باز شود ، دولتهای بزرگ در کار تودههای کوچک بدخالت برنخیزند ، تعصبهای ملی که بیمبناست از میان رود ، از پیمانبندیهای نهانی پرهیزیده شود. رویهمرفته کشورها و تودهها مانندهی خانهها و خانوادهها باشند و با یکدیگر از روی مهربانی و همدستی راه روند و در اندیشهی آبادی جهان و آسایش جهانیان باشند.
با این زمینه است که یک سازمان همهجهانی پایدار تواند گردید و دولتها را بزیر سررشتهداری خود تواند گرفت. آن نقص بزرگی که در جامعهی ملل بود و امروز در سازمان ملل متفق نیز هست ، آماده نبودن چنین زمینه است.
این مطلب را با زبان دیگری هم بیان توان کرد : در هر تودهای نگهبان قانونها و پایندان [=ضامن] پیشرفت آنها احساسات مردمست. مثلاً در انگلستان بنیاد حکومت بروی دمکراسیست و شالودهی قانونها بروی آن گزارده شده ، و چون مردم بدمکراسی و بقانونهای آن دلبستگی بسیار دارند همیشه آنها اجرا خواهد شد و هیچ دولتی دلیری نخواهد داشت آن قانونها را بکنار گزارد. ولی در ایران که در اینجا نیز بنیاد حکومت و قانونها بروی دمکراسیست چون انبوه مردم تاکنون معنی دمکراسی را ندانستهاند و دلبستگی بآن ندارند اینست میبینید صدها کسان به نقض آن قانونها میپردازند و سرکشانه آنها را بهم میزنند.
قانونهای بینالمللی نیز همین حال را دارد. باید احساسات مردمان پشتیبان و نگهبان آنها باشد. بدانسان که شرح دادیم باید در سراسر جهان تکانی در اندیشهها پدید آید. انبوه جهانیان از حقایق زندگانی آگاه گردیده بآنها دلبستگی نشان دهند. باید مردمان از سیاستهای امروزی دولتهای بزرگ که بنیادش بروی چیرگی بدیگرانست و باعث اختلاف و جنگ میشود بیزاری نمایند. باید در همه جا نیکخواهان و خردمندان پیش افتاده مردمان را راه برند و بسازمانهای بینالمللی هواداریهای آشکار نشان دهند.
در دورهی جامعهی ملل اگر مردمان اروپا هواخواه آن اساس بودند و احساسات کینهجویانه دلها را پر نساخته بود هیتلر و موسولینی نمیتوانستند با آن بیپروایی از جامعه بیرون روند و با حبشه و لهستان بجنگ آغازند.
✴️ حقایق زندگی (تکهی دوم )
🔸 باید از بدان چشم نپوشید
دیروز از نیكیهای شادروان سرلشگر امین سخن راندیم. همان داستان كشته شدنش دلیل دیگری بنیكی اوست. زیرا چنانكه نوشته شده برای آنكه یك عده سواران در دست اشرار نمانند خود را بكشتن داده. اینست نمونهی جوانمردی او.
دیروز یكی از افسران آذربایجانی داستانی گفت كه باید در اینجا بیاورم. گفت : چند سال پیش كه سرلشگر محتشمی در تبریز بود روزی دیدم از سرلشگر امین كه آن زمان رتبهی سرتیپی داشت گله آغاز كرد و چنین گفت : این سرتیپ شما راضی نیست یك نفر افسر فارسی در آذربایجان باشد. گفتم : جای افسوس است كه عبارت ترك و فارس را از زبان تیمسار میشنوم. دیگر سخنی نگفت. ولی دانستم كه باحترام و جایگاه سرتیپ امین رشك میبرد و همین بود كه بتهران گزارشهای شكایتآمیزی داد و چندی نگذشت كه سرتیپ امین را به تهران خواسته و به مکران فرستادند.
این داستان را نوشتم تا دانسته شود كه در این كشور با یك افسر پاكدامن و غیرتمند چه رفتاری میشده. آقای محتشمی چشم دیدن یك چنان سركردهی درستكار و غیرتمند را نمیداشته ، و چون او را مانع آرزوها و امیدهای خود میشمارده بهانهی ترك و فارس را پیش میكشیده ، و خدا میداند كه در شكایت خود بتهران چه سخنانی نوشته و چه تهمتهایی زده.
كنون شما ببینید همان سرلشگر محتشمی در پیشامد شهریورماه در خراسان بود ، و چنانكه میگویند همینكه جنگ آغاز گردید بیآنكه اندك تقیدی بوظیفهی خود داشته باشد همه را گزارده بگریخت و تنها اموال و اثاث خود را همراه آورد.
ما از دارایی آقای محتشمی آگاهی نداریم و بگفتههای مردم نیز اعتماد نمیكنیم. اما شادروان سرلشگر امین دارایی او را دانستیم. پس از سالها كه همیشه در مأموریتهای مهم بوده ، داراییش یك خانهایست كه در تهران بنا میگزارده و در برابر آن 220000 ریال یا بیشتر قرض دارد. در حالی كه خود از یك خاندان توانگری بوده و خانه و ملك در تبریز داشته كه آنها را نیز فروخته است.
اینهاست چیزهایی كه باید نوشته شود. اینهاست دردهایی كه باید گفته شود.
چند روز پیش یك نوشتهای بدفتر پرچم رسیده كه نویسندهی آن رفتار افسران را در پیشامد شهریورماه گذشته شرح میدهد. خلاصهی آن نوشته اینست كه یك دسته از افسران بهنگام شروع جنگ فرار و استفاده هر دو را در نظر گرفتند باین معنی كه خواستند هم بگریزند و جان بدر برند و هم فرصت را از دست نداده استفادههایی كنند. اینست برخلاف دستور تهران به محض بیرون آمدن از سربازخانه ، با گرفتن پولهایی ، سربازان را آزاد گردانیدند ، و از اسلحه مقداری را فروخته و مقداری را در كوه و بیابان ریخته برای دزدان و راهزنان بازگزاردند و خود با رخت ناشناس و از راه قاچاق بتهران آمدند و با آن خطاهای آشكار بیم از مسئولیت نداشته خود را بمركز معرفی كردند. مینویسد برخی از اینها در آنجاها كه بودند دیهها را تاراج كردند و از ستمگری بازنایستادند.
ولی از آنسوی یك دسته دیگری وظیفهی خود را بكار بسته هر یكی در مركز خود ایستادگی نموده و گزندها و آسیبها دیدند و سرانجام اسیر افتادند كه مدتها در اسارت بودند و زنان و فرزندانشان بیسرپرست در تهران و دیگر جاها روز میگزاردند.
كنون هر دو دسته در تهرانند و خود را بمركز معرفی كردهاند و نویسندهی این شرح گله میكند كه جدایی درمیانه گزارده نمیشود و بازپرس از بدان بعمل نمیآید.
ما دوست میداریم این نوشته دستینه میداشت و نویسندهاش را میشناختیم و آن را در پرچم بچاپ میرسانیدیم. این داستانها در پرده نباید مانَد. ما نمیدانیم این داستانها چه صورتی در وزارت جنگ پیدا كرده و چه رسیدگیهایی در این زمینه بجا آورده شده.
آن كاریست درجای خود. ما دوست میداریم نیكان و بدان درمیان توده شناخته گردند و باری یك جدایی درمیان آنان گزارده شود. باری زمینه برای داوری تاریخ آماده گردد.
تنها افسران و سپاهیان نیستند. همهی كاركنان دولت در آن پیشامد ، نیكان از بدان شناخته گردند. این بسیار بد است كه كسانی دیروز وظیفهی خود را فراموش كرده و مردم را در آن گرفتاری بگزارند و بگریزند و امروز دوباره بازگشته به همان مردم چیرگی نمایند.
🔸این قضایا اگر بخاموشی گذرد برای آینده تأثیر بسیار شومی را دربر خواهد داشت و بیكبار مایهی نومیدی مردم خواهد بود و بیكبار رشتهی ارتباط میان كاركنان دولت و دلهای مردم بریده خواهد گردید.
چنانكه شنیده میشود چون در برخی جاها پس از گریختن فرماندار یا مأمورین دیگری ، كسانی از خود مردم ، در آن روزهای سخت بنگهداری بازارها و دكانها پرداخته و چندگاهی رشتهی فرمانروایی را در دست گرفتهاند ، مأمورین دولت پس از بازگشتن ، بكینهجویی از آنان میكوشند و با یك زبان تلخی بنكوهش میپردازند.
👇
🔸 باید از بدان چشم نپوشید
دیروز از نیكیهای شادروان سرلشگر امین سخن راندیم. همان داستان كشته شدنش دلیل دیگری بنیكی اوست. زیرا چنانكه نوشته شده برای آنكه یك عده سواران در دست اشرار نمانند خود را بكشتن داده. اینست نمونهی جوانمردی او.
دیروز یكی از افسران آذربایجانی داستانی گفت كه باید در اینجا بیاورم. گفت : چند سال پیش كه سرلشگر محتشمی در تبریز بود روزی دیدم از سرلشگر امین كه آن زمان رتبهی سرتیپی داشت گله آغاز كرد و چنین گفت : این سرتیپ شما راضی نیست یك نفر افسر فارسی در آذربایجان باشد. گفتم : جای افسوس است كه عبارت ترك و فارس را از زبان تیمسار میشنوم. دیگر سخنی نگفت. ولی دانستم كه باحترام و جایگاه سرتیپ امین رشك میبرد و همین بود كه بتهران گزارشهای شكایتآمیزی داد و چندی نگذشت كه سرتیپ امین را به تهران خواسته و به مکران فرستادند.
این داستان را نوشتم تا دانسته شود كه در این كشور با یك افسر پاكدامن و غیرتمند چه رفتاری میشده. آقای محتشمی چشم دیدن یك چنان سركردهی درستكار و غیرتمند را نمیداشته ، و چون او را مانع آرزوها و امیدهای خود میشمارده بهانهی ترك و فارس را پیش میكشیده ، و خدا میداند كه در شكایت خود بتهران چه سخنانی نوشته و چه تهمتهایی زده.
كنون شما ببینید همان سرلشگر محتشمی در پیشامد شهریورماه در خراسان بود ، و چنانكه میگویند همینكه جنگ آغاز گردید بیآنكه اندك تقیدی بوظیفهی خود داشته باشد همه را گزارده بگریخت و تنها اموال و اثاث خود را همراه آورد.
ما از دارایی آقای محتشمی آگاهی نداریم و بگفتههای مردم نیز اعتماد نمیكنیم. اما شادروان سرلشگر امین دارایی او را دانستیم. پس از سالها كه همیشه در مأموریتهای مهم بوده ، داراییش یك خانهایست كه در تهران بنا میگزارده و در برابر آن 220000 ریال یا بیشتر قرض دارد. در حالی كه خود از یك خاندان توانگری بوده و خانه و ملك در تبریز داشته كه آنها را نیز فروخته است.
اینهاست چیزهایی كه باید نوشته شود. اینهاست دردهایی كه باید گفته شود.
چند روز پیش یك نوشتهای بدفتر پرچم رسیده كه نویسندهی آن رفتار افسران را در پیشامد شهریورماه گذشته شرح میدهد. خلاصهی آن نوشته اینست كه یك دسته از افسران بهنگام شروع جنگ فرار و استفاده هر دو را در نظر گرفتند باین معنی كه خواستند هم بگریزند و جان بدر برند و هم فرصت را از دست نداده استفادههایی كنند. اینست برخلاف دستور تهران به محض بیرون آمدن از سربازخانه ، با گرفتن پولهایی ، سربازان را آزاد گردانیدند ، و از اسلحه مقداری را فروخته و مقداری را در كوه و بیابان ریخته برای دزدان و راهزنان بازگزاردند و خود با رخت ناشناس و از راه قاچاق بتهران آمدند و با آن خطاهای آشكار بیم از مسئولیت نداشته خود را بمركز معرفی كردند. مینویسد برخی از اینها در آنجاها كه بودند دیهها را تاراج كردند و از ستمگری بازنایستادند.
ولی از آنسوی یك دسته دیگری وظیفهی خود را بكار بسته هر یكی در مركز خود ایستادگی نموده و گزندها و آسیبها دیدند و سرانجام اسیر افتادند كه مدتها در اسارت بودند و زنان و فرزندانشان بیسرپرست در تهران و دیگر جاها روز میگزاردند.
كنون هر دو دسته در تهرانند و خود را بمركز معرفی كردهاند و نویسندهی این شرح گله میكند كه جدایی درمیانه گزارده نمیشود و بازپرس از بدان بعمل نمیآید.
ما دوست میداریم این نوشته دستینه میداشت و نویسندهاش را میشناختیم و آن را در پرچم بچاپ میرسانیدیم. این داستانها در پرده نباید مانَد. ما نمیدانیم این داستانها چه صورتی در وزارت جنگ پیدا كرده و چه رسیدگیهایی در این زمینه بجا آورده شده.
آن كاریست درجای خود. ما دوست میداریم نیكان و بدان درمیان توده شناخته گردند و باری یك جدایی درمیان آنان گزارده شود. باری زمینه برای داوری تاریخ آماده گردد.
تنها افسران و سپاهیان نیستند. همهی كاركنان دولت در آن پیشامد ، نیكان از بدان شناخته گردند. این بسیار بد است كه كسانی دیروز وظیفهی خود را فراموش كرده و مردم را در آن گرفتاری بگزارند و بگریزند و امروز دوباره بازگشته به همان مردم چیرگی نمایند.
🔸این قضایا اگر بخاموشی گذرد برای آینده تأثیر بسیار شومی را دربر خواهد داشت و بیكبار مایهی نومیدی مردم خواهد بود و بیكبار رشتهی ارتباط میان كاركنان دولت و دلهای مردم بریده خواهد گردید.
چنانكه شنیده میشود چون در برخی جاها پس از گریختن فرماندار یا مأمورین دیگری ، كسانی از خود مردم ، در آن روزهای سخت بنگهداری بازارها و دكانها پرداخته و چندگاهی رشتهی فرمانروایی را در دست گرفتهاند ، مأمورین دولت پس از بازگشتن ، بكینهجویی از آنان میكوشند و با یك زبان تلخی بنكوهش میپردازند.
👇
از جمله از مراغه آقای ضیاء مقدم نامهای فرستاده كه در آن ، پیشامدهای شهریور ماه مراغه را مینویسد و گرفتاریهایی كه رخ داده[را] شرح میدهد. در مراغه روز پنجم یا ششم شهریور چون نظامیان شوروی بآنجا درآمدهاند فرماندار كه بایستی در اندیشهی نگهداری شهر و مردم باشد بیش از همه اندیشهی جان خود را كرده و گریخته ، و این پیشامدها باعث شده كه دزدان و تاراجگران از بیرون شهر و از درون آن بقصد تاراج بازار گرد آمدهاند در چنان هنگامی آقای ضیاء و دیگران خود را بخطر انداخته و برای جلوگیری از تاراج بكوششهایی برخاستهاند و برای بازار نگهبانانی گماردهاند و بدینسان سرمایه و دارایی مردم را نگه داشتهاند و چون چند روز گذشته و ایمنی رخ داده در این هنگام بوده كه آقای فرماندار بشهر بازگشته و باز آغاز بچیرگی و فرمانروایی كرده.
آقای ضیاء مینویسد : در یك مجلسی كه من ناچار شدم و بآقای فرماندار ایرادی گرفتم دیدم ناخشنود گردیده و با یك لحن طعنآمیز غریبی چنین گفت : «میفرمایید من از جای فرمانداری برخیزم و شما بنشینید».
ما باین موضوعها اهمیت میدهیم و برآنیم كه در پرچم آنها را دنبال كنیم. این خیانتها كوچك نیست و نباید باین سادگی و آسانی در زیر پرده بماند و از میان برود.
كسانی كه آن پستیها را كردهاند چنین میپندارند كه كاریست گذشته و رفته. ولی چنین نیست زیرا گذشته از آنكه هیچ خیانتی را دربارهی كشور و توده فراموش نباید كرد اساساً هنوز زیانهای آن پستیها از میان نرفته و نتیجههای شوم آنها هنوز در جریانست.
آیا همین داستان دلسوز كشته شدن سرلشگر امین ، نتیجه چیست؟.. آیا نه آنست كه برخی افسران بیغیرت بدنهاد اسلحهی دولتی را باشرار فروخته و یا دادهاند و بدینسان در كردستان و دیگر جاها آتش افروختهاند؟.. آیا رواست كه پستنهادانی چنان آتش افزوزند و مردان دلیر و گرانمایهای در آن سوزند و در این میان هیچ بازپرسی درمیان نباشد؟!..
(پرچم روزانه شمارهی 18)
آقای ضیاء مینویسد : در یك مجلسی كه من ناچار شدم و بآقای فرماندار ایرادی گرفتم دیدم ناخشنود گردیده و با یك لحن طعنآمیز غریبی چنین گفت : «میفرمایید من از جای فرمانداری برخیزم و شما بنشینید».
ما باین موضوعها اهمیت میدهیم و برآنیم كه در پرچم آنها را دنبال كنیم. این خیانتها كوچك نیست و نباید باین سادگی و آسانی در زیر پرده بماند و از میان برود.
كسانی كه آن پستیها را كردهاند چنین میپندارند كه كاریست گذشته و رفته. ولی چنین نیست زیرا گذشته از آنكه هیچ خیانتی را دربارهی كشور و توده فراموش نباید كرد اساساً هنوز زیانهای آن پستیها از میان نرفته و نتیجههای شوم آنها هنوز در جریانست.
آیا همین داستان دلسوز كشته شدن سرلشگر امین ، نتیجه چیست؟.. آیا نه آنست كه برخی افسران بیغیرت بدنهاد اسلحهی دولتی را باشرار فروخته و یا دادهاند و بدینسان در كردستان و دیگر جاها آتش افروختهاند؟.. آیا رواست كه پستنهادانی چنان آتش افزوزند و مردان دلیر و گرانمایهای در آن سوزند و در این میان هیچ بازپرسی درمیان نباشد؟!..
(پرچم روزانه شمارهی 18)
✴️ سال نو فرامیرسد
(بخش 3 از 3)
اینها همه پیش آمد زیرا مردم آموزشی که میبایست ندیده بودند. مثلاً مردمی که میگفتند ما خواهان دمکراسی هستیم معنی درست آن را نمیدانستند (و امروز هم نمیدانند). کوشندگان نیز مردم را مانند گلههای گوسفند پشت خود انداخته پیش رفتند تا حکومت شاه را براندازند و راه را بروی مرتجعترین حکومتهای جهان هموار گردانند.
کسانی که کشاکشها و جنگهای خیابانی سالهای نخست پس از 57 ، دستگیری و اعدام سران حزبهای آن زمان و کشتار تابستان سال 67 را بیاد دارند نیک میفهمند که یک رشته اندیشههایی همچون «اختلافات ما باید در پارلمان ایران فردا حل شود» بکجا انجامید و تا چه اندازه خام و زیانمند بود.
خوانندگان پروا کنند که ما نه هوادار پادشاهی هستیم و نه با برچیده شدن حکومت شوم ملایان ناهمداستان. بلکه با جنبشهای خام و بیزمینه مخالفیم. ما زمینه را همان میدانیم که مردم در راه خردمندی و آشنایی با حقایق زندگی و پی بردن به آلودگیهای خود گامهایی پیش روند تا این پراکندگیهای تودهبرانداز کم گردد.
افسوسمندانه کوشندگان سیاسی ایران به تربیت مردم بها نمیدهند و در این راه نمیکوشند. تنها به سرنگونی حکومت میاندیشند که این ایراد بزرگی به آنانست. این تکرار اشتباه بزرگ سال 56 و 57 است.
شگفتا هشتاد سالست ما هرچه میگوییم ، بسیاری ناشکیبایی مینمایند و این راه را دور مییابند. اینان چرا از تاریخ عبرت نمیگیرند؟!. چه شتابی دارند که بدینسان ناشکیبایی میکنند؟!. کِی بوده بیآنکه دستهای از مردم حقایقی را یاد گرفته در آن زمینه باورهای استوار یافته یکزبان گردند ، بتوانند کار بزرگی به انجام رسانند؟!
ببینید کسروی ، آن پاکمرد یگانه ، دهها سال پیش چه گفته و چگونه راه را روشن گردانیده :
با یک تودهای که با شما هماندیشه نیستند و علاقه بشما ندارند چه فیروزیای توانید یافت؟!..
(پرچم روزانه ش8)
آری ، گاهی تواند بود که مردمی از فشار حکومت یا بجهت دیگری بیاشوبند و حکومت را براندازند. ولی آنان چون درمیانشان یگانگی نیست و آنگاه یک راهی یا آیینی از پیش آماده نگردانیدهاند میان خود ایشان کشاکش افتد و هیچ کاری نتوانسته ناچار گردند که بحکومت دیگری (که چهبسا بدتر از آن یکی باشد) گردن گزارند.
(پرچم نیمهماهه ، سات 435)
پیام زیر بنام آغاز سال نو در روزنامهی پرچم آمده و ما چون مینگریم میبینیم حال امروزمان بارها بدتر از آن روز میباشد و سخنان آن اکنون نیز جای خود را دارد ، اینست در زیر با اندک کوتاهی میآوریم :
«... با این گرفتاریها ما را جای «شادی» نیست. دعا هم از ما نخواهند پذیرفت. ولی در دست خود ماست كه در این یك سال چند گامی بسوی پیش رویم و بدینسان آن را سال نیكی و فیروزی سازیم.
با این آشفتگیها كه در جهانست ، ... ناگزیر است كه با سختیهایی دچار خواهیم بود. و سال دیگر در چنین روزی اگر پشت سر برگردیم و نگاهی كنیم خواهیم دید یك سال پررنجی را گذرانیدهایم و هیچ نتیجهای در دست نداریم. ولی اگر به نیكیها كوشیم نتیجهای را در دست خواهیم داشت و از رنجکشی چندان افسوس نخواهیم خورد ، و این یك مایهی سرفرازی برای ما خواهد بود كه در چنان هنگام پرآشوبی به پیشرفت پرداخته چند گامی را بجلو برداشتهایم. من بجای «شادباش» این پیام را میفرستم.
بدانید ای ایرانیان ، ما بدیم كه از جهان بدی میبینیم. در این دستگاه جدایی میان این و آن نیست. خدا یك دسته را برای زبردستی و یك دسته را برای زیردستی نیافریده. این نتیجهی حال و كار خود توده است كه گرفتار گردیده.
بیایید در این یك سال بنیكی كوشیم و چند گامی در این راه پیش رویم. بیایید از راهش بچارهی دردها كوشیم.
خواهید گفت : نیكی چیست؟.. میگویم : نیكی در اینجا نخست دانستن حقایق زندگانی و دوم دست بهم دادن و در راه آنها تلاش بكار بردنست.
🔸درد بزرگ ایرانیان ندانستن حقایق زندگانیست. چون حقایق را نمیدانند از هم پراكندهاند ، در كارها سستند ، بكشور خود علاقه كم دارند ، در برابر حوادث تنها بگله و ناله بس میكنند و در كوشش به تقلیدهای صوری كه از اروپاییان مینمایند امید میبندند ، هر كسی خود را راهنما میشمارد ، هر كسی پیشنهادها میكند. اینها همه نفهمیدن معنی زندگانیست.
نمیگویم : دردهای دیگری نیست ، دردهای دیگر فراوان است. ولی پایهی جملگی ، این ناآشنایی بحقایق است.
من میگویم : بیایید این یك سال را بیاد گرفتن حقایق زندگانی كوشیم ، بیایید یك رشته قواعدی را برای زندگانی بگفتگو گزاریم ، و نیك بدانیم ، و در پیرامون آنها یكدل و یكزبان باشیم. این باشد گامهایی كه در این یك سال پرشور تاریخی بسوی پیش برداریم.
👇
(بخش 3 از 3)
اینها همه پیش آمد زیرا مردم آموزشی که میبایست ندیده بودند. مثلاً مردمی که میگفتند ما خواهان دمکراسی هستیم معنی درست آن را نمیدانستند (و امروز هم نمیدانند). کوشندگان نیز مردم را مانند گلههای گوسفند پشت خود انداخته پیش رفتند تا حکومت شاه را براندازند و راه را بروی مرتجعترین حکومتهای جهان هموار گردانند.
کسانی که کشاکشها و جنگهای خیابانی سالهای نخست پس از 57 ، دستگیری و اعدام سران حزبهای آن زمان و کشتار تابستان سال 67 را بیاد دارند نیک میفهمند که یک رشته اندیشههایی همچون «اختلافات ما باید در پارلمان ایران فردا حل شود» بکجا انجامید و تا چه اندازه خام و زیانمند بود.
خوانندگان پروا کنند که ما نه هوادار پادشاهی هستیم و نه با برچیده شدن حکومت شوم ملایان ناهمداستان. بلکه با جنبشهای خام و بیزمینه مخالفیم. ما زمینه را همان میدانیم که مردم در راه خردمندی و آشنایی با حقایق زندگی و پی بردن به آلودگیهای خود گامهایی پیش روند تا این پراکندگیهای تودهبرانداز کم گردد.
افسوسمندانه کوشندگان سیاسی ایران به تربیت مردم بها نمیدهند و در این راه نمیکوشند. تنها به سرنگونی حکومت میاندیشند که این ایراد بزرگی به آنانست. این تکرار اشتباه بزرگ سال 56 و 57 است.
شگفتا هشتاد سالست ما هرچه میگوییم ، بسیاری ناشکیبایی مینمایند و این راه را دور مییابند. اینان چرا از تاریخ عبرت نمیگیرند؟!. چه شتابی دارند که بدینسان ناشکیبایی میکنند؟!. کِی بوده بیآنکه دستهای از مردم حقایقی را یاد گرفته در آن زمینه باورهای استوار یافته یکزبان گردند ، بتوانند کار بزرگی به انجام رسانند؟!
ببینید کسروی ، آن پاکمرد یگانه ، دهها سال پیش چه گفته و چگونه راه را روشن گردانیده :
با یک تودهای که با شما هماندیشه نیستند و علاقه بشما ندارند چه فیروزیای توانید یافت؟!..
(پرچم روزانه ش8)
آری ، گاهی تواند بود که مردمی از فشار حکومت یا بجهت دیگری بیاشوبند و حکومت را براندازند. ولی آنان چون درمیانشان یگانگی نیست و آنگاه یک راهی یا آیینی از پیش آماده نگردانیدهاند میان خود ایشان کشاکش افتد و هیچ کاری نتوانسته ناچار گردند که بحکومت دیگری (که چهبسا بدتر از آن یکی باشد) گردن گزارند.
(پرچم نیمهماهه ، سات 435)
پیام زیر بنام آغاز سال نو در روزنامهی پرچم آمده و ما چون مینگریم میبینیم حال امروزمان بارها بدتر از آن روز میباشد و سخنان آن اکنون نیز جای خود را دارد ، اینست در زیر با اندک کوتاهی میآوریم :
«... با این گرفتاریها ما را جای «شادی» نیست. دعا هم از ما نخواهند پذیرفت. ولی در دست خود ماست كه در این یك سال چند گامی بسوی پیش رویم و بدینسان آن را سال نیكی و فیروزی سازیم.
با این آشفتگیها كه در جهانست ، ... ناگزیر است كه با سختیهایی دچار خواهیم بود. و سال دیگر در چنین روزی اگر پشت سر برگردیم و نگاهی كنیم خواهیم دید یك سال پررنجی را گذرانیدهایم و هیچ نتیجهای در دست نداریم. ولی اگر به نیكیها كوشیم نتیجهای را در دست خواهیم داشت و از رنجکشی چندان افسوس نخواهیم خورد ، و این یك مایهی سرفرازی برای ما خواهد بود كه در چنان هنگام پرآشوبی به پیشرفت پرداخته چند گامی را بجلو برداشتهایم. من بجای «شادباش» این پیام را میفرستم.
بدانید ای ایرانیان ، ما بدیم كه از جهان بدی میبینیم. در این دستگاه جدایی میان این و آن نیست. خدا یك دسته را برای زبردستی و یك دسته را برای زیردستی نیافریده. این نتیجهی حال و كار خود توده است كه گرفتار گردیده.
بیایید در این یك سال بنیكی كوشیم و چند گامی در این راه پیش رویم. بیایید از راهش بچارهی دردها كوشیم.
خواهید گفت : نیكی چیست؟.. میگویم : نیكی در اینجا نخست دانستن حقایق زندگانی و دوم دست بهم دادن و در راه آنها تلاش بكار بردنست.
🔸درد بزرگ ایرانیان ندانستن حقایق زندگانیست. چون حقایق را نمیدانند از هم پراكندهاند ، در كارها سستند ، بكشور خود علاقه كم دارند ، در برابر حوادث تنها بگله و ناله بس میكنند و در كوشش به تقلیدهای صوری كه از اروپاییان مینمایند امید میبندند ، هر كسی خود را راهنما میشمارد ، هر كسی پیشنهادها میكند. اینها همه نفهمیدن معنی زندگانیست.
نمیگویم : دردهای دیگری نیست ، دردهای دیگر فراوان است. ولی پایهی جملگی ، این ناآشنایی بحقایق است.
من میگویم : بیایید این یك سال را بیاد گرفتن حقایق زندگانی كوشیم ، بیایید یك رشته قواعدی را برای زندگانی بگفتگو گزاریم ، و نیك بدانیم ، و در پیرامون آنها یكدل و یكزبان باشیم. این باشد گامهایی كه در این یك سال پرشور تاریخی بسوی پیش برداریم.
👇
من میدانم بسیاری از این سخن من خواهند رنجید ، و اینكه میگویم نمیدانند و نمیشناسند بغرور آنها خواهد برخورد. ولی حقیقت از میان نخواهد رفت. دوباره میگویم : این توده راه زندگانی را گم كرده. این مردم حقایق زندگانی را نمیدانند. دوباره درخواست میكنم : بیایید این یك سال را به باز كردن یك راهی بكوشیم.
آنان كه بخود مغرورند و این گفتههای ما بآنان سنگین میافتد بركنار مانند. روی سخن ما بآن كسانیست كه از غرور دورند و گرفتاری این توده را دیده و دل پر از درد میدارند. باین غیرتمندانست كه پیام میفرستیم. از آنانست كه چشم همراهی میداریم».
کانال را به نشانهی آغاز سال نو با پیکرههای قشنگ میآراییم ولی همهی ارج را به پیام آغاز سال میدهیم.
پایان
آنان كه بخود مغرورند و این گفتههای ما بآنان سنگین میافتد بركنار مانند. روی سخن ما بآن كسانیست كه از غرور دورند و گرفتاری این توده را دیده و دل پر از درد میدارند. باین غیرتمندانست كه پیام میفرستیم. از آنانست كه چشم همراهی میداریم».
کانال را به نشانهی آغاز سال نو با پیکرههای قشنگ میآراییم ولی همهی ارج را به پیام آغاز سال میدهیم.
پایان
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 1)
اینها چیزهای روشنیست و گمان نمیکنم کسی ایرادی باینها کند. ولی در اینجا گفتگوی دیگری بمیان میآید که باید بآن نیز پردازیم و روشنش سازیم.
در کشورها که حکومت هست و قانونها بکار بسته میشود سه نیرو درمیانست : یکی نیروی شور و قانونگزاری (مقننه) ، دیگری نیروی داوری (قضایی) ، دیگری نیروی روانگردانی (مجریه). اینها را همه میدانند. اکنون اگر بخواهیم جهان را کشوری شماریم و دولتها را مانندهی افراد بهم مربوط ساخته بزیر قانون آوریم بیگفتگوست که باید در آنجا هم این سه نیرو درمیان باشد. باین معنی باید یک انجمن بزرگی برپا گردد که در کارهای جهان شور کند و تصمیمها گیرد و اختلافات سیاسیای را که درمیان دولتها پدید میآید رفع کند ، یک دادگاه بزرگی از قضات برگزیدهی جهان بنیاد یابد که در دعاوی و اختلافات حقوقی درمیان دولتها قضاوت کند ، یک دستگاه بزرگی پدید آید که تصمیمهای آن انجمن بزرگ و این دادگاه بزرگ را بکار بندد.
در سازمان ملل متفق همهی این سه نیرو منظور گردیده (چنانکه پیش از این شرح دادیم) ، چیزی که هست ما بآن ایراد گرفته میگوییم آن سازمان از خود دولتها که دارای منافع خصوصی متضاد میباشند تشکیل یافته و اینست به نتیجهی درستی از آن سازمان امید نمیتوانیم بست.
این دولتها نه شورشان ساده و از روی دلسوزی بجهانست ، و نه داوریشان بیطرفانه و بنام دادگریست ، نه نیروی روانگردانیشان درستست که اگر روزی نیاز بفعالیت آن افتاد بیاشکال کاری را بانجام رساند.
این ایراد را ما بسازمان ملل متفق گرفتهایم و حق داشتهایم. اکنون چنین انگارید که بجای دولتها نیکخواهان جهان پا بمیان نهادند و چنین خواستند که یک سازمان همهجهانی پدید آورند. پیداست که یک انجمن شورا و یک دادگاه قضایی از مردمان باخرد و فهم و دلسوز بنیاد خواهند گزاشت (بدانسان که گفتیم). اینها چندان دشوار نیست. ولی نیروی روانگردانی چه خواهد بود؟.. آن را از کجا خواهند آورد؟.. در اینجاست که اشکال پیش میآید و زمینه برای یک گفتگوی بسیار ارجداری باز میشود.
پیداست که باید در اینجا هم احساسات نیکخواهانه گره از کار گشاید. باید این سازمان همهجهانی از هواداران خود نیروی مستقلی تهیه کند ـ از افسران و سربازان داوطلب که آماده باشند باحساسات نژادی و کشوری خود چیره درآمده در راه تأمین صلح و جلوگیری از ستم جانفشانی نمایند ، از دانشمندان پاکدل که حاضر باشند بنام دلبستگی بنیکی جهان اختراعهای خود را باختیار آن سازمان سپارند.
با آن تکانی که ما آرزومندیم در خردها و فهمها پدید آید تهیهی چنین نیرویی را دشوار نتوان شمرد. ما فراموش نکردهایم هنگامی که حکومتهای استبدادی روزهای آخر خود را میپیمودند و در بیشتر جاها میانهی آزادیخواهان با نیروهای استبداد نبرد و پیکار میرفت ، دستههایی از آزادیخواهان بودند که بیآنکه جدایی میانهی این کشور و آن کشور گزارند ، در هر کجا که شورش بود بیاری آزادیخواهان میشتافتند. در ایران هنگامی که شورش بود دستههایی از قفقاز از گرجیان و ترکان و ارمنیان بیاری آزادیخواهان آمدند و آن جانفشانیها را نمودند. این نمونهایست که چگونه میتوان در کارهای نیک از احساسات نیکخواهانهی مردمان سودجویی کرد.
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 1)
اینها چیزهای روشنیست و گمان نمیکنم کسی ایرادی باینها کند. ولی در اینجا گفتگوی دیگری بمیان میآید که باید بآن نیز پردازیم و روشنش سازیم.
در کشورها که حکومت هست و قانونها بکار بسته میشود سه نیرو درمیانست : یکی نیروی شور و قانونگزاری (مقننه) ، دیگری نیروی داوری (قضایی) ، دیگری نیروی روانگردانی (مجریه). اینها را همه میدانند. اکنون اگر بخواهیم جهان را کشوری شماریم و دولتها را مانندهی افراد بهم مربوط ساخته بزیر قانون آوریم بیگفتگوست که باید در آنجا هم این سه نیرو درمیان باشد. باین معنی باید یک انجمن بزرگی برپا گردد که در کارهای جهان شور کند و تصمیمها گیرد و اختلافات سیاسیای را که درمیان دولتها پدید میآید رفع کند ، یک دادگاه بزرگی از قضات برگزیدهی جهان بنیاد یابد که در دعاوی و اختلافات حقوقی درمیان دولتها قضاوت کند ، یک دستگاه بزرگی پدید آید که تصمیمهای آن انجمن بزرگ و این دادگاه بزرگ را بکار بندد.
در سازمان ملل متفق همهی این سه نیرو منظور گردیده (چنانکه پیش از این شرح دادیم) ، چیزی که هست ما بآن ایراد گرفته میگوییم آن سازمان از خود دولتها که دارای منافع خصوصی متضاد میباشند تشکیل یافته و اینست به نتیجهی درستی از آن سازمان امید نمیتوانیم بست.
این دولتها نه شورشان ساده و از روی دلسوزی بجهانست ، و نه داوریشان بیطرفانه و بنام دادگریست ، نه نیروی روانگردانیشان درستست که اگر روزی نیاز بفعالیت آن افتاد بیاشکال کاری را بانجام رساند.
این ایراد را ما بسازمان ملل متفق گرفتهایم و حق داشتهایم. اکنون چنین انگارید که بجای دولتها نیکخواهان جهان پا بمیان نهادند و چنین خواستند که یک سازمان همهجهانی پدید آورند. پیداست که یک انجمن شورا و یک دادگاه قضایی از مردمان باخرد و فهم و دلسوز بنیاد خواهند گزاشت (بدانسان که گفتیم). اینها چندان دشوار نیست. ولی نیروی روانگردانی چه خواهد بود؟.. آن را از کجا خواهند آورد؟.. در اینجاست که اشکال پیش میآید و زمینه برای یک گفتگوی بسیار ارجداری باز میشود.
پیداست که باید در اینجا هم احساسات نیکخواهانه گره از کار گشاید. باید این سازمان همهجهانی از هواداران خود نیروی مستقلی تهیه کند ـ از افسران و سربازان داوطلب که آماده باشند باحساسات نژادی و کشوری خود چیره درآمده در راه تأمین صلح و جلوگیری از ستم جانفشانی نمایند ، از دانشمندان پاکدل که حاضر باشند بنام دلبستگی بنیکی جهان اختراعهای خود را باختیار آن سازمان سپارند.
با آن تکانی که ما آرزومندیم در خردها و فهمها پدید آید تهیهی چنین نیرویی را دشوار نتوان شمرد. ما فراموش نکردهایم هنگامی که حکومتهای استبدادی روزهای آخر خود را میپیمودند و در بیشتر جاها میانهی آزادیخواهان با نیروهای استبداد نبرد و پیکار میرفت ، دستههایی از آزادیخواهان بودند که بیآنکه جدایی میانهی این کشور و آن کشور گزارند ، در هر کجا که شورش بود بیاری آزادیخواهان میشتافتند. در ایران هنگامی که شورش بود دستههایی از قفقاز از گرجیان و ترکان و ارمنیان بیاری آزادیخواهان آمدند و آن جانفشانیها را نمودند. این نمونهایست که چگونه میتوان در کارهای نیک از احساسات نیکخواهانهی مردمان سودجویی کرد.
✴️ حقایق زندگی (تکهی سوم)
🔸چشمپوشی از بدان تلخترین میوهها را خواهد داد
در شمارهی پریروز نوشتیم : «از بدان چشم نباید پوشید». این زمینه بسیار مهم است و اینك دنبالهی آن را مینویسیم :
🔸اگر از بدان چشم پوشیده شود چند نتیجهی زشتی را درپی خواهد داشت ، زیرا از یكسو همان بدان جری گردیده ترك آن بدیها نخواهند گفت ، و از این گذشته صدها كسان دیگری پیروی از آنان خواهند نمود. از یكسو هم نیكان نومید گردیده بنیكی كمتر خواهند گرایید.
مثلاً در همان داستان شهریور ماه چنانكه نوشتیم یك دسته از افسران نه تنها وظیفهی خود را فراموش كرده و از گام نخست جز در اندیشهی گریز نبودهاند ، بیباكانه در چنان هنگام گرفتاری بسودجویی پرداخته بنادرستیهایی دست زدهاند.
چنانكه میگویند : آقای سرلشگرمطبوعی فرستاده در همان هنگام از بانك 180 هزار ریال [كمابیش بهای یك خانه در تهران بوده] پول گرفته و با خود آورده و در چنان هنگامی او و چند تن دیگر از سركردگان جز در اندیشهی حمل اثاثیهی خود نبوده و كامیونهای سپاه را باین كار خود تخصیص دادهاند.
ولی چند تنی از سركردگان از سرهنگهاشمی و سرهنگجانپولاد و دیگران غیرتمندانه بوظیفهی خود پرداخته و در نتیجهی آن گزندها دیده و زیانها كشیدهاند. یك دسته از افراد نظامی غیرتمندانه ایستادگی نشان داده و كشته شدهاند.
از مأمورین دیگر آقای استاندار و فرماندار و رئیس شهربانی كه وظیفهشان نگهداری شهر[تبریز] بود همان روز نخست گریخته جان بدر بردهاند. پیداست وقتی كه آنان نبودند كلانتریها و پاسبانان نیز نبودهاند و در چنان هنگامی شهر بیكبار بینگهدار مانده ، و چون بیم تاراج و آشوبهای دیگری میرفته دو سه تنی از آقایان محمدعلی آذر و محمدعلی اخباری ، جوانمردی نموده و بیرون آمده و برای ایمنی و آسایش بگفتگوهایی پرداختهاند. آقای بلوری ناگزیر شده رئیس شهربانی گردیده. آقای صلحی بجای بازرگانی باداره كردن شهر پرداخته همچنین دیگران كه هر كسی باندازهی خود جوانمردی كرده و كارهایی را كه بگردن استاندار و فرماندار و سرشهربانیِ گریخته بوده بعهده گرفتهاند.
آیا باید از اینها چشم پوشید و آن بدان و این نیكان را بیك دیده دید؟!.. داستان گریز سرلشگرمحتشمی را از خراسان بشكلی میگویند كه آدم از شنیدن آن سرافكنده میگردد. مسئولیت لشگریِ یك استان بزرگی را در عهده داشته و همینكه خطر رو نمود جز در اندیشهی جان و دارایی خود نبوده و باری در آن باره هم متانتی از خود نشان نداده.
در مراغه چنانكه نوشتیم یك یا دو روز پیش از درآمدن سپاه مهاجم ، فرماندارْ شهر را گزارده و گریخته. رئیس شهربانی بازمانده و بروی وظیفهی خود پافشاری نموده. ولی كلانتر گریخته و از میان رفته و پاسبانان پراكنده شدهاند.
این كار رئیس شهربانی ، سیداسدالله فقری ، دلیل غیرت و مردانگی اوست. باآنكه در مراغه خانه یا زن و فرزند نداشته كه پا بستهی آنها باشد محض بنام وظیفهشناسی ایستاده و به نگهداری شهر كوشیده. ولی جای افسوس و دریغ است كه پس از رسیدن سپاه مهاجم كشته شده.
در چنان هنگامی كه در شهر بیم تاراج میرفته ، آقایان ضیاء و وثوق و دیگران پیش افتادهاند و كمیسیونی برپا كردهاند و پولها برای پرداختن بپاسداران بازار از میان خود گرد آوردهاند. باین ترتیب آن روزهای سخت را گذرانیدهاند تا پس از آرامش دوباره فرماندار و دیگران برگشتهاند.
آیا باید از اینها چشم پوشید؟!.. آن كسانی كه این وظیفهناشناسیها را كردهاند چون در مجلسی مینشینند بیشتر از دیگران خودستایی مینمایند و همیشه از بدی توده شكایت میكنند. آیا نباید گفت : پس این رفتار شما چیست؟!..
اگر نگویید و از اینان بازپرسی نكنید گذشته از آنكه خود گستاختر گردند و همین رفتار پست را شیوهی خود گیرند ، هزاران دیگران پیروی از ایشان نمایند ، و دیگر مرد غیرتمندی همچون اسدالله فقری كه در راه انجام وظیفه خود را بكشتن داده پیدا نشود.
شگفت است كه كسانی میگویند : «پس نبایستی جان خود را حفظ كنند؟! ». بیخردی را نگرید. اینان نمیدانند كه
🔸كسی كه بكار توده میپردازد نباید از جان خود بترسد. نباید بنام نگهداریِ جان از وظیفه گردن پیچد.
بكسی كه فرمانداری داده و هزاران كسان را زیردست او گردانیدهاند ، بكسی كه فرماندهی داده و اختیار جان هزارها سپاهی را بدست او سپردهاند ، این رتبه و جایگاه را مفت باو نسپردهاند. این برابر جانفشانیهاییست كه او باید كند و اگر نیاز افتاد از جان خود نترسد. شما از یك فرد نظامی ، از یك تابین[= سرباز ساده] فداكاری میخواهید. در حالی كه او همیشه زیردست است و كمترین حقوق را میبرد. ولی خودتان با آن رتبه و آن حقوق گزاف ، خود را مكلف بفداكاری نمیشناسید؟..
برخی هم ایراد دیگری گرفته میگویند : از گفتن و نوشتن چه نتیجه تواند بود؟!.. باینها كه كیفر نمیدهند.
👇
🔸چشمپوشی از بدان تلخترین میوهها را خواهد داد
در شمارهی پریروز نوشتیم : «از بدان چشم نباید پوشید». این زمینه بسیار مهم است و اینك دنبالهی آن را مینویسیم :
🔸اگر از بدان چشم پوشیده شود چند نتیجهی زشتی را درپی خواهد داشت ، زیرا از یكسو همان بدان جری گردیده ترك آن بدیها نخواهند گفت ، و از این گذشته صدها كسان دیگری پیروی از آنان خواهند نمود. از یكسو هم نیكان نومید گردیده بنیكی كمتر خواهند گرایید.
مثلاً در همان داستان شهریور ماه چنانكه نوشتیم یك دسته از افسران نه تنها وظیفهی خود را فراموش كرده و از گام نخست جز در اندیشهی گریز نبودهاند ، بیباكانه در چنان هنگام گرفتاری بسودجویی پرداخته بنادرستیهایی دست زدهاند.
چنانكه میگویند : آقای سرلشگرمطبوعی فرستاده در همان هنگام از بانك 180 هزار ریال [كمابیش بهای یك خانه در تهران بوده] پول گرفته و با خود آورده و در چنان هنگامی او و چند تن دیگر از سركردگان جز در اندیشهی حمل اثاثیهی خود نبوده و كامیونهای سپاه را باین كار خود تخصیص دادهاند.
ولی چند تنی از سركردگان از سرهنگهاشمی و سرهنگجانپولاد و دیگران غیرتمندانه بوظیفهی خود پرداخته و در نتیجهی آن گزندها دیده و زیانها كشیدهاند. یك دسته از افراد نظامی غیرتمندانه ایستادگی نشان داده و كشته شدهاند.
از مأمورین دیگر آقای استاندار و فرماندار و رئیس شهربانی كه وظیفهشان نگهداری شهر[تبریز] بود همان روز نخست گریخته جان بدر بردهاند. پیداست وقتی كه آنان نبودند كلانتریها و پاسبانان نیز نبودهاند و در چنان هنگامی شهر بیكبار بینگهدار مانده ، و چون بیم تاراج و آشوبهای دیگری میرفته دو سه تنی از آقایان محمدعلی آذر و محمدعلی اخباری ، جوانمردی نموده و بیرون آمده و برای ایمنی و آسایش بگفتگوهایی پرداختهاند. آقای بلوری ناگزیر شده رئیس شهربانی گردیده. آقای صلحی بجای بازرگانی باداره كردن شهر پرداخته همچنین دیگران كه هر كسی باندازهی خود جوانمردی كرده و كارهایی را كه بگردن استاندار و فرماندار و سرشهربانیِ گریخته بوده بعهده گرفتهاند.
آیا باید از اینها چشم پوشید و آن بدان و این نیكان را بیك دیده دید؟!.. داستان گریز سرلشگرمحتشمی را از خراسان بشكلی میگویند كه آدم از شنیدن آن سرافكنده میگردد. مسئولیت لشگریِ یك استان بزرگی را در عهده داشته و همینكه خطر رو نمود جز در اندیشهی جان و دارایی خود نبوده و باری در آن باره هم متانتی از خود نشان نداده.
در مراغه چنانكه نوشتیم یك یا دو روز پیش از درآمدن سپاه مهاجم ، فرماندارْ شهر را گزارده و گریخته. رئیس شهربانی بازمانده و بروی وظیفهی خود پافشاری نموده. ولی كلانتر گریخته و از میان رفته و پاسبانان پراكنده شدهاند.
این كار رئیس شهربانی ، سیداسدالله فقری ، دلیل غیرت و مردانگی اوست. باآنكه در مراغه خانه یا زن و فرزند نداشته كه پا بستهی آنها باشد محض بنام وظیفهشناسی ایستاده و به نگهداری شهر كوشیده. ولی جای افسوس و دریغ است كه پس از رسیدن سپاه مهاجم كشته شده.
در چنان هنگامی كه در شهر بیم تاراج میرفته ، آقایان ضیاء و وثوق و دیگران پیش افتادهاند و كمیسیونی برپا كردهاند و پولها برای پرداختن بپاسداران بازار از میان خود گرد آوردهاند. باین ترتیب آن روزهای سخت را گذرانیدهاند تا پس از آرامش دوباره فرماندار و دیگران برگشتهاند.
آیا باید از اینها چشم پوشید؟!.. آن كسانی كه این وظیفهناشناسیها را كردهاند چون در مجلسی مینشینند بیشتر از دیگران خودستایی مینمایند و همیشه از بدی توده شكایت میكنند. آیا نباید گفت : پس این رفتار شما چیست؟!..
اگر نگویید و از اینان بازپرسی نكنید گذشته از آنكه خود گستاختر گردند و همین رفتار پست را شیوهی خود گیرند ، هزاران دیگران پیروی از ایشان نمایند ، و دیگر مرد غیرتمندی همچون اسدالله فقری كه در راه انجام وظیفه خود را بكشتن داده پیدا نشود.
شگفت است كه كسانی میگویند : «پس نبایستی جان خود را حفظ كنند؟! ». بیخردی را نگرید. اینان نمیدانند كه
🔸كسی كه بكار توده میپردازد نباید از جان خود بترسد. نباید بنام نگهداریِ جان از وظیفه گردن پیچد.
بكسی كه فرمانداری داده و هزاران كسان را زیردست او گردانیدهاند ، بكسی كه فرماندهی داده و اختیار جان هزارها سپاهی را بدست او سپردهاند ، این رتبه و جایگاه را مفت باو نسپردهاند. این برابر جانفشانیهاییست كه او باید كند و اگر نیاز افتاد از جان خود نترسد. شما از یك فرد نظامی ، از یك تابین[= سرباز ساده] فداكاری میخواهید. در حالی كه او همیشه زیردست است و كمترین حقوق را میبرد. ولی خودتان با آن رتبه و آن حقوق گزاف ، خود را مكلف بفداكاری نمیشناسید؟..
برخی هم ایراد دیگری گرفته میگویند : از گفتن و نوشتن چه نتیجه تواند بود؟!.. باینها كه كیفر نمیدهند.
👇
میگویم : همین نوشتن و گفتن خود یك كیفریست. بزرگترین كیفر همینست كه شما جدایی میانهی آنان با نیكان گزارید و آنان را خوار دارید و از احترامشان بكاهید. شما در نوبت خود این كار را بكنید و دربند آن نباشید كه كیفری میدهند یا نمیدهند.
امروز یك درد بزرگی در تودهی ایران همینست. همینست كه
🔸حس نفرت از بدیها و قدردانی از نیكیها سست گردیده. ما نوشتیم كه نیك و بد از میان رفته. كنون باید بگوییم : حس دریافت نیك و بد نیز از میان رفته.
🔸ما میبینیم كسانی صد پستی میكنند و باز درمیان مردم با سرفرازی زندگی مینمایند و از كسی بیاحترامی نمیبینند.
از روزی كه ما بنوشتن پرچم آغاز كردهایم یكی از گرفتاریهای ما همینست. میآیند و میگویند «از فلان كس بد نوشتهاید خوب نشده» ، آن وقت سری تكان داده میگویند : «دوست ماست». یا میگویند : «شما بد مینویسید او هم برمیدارد دشنام میدهد». یا میگویند : «امروز مردم باین چیزها مقید نیستند. شما هم خود را بزحمت نیندازید».
اینهاست سخنانی كه هر روز میشنویم و ما برای همهی آنها یك پاسخ داریم ، و آن اینكه آیا میخواهید در این جهان سرفراز و آزاد زندگانی كنید و از این ذلت و بدبختی رها گردید یا نه؟.. اگر نمیخواهید بیكبارگی بروید درپی خوشیهای خود باشید ، و اگر میخواهید باید راهش را پیدا كنید. راه آن این نیست كه پیش گرفتهاید.
🔸برای آزاد زیستن و سرفراز بودن شرطهایی هست و یكی از مهمترین آنها اینست كه جدایی میانهی نیك و بد گزارید و از بدان نفرت كنید. رفیق بازی كردن و عاطفههای بیهوده بخرج دادن با زندگانی شرافتمندانه نخواهد ساخت.
یك دسته هوسبازانی را كه بدنهادانه دشمنی با كشور و تودهی خود میكنند باید بد دانست و بد نوشت. اگر آنان دشنام دهند این بدنهادی دیگری از آنان خواهد بود.
🔸دشنام بخود دشنام دهنده باز گردد نه بدیگری.
بالاخره مگر باید از ترس دشنام از خیانتهای ایشان چشم پوشید؟!.. مگر باید از ترس دشنام ، گردن باسارت و بدبختی داد؟!..
به هر حال شما نخواهید توانست در زندگانی یك قاعدهی تازهای بگزارید. نخواهید توانست با طبیعت مخالفت ورزیده بآن غلبه كنید.
🔸این یك قاعدهی طبیعیست كه مردمی كه جدایی میانهی نیكان و بدان نگزارند و از بدان و خیانتكاران نفرت و بیزاری ننمایند روی رستگاری نخواهند دید.
(پرچم روزانه شمارهی 20)
امروز یك درد بزرگی در تودهی ایران همینست. همینست كه
🔸حس نفرت از بدیها و قدردانی از نیكیها سست گردیده. ما نوشتیم كه نیك و بد از میان رفته. كنون باید بگوییم : حس دریافت نیك و بد نیز از میان رفته.
🔸ما میبینیم كسانی صد پستی میكنند و باز درمیان مردم با سرفرازی زندگی مینمایند و از كسی بیاحترامی نمیبینند.
از روزی كه ما بنوشتن پرچم آغاز كردهایم یكی از گرفتاریهای ما همینست. میآیند و میگویند «از فلان كس بد نوشتهاید خوب نشده» ، آن وقت سری تكان داده میگویند : «دوست ماست». یا میگویند : «شما بد مینویسید او هم برمیدارد دشنام میدهد». یا میگویند : «امروز مردم باین چیزها مقید نیستند. شما هم خود را بزحمت نیندازید».
اینهاست سخنانی كه هر روز میشنویم و ما برای همهی آنها یك پاسخ داریم ، و آن اینكه آیا میخواهید در این جهان سرفراز و آزاد زندگانی كنید و از این ذلت و بدبختی رها گردید یا نه؟.. اگر نمیخواهید بیكبارگی بروید درپی خوشیهای خود باشید ، و اگر میخواهید باید راهش را پیدا كنید. راه آن این نیست كه پیش گرفتهاید.
🔸برای آزاد زیستن و سرفراز بودن شرطهایی هست و یكی از مهمترین آنها اینست كه جدایی میانهی نیك و بد گزارید و از بدان نفرت كنید. رفیق بازی كردن و عاطفههای بیهوده بخرج دادن با زندگانی شرافتمندانه نخواهد ساخت.
یك دسته هوسبازانی را كه بدنهادانه دشمنی با كشور و تودهی خود میكنند باید بد دانست و بد نوشت. اگر آنان دشنام دهند این بدنهادی دیگری از آنان خواهد بود.
🔸دشنام بخود دشنام دهنده باز گردد نه بدیگری.
بالاخره مگر باید از ترس دشنام از خیانتهای ایشان چشم پوشید؟!.. مگر باید از ترس دشنام ، گردن باسارت و بدبختی داد؟!..
به هر حال شما نخواهید توانست در زندگانی یك قاعدهی تازهای بگزارید. نخواهید توانست با طبیعت مخالفت ورزیده بآن غلبه كنید.
🔸این یك قاعدهی طبیعیست كه مردمی كه جدایی میانهی نیكان و بدان نگزارند و از بدان و خیانتكاران نفرت و بیزاری ننمایند روی رستگاری نخواهند دید.
(پرچم روزانه شمارهی 20)
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
چه کسی بآنها آموخته كه نر و ماده باهم زندگی كنند؟!. چه کسی یاد داده كه آن طور لانه بسازند؟! چه کسی یاد داده كه ماده وقتی تخم گذاشت به نوبت روی آن بخوابند؟!. چه کسی یاد داده كه جوجههای خود را به آن ترتیب پرورش دهند؟!.
کتاب «ورجاوندبنیاد»
کتاب «ورجاوندبنیاد»
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🌸 بیناک (منظرهی) دلکش و دلگشا
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 2)
در این زمینه که یک دولت همهجهانی پدید آورده شود سخنان بسیار رانده شده. چنانکه گفتیم یک دسته از نیکخواهان آمریکا و اروپا آرزو داشتند که از پارلمانهای جهان ـ از هر پارلمانی چند نماینده ـ برگزیده شود و این نمایندگان در یکی از شهرها گرد آمده یک پارلمان بینالمللی پدید آورند و دربارهی کارهای جهان شور کنند و تصمیمها گیرند و قانونها گزارند و هرچه از آن پارلمان بیرون آمد در همه جا پذیرفته شود.
ولی این پارلمان اگر برپا شود چون با این ترتیبی که در نظر گرفته شده قوهی مجریه نخواهد داشت بحال جامعهی ملل افتاده بینتیجه خواهد گردید.
چندی پیش مستر اَتلی [Clement Attlee] نخستوزیر انگلیس در سخن راندن از بمب اتمی و از خطرهای آن چنین گفت : «امروز جهان باید در زیردست یک امپراتوری راه برده شود تا جنگی پیش نیاید». گویا خواست نخستوزیر انگلیس آن بوده که دولتهای بزرگ از فرانسه و انگلیس و آمریکا یک دولت گردند و دولتهای دیگری را با داشتن استقلال داخلی در زیردست خود راه برند (از روی مدل امپراتوری انگلیس). این عقیده را دیگران هم داشتهاند.
ولی پیداست که این بدولتهای کوچک گران خواهد افتاد و آنها آزادی خود را از دست رفته خواهند شمرد و گردن نخواهند گزاشت.
در ایران کسان بسیاری هستند که سخنان سوسیالیستها را شنیدهاند و آرزو دارند که مرزها از میانهی کشورها برافتد و همهی جهان یک کشور گردد. این هم عقیدهی آنهاست.
پیداست که این آرزو هم بسیار خامست. زیرا با این جداییهای نژادی و دینی و آرمانی که درمیان مردمانست همهی جهان یک کشور نتواند بود. اگرهم تواند بود و باشد باز نیاز خواهد بود که برای آسانی کارها تقسیماتی در میانه پدید آورده شود. ایران که یک کشور است و در زیر یک حکومت اداره میشود ما برای آسانی کار آن را باستانها و شهرستانها تقسیم کردهایم. در یک شهر که هزارها خانواده زندگی میکنند هر خانوادهای برای خود خانهی جداگانه بنیاد گزارده و زندگی جداگانه پیش گرفته است.
اگر از من بپرسند بهترین راه آنست که کشورهایی که امروز بحال استقلال زندگی میکنند بِهمان حال خود بمانند. مثلاً مردم فرانسه که تیرهای هستند و نژاد و زبان و تاریخ جداگانه دارند و کشوری برای خود برپا گردانیده جدا از دیگران میزیند بهتر است بِهمان حال خود بمانند و کشور و استقلال خود را نگه دارند ـ همچنان دیگر نژادها و تیرهها ـ و در همان حال باستواری روابط بینالمللی کوشیده شود و بدانسان که گفتیم یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورده شود.
آن مَثل شهر و خانوادهها که زدم این موضوع را روشن میکند. در یک شهر هر خانوادهای در درون خانهی خود آزاد است و زندگانی جدا دارد و در همان حال یک رشته همبستگیها درمیان آنهاست. وظیفههایی از نظر شهری بگردن هر یکی از آنهاست. یک حکومتی آنها را راه میبرد.
این کشورها هر یکی بجای خانهای و جهان بجای شهریست. باید در میانهی خانهها و خانوادهها همبستگیها باشد و یک حکومتی این شهر بزرگ را راه برد.
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 2)
در این زمینه که یک دولت همهجهانی پدید آورده شود سخنان بسیار رانده شده. چنانکه گفتیم یک دسته از نیکخواهان آمریکا و اروپا آرزو داشتند که از پارلمانهای جهان ـ از هر پارلمانی چند نماینده ـ برگزیده شود و این نمایندگان در یکی از شهرها گرد آمده یک پارلمان بینالمللی پدید آورند و دربارهی کارهای جهان شور کنند و تصمیمها گیرند و قانونها گزارند و هرچه از آن پارلمان بیرون آمد در همه جا پذیرفته شود.
ولی این پارلمان اگر برپا شود چون با این ترتیبی که در نظر گرفته شده قوهی مجریه نخواهد داشت بحال جامعهی ملل افتاده بینتیجه خواهد گردید.
چندی پیش مستر اَتلی [Clement Attlee] نخستوزیر انگلیس در سخن راندن از بمب اتمی و از خطرهای آن چنین گفت : «امروز جهان باید در زیردست یک امپراتوری راه برده شود تا جنگی پیش نیاید». گویا خواست نخستوزیر انگلیس آن بوده که دولتهای بزرگ از فرانسه و انگلیس و آمریکا یک دولت گردند و دولتهای دیگری را با داشتن استقلال داخلی در زیردست خود راه برند (از روی مدل امپراتوری انگلیس). این عقیده را دیگران هم داشتهاند.
ولی پیداست که این بدولتهای کوچک گران خواهد افتاد و آنها آزادی خود را از دست رفته خواهند شمرد و گردن نخواهند گزاشت.
در ایران کسان بسیاری هستند که سخنان سوسیالیستها را شنیدهاند و آرزو دارند که مرزها از میانهی کشورها برافتد و همهی جهان یک کشور گردد. این هم عقیدهی آنهاست.
پیداست که این آرزو هم بسیار خامست. زیرا با این جداییهای نژادی و دینی و آرمانی که درمیان مردمانست همهی جهان یک کشور نتواند بود. اگرهم تواند بود و باشد باز نیاز خواهد بود که برای آسانی کارها تقسیماتی در میانه پدید آورده شود. ایران که یک کشور است و در زیر یک حکومت اداره میشود ما برای آسانی کار آن را باستانها و شهرستانها تقسیم کردهایم. در یک شهر که هزارها خانواده زندگی میکنند هر خانوادهای برای خود خانهی جداگانه بنیاد گزارده و زندگی جداگانه پیش گرفته است.
اگر از من بپرسند بهترین راه آنست که کشورهایی که امروز بحال استقلال زندگی میکنند بِهمان حال خود بمانند. مثلاً مردم فرانسه که تیرهای هستند و نژاد و زبان و تاریخ جداگانه دارند و کشوری برای خود برپا گردانیده جدا از دیگران میزیند بهتر است بِهمان حال خود بمانند و کشور و استقلال خود را نگه دارند ـ همچنان دیگر نژادها و تیرهها ـ و در همان حال باستواری روابط بینالمللی کوشیده شود و بدانسان که گفتیم یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورده شود.
آن مَثل شهر و خانوادهها که زدم این موضوع را روشن میکند. در یک شهر هر خانوادهای در درون خانهی خود آزاد است و زندگانی جدا دارد و در همان حال یک رشته همبستگیها درمیان آنهاست. وظیفههایی از نظر شهری بگردن هر یکی از آنهاست. یک حکومتی آنها را راه میبرد.
این کشورها هر یکی بجای خانهای و جهان بجای شهریست. باید در میانهی خانهها و خانوادهها همبستگیها باشد و یک حکومتی این شهر بزرگ را راه برد.
✴️ حقایق زندگی
(تکهی چهارم)
🔸بهار در كار فرارسیدنست
(بخش 1 از 2)
زمستان گذشت و بهار در كار فرارسیدنست. یك بهاری كه خدا میداند چهها رو خواهد داد. چنانكه میدانیم این زمستان را همهی دولتها بتداركات جنگی پرداختهاند كه از بهار بكار جنگ برخیزند. و اینك بهار نزدیك گردیده.
...
ما اگر آرزومند باشیم كه در چنین زمانی بیكبار آسوده بمانیم آرزوی خامی كردهایم. از آنسوی ایران بارها جنگ دیده یك بار دیگر نیز ببیند. اینها باكی ندارد.
آنچه باك دارد و مایهی نگرانی میباشد حال خود كشور است. از این رهگذر است كه ما در ترس هستیم و بنوشتن این گفتار برخاستهایم.
🔸پیشامدهای شهریور ماه یك نمونهای بود كه در این كشور چگونه بنیاد اجتماعی سستست ، و چگونه پایهی اخلاقی پست است.
از آن پیشامدها باید عبرت گرفته و برای آینده بیباك و بیپروا ننشست.
در آن داستان ما دیدیم بسیاری از كاركنان عالیمقام دولت پابندی بوظیفهی خود ننموده و توگویی در یك كشور بیگانه ای مأموریت داشتند كه همینكه خطر نمودار شد مردم را گزاردند و خود بگریختند. افسران بزرگ و سران لشگر ، هم گریختند و هم نادرستی كردند و همهی اسلحه و افزار بدست اشرار دادند.
اینها بماند. اینها را بارها گفتهایم. ما در تهران دیدیم همینكه خبری رسید كه جنگی رخ داده در اندك زمانی نان كمیاب گردید. قند و شكر و نفت و ذغال و دیگر دربایستهای زندگی نایاب شد. دكانهای سَقَط فروشان[خردهفروش چای و قند و ادویه و پارهای از خشكبار] و بقالان و قنادان تهی گردید. نرخها دو برابر بالا رفت. مردان و زنان در جلوی دكانها ازدحام كردند و همدیگر را لگدمال ساختند ، اتوبوسها از كار افتاد و آمد و شد بریده گردید.
با آنكه در اینجا خطر كم بود بلكه خطری نبود خاندانها بكوچ پرداختند. توانگران سوار اتومبیلها (اتومبیلهای اداری یا شخصی) گردیده رو باسپهان و شیراز نهادند. كجا میرفتند؟ ـ و چرا میرفتند؟... خودشان نیز نمیدانستند. سراسیمهوار رو بگریز نهاده بودند.
در تهران هر روز دروغهای رنگارنگی ساخته پراكنده میگردانیدند ، هر كسی به پیشامد معنای دیگری میداد و پیرایههای دیگری میبست. همچون وحشیان دست و پا گم كرده نمیدانستند چه باید كرد.
🔸اگر جنگ بیست روز امتداد مییافت در تهران مردم از گرسنگی میمردند و صد حادثهی ناگوار رخ میداد.
این در پایتخت كشور بود. از اینجا پیداست كه بیرونها چه حالی داشته. در جایی كه مردم پایتخت این رفتار را میكردند چه شگفتی داشته كه در بیرونها بیكبار رشته گسیخته گردد و هرج و مرج رخ نماید؟! چه شگفتی داشت كه روستاییانِ گرمرود براهآهن ریزند و چوبها و تختههای آن را كشیده ببرند؟!.. چه شگفتی داشت كه لران و شاهسونان بیدرنگ بتاراج و راهزنی پردازند؟!.. چه شگفتی داشت كه كردان بكشتار و خونریزی برخیزند؟!.
این حالی است كه من نمیدانم آن را چگونه تصویر نمایم. و از زشتی آن با چه زبانی سخن رانم!
🔸تو گویی درمیان این مردم كمترین رابطهای بازنمانده و هر كسی جز دربند خود نیست. تو گویی این كشور مال این مردم نمیباشد و هیچگونه دلبستگی بآن ندارند. تو گویی یك گروه پراكندهی ویلگردیند كه از راه باین سرزمین رسیدهاند و هیچ رابطهای درمیان نمیباشد.
این چیزیست كه باید باكش داریم و درپی چارهاش باشیم. شما چنین انگارید بهاری رسیده و خدا نخواسته جنگ تا بایران رسیده. آیا با این كسان و با اینحال سرنوشت این كشور چه خواهد بود؟!. دیگر چیزها بكنار آذوقه و خواروبار چه صورتی پیدا خواهد كرد؟!. داستان كوچ و گریز توانگران و اتومبیلداران چه رنگی پیدا خواهد نمود؟!
اینها چیزهاییست كه باید اندیشیم و درپی چارهاش باشیم ـ چه جنگ بكشور ما برسد و چه نرسد یك سالهای پر تكان و آشوبی را در پیش داریم و باید خود را آمادهی آن گردانیم. خواهید گفت چگونه خود را آماده گردانیم؟
آینده را جز خدا نمیداند. ما بیقین نمیدانیم در بهار یا در تابستان آینده چه خواهد بود. ولی یك سال بیمناكیست. جنگ دولتها بیك دورهی بسیار سختی خواهد رسید و آتش آن گام بگام بما نزدیكتر خواهد گردید. بلكه اگر بسخنان رادیوی ویشی [1] گوش دهیم یكی از میدانهای جنگ «آسیای میانه»[خاورمیانه؟] خواهد بود.
این بیمها درمیانست و از آنسوی حال خود كشور بیشتر بیمآور است. زیرا گذشته از سستیِ تشكیلات دولت و پابند نبودن بیشتری از مأمورین بوظیفهی خود كه دیدیم و آزمودیم ، در خود توده مرض نومیدی پیدا شده و هر یكی از راه دیگری نسبت بكشور و میهن خود بیعلاقگی نشان میدهند ، و
🔸هر كسی برآنست كه جز در اندیشهی خود نباشد.
این بدترین دردیست كه در یك توده پیدا میشود. چنین تودهای ، آن هم در چنین زمانی ، سرنوشتش جز لگدمالی و نابودی نتواند بود.
[1] : حكومت فرانسه در دورهی جنگ جهانی دوم كه پس از شكست از آلمان هیتلری زیردست او بود.
👇
(تکهی چهارم)
🔸بهار در كار فرارسیدنست
(بخش 1 از 2)
زمستان گذشت و بهار در كار فرارسیدنست. یك بهاری كه خدا میداند چهها رو خواهد داد. چنانكه میدانیم این زمستان را همهی دولتها بتداركات جنگی پرداختهاند كه از بهار بكار جنگ برخیزند. و اینك بهار نزدیك گردیده.
...
ما اگر آرزومند باشیم كه در چنین زمانی بیكبار آسوده بمانیم آرزوی خامی كردهایم. از آنسوی ایران بارها جنگ دیده یك بار دیگر نیز ببیند. اینها باكی ندارد.
آنچه باك دارد و مایهی نگرانی میباشد حال خود كشور است. از این رهگذر است كه ما در ترس هستیم و بنوشتن این گفتار برخاستهایم.
🔸پیشامدهای شهریور ماه یك نمونهای بود كه در این كشور چگونه بنیاد اجتماعی سستست ، و چگونه پایهی اخلاقی پست است.
از آن پیشامدها باید عبرت گرفته و برای آینده بیباك و بیپروا ننشست.
در آن داستان ما دیدیم بسیاری از كاركنان عالیمقام دولت پابندی بوظیفهی خود ننموده و توگویی در یك كشور بیگانه ای مأموریت داشتند كه همینكه خطر نمودار شد مردم را گزاردند و خود بگریختند. افسران بزرگ و سران لشگر ، هم گریختند و هم نادرستی كردند و همهی اسلحه و افزار بدست اشرار دادند.
اینها بماند. اینها را بارها گفتهایم. ما در تهران دیدیم همینكه خبری رسید كه جنگی رخ داده در اندك زمانی نان كمیاب گردید. قند و شكر و نفت و ذغال و دیگر دربایستهای زندگی نایاب شد. دكانهای سَقَط فروشان[خردهفروش چای و قند و ادویه و پارهای از خشكبار] و بقالان و قنادان تهی گردید. نرخها دو برابر بالا رفت. مردان و زنان در جلوی دكانها ازدحام كردند و همدیگر را لگدمال ساختند ، اتوبوسها از كار افتاد و آمد و شد بریده گردید.
با آنكه در اینجا خطر كم بود بلكه خطری نبود خاندانها بكوچ پرداختند. توانگران سوار اتومبیلها (اتومبیلهای اداری یا شخصی) گردیده رو باسپهان و شیراز نهادند. كجا میرفتند؟ ـ و چرا میرفتند؟... خودشان نیز نمیدانستند. سراسیمهوار رو بگریز نهاده بودند.
در تهران هر روز دروغهای رنگارنگی ساخته پراكنده میگردانیدند ، هر كسی به پیشامد معنای دیگری میداد و پیرایههای دیگری میبست. همچون وحشیان دست و پا گم كرده نمیدانستند چه باید كرد.
🔸اگر جنگ بیست روز امتداد مییافت در تهران مردم از گرسنگی میمردند و صد حادثهی ناگوار رخ میداد.
این در پایتخت كشور بود. از اینجا پیداست كه بیرونها چه حالی داشته. در جایی كه مردم پایتخت این رفتار را میكردند چه شگفتی داشته كه در بیرونها بیكبار رشته گسیخته گردد و هرج و مرج رخ نماید؟! چه شگفتی داشت كه روستاییانِ گرمرود براهآهن ریزند و چوبها و تختههای آن را كشیده ببرند؟!.. چه شگفتی داشت كه لران و شاهسونان بیدرنگ بتاراج و راهزنی پردازند؟!.. چه شگفتی داشت كه كردان بكشتار و خونریزی برخیزند؟!.
این حالی است كه من نمیدانم آن را چگونه تصویر نمایم. و از زشتی آن با چه زبانی سخن رانم!
🔸تو گویی درمیان این مردم كمترین رابطهای بازنمانده و هر كسی جز دربند خود نیست. تو گویی این كشور مال این مردم نمیباشد و هیچگونه دلبستگی بآن ندارند. تو گویی یك گروه پراكندهی ویلگردیند كه از راه باین سرزمین رسیدهاند و هیچ رابطهای درمیان نمیباشد.
این چیزیست كه باید باكش داریم و درپی چارهاش باشیم. شما چنین انگارید بهاری رسیده و خدا نخواسته جنگ تا بایران رسیده. آیا با این كسان و با اینحال سرنوشت این كشور چه خواهد بود؟!. دیگر چیزها بكنار آذوقه و خواروبار چه صورتی پیدا خواهد كرد؟!. داستان كوچ و گریز توانگران و اتومبیلداران چه رنگی پیدا خواهد نمود؟!
اینها چیزهاییست كه باید اندیشیم و درپی چارهاش باشیم ـ چه جنگ بكشور ما برسد و چه نرسد یك سالهای پر تكان و آشوبی را در پیش داریم و باید خود را آمادهی آن گردانیم. خواهید گفت چگونه خود را آماده گردانیم؟
آینده را جز خدا نمیداند. ما بیقین نمیدانیم در بهار یا در تابستان آینده چه خواهد بود. ولی یك سال بیمناكیست. جنگ دولتها بیك دورهی بسیار سختی خواهد رسید و آتش آن گام بگام بما نزدیكتر خواهد گردید. بلكه اگر بسخنان رادیوی ویشی [1] گوش دهیم یكی از میدانهای جنگ «آسیای میانه»[خاورمیانه؟] خواهد بود.
این بیمها درمیانست و از آنسوی حال خود كشور بیشتر بیمآور است. زیرا گذشته از سستیِ تشكیلات دولت و پابند نبودن بیشتری از مأمورین بوظیفهی خود كه دیدیم و آزمودیم ، در خود توده مرض نومیدی پیدا شده و هر یكی از راه دیگری نسبت بكشور و میهن خود بیعلاقگی نشان میدهند ، و
🔸هر كسی برآنست كه جز در اندیشهی خود نباشد.
این بدترین دردیست كه در یك توده پیدا میشود. چنین تودهای ، آن هم در چنین زمانی ، سرنوشتش جز لگدمالی و نابودی نتواند بود.
[1] : حكومت فرانسه در دورهی جنگ جهانی دوم كه پس از شكست از آلمان هیتلری زیردست او بود.
👇
این نومیدیها و بیعلاقگیها علتهای گوناگون دارد كه ما در اینجا مجال گفتگو از آنها نداریم. اینها یك رشته دردهای كهنهایست كه از بس درمان نشده و مانده جایگیر گردیده.
🔸كسانی سرچشمهی بداخلاقیها و آلودگیهای مردم را در بیست سال گذشته[دورهی رضاشاه] جستجو میكنند. ولی این خود لغزشیست و این آلودگیها بسیار كهنست و در بیست سال گذشته یك چیزهای كمی بآنها افزوده گردیده.[2]
هرچه هست ما در اینجا مجال گفتگو از آنها نداریم ، و از آنسوی چارهی آنها نیز باین آسانی و باین زودی نشدنیست. امروز با این حالی كه جهان پیدا كرده و با این آیندهی بیمناكی كه ما داریم راه چاره تنها یك چیز است و آن اینكه نیكان و علاقهمندان بكشور و توده در هر كجا كه هستند جدا گردند و دست بهم داده دستهای پدید آورند و مقصد و راه یكی گردانند و نگهداری كشور و توده را بگردن گرفته در آن راه پاكدلانه جانفشانی نمایند.
[2] : در بیشتر نوشتههای كسروی تاریخچهی این آلودگیها و بدبختیها نوشته شده. خواننده برای نمونه میتواند به كتاب «ما چه میخواهیم؟» نگاه كند.
🔸كسانی سرچشمهی بداخلاقیها و آلودگیهای مردم را در بیست سال گذشته[دورهی رضاشاه] جستجو میكنند. ولی این خود لغزشیست و این آلودگیها بسیار كهنست و در بیست سال گذشته یك چیزهای كمی بآنها افزوده گردیده.[2]
هرچه هست ما در اینجا مجال گفتگو از آنها نداریم ، و از آنسوی چارهی آنها نیز باین آسانی و باین زودی نشدنیست. امروز با این حالی كه جهان پیدا كرده و با این آیندهی بیمناكی كه ما داریم راه چاره تنها یك چیز است و آن اینكه نیكان و علاقهمندان بكشور و توده در هر كجا كه هستند جدا گردند و دست بهم داده دستهای پدید آورند و مقصد و راه یكی گردانند و نگهداری كشور و توده را بگردن گرفته در آن راه پاكدلانه جانفشانی نمایند.
[2] : در بیشتر نوشتههای كسروی تاریخچهی این آلودگیها و بدبختیها نوشته شده. خواننده برای نمونه میتواند به كتاب «ما چه میخواهیم؟» نگاه كند.