✴️ در پیرامون «شومی» عدد سیزده و روز «سیزده بدر»
🔸کوشاد تلگرام : در کانال گرامی بینش ، گفتاری دانشورانه در پیرامون عدد سیزده و سیزده بدر نوشته شده که چون با خواست ما سازگاری دارد در اینجا می آوریم.
چیزی که نویسندهی گرامی هم در آخر به آن پروا کردهاند درخور هر گونه پرواست : اینکه این رسم با همهی دلپذیریش بهتر است از پندارهایی که گرد آن را گرفته زدوده گردد. یکی از آنها همان باور به شومی عدد سیزده میباشد. این پنداری بیش نیست و فرقی میان سیزده و دیگر شمارها نباید گزارد.
بهترست در این روز بزرگان توده نیز به راهنمایی مردم پرداخته و دربارهی پوچ بودن باورهایی مانند دود کردن اسپند ، گره زدن علف و شومی سیزده سخنرانیهایی بکنند. گفتارها فراهم آورده بزرگان خانواده به کوچکترها بخوانند. از این فرصت سود برده از یکسو با این کهنهخرافهها به نبرد پردازند و از سوی دیگر اهمیت محیط زیست و طبیعت و بایای آدمیان به پاکیزه نگاه داشتن و آلوده نگردانیدن آن را بگوشها برسانند و هر کس پروای رفتار خود را بدارد.
خرافهی ارجمندی عدد 12 و شوم بودن سیزده به غرب هم رفته و بسیاری از دستهبندیهایی مانند دوجین و ماههای سال و شمار اینچهایی که در یک فوت میگنجد از یکسو و نیز اینکه برای مثال ردیف 13 در صندلیهای هواپیمای برخی خطهای هوایی نیست از سوی دیگر نشان دهندهی باور غربیان به چنین پندارهاییست.
👇
🔸کوشاد تلگرام : در کانال گرامی بینش ، گفتاری دانشورانه در پیرامون عدد سیزده و سیزده بدر نوشته شده که چون با خواست ما سازگاری دارد در اینجا می آوریم.
چیزی که نویسندهی گرامی هم در آخر به آن پروا کردهاند درخور هر گونه پرواست : اینکه این رسم با همهی دلپذیریش بهتر است از پندارهایی که گرد آن را گرفته زدوده گردد. یکی از آنها همان باور به شومی عدد سیزده میباشد. این پنداری بیش نیست و فرقی میان سیزده و دیگر شمارها نباید گزارد.
بهترست در این روز بزرگان توده نیز به راهنمایی مردم پرداخته و دربارهی پوچ بودن باورهایی مانند دود کردن اسپند ، گره زدن علف و شومی سیزده سخنرانیهایی بکنند. گفتارها فراهم آورده بزرگان خانواده به کوچکترها بخوانند. از این فرصت سود برده از یکسو با این کهنهخرافهها به نبرد پردازند و از سوی دیگر اهمیت محیط زیست و طبیعت و بایای آدمیان به پاکیزه نگاه داشتن و آلوده نگردانیدن آن را بگوشها برسانند و هر کس پروای رفتار خود را بدارد.
خرافهی ارجمندی عدد 12 و شوم بودن سیزده به غرب هم رفته و بسیاری از دستهبندیهایی مانند دوجین و ماههای سال و شمار اینچهایی که در یک فوت میگنجد از یکسو و نیز اینکه برای مثال ردیف 13 در صندلیهای هواپیمای برخی خطهای هوایی نیست از سوی دیگر نشان دهندهی باور غربیان به چنین پندارهاییست.
👇
Forwarded from #بینش
🌺 چرا #سیزده_بدر ؟ 🌺
راستی چرا ایرانیها روز سیزدهم فروردین را نحس میدانند ، و میکوشند به هر طریق ممکن از خانه خارج شوند ، و در دامان طبیعت بگذرانند ؟ این تبدیل به یک اصل در زندگی همگان شده است ، و البته رسم خوبی هم هست . چه اشکالی دارد که حداقل یک روز را مردمان در دامان طبیعت بگذرانند و خوش باشند ؟ اما این رسم چرا در بین ایرانیان رواج یافته است ؟
آیا سیزده بدر ریشه در دین زردشتی دارد ؟ خیر . هیچ ربطی به این دین ندارد . برعکس ، روز سیزدهم هر ماه (از جمله فروردین) به نام "تیر" یا "تیشتر" نامگذاری شده که ایزدی موکل بر باران است و سبزی زمین و آبادانی از اوست . این روز در دین زردشتی روزی بسیار عزیز و گرامی است .
آیا ریشه در دین اسلام دارد ؟ همه میدانیم که چنین نیست . در اسلام هیچ روزی بعنوان روز نحس تعیین نشده است ، فقط شیعیان روز عاشورا را بسیار بد و ناخوشایند میدانند ، که آن هم ربطی به ۱۳ فروردین ندارد .
پس ریشه ی آن در کجاست ؟ و از چه زمانی چنین اندیشه ای در میان ایرانیان پیدا شد و اینگونه تثبیت گردید ؟
در اعصار باستان ، تمدنی باشکوه و غنی در بین النهرین ، در همسایگی ایران وجود داشت که مردمان سومری ، بابلی و آشوری در آن میزیستند . فرهنگ بابلی بزودی فرهنگ مسلط بر این منطقه شد و راه و روشهای آن --در ترکیب با فرهنگ سومری-- در سراسر منطقه رواج یافت . حدود ۲۵۰۰ سال پیش ، در عصر هخامنشی ، و با رهبری #کوروش_کبیر بین النهرین جزئی از سرزمین ایران شد . از آن پس ، ایرانیان با آن مردمان درآمیختند و فرهنگهای خود را به اشتراک گذاشتند . بین النهرین دیگر کشوری جدا و مستقل نبود ، بخشی از ایران و در پیوند با کل ایران بود .
در بابل ، و درنتیجه در تمام بین النهرین ، آغاز بهار زمان جشنهای بزرگ سال نو بود . جشنهای باشکوهی با نام اکیتو Akitu در مدت ۱۲ روز برگزار میشد . عدد ۱۲ برای بابلیان عددی مقدس بود و این تقدس از آنجا به ایرانیان نیز رسید و ۱۲ را مقدس انگاشتند و کوشیدند بسیاری از مقدسات خود را با این عدد وفق دهند .
سایر ایرانیان نیز آغاز سال نو و نوروز را جشن میگرفتند ، اما تعداد روزهای این جشن مشخص نبوده ، و ظاهرا در جاهای مختلف شماره ی روزهای نوروز متفاوت بوده است ، و هنوز هم هست .
بابلیان روز بعد از این ۱۲ روز ، یعنی روز سیزدهم را ، بسیار نحس میدانستند و از انجام هر کار مهم در آن خودداری میکردند مبادا که به علت این نحوست عاقبت خوشی نداشته باشد . از آنجا نحوست عدد ۱۳ به سایر ایرانیان رسید و علی رغم تعالیم دین زردشتی و بعدا اسلام ، همچنان در ذهن و ضمیر ایرانیان باقی ماند . ایرانیان هم ۱۳ ، بویژه ۱۳ فروردین را نحس گرفتند . اما چرا عدد ۱۳ نحس است ؟ ایرانیان هیچ پاسخی بدان نداشتند و ندارند . آنان در این روز خانه های خود را میگذارند و به دامان طبیعت میروند و انجام فعالیتها را تعطیل میکنند تا نحوست ۱۳ دامان آنها را نگیرد .
باز هم میگویم : اینکه مردم روزی را به استراحت و گذراندن در طبیعت و بهره بردن از زیبائیهای طبیعی اختصاص دهند رسم بسیار خوب و مفیدی است ، بشرط آنکه ذهن خود را از خرافات کهن پاک کنند ، و البته تفریح و خوشی و خرمی آنان مایه ی آزار دیگران نشود ، و از همه مهمتر اینکه به طبیعت ، به هیچ جزئی از طبیعت ، آسیب وارد نشود و نه تنها خود باعث آلودگی طبیعت نشوند ، اگر آلودگیها ئی از سوی دیگران دیده شد ، به پاکی آن بکوشند .
#بینش
راستی چرا ایرانیها روز سیزدهم فروردین را نحس میدانند ، و میکوشند به هر طریق ممکن از خانه خارج شوند ، و در دامان طبیعت بگذرانند ؟ این تبدیل به یک اصل در زندگی همگان شده است ، و البته رسم خوبی هم هست . چه اشکالی دارد که حداقل یک روز را مردمان در دامان طبیعت بگذرانند و خوش باشند ؟ اما این رسم چرا در بین ایرانیان رواج یافته است ؟
آیا سیزده بدر ریشه در دین زردشتی دارد ؟ خیر . هیچ ربطی به این دین ندارد . برعکس ، روز سیزدهم هر ماه (از جمله فروردین) به نام "تیر" یا "تیشتر" نامگذاری شده که ایزدی موکل بر باران است و سبزی زمین و آبادانی از اوست . این روز در دین زردشتی روزی بسیار عزیز و گرامی است .
آیا ریشه در دین اسلام دارد ؟ همه میدانیم که چنین نیست . در اسلام هیچ روزی بعنوان روز نحس تعیین نشده است ، فقط شیعیان روز عاشورا را بسیار بد و ناخوشایند میدانند ، که آن هم ربطی به ۱۳ فروردین ندارد .
پس ریشه ی آن در کجاست ؟ و از چه زمانی چنین اندیشه ای در میان ایرانیان پیدا شد و اینگونه تثبیت گردید ؟
در اعصار باستان ، تمدنی باشکوه و غنی در بین النهرین ، در همسایگی ایران وجود داشت که مردمان سومری ، بابلی و آشوری در آن میزیستند . فرهنگ بابلی بزودی فرهنگ مسلط بر این منطقه شد و راه و روشهای آن --در ترکیب با فرهنگ سومری-- در سراسر منطقه رواج یافت . حدود ۲۵۰۰ سال پیش ، در عصر هخامنشی ، و با رهبری #کوروش_کبیر بین النهرین جزئی از سرزمین ایران شد . از آن پس ، ایرانیان با آن مردمان درآمیختند و فرهنگهای خود را به اشتراک گذاشتند . بین النهرین دیگر کشوری جدا و مستقل نبود ، بخشی از ایران و در پیوند با کل ایران بود .
در بابل ، و درنتیجه در تمام بین النهرین ، آغاز بهار زمان جشنهای بزرگ سال نو بود . جشنهای باشکوهی با نام اکیتو Akitu در مدت ۱۲ روز برگزار میشد . عدد ۱۲ برای بابلیان عددی مقدس بود و این تقدس از آنجا به ایرانیان نیز رسید و ۱۲ را مقدس انگاشتند و کوشیدند بسیاری از مقدسات خود را با این عدد وفق دهند .
سایر ایرانیان نیز آغاز سال نو و نوروز را جشن میگرفتند ، اما تعداد روزهای این جشن مشخص نبوده ، و ظاهرا در جاهای مختلف شماره ی روزهای نوروز متفاوت بوده است ، و هنوز هم هست .
بابلیان روز بعد از این ۱۲ روز ، یعنی روز سیزدهم را ، بسیار نحس میدانستند و از انجام هر کار مهم در آن خودداری میکردند مبادا که به علت این نحوست عاقبت خوشی نداشته باشد . از آنجا نحوست عدد ۱۳ به سایر ایرانیان رسید و علی رغم تعالیم دین زردشتی و بعدا اسلام ، همچنان در ذهن و ضمیر ایرانیان باقی ماند . ایرانیان هم ۱۳ ، بویژه ۱۳ فروردین را نحس گرفتند . اما چرا عدد ۱۳ نحس است ؟ ایرانیان هیچ پاسخی بدان نداشتند و ندارند . آنان در این روز خانه های خود را میگذارند و به دامان طبیعت میروند و انجام فعالیتها را تعطیل میکنند تا نحوست ۱۳ دامان آنها را نگیرد .
باز هم میگویم : اینکه مردم روزی را به استراحت و گذراندن در طبیعت و بهره بردن از زیبائیهای طبیعی اختصاص دهند رسم بسیار خوب و مفیدی است ، بشرط آنکه ذهن خود را از خرافات کهن پاک کنند ، و البته تفریح و خوشی و خرمی آنان مایه ی آزار دیگران نشود ، و از همه مهمتر اینکه به طبیعت ، به هیچ جزئی از طبیعت ، آسیب وارد نشود و نه تنها خود باعث آلودگی طبیعت نشوند ، اگر آلودگیها ئی از سوی دیگران دیده شد ، به پاکی آن بکوشند .
#بینش
✴️ حقایق زندگی (تکهی چهاردهم)
🔸 کارها و پیشهها (بخش 1 از 4)
یك دانستنی مهم دیگر معنی پیشهها و كارها و شناختن سودمند و زیانمند آنهاست. پیشه یا كار چیست؟. چرا باید هر كسی بیك كاری یا پیشهای پردازد؟.. چرا این كفشدوز ، و آن درزی ، و آن بازرگان ، و آن برزگر ، و آن آسیابانست؟.. اینها برای چیست؟.. آیا برای روزی درآوردنست؟... آیا برای پول اندوختن است؟... اینها پرسشهاییست كه باید به هر یكی پاسخ داد.
مردم در توی اینها زندگی میكنند و همیشه اینها را میبینند ، ولی حقیقت آنها را نمیدانند ، و اینست نتیجهی درستی بدست نمیآورند.
بسیار فرق دارد كه مردمی معنی زندگانی و كارهای آن را بدانند و از روی فهم و بینش زندگی كنند با آنكه گیج وار سر پایین انداخته و بكارهایی پردازند و روزها بسر برند.
امروز اگر شما از یك بازرگانی مثلاً بپرسید : بازرگانی برای چیست؟.. برای چیست كه شما باین كار میپردازید؟... بیگمان پاسخ درستی نمیتواند داد و اگر راز دلش را بخواهیم مقصودی جز گِرد آوردن پول ندارد و آن بازرگانی را جز برای پول اندوختن نمیكند.
اگر بیك ملایی بگویید : آقا در منبر قدری از معنی بازرگانی و اهمیت آن بگویید ، بیش از این نخواهد توانست كه چند حدیثی از راست و دروغ ، از اینجا و از آنجا پیدا كند و بخواند و به بازرگانان وعدهی حور و غلمان دهد. بیش از این آگاهی ندارد.
اگر از یك روزنامهنویس خواهش كنید كه چند گفتاری در معنی دادوستد و بازرگانی بنویسد و از اهمیت آنها سخن راند بیش از این نخواهد توانست كه بیك ستایشهای پا در هوای گزافهآمیزی پردازد یا سخنانی را از این دانشمند اروپایی و از آن پرفسور آمریكایی ترجمه نماید.
🔸در هر زمینه چنین است. آنچه در دست نیست حقیقت هر چیزی و هر كاریست. چیزهاییست كه از پدران خود دیده و آموختهاند و یا از اروپاییان شنیده و یا تقلید كردهاند ، بیآنكه معنی درست آنها را بفهمند.
گفتگومان از كارها و پیشههاست. میخواهیم معنی درست اینها را شرح دهیم. چنانكه گفتهایم اصل «دارایی» زمین و آب و هوا و تابش آفتابست. اینها سرچشمهی زندگانیست. خدا ما را آفریده و آنچه برای زندگانی لازم داریم در اینها ودیعه نهاده. چیزی كه هست باید بكوشیم و آنچه میخواهیم و لازم داریم بدست آوریم.
این یك راز خداییست كه آدمیان بیكار نمانند و ناگزیر باشند كه بكوشند و كار كنند.
ما باید كشاورزی كنیم و گندم و جو و ارزن و ذرت و دیگر دانگیها را بكاریم و برای خود خوراك آماده گردانیم. باید درختها بپروریم و از میوههای آن بهرهمند شویم. باید پنبه كاریم و یا گوسفند بپروریم و از پشم آنها پارچه بافیم و برای خود رخت دوزیم. باید آجر بسازیم و از آن و از سنگ خانهها برای نشستن بنیاد گزاریم. باید داروها را بشناسیم و بدستیاری آنها با بیماریها نبرد كنیم. باید آتش آماده كنیم و از روشنایی و گرمی بهرهها برداریم. همچنان دیگر نیازهای زندگانی كه همه میدانیم و بیكایك شمردن نیازی نمیباشد.
این هم میدانیم كه صدها یا هزارها قرن كه بزندگانی آدمیان گذشته در این مدت نیازمندیهای او روزافزون بوده. یك روز بوده كه آدمیان تنها بضروریات اولی زندگانی ـ از خوراك و پوشاك و خانه ـ اكتفا میكردهاند. ولی امروز ما بصدها چیز نیازمندیم تا زندگانی خود را راه اندازیم.
از همینجاست كه در زمانهای باستان هر خاندانی میتوانسته نیازمندیهای زندگانی را خود راهاندازد : خود گندم یا جو باندازهی خوراكش بكارد ، گاوی یا گوسفندی برای بهرهمندی از شیر و پشمش نگهدارد ، خود كلبهای برای نشستن بنیاد گزارد ، خود از پشم یا از پوست پوشاك تدارك كند ، خود داروهایی برای بیماری آماده گرداند. از اینرو هر خاندانی میتوانسته جداگانه از دیگران زیست كند.
ولی رفتهرفته چون از یكسو نیازمندیها بسیار شده كه یك كسی یا یك خاندانی به تنهایی از عهده برنیامده ، و از سوی دیگر دقت در كارها بیشتر گردیده و جربزهها و قریحهها شناخته شده كه هر كس چه كاری را بهتر میتواند ، از اینجا كارها از هم جدا گردیده و به هر رشته كسان خاصی پرداختهاند. كسانی تنها بگندم كاشتن پرداختهاند و كشاورز شدهاند ، دیگرانی تنها به پارچه بافتن برخاستهاند و پیشهی بافندگی پیش گرفتهاند ، دیگرانی در خانهسازی استادی از خود نشان داده و آن را كار خود ساختهاند. همچنان در دیگر نیازمندیها كه هر رشتهای را دستهای بعهده گرفتهاند.[1]
اینست تاریخچهی مختصری از پیدایش پیشهها. باید گفت : این یك تحول مهمی در زندگانی آدمیان بوده و یك رشته نتیجههایی را درپی خود داشته است كه ما اینك فهرستوار میشماریم :
[1] : این جستار که با زبان سادهای بازنموده شده همانست که اقتصاددانان «تقسیم کار» نامیدهاند. پروا شود که خواست نویسنده در اینجا درس اقتصاد دادن نیست. بلکه کوشش او اینست که حقایق زندگی در زمینهی کارها و پیشهها و همچنین بایاهای مردم روشن گردد.
🔸 کارها و پیشهها (بخش 1 از 4)
یك دانستنی مهم دیگر معنی پیشهها و كارها و شناختن سودمند و زیانمند آنهاست. پیشه یا كار چیست؟. چرا باید هر كسی بیك كاری یا پیشهای پردازد؟.. چرا این كفشدوز ، و آن درزی ، و آن بازرگان ، و آن برزگر ، و آن آسیابانست؟.. اینها برای چیست؟.. آیا برای روزی درآوردنست؟... آیا برای پول اندوختن است؟... اینها پرسشهاییست كه باید به هر یكی پاسخ داد.
مردم در توی اینها زندگی میكنند و همیشه اینها را میبینند ، ولی حقیقت آنها را نمیدانند ، و اینست نتیجهی درستی بدست نمیآورند.
بسیار فرق دارد كه مردمی معنی زندگانی و كارهای آن را بدانند و از روی فهم و بینش زندگی كنند با آنكه گیج وار سر پایین انداخته و بكارهایی پردازند و روزها بسر برند.
امروز اگر شما از یك بازرگانی مثلاً بپرسید : بازرگانی برای چیست؟.. برای چیست كه شما باین كار میپردازید؟... بیگمان پاسخ درستی نمیتواند داد و اگر راز دلش را بخواهیم مقصودی جز گِرد آوردن پول ندارد و آن بازرگانی را جز برای پول اندوختن نمیكند.
اگر بیك ملایی بگویید : آقا در منبر قدری از معنی بازرگانی و اهمیت آن بگویید ، بیش از این نخواهد توانست كه چند حدیثی از راست و دروغ ، از اینجا و از آنجا پیدا كند و بخواند و به بازرگانان وعدهی حور و غلمان دهد. بیش از این آگاهی ندارد.
اگر از یك روزنامهنویس خواهش كنید كه چند گفتاری در معنی دادوستد و بازرگانی بنویسد و از اهمیت آنها سخن راند بیش از این نخواهد توانست كه بیك ستایشهای پا در هوای گزافهآمیزی پردازد یا سخنانی را از این دانشمند اروپایی و از آن پرفسور آمریكایی ترجمه نماید.
🔸در هر زمینه چنین است. آنچه در دست نیست حقیقت هر چیزی و هر كاریست. چیزهاییست كه از پدران خود دیده و آموختهاند و یا از اروپاییان شنیده و یا تقلید كردهاند ، بیآنكه معنی درست آنها را بفهمند.
گفتگومان از كارها و پیشههاست. میخواهیم معنی درست اینها را شرح دهیم. چنانكه گفتهایم اصل «دارایی» زمین و آب و هوا و تابش آفتابست. اینها سرچشمهی زندگانیست. خدا ما را آفریده و آنچه برای زندگانی لازم داریم در اینها ودیعه نهاده. چیزی كه هست باید بكوشیم و آنچه میخواهیم و لازم داریم بدست آوریم.
این یك راز خداییست كه آدمیان بیكار نمانند و ناگزیر باشند كه بكوشند و كار كنند.
ما باید كشاورزی كنیم و گندم و جو و ارزن و ذرت و دیگر دانگیها را بكاریم و برای خود خوراك آماده گردانیم. باید درختها بپروریم و از میوههای آن بهرهمند شویم. باید پنبه كاریم و یا گوسفند بپروریم و از پشم آنها پارچه بافیم و برای خود رخت دوزیم. باید آجر بسازیم و از آن و از سنگ خانهها برای نشستن بنیاد گزاریم. باید داروها را بشناسیم و بدستیاری آنها با بیماریها نبرد كنیم. باید آتش آماده كنیم و از روشنایی و گرمی بهرهها برداریم. همچنان دیگر نیازهای زندگانی كه همه میدانیم و بیكایك شمردن نیازی نمیباشد.
این هم میدانیم كه صدها یا هزارها قرن كه بزندگانی آدمیان گذشته در این مدت نیازمندیهای او روزافزون بوده. یك روز بوده كه آدمیان تنها بضروریات اولی زندگانی ـ از خوراك و پوشاك و خانه ـ اكتفا میكردهاند. ولی امروز ما بصدها چیز نیازمندیم تا زندگانی خود را راه اندازیم.
از همینجاست كه در زمانهای باستان هر خاندانی میتوانسته نیازمندیهای زندگانی را خود راهاندازد : خود گندم یا جو باندازهی خوراكش بكارد ، گاوی یا گوسفندی برای بهرهمندی از شیر و پشمش نگهدارد ، خود كلبهای برای نشستن بنیاد گزارد ، خود از پشم یا از پوست پوشاك تدارك كند ، خود داروهایی برای بیماری آماده گرداند. از اینرو هر خاندانی میتوانسته جداگانه از دیگران زیست كند.
ولی رفتهرفته چون از یكسو نیازمندیها بسیار شده كه یك كسی یا یك خاندانی به تنهایی از عهده برنیامده ، و از سوی دیگر دقت در كارها بیشتر گردیده و جربزهها و قریحهها شناخته شده كه هر كس چه كاری را بهتر میتواند ، از اینجا كارها از هم جدا گردیده و به هر رشته كسان خاصی پرداختهاند. كسانی تنها بگندم كاشتن پرداختهاند و كشاورز شدهاند ، دیگرانی تنها به پارچه بافتن برخاستهاند و پیشهی بافندگی پیش گرفتهاند ، دیگرانی در خانهسازی استادی از خود نشان داده و آن را كار خود ساختهاند. همچنان در دیگر نیازمندیها كه هر رشتهای را دستهای بعهده گرفتهاند.[1]
اینست تاریخچهی مختصری از پیدایش پیشهها. باید گفت : این یك تحول مهمی در زندگانی آدمیان بوده و یك رشته نتیجههایی را درپی خود داشته است كه ما اینك فهرستوار میشماریم :
[1] : این جستار که با زبان سادهای بازنموده شده همانست که اقتصاددانان «تقسیم کار» نامیدهاند. پروا شود که خواست نویسنده در اینجا درس اقتصاد دادن نیست. بلکه کوشش او اینست که حقایق زندگی در زمینهی کارها و پیشهها و همچنین بایاهای مردم روشن گردد.
🔅 پاکدینی در اینستاگرام - https://instagram.com/pakdini.kasravi.ahmad
⚜ تاریخ مشروطه در اینستاگرام - https://instagram.com/tarikhe.mashrute
⚜ تاریخ مشروطه در اینستاگرام - https://instagram.com/tarikhe.mashrute
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
(بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟.)
🔸 3ـ چه باید کرد و چه خواهد بود؟.. (تکهی 2)
مشروطه یا حکومت دمکراسی در ایران موانعی دارد که تا آنها برداشته نشود مشروطه روان نخواهد گردید. فرق مشروطه با استبداد تنها در بودن و نبودن قانون اساسی و مجلس شورا نیست. یک فرق بسیار بزرگ در فهم و اندیشه و احساس مردمست. در مشروطه باید مردم خود را آزاد شناسند و کسی را دارای حق فرمانروایی نشمارند ، کشور را خانهی خود دانسته نگاه داشتن و آباد گردانیدن آن را بایای بزرگی در گردن خود شناسند. یک توده که میشورند و با دربار استبدادی بنبرد و کشاکش برمیخیزند معنایش آنست که دارای فهم و رشد گردیدهاند و بآن درباریان میگویند : «ما خودمان خود را راه خواهیم برد. شما بروید ، ما خودمان این کشور را نگاه خواهیم داشت ، ما خودمان این کشور را راه خواهیم برد». با پدید آمدن این اندیشههاست که در یک توده زمینه برای حکومت دمکراسی آماده میگردد. ولی در ایران چنین اندیشههایی درمیان «تودهی انبوه» نیست. پس از چهل سال هنوز یکایک مردم معنی مشروطه را ندانستهاند و بآن دلبستگی ندارند.
در این کشور که هزارها سال با استبداد بسر برده فهمها و اندیشهها و کتابها همه استبدادی بوده و پس از جنبش مشروطه یکی از کارها این بایستی بود که فهمها و اندیشهها پیراسته گردد و این کتابها که یادگار زمان مغول است از میان برخیزد. افسوس که این کار نشده.
اکنون که اینها را مینویسم یکی از روزنامهها در جلوم باز است که شاعری بنام مفتون ، نمیدانم از کدام شهر ، تلگراف تبریک با شعر برای آقای قوام فرستاده. هفده بیت است و پس از چاپلوسیهای شاعرانه میگوید :
«همه ایران و ملت ایران بر تو و همت تو گشت غلام»
به نخستوزیری که تازه آغاز بکار کرده و دانسته نیست تا چه اندازه فیروز خواهد گردید ستایشها میسراید و همهی ایران و ملت ایران را بغلامی او میفروشد.
این نمونهای از اندیشهها و احساسات مردمست. تنها یک مفتون نیست. هزارها مانند او هست. درس خواندهاند و باسوادند ولی تکانی در اندیشههاشان پدید نیامده.
آمدیم بدرسنخواندگان و بیسوادها که نود درصد مردم این کشورند ، آنها یکباره از معنی مشروطه و کشور و توده و مانند اینها بیگانهاند. یک نمونه از فهم و احساس آنها اینست که در این هنگام که در آذربایجان آن خیزش رو داده و در درون کشور بیم جنگ و خونریزی میرود و در مسکو و لندن گفتگوها دربارهی ایران درمیانست آنها همهی اینها را نادیده و ناشنیده میانگارند و در این یک ماه تنها از شهربانی تهران هفدههزار گذرنامه برای رفتن به عراق گرفته شده. بماند شهرهای دیگر ، بماند آن دستههای انبوهی که قاچاق از مرز گذشتهاند.
هنگامی که از آنها پرسیده شود چنین میگویند : «ما باید در فکر آخرت باشیم. بما چه دمکراتها قیام کردهاند ، بما چه انگلیس چه میکند و روس چه میکند ـ ما چه کار باینها داریم».
تنها اینها نیست و مانند اینها بسیار است. آیا با این موانع در یک کشوری مشروطه پا تواند گرفت؟! با این آلودگی در اندیشهها یک توده از دمکراسی بهره تواند جست؟!. جهان پیش رفته و زمینه برای مشروطه که والاترین شکل حکومتست آماده گردیده. ولی ایران که آماده نیست آیا با دیگران همگامی خواهد توانست؟!.
شنیدنیست که اکنون در کشاکشهایی که میانهی حزبها میرود یکی از عنوانها «دمکراسی» است. مثلاً خیزش آذربایجان یک «نهضت دمکراسی» شمرده میشود. من نمیدانم این معنایش چیست؟!. اینها دمکراسی را به چه معنی گرفتهاند؟!. اگر دمکراسی آنست که یک توده خودش رشتهی حکومت را بدست گیرد و با اصول پارلمانی آن را راه برد ، از چهل سال پیش در ایران چنین ترتیبی بنیاد گزارده شده. ولی بعلت آماده نبودن اندیشهها و بودن مانعها صورت حقیقت بخود نگرفته و من نمیدانم آن خیزش که در آذربایجان رخ داده با این موضوع چه ارتباطی پیدا کرده؟!.. آیا دمکراتها در آنجا ببرداشتن مانعها کوشیدهاند؟!.. یا چه کاری دیگر کردهاند که دمکراسی ویژهی آذربایجان گردیده؟!. من نمیدانم از این واژهبازیها به چه سودی امیدمندند؟!..
(بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟.)
🔸 3ـ چه باید کرد و چه خواهد بود؟.. (تکهی 2)
مشروطه یا حکومت دمکراسی در ایران موانعی دارد که تا آنها برداشته نشود مشروطه روان نخواهد گردید. فرق مشروطه با استبداد تنها در بودن و نبودن قانون اساسی و مجلس شورا نیست. یک فرق بسیار بزرگ در فهم و اندیشه و احساس مردمست. در مشروطه باید مردم خود را آزاد شناسند و کسی را دارای حق فرمانروایی نشمارند ، کشور را خانهی خود دانسته نگاه داشتن و آباد گردانیدن آن را بایای بزرگی در گردن خود شناسند. یک توده که میشورند و با دربار استبدادی بنبرد و کشاکش برمیخیزند معنایش آنست که دارای فهم و رشد گردیدهاند و بآن درباریان میگویند : «ما خودمان خود را راه خواهیم برد. شما بروید ، ما خودمان این کشور را نگاه خواهیم داشت ، ما خودمان این کشور را راه خواهیم برد». با پدید آمدن این اندیشههاست که در یک توده زمینه برای حکومت دمکراسی آماده میگردد. ولی در ایران چنین اندیشههایی درمیان «تودهی انبوه» نیست. پس از چهل سال هنوز یکایک مردم معنی مشروطه را ندانستهاند و بآن دلبستگی ندارند.
در این کشور که هزارها سال با استبداد بسر برده فهمها و اندیشهها و کتابها همه استبدادی بوده و پس از جنبش مشروطه یکی از کارها این بایستی بود که فهمها و اندیشهها پیراسته گردد و این کتابها که یادگار زمان مغول است از میان برخیزد. افسوس که این کار نشده.
اکنون که اینها را مینویسم یکی از روزنامهها در جلوم باز است که شاعری بنام مفتون ، نمیدانم از کدام شهر ، تلگراف تبریک با شعر برای آقای قوام فرستاده. هفده بیت است و پس از چاپلوسیهای شاعرانه میگوید :
«همه ایران و ملت ایران بر تو و همت تو گشت غلام»
به نخستوزیری که تازه آغاز بکار کرده و دانسته نیست تا چه اندازه فیروز خواهد گردید ستایشها میسراید و همهی ایران و ملت ایران را بغلامی او میفروشد.
این نمونهای از اندیشهها و احساسات مردمست. تنها یک مفتون نیست. هزارها مانند او هست. درس خواندهاند و باسوادند ولی تکانی در اندیشههاشان پدید نیامده.
آمدیم بدرسنخواندگان و بیسوادها که نود درصد مردم این کشورند ، آنها یکباره از معنی مشروطه و کشور و توده و مانند اینها بیگانهاند. یک نمونه از فهم و احساس آنها اینست که در این هنگام که در آذربایجان آن خیزش رو داده و در درون کشور بیم جنگ و خونریزی میرود و در مسکو و لندن گفتگوها دربارهی ایران درمیانست آنها همهی اینها را نادیده و ناشنیده میانگارند و در این یک ماه تنها از شهربانی تهران هفدههزار گذرنامه برای رفتن به عراق گرفته شده. بماند شهرهای دیگر ، بماند آن دستههای انبوهی که قاچاق از مرز گذشتهاند.
هنگامی که از آنها پرسیده شود چنین میگویند : «ما باید در فکر آخرت باشیم. بما چه دمکراتها قیام کردهاند ، بما چه انگلیس چه میکند و روس چه میکند ـ ما چه کار باینها داریم».
تنها اینها نیست و مانند اینها بسیار است. آیا با این موانع در یک کشوری مشروطه پا تواند گرفت؟! با این آلودگی در اندیشهها یک توده از دمکراسی بهره تواند جست؟!. جهان پیش رفته و زمینه برای مشروطه که والاترین شکل حکومتست آماده گردیده. ولی ایران که آماده نیست آیا با دیگران همگامی خواهد توانست؟!.
شنیدنیست که اکنون در کشاکشهایی که میانهی حزبها میرود یکی از عنوانها «دمکراسی» است. مثلاً خیزش آذربایجان یک «نهضت دمکراسی» شمرده میشود. من نمیدانم این معنایش چیست؟!. اینها دمکراسی را به چه معنی گرفتهاند؟!. اگر دمکراسی آنست که یک توده خودش رشتهی حکومت را بدست گیرد و با اصول پارلمانی آن را راه برد ، از چهل سال پیش در ایران چنین ترتیبی بنیاد گزارده شده. ولی بعلت آماده نبودن اندیشهها و بودن مانعها صورت حقیقت بخود نگرفته و من نمیدانم آن خیزش که در آذربایجان رخ داده با این موضوع چه ارتباطی پیدا کرده؟!.. آیا دمکراتها در آنجا ببرداشتن مانعها کوشیدهاند؟!.. یا چه کاری دیگر کردهاند که دمکراسی ویژهی آذربایجان گردیده؟!. من نمیدانم از این واژهبازیها به چه سودی امیدمندند؟!..
✴️ حقایق زندگی (تکهی پانزدهم)
🔸 کارها و پیشهها (بخش 2 از 4)
1) در نتیجهی پیدایش پیشهها و اینكه هر دستهای از مردم بانجام یك رشته از نیازمندیها پرداختهاند ارتباط خاندانها بیكدیگر فزونتر گردیده و پس از آن ناگزیر بودهاند كه در یكجا زندگی كنند و با یكدیگر همدستی نمایند.
2) چون كارگران و پیشهوران حاصل كار و صنعت خود را باهم مبادله میكردهاند از اینجا بازار و بازرگانی و دادوستد و اینگونه چیزها پیدا گردیده. نیز چنانكه گفتیم پول ایجاد شده كه وسیلهی مبادله بوده.
3) در نتیجهی این ترتیب در واقع مردم هر شهری یا هر كشوری یك پیمانی باهم بستهاند كه در تهیهی نیازمندیهای زندگانی همدستی كنند و سپس حاصل آن كوششها را درمیان خود تقسیم نمایند.
اینها هر یكی در زمینهی خود نتیجهی مهمی میباشد و ما از هر یكی جداگانه گفتگو خواهیم داشت.
دیروز شرحی دربارهی كارها و پیشهها نوشتیم. نتیجهی آن شرح یك چیز است ، و آن اینكه
🔸«كارها و پیشهها برای گردیدن چرخ زندگانیست» ، برای آنست كه لوازم زندگانی تهیه گردد.
🔸باید این را یك قاعدهی اساسی گرفت و همهی شغلها را با این سنجید و هر كدام كه با این موافق نبود آن را نامشروع شناخت.
مثلاً قماربازی چون برای گردیدن چرخ زندگانی نیست نامشروع است. یك قمارباز بیخوابی میكشد و آسیب بیم و اضطراب را تحمل میكند و اندیشه بكار میبرد ، ولی چون اینها تأثیری در كار زندگی ندارد اینست ما آن را یك كار ناروا میشناسیم.
دزدان و راهزنان خود را بخطر میاندازند و اموالی كه بدست میآورند در نتیجهی كوشش و رنج است ، ولی چون كارشان كمكی به پیشرفت زندگی ندارد بلكه آن را مختل میگرداند اینست نامشروع است.
لاتار یا بختآزمایی همین حال را دارد. چه سودی از آن بزندگانی تواند بود؟!. كدام دربایست از آن تدارك میشود. اینست همچون قمار ناروا میباشد.
شاعری كه ستایشگری میكند و یا غزلهای بیجا میسراید ، رماننویسی كه افسانههای بیهوده میبافد ، صوفیای كه در خانقاه نشسته بگمان خود «تصفیه نفس» میكند ، درویشی كه دوره میگردد و قصیده میخواند ـ همهی این كارها بیهوده است و كمترین تأثیری در پیشرفت كار زندگی ندارد ، و اینست اگر اینها را پیشهی خود گیرند و از این راه روزی خورند به پیشهی نامشروعی پرداختهاند.
كسی كه برای بچهها بازیچه میسازد و میفروشد كارش نامشروع نیست. ولی كارهای اینها نامشروع است زیرا بازیچه برای بچه از لوازم است. ولی غزل و قصیده و افسانه و ریاضت جز چیزهای بیمصرفی نیست.
فالگیر ، منجم ، رمال ، تعزیهخوان ، دعانویس و مانند اینها همگی بیهودهاند و همگی نان نامشروع میخورند. اینها گذشته از آنكه مردم را فریب میدهند كمترین همدستی در پیشرفت كار زندگانی ندارند.
مارگیر خطرناكترین پیشه را دارد و یك لقمه نان را با بهای جان میخورد. شعبدهباز هنرهای شگفتی از خود مینماید و همه را بحیرت میاندازد. با اینهمه چون كارهاشان بیهوده است نامشروع میباشد.
گفتیم باید پیشهوران و كارگران كالاهای خود را مبادله كنند. گاهی این مبادله نیازمند به یك دست میانجیست. مثلاً فلان روستایی كه گندم خود را بشهر آورده اگر بخواهد خود او بخانوادهها بفروشد باید در شهر درنگ كند و این او را از كار بازخواهد داشت. اینست بصرفهی اوست كه گندم را به علّافی فروشد كه آن علاف بخانوادهها رساند. باین دست میانجی هم در زندگی نیازمندیم . این كار مشروع است ولی باید بیش از اندازهی نیاز نباشد. مثلاً در همان مثال باید علاف گندمی را كه از روستایی خریده بخاندانها فروشد. نه اینكه بدیگری فروشد و آن نیز بدیگری دهد و بدینسان چند دستی در میانه بگردد و هر یكی چیزی بقیمت بیفزاید. باینگونه دستهای میانجی نیاز نیست و كسانی كه از این راه نان میخورند مفتخوارند و نانشان نامشروع میباشد.
همچنین در مبادلهی میانهی شهرها و كشورها بدستهایی نیاز هست. مثلاً باید از ایران مواد خام فرستند و از اروپا ماشینآلات و پارچه و كاغذ و لاستیك و اینگونه چیزها را بیاورند و كسانی باید كه باین مبادله بپردازند و این یك كار مشروعیست. چیزی كه هست در اینجا هم باید تا میتوان دستهای میانجی را كم كرد.
امروز یكی از اختلالها از همینجاست. شما اگر حساب كنید در هر شهری صدها و هزارها كسان از این كار نان میخورند.
یك كالایی كه از اروپا میرسد این چیزی برویش كشیده بدیگری میفروشد ، آن دیگری بنوبت خود همین كار را میكند. بدینسان یك كالایی چند ماه بلكه چند سال در انبارها و كاروانسراها میخوابد و دست بدست میگردد تا بخریداران میرسد.
این كار از دو راه زیان دارد : یكی آنكه این دستهای میانجی هر كدام چیزی ببهای كالا میافزاید و چه بسا همین كار مایهی گرانی كالاها میگردد.
دوم آنكه این دستهای میانجی باین پیشهی بیهوده پرداخته مفتخواری مینمایند. زیرا بیآنكه كمكی به پیشرفت كار زندگی كنند از دسترنج دیگران بهره میبرند.
🔸 کارها و پیشهها (بخش 2 از 4)
1) در نتیجهی پیدایش پیشهها و اینكه هر دستهای از مردم بانجام یك رشته از نیازمندیها پرداختهاند ارتباط خاندانها بیكدیگر فزونتر گردیده و پس از آن ناگزیر بودهاند كه در یكجا زندگی كنند و با یكدیگر همدستی نمایند.
2) چون كارگران و پیشهوران حاصل كار و صنعت خود را باهم مبادله میكردهاند از اینجا بازار و بازرگانی و دادوستد و اینگونه چیزها پیدا گردیده. نیز چنانكه گفتیم پول ایجاد شده كه وسیلهی مبادله بوده.
3) در نتیجهی این ترتیب در واقع مردم هر شهری یا هر كشوری یك پیمانی باهم بستهاند كه در تهیهی نیازمندیهای زندگانی همدستی كنند و سپس حاصل آن كوششها را درمیان خود تقسیم نمایند.
اینها هر یكی در زمینهی خود نتیجهی مهمی میباشد و ما از هر یكی جداگانه گفتگو خواهیم داشت.
دیروز شرحی دربارهی كارها و پیشهها نوشتیم. نتیجهی آن شرح یك چیز است ، و آن اینكه
🔸«كارها و پیشهها برای گردیدن چرخ زندگانیست» ، برای آنست كه لوازم زندگانی تهیه گردد.
🔸باید این را یك قاعدهی اساسی گرفت و همهی شغلها را با این سنجید و هر كدام كه با این موافق نبود آن را نامشروع شناخت.
مثلاً قماربازی چون برای گردیدن چرخ زندگانی نیست نامشروع است. یك قمارباز بیخوابی میكشد و آسیب بیم و اضطراب را تحمل میكند و اندیشه بكار میبرد ، ولی چون اینها تأثیری در كار زندگی ندارد اینست ما آن را یك كار ناروا میشناسیم.
دزدان و راهزنان خود را بخطر میاندازند و اموالی كه بدست میآورند در نتیجهی كوشش و رنج است ، ولی چون كارشان كمكی به پیشرفت زندگی ندارد بلكه آن را مختل میگرداند اینست نامشروع است.
لاتار یا بختآزمایی همین حال را دارد. چه سودی از آن بزندگانی تواند بود؟!. كدام دربایست از آن تدارك میشود. اینست همچون قمار ناروا میباشد.
شاعری كه ستایشگری میكند و یا غزلهای بیجا میسراید ، رماننویسی كه افسانههای بیهوده میبافد ، صوفیای كه در خانقاه نشسته بگمان خود «تصفیه نفس» میكند ، درویشی كه دوره میگردد و قصیده میخواند ـ همهی این كارها بیهوده است و كمترین تأثیری در پیشرفت كار زندگی ندارد ، و اینست اگر اینها را پیشهی خود گیرند و از این راه روزی خورند به پیشهی نامشروعی پرداختهاند.
كسی كه برای بچهها بازیچه میسازد و میفروشد كارش نامشروع نیست. ولی كارهای اینها نامشروع است زیرا بازیچه برای بچه از لوازم است. ولی غزل و قصیده و افسانه و ریاضت جز چیزهای بیمصرفی نیست.
فالگیر ، منجم ، رمال ، تعزیهخوان ، دعانویس و مانند اینها همگی بیهودهاند و همگی نان نامشروع میخورند. اینها گذشته از آنكه مردم را فریب میدهند كمترین همدستی در پیشرفت كار زندگانی ندارند.
مارگیر خطرناكترین پیشه را دارد و یك لقمه نان را با بهای جان میخورد. شعبدهباز هنرهای شگفتی از خود مینماید و همه را بحیرت میاندازد. با اینهمه چون كارهاشان بیهوده است نامشروع میباشد.
گفتیم باید پیشهوران و كارگران كالاهای خود را مبادله كنند. گاهی این مبادله نیازمند به یك دست میانجیست. مثلاً فلان روستایی كه گندم خود را بشهر آورده اگر بخواهد خود او بخانوادهها بفروشد باید در شهر درنگ كند و این او را از كار بازخواهد داشت. اینست بصرفهی اوست كه گندم را به علّافی فروشد كه آن علاف بخانوادهها رساند. باین دست میانجی هم در زندگی نیازمندیم . این كار مشروع است ولی باید بیش از اندازهی نیاز نباشد. مثلاً در همان مثال باید علاف گندمی را كه از روستایی خریده بخاندانها فروشد. نه اینكه بدیگری فروشد و آن نیز بدیگری دهد و بدینسان چند دستی در میانه بگردد و هر یكی چیزی بقیمت بیفزاید. باینگونه دستهای میانجی نیاز نیست و كسانی كه از این راه نان میخورند مفتخوارند و نانشان نامشروع میباشد.
همچنین در مبادلهی میانهی شهرها و كشورها بدستهایی نیاز هست. مثلاً باید از ایران مواد خام فرستند و از اروپا ماشینآلات و پارچه و كاغذ و لاستیك و اینگونه چیزها را بیاورند و كسانی باید كه باین مبادله بپردازند و این یك كار مشروعیست. چیزی كه هست در اینجا هم باید تا میتوان دستهای میانجی را كم كرد.
امروز یكی از اختلالها از همینجاست. شما اگر حساب كنید در هر شهری صدها و هزارها كسان از این كار نان میخورند.
یك كالایی كه از اروپا میرسد این چیزی برویش كشیده بدیگری میفروشد ، آن دیگری بنوبت خود همین كار را میكند. بدینسان یك كالایی چند ماه بلكه چند سال در انبارها و كاروانسراها میخوابد و دست بدست میگردد تا بخریداران میرسد.
این كار از دو راه زیان دارد : یكی آنكه این دستهای میانجی هر كدام چیزی ببهای كالا میافزاید و چه بسا همین كار مایهی گرانی كالاها میگردد.
دوم آنكه این دستهای میانجی باین پیشهی بیهوده پرداخته مفتخواری مینمایند. زیرا بیآنكه كمكی به پیشرفت كار زندگی كنند از دسترنج دیگران بهره میبرند.
✴️ یادداشت ما دربارهی کتاب «بنیاد»
کتاب بنیاد کتابیست که بنیادهای پاکدینی در آن یکجا گرد آمده و شرحهایی نیز داده شده. چون کتاب به زمینههای ارجدار و مختلفی از زندگی میپردازد ناگزیر در آن از معنیهای متنوعی سخن رفته. چون کتاب نخست به «زبان پاک» نوشته شده واژههایی از همان زبان برای آن معنیها بکار رفته.
کسروی در این باره چنین مینویسد : «در اين بخش[سوم] باز برخی واژههاي نوينی را آوردهايم. اين كار ناچاری بوده. زيرا يك رشته معناهايی هست كه در زبانِ ما واژه برای آنها نيست و ما ناچاريم هر زمان كه نياز پيدا كرديم واژههايی بگزاريم و يا از فرهنگها بدست آوريم».
کسروی زبان پاک را از سال 1312 در مهنامهی پیمان آغاز کرد و هواداران مهنامه با آن زبان کمکم آشنا شده و از روانی و سادگیش خشنود بودند. این خوانندگان در خواندن کتاب بنیاد که از سال 1322 بخش به بخش از چاپ بیرون میآمد مشکلی نداشتند. ولی خوانندگانی که برای نخستین بار با این زبان روبرو میشدند گلهمند بودند. کسروی پاسخی در این باره در مهنامهی پرچم نوشت که چون گذشته از زبان به خود کتاب و دیگر نوشتههای پاکدینی مربوطست ، همه را در اینجا میآوریم :
🔸«ورجاوندبنیاد» و زبان آن
«کتاب بنیاد که بتازگی از چاپ درآمده کسانی از دشواری زبان آن گله میکنند. چنانکه بارها نوشتهایم داستان زبان یکی از رنجهای ماست. از یکسو زبان آلوده است و باید پیراسته گردد و از یکسو در پیراستن آن باین دشواری برمیخوریم که بسیاری از خوانندگان فهمیدن آن را آسان نیافته زبان بگله باز میکنند.
چارهی این کار را ما چنان اندیشیدهایم که مهنامهی پرچم و برخی از کتابها را که برای همگان مینویسیم ، تا توانیم بزبان همگانی نزدیکتر گردانیم ، و با اینحال از پیراستن زبان چشم نپوشیده آن را نیز دنبال کنیم که در پیرامونش گفتارها نویسیم و برخی از کتابهای ارجدار خود را نیز که بیش از همه بهر یاران است با زبان پیراسته آوریم.
بنیاد چون کتاب پایداریست و بیش از همه بهر یاران آشنا بزبان پرداخته شده ، اینست آن را با زبان پیراسته نوشتهایم. با اینحال ما آن را برای کسانی که هوشیارانه بخوانند چندان دشوار نمیدانیم. بویژه که فرهنگی نیز همراه آن میباشد. چنانکه گفتهایم در این زمینه باید خوانندگان نیز گامی پیش گزارند و بیاد گرفتن این زبان پردازند.
از آنسوی ما نیز باید یک رشته کتابهای آسانی آماده گردانیده در دسترس یاران گزاریم که به کسانی که تازه میخواهند به گفتههای ما آشنا گردند بدهند ، و ما میکوشیم که چنان کتابهایی آماده گردانیده بچاپ رسانیم و برخی نیز آماده شده و در زیر چاپ میباشد.
پس از همهی اینها ، سخنان ما با همهی سادگی بآن نیازمند است که هر کسی آنها را میخواند هوش بکار بَرَد و با اندیشه و باریکبینی بخواند. اینها سخنانی که بارها شنیده باشند نیست. سخنانیست که باید با فهم و خرد آنها را دریافت.
گفتههای ما با آنکه از دانشها جداست در این باره با دانشها یکسانست که همه بهم بسته میباشد ، و کسی که به خواندن کتابهای ما میپردازد یک زمینهای در فهم او پدید آید که بسیاری از سخنان را نیز خود فهمد. ولی این کار هنگامی تواند بود که آنچه میخواند با اندیشه خواند و تا یکی را نفهمیده بدیگری نگذرد».
همچنین در یادداشت دیگری در خود کتاب مینویسد :
««وَرجاوَندْبنياد» متن كتابست و زَندهايي[شرح] كه نوشته شده من خواستهام سخن روشن باشد و جز بهر اين زمان نميباشد. كساني توانند زندهاي ديگري نويسند. نيز توانند متن را جداگانه بچاپ رسانند.
«ورجاوندْبنیاد» نام متن کتاب است و شرحهایی که نوشته شده من خواستهام مطلب روشن باشد و جز برای این زمان نیست. کسانی میتوانند شرحهای دیگری بنویسند. همچنین میتوانند متن را جداگانه بچاپ برسانند».
(متن همانهاست که در آغاز هر «تکه» با حروف درشت آمده. بخش یکم چهارده ، بخش دوم یازده و بخش سوم بیست تکه میباشد.)
کمی پس از نوشته شدن و چاپ کتاب بزبان پاک ، شادروان سلطانزاده ، یکی از دوستان و یاران زمان جوانی کسروی ، دو بخش نخست را به «زبان عادی» آن روزگار برگردانید. چون شیوهی نویسش کسروی (یا زبان پاک) شناخته گردید و نویسندگانی در نوشتن به آن نزدیک آمدند ، آن زبان به گوشها و دیدهها آشناتر گردید و بر زبان همگان نیز تأثیر گزارد ، چنانکه زبان امروز روانتر و سادهتر و تواناتر از زبان آن روز میباشد. نتیجه آنکه میان نثر امروز و آن روز اختلاف محسوسی نمایان شد.
از اینرو کوشاد تلگرام تصمیم گرفت کتاب بنیاد «بزبان عادی» را بزبان امروزی و همهفهمی بازنویسی کند. این رشته گفتارها از فردا در همین کانال تکه تکه خواهد آمد. گذشته از آن ، چنانکه نویسنده مجاز دانسته برخی شرحها نیز در پابرگیها افزوده شده است.
.
کتاب بنیاد کتابیست که بنیادهای پاکدینی در آن یکجا گرد آمده و شرحهایی نیز داده شده. چون کتاب به زمینههای ارجدار و مختلفی از زندگی میپردازد ناگزیر در آن از معنیهای متنوعی سخن رفته. چون کتاب نخست به «زبان پاک» نوشته شده واژههایی از همان زبان برای آن معنیها بکار رفته.
کسروی در این باره چنین مینویسد : «در اين بخش[سوم] باز برخی واژههاي نوينی را آوردهايم. اين كار ناچاری بوده. زيرا يك رشته معناهايی هست كه در زبانِ ما واژه برای آنها نيست و ما ناچاريم هر زمان كه نياز پيدا كرديم واژههايی بگزاريم و يا از فرهنگها بدست آوريم».
کسروی زبان پاک را از سال 1312 در مهنامهی پیمان آغاز کرد و هواداران مهنامه با آن زبان کمکم آشنا شده و از روانی و سادگیش خشنود بودند. این خوانندگان در خواندن کتاب بنیاد که از سال 1322 بخش به بخش از چاپ بیرون میآمد مشکلی نداشتند. ولی خوانندگانی که برای نخستین بار با این زبان روبرو میشدند گلهمند بودند. کسروی پاسخی در این باره در مهنامهی پرچم نوشت که چون گذشته از زبان به خود کتاب و دیگر نوشتههای پاکدینی مربوطست ، همه را در اینجا میآوریم :
🔸«ورجاوندبنیاد» و زبان آن
«کتاب بنیاد که بتازگی از چاپ درآمده کسانی از دشواری زبان آن گله میکنند. چنانکه بارها نوشتهایم داستان زبان یکی از رنجهای ماست. از یکسو زبان آلوده است و باید پیراسته گردد و از یکسو در پیراستن آن باین دشواری برمیخوریم که بسیاری از خوانندگان فهمیدن آن را آسان نیافته زبان بگله باز میکنند.
چارهی این کار را ما چنان اندیشیدهایم که مهنامهی پرچم و برخی از کتابها را که برای همگان مینویسیم ، تا توانیم بزبان همگانی نزدیکتر گردانیم ، و با اینحال از پیراستن زبان چشم نپوشیده آن را نیز دنبال کنیم که در پیرامونش گفتارها نویسیم و برخی از کتابهای ارجدار خود را نیز که بیش از همه بهر یاران است با زبان پیراسته آوریم.
بنیاد چون کتاب پایداریست و بیش از همه بهر یاران آشنا بزبان پرداخته شده ، اینست آن را با زبان پیراسته نوشتهایم. با اینحال ما آن را برای کسانی که هوشیارانه بخوانند چندان دشوار نمیدانیم. بویژه که فرهنگی نیز همراه آن میباشد. چنانکه گفتهایم در این زمینه باید خوانندگان نیز گامی پیش گزارند و بیاد گرفتن این زبان پردازند.
از آنسوی ما نیز باید یک رشته کتابهای آسانی آماده گردانیده در دسترس یاران گزاریم که به کسانی که تازه میخواهند به گفتههای ما آشنا گردند بدهند ، و ما میکوشیم که چنان کتابهایی آماده گردانیده بچاپ رسانیم و برخی نیز آماده شده و در زیر چاپ میباشد.
پس از همهی اینها ، سخنان ما با همهی سادگی بآن نیازمند است که هر کسی آنها را میخواند هوش بکار بَرَد و با اندیشه و باریکبینی بخواند. اینها سخنانی که بارها شنیده باشند نیست. سخنانیست که باید با فهم و خرد آنها را دریافت.
گفتههای ما با آنکه از دانشها جداست در این باره با دانشها یکسانست که همه بهم بسته میباشد ، و کسی که به خواندن کتابهای ما میپردازد یک زمینهای در فهم او پدید آید که بسیاری از سخنان را نیز خود فهمد. ولی این کار هنگامی تواند بود که آنچه میخواند با اندیشه خواند و تا یکی را نفهمیده بدیگری نگذرد».
همچنین در یادداشت دیگری در خود کتاب مینویسد :
««وَرجاوَندْبنياد» متن كتابست و زَندهايي[شرح] كه نوشته شده من خواستهام سخن روشن باشد و جز بهر اين زمان نميباشد. كساني توانند زندهاي ديگري نويسند. نيز توانند متن را جداگانه بچاپ رسانند.
«ورجاوندْبنیاد» نام متن کتاب است و شرحهایی که نوشته شده من خواستهام مطلب روشن باشد و جز برای این زمان نیست. کسانی میتوانند شرحهای دیگری بنویسند. همچنین میتوانند متن را جداگانه بچاپ برسانند».
(متن همانهاست که در آغاز هر «تکه» با حروف درشت آمده. بخش یکم چهارده ، بخش دوم یازده و بخش سوم بیست تکه میباشد.)
کمی پس از نوشته شدن و چاپ کتاب بزبان پاک ، شادروان سلطانزاده ، یکی از دوستان و یاران زمان جوانی کسروی ، دو بخش نخست را به «زبان عادی» آن روزگار برگردانید. چون شیوهی نویسش کسروی (یا زبان پاک) شناخته گردید و نویسندگانی در نوشتن به آن نزدیک آمدند ، آن زبان به گوشها و دیدهها آشناتر گردید و بر زبان همگان نیز تأثیر گزارد ، چنانکه زبان امروز روانتر و سادهتر و تواناتر از زبان آن روز میباشد. نتیجه آنکه میان نثر امروز و آن روز اختلاف محسوسی نمایان شد.
از اینرو کوشاد تلگرام تصمیم گرفت کتاب بنیاد «بزبان عادی» را بزبان امروزی و همهفهمی بازنویسی کند. این رشته گفتارها از فردا در همین کانال تکه تکه خواهد آمد. گذشته از آن ، چنانکه نویسنده مجاز دانسته برخی شرحها نیز در پابرگیها افزوده شده است.
.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
(بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟.)
🔸 3ـ چه باید کرد و چه خواهد بود؟.. (تکهی 3)
این مثل دیگری بود. میخواهم مقصودم هرچه روشنتر باشد. اساساً دولت ایران که در سازمانهای بینالمللی شرکت میکند با این حال آیا تواناست شرطهای آنها را بکار بندد و با دیگران همگام باشد؟!.
مثلاً پیمان ملل متحده که گفتیم بیست و شش دولت بآن دستینه[=امضاء] نهادند و سپس ایران نیز پذیرفت و بآنها پیوست و یکی از مقرراتش آزادی مذهب و عقیده است ، آیا دولت ایران توانسته آن را اجرا کند؟!.. با این چیرگی که ملایان در این چند سال پیدا کردهاند آیا اجرای آن شدنیست؟!. دولت ایران تازه باندیشه افتاده که دستگاه انکیزیسیون (1) درچیند و تازه در وزارت فرهنگ «ناظر شرعیات» برگماردهاند. در زمان رضاشاه که دورهی دیکتاتوری بود آخوندی را که بنام «ناظر شرعیات» بود و حقوق میگرفت بیرون کردند و بودجهاش را از میان بردند و در زمان دمکراسی و آزادی و در کابینهی آقای حکیمی آزادیخواه دوباره آن را بازگردانیدند.
در دیباچهی منشور سازمان ملل متفق که ما آن را یاد کردیم یکی از تعهدها که دولتهای متفق بگردن گرفتهاند «تساوی تمام زنان با مردان» است. هر دولتی باید در کشور خود بکوشد و این را مجری سازد. ولی آیا دولت ایران آن را مجری تواند ساخت؟!.. آیا با این باورهای کیشی ، با این نادانیهای مردم ، با آن دخالتهای ملاها در کار زندگانی توده چنان کاری شدنیست.
در این کشور ، تهران که پایتخت است کار بجایی رسیده که زنهای روباز نمیتوانند آزادانه بخیابانها بیایند ، این حال گرفتاری آنهاست ، چه رسد بآنکه از هر باره با مردها یکی باشند!
از آغاز مشروطه سالها رنج برده شد و بسیاری از مردان غیرتمند و آزادیخواه گزند دیدند تا زمینه برای روباز شدن زنها آماده گردید و رضاشاه از نیروی دولتی استفاده جسته آن را بکار بست. در این چند سال آن را هم بازگردانیدند. این نمونهای از آلودگیهای این توده است.
شگفت است که کسانی دلخوشی بخود داده میگویند : «زنها باید خودشان بفهمند و از حجاب بیرون آیند. با زور بیرون آوردنشان بهتر از آن نمیشود که شد.»
میگویم : بسیار نیک ، ولی این زنها کی خواهند فهمید؟.. کی زمانش خواهد رسید که اینها نیز بفهمند؟.. آنگاه شما کدام کوشش را در راه فهمانیدن بزنان میکنید؟!.. شما که آنان را بدست بدآموزان میسپارید تا صد سال دیگر نخواهند فهمید.
همه شنیدیم و دانستیم در کابینهی صدرالاشراف (2) ، دکتر افشار (2) را بنام آنکه گفتاری در کانون حزب زنان رانده و از آزادی آنها هواداری نشان داده از معاونت وزارت برکنار گردانیدند.
آیا با چنین حالی و چنین کارهایی دولت ایران خواهد توانست تعهدی را که دربارهی یکسان گردانیدن زنان با مردان کرده مجری گرداند؟!.
اینگونه نواقص در ایران فراوان است. باینها امروز سخنی نخواهند گفت. ولی اگر هنگامش رسید و نیاز افتاد همه را برختان خواهند کشید ـ برختان خواهند کشید که شما هنوز دستگاه انکیزیسیون دارید ، شما هنوز بزنها آزادی ندادهاید ، شما در محرّم آن کارهای وحشیانه را میکنید و نامش را عبادت میگزارید ، شما در کشورتان چهارده مذهب دارید.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ دادگاههای تفتیش عقاید. برای آگاهی بیشتر کتاب «انکیزیسیون در ایران» دیده شود.
2ـ محسن صدر ، بازپرس باغشاه در دورهی «استبداد صغیر» محمدعلیشاهی و دشمن مشروطهخواهان ، آن آخوند بیدستار که با دست تهی بادارات مشروطه درآمد و هنوز پیش از نخستوزیری دارایی هنگفتی اندوخته بود. نمایندهی مجلس ، وزیر (هم در حکومت دیکتاتوری رضاشاه و هم در «دورهی دمکراسی» محمدرضاشاه) ، نخستوزیر (1324) و سناتور همیشگی و رئیس مجلس سنا. اندکزمانی پس از چاپ کتاب «شیعیگری» ، پروانهی وکالت کسروی را معلق گردانید تا او را در فشار زندگانی گزارد. سپس برای کتابهای او آن پروندهی انکیزیسیونی ننگین را پدید آورد. همان پروندهای که بعنوان آن دو سال کسروی را زیر فشار گزارده بدادگاه آورده میبردند تا آن رویداد دلخراش بیستم اسفند 1324 را پیش آوردند.
3ـ دکتر محمود افشار دارندهی مجلهی آینده و از دانشوران ایران.
.
(بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟.)
🔸 3ـ چه باید کرد و چه خواهد بود؟.. (تکهی 3)
این مثل دیگری بود. میخواهم مقصودم هرچه روشنتر باشد. اساساً دولت ایران که در سازمانهای بینالمللی شرکت میکند با این حال آیا تواناست شرطهای آنها را بکار بندد و با دیگران همگام باشد؟!.
مثلاً پیمان ملل متحده که گفتیم بیست و شش دولت بآن دستینه[=امضاء] نهادند و سپس ایران نیز پذیرفت و بآنها پیوست و یکی از مقرراتش آزادی مذهب و عقیده است ، آیا دولت ایران توانسته آن را اجرا کند؟!.. با این چیرگی که ملایان در این چند سال پیدا کردهاند آیا اجرای آن شدنیست؟!. دولت ایران تازه باندیشه افتاده که دستگاه انکیزیسیون (1) درچیند و تازه در وزارت فرهنگ «ناظر شرعیات» برگماردهاند. در زمان رضاشاه که دورهی دیکتاتوری بود آخوندی را که بنام «ناظر شرعیات» بود و حقوق میگرفت بیرون کردند و بودجهاش را از میان بردند و در زمان دمکراسی و آزادی و در کابینهی آقای حکیمی آزادیخواه دوباره آن را بازگردانیدند.
در دیباچهی منشور سازمان ملل متفق که ما آن را یاد کردیم یکی از تعهدها که دولتهای متفق بگردن گرفتهاند «تساوی تمام زنان با مردان» است. هر دولتی باید در کشور خود بکوشد و این را مجری سازد. ولی آیا دولت ایران آن را مجری تواند ساخت؟!.. آیا با این باورهای کیشی ، با این نادانیهای مردم ، با آن دخالتهای ملاها در کار زندگانی توده چنان کاری شدنیست.
در این کشور ، تهران که پایتخت است کار بجایی رسیده که زنهای روباز نمیتوانند آزادانه بخیابانها بیایند ، این حال گرفتاری آنهاست ، چه رسد بآنکه از هر باره با مردها یکی باشند!
از آغاز مشروطه سالها رنج برده شد و بسیاری از مردان غیرتمند و آزادیخواه گزند دیدند تا زمینه برای روباز شدن زنها آماده گردید و رضاشاه از نیروی دولتی استفاده جسته آن را بکار بست. در این چند سال آن را هم بازگردانیدند. این نمونهای از آلودگیهای این توده است.
شگفت است که کسانی دلخوشی بخود داده میگویند : «زنها باید خودشان بفهمند و از حجاب بیرون آیند. با زور بیرون آوردنشان بهتر از آن نمیشود که شد.»
میگویم : بسیار نیک ، ولی این زنها کی خواهند فهمید؟.. کی زمانش خواهد رسید که اینها نیز بفهمند؟.. آنگاه شما کدام کوشش را در راه فهمانیدن بزنان میکنید؟!.. شما که آنان را بدست بدآموزان میسپارید تا صد سال دیگر نخواهند فهمید.
همه شنیدیم و دانستیم در کابینهی صدرالاشراف (2) ، دکتر افشار (2) را بنام آنکه گفتاری در کانون حزب زنان رانده و از آزادی آنها هواداری نشان داده از معاونت وزارت برکنار گردانیدند.
آیا با چنین حالی و چنین کارهایی دولت ایران خواهد توانست تعهدی را که دربارهی یکسان گردانیدن زنان با مردان کرده مجری گرداند؟!.
اینگونه نواقص در ایران فراوان است. باینها امروز سخنی نخواهند گفت. ولی اگر هنگامش رسید و نیاز افتاد همه را برختان خواهند کشید ـ برختان خواهند کشید که شما هنوز دستگاه انکیزیسیون دارید ، شما هنوز بزنها آزادی ندادهاید ، شما در محرّم آن کارهای وحشیانه را میکنید و نامش را عبادت میگزارید ، شما در کشورتان چهارده مذهب دارید.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ دادگاههای تفتیش عقاید. برای آگاهی بیشتر کتاب «انکیزیسیون در ایران» دیده شود.
2ـ محسن صدر ، بازپرس باغشاه در دورهی «استبداد صغیر» محمدعلیشاهی و دشمن مشروطهخواهان ، آن آخوند بیدستار که با دست تهی بادارات مشروطه درآمد و هنوز پیش از نخستوزیری دارایی هنگفتی اندوخته بود. نمایندهی مجلس ، وزیر (هم در حکومت دیکتاتوری رضاشاه و هم در «دورهی دمکراسی» محمدرضاشاه) ، نخستوزیر (1324) و سناتور همیشگی و رئیس مجلس سنا. اندکزمانی پس از چاپ کتاب «شیعیگری» ، پروانهی وکالت کسروی را معلق گردانید تا او را در فشار زندگانی گزارد. سپس برای کتابهای او آن پروندهی انکیزیسیونی ننگین را پدید آورد. همان پروندهای که بعنوان آن دو سال کسروی را زیر فشار گزارده بدادگاه آورده میبردند تا آن رویداد دلخراش بیستم اسفند 1324 را پیش آوردند.
3ـ دکتر محمود افشار دارندهی مجلهی آینده و از دانشوران ایران.
.
✴️ حقایق زندگی (تکهی شانزدهم)
🔸کارها و پیشهها (بخش 3 از 4)
اینها كار و پیشه را برای پول بدست آوردن میشناسند و اینست تصور میكنند از هر راهی كه توانستند و خواستند میتوانند پول بدست آورند. این معنی كه ما برای كار و پیشه یاد میكنیم كمتر بگوش آنان خورده. اینست آن كار خود را مشروع میدانند و هیچگاه در اندیشهی آنكه این تأثیری در تهیهی لوازم زندگانی دارد یا ندارد نیستند ، و این سخنان را كه مینویسیم چون بخوانند در شگفت خواهند بود.
از اینان باید پرسید :
🔸اگر مقصود تنها آنست كه پول بدست آید پس شما چه ایرادی بدزدان یا راهزنان دارید؟! آنها نیز تنها درپی پول بدست آوردن هستند و همچون شما پروای حال توده و اینكه لوازم زندگی تهیه شود ندارند.
یاد دارم روزی با یكی این سخن را میگفتم برآشفت. گفت : «ما كاسبیم چه ربط بدزدان و راهزنان داریم؟! ». گفتم : «پس تفاوتی را كه میانهی یك پیشه یا كار مشروع با نامشروع باید بود شرح دهید كه یك كسبی اگر چگونه باشد مشروع است». پاسخی نتوانست و درماند. ناگزیر شدم معنی درست كار و پیشه را باو شرح دهم و بازرگانی را تفسیر نمایم. این سخنانی را كه نوشتهام باو بازگفتم. ولی دیدم سختش میآید كه بپذیرد. پاسخی نمیتواند ولی چون تاكنون بگوشش نخورده بآسانی تصدیق نمینماید.[1]
در دو شمارهی گذشته گفتگو از پیشهها كردیم و همیشه مَثَل از لوازم اولیهی زندگانی (از خوراك و پوشاك و خانه و مانند اینها) آوردیم.
باید دانست نیازمندیهای زندگانی تنها اینها نیست و چند رشته كارهای دیگری نیز هست. از جمله چون یك توده در یكجا زندگی میكنند و كشوری دارند بیك دستگاه حكومت (یا سررشتهداری) نیاز سختی خواهند داشت.
زیرا درمیان چند ملیون مردم همه نیكوكار نمیباشند و ناگزیر درمیان آنان ستمگران و آزمندان هستند كه تعدی بدیگران خواهند نمود ، نادرستانی هستند كه بدزدی یا راهزنی خواهند برخاست.
نیز درمیان آنان اختلافها پیدا شده و دعویها (حقوقی یا جزایی) خواهد برخاست كه اگر بحال خود ماند و فیصله نیابد كار به زدوخورد و نابسامانی خواهد كشید.
همچنین هر كشوری را دشمنانی هستند كه اگر راهشان باز گزارده شود هجوم آورده بآنجا دست خواهند یافت.
پس باید یك دستگاهی یا یك هیئتی باشد كه باین كارها و مانند اینها پردازد ، و آن دستگاه حكومت میباشد ، پس بحكومت (یا سررشتهداری) نیازمندیم و كسانی كه باین كارها پردازند یك كار مشروعی میكنند و نان از یک راه مشروع میخورند.
ما حكومت را معنی كرده گفتهایم : این حق خود توده است. ولی چون همگی نمیتوانند باین كارها پردازند باید نمایندگانی از میان خود برگزینند و سررشته را بدست [آنان] سپارند.
گفتهایم این نمایندگان در یك مجلس (مجلس شورا) فراهم مینشینند و دربارهی كارهای كشور شور میكنند و یك تصمیماتی میگیرند و یا قانونهایی میگزارند. از آنسوی باید كسانی را برگزینند (هیئت وزیران) كه آن تصمیمها و قانونها را مجری گردانند.
اینها را شرح دادهایم. مقصود آنست كه این نمایندگان (اگر براستی از سوی مردم باشند) یك كار لازم و مشروعی دارند و روزی از راه مشروع میخورند. همچنین وزیران كارشان لازم و مشروع میباشد.
میآییم به ادارهها و وزارتخانهها : ما بشهربانی نیازمندیم تا از دزدان و كلاهبرداران و ستمگران جلو گیرد. بوزارت جنگ نیازمندیم كه سپاه و افزار برای نگهداری كشور آماده گرداند ، بوزارت كشور نیازمندیم كه از راهزنان و تاراجگران جلو گیرد ، بوزارت فرهنگ نیازمندیم كه دبستانها و دانشكدهها در كشور بنیاد گزارد ، به بهداری نیازمندیم كه با بیماریها نبرد كند ، بكشاورزی نیازمندیم كه پشتیبانی از كشاورزان كند ، به پست و تلگراف نیازمندیم ، بشهرداری نیازمندیم ، به ادارهی برق نیازمندیم ، بدادگستری نیازمندیم ، بادارهی ثبت نیازمندیم ، بدفترهای رسمی نیازمندیم.
باینها نیاز داریم و باید كسانی باین كارها پردازند ، و نانی كه از این راه بخورند نان بسیار حلال و مشروعی میباشد. بویژه سپاهیان و افسران و افراد امنیه[امروز : نیروی انتظامی] و مانند اینها كه چون بیك كارهایی پرداختهاند كه باید از جان چشم پوشند (اگر درستكاری نمایند و دلسوزانه كوشند) از دیگران گرانمایهتر و ارجمندتر میباشند.
[1] : اگر ایرانیان معنی درست کار و پیشه را میدانستند ، بازاریابیهای هرمی مانند گلد کوئیست نمیتوانست در ایران ریشه دواند. همهی آن رواج و هیاهویی که آنگونه کارها بپا کرد و هنوز هم بیکبار از میان نرفته ، از روشن نبودن حقیقت کار و پیشه بود. از این بود که نمیدانستند کار مشروع کدام و نامشروع کدامست. نزدیک به همهی کسانی که به چنان کارهایی آلوده شدند فریب نویدهای توانگر شدن در کوتاه زمان را خوردند. هیچ نمیاندیشیدند که اگر درآمد یک کار میباید با خدمتی که به توده میدهد متناسب باشد ، چه شده که کار بازاریابی پررنجتر از کار کارمندان و کارگران و بحال توده سودمندتر باشد؟!.
🔸کارها و پیشهها (بخش 3 از 4)
اینها كار و پیشه را برای پول بدست آوردن میشناسند و اینست تصور میكنند از هر راهی كه توانستند و خواستند میتوانند پول بدست آورند. این معنی كه ما برای كار و پیشه یاد میكنیم كمتر بگوش آنان خورده. اینست آن كار خود را مشروع میدانند و هیچگاه در اندیشهی آنكه این تأثیری در تهیهی لوازم زندگانی دارد یا ندارد نیستند ، و این سخنان را كه مینویسیم چون بخوانند در شگفت خواهند بود.
از اینان باید پرسید :
🔸اگر مقصود تنها آنست كه پول بدست آید پس شما چه ایرادی بدزدان یا راهزنان دارید؟! آنها نیز تنها درپی پول بدست آوردن هستند و همچون شما پروای حال توده و اینكه لوازم زندگی تهیه شود ندارند.
یاد دارم روزی با یكی این سخن را میگفتم برآشفت. گفت : «ما كاسبیم چه ربط بدزدان و راهزنان داریم؟! ». گفتم : «پس تفاوتی را كه میانهی یك پیشه یا كار مشروع با نامشروع باید بود شرح دهید كه یك كسبی اگر چگونه باشد مشروع است». پاسخی نتوانست و درماند. ناگزیر شدم معنی درست كار و پیشه را باو شرح دهم و بازرگانی را تفسیر نمایم. این سخنانی را كه نوشتهام باو بازگفتم. ولی دیدم سختش میآید كه بپذیرد. پاسخی نمیتواند ولی چون تاكنون بگوشش نخورده بآسانی تصدیق نمینماید.[1]
در دو شمارهی گذشته گفتگو از پیشهها كردیم و همیشه مَثَل از لوازم اولیهی زندگانی (از خوراك و پوشاك و خانه و مانند اینها) آوردیم.
باید دانست نیازمندیهای زندگانی تنها اینها نیست و چند رشته كارهای دیگری نیز هست. از جمله چون یك توده در یكجا زندگی میكنند و كشوری دارند بیك دستگاه حكومت (یا سررشتهداری) نیاز سختی خواهند داشت.
زیرا درمیان چند ملیون مردم همه نیكوكار نمیباشند و ناگزیر درمیان آنان ستمگران و آزمندان هستند كه تعدی بدیگران خواهند نمود ، نادرستانی هستند كه بدزدی یا راهزنی خواهند برخاست.
نیز درمیان آنان اختلافها پیدا شده و دعویها (حقوقی یا جزایی) خواهد برخاست كه اگر بحال خود ماند و فیصله نیابد كار به زدوخورد و نابسامانی خواهد كشید.
همچنین هر كشوری را دشمنانی هستند كه اگر راهشان باز گزارده شود هجوم آورده بآنجا دست خواهند یافت.
پس باید یك دستگاهی یا یك هیئتی باشد كه باین كارها و مانند اینها پردازد ، و آن دستگاه حكومت میباشد ، پس بحكومت (یا سررشتهداری) نیازمندیم و كسانی كه باین كارها پردازند یك كار مشروعی میكنند و نان از یک راه مشروع میخورند.
ما حكومت را معنی كرده گفتهایم : این حق خود توده است. ولی چون همگی نمیتوانند باین كارها پردازند باید نمایندگانی از میان خود برگزینند و سررشته را بدست [آنان] سپارند.
گفتهایم این نمایندگان در یك مجلس (مجلس شورا) فراهم مینشینند و دربارهی كارهای كشور شور میكنند و یك تصمیماتی میگیرند و یا قانونهایی میگزارند. از آنسوی باید كسانی را برگزینند (هیئت وزیران) كه آن تصمیمها و قانونها را مجری گردانند.
اینها را شرح دادهایم. مقصود آنست كه این نمایندگان (اگر براستی از سوی مردم باشند) یك كار لازم و مشروعی دارند و روزی از راه مشروع میخورند. همچنین وزیران كارشان لازم و مشروع میباشد.
میآییم به ادارهها و وزارتخانهها : ما بشهربانی نیازمندیم تا از دزدان و كلاهبرداران و ستمگران جلو گیرد. بوزارت جنگ نیازمندیم كه سپاه و افزار برای نگهداری كشور آماده گرداند ، بوزارت كشور نیازمندیم كه از راهزنان و تاراجگران جلو گیرد ، بوزارت فرهنگ نیازمندیم كه دبستانها و دانشكدهها در كشور بنیاد گزارد ، به بهداری نیازمندیم كه با بیماریها نبرد كند ، بكشاورزی نیازمندیم كه پشتیبانی از كشاورزان كند ، به پست و تلگراف نیازمندیم ، بشهرداری نیازمندیم ، به ادارهی برق نیازمندیم ، بدادگستری نیازمندیم ، بادارهی ثبت نیازمندیم ، بدفترهای رسمی نیازمندیم.
باینها نیاز داریم و باید كسانی باین كارها پردازند ، و نانی كه از این راه بخورند نان بسیار حلال و مشروعی میباشد. بویژه سپاهیان و افسران و افراد امنیه[امروز : نیروی انتظامی] و مانند اینها كه چون بیك كارهایی پرداختهاند كه باید از جان چشم پوشند (اگر درستكاری نمایند و دلسوزانه كوشند) از دیگران گرانمایهتر و ارجمندتر میباشند.
[1] : اگر ایرانیان معنی درست کار و پیشه را میدانستند ، بازاریابیهای هرمی مانند گلد کوئیست نمیتوانست در ایران ریشه دواند. همهی آن رواج و هیاهویی که آنگونه کارها بپا کرد و هنوز هم بیکبار از میان نرفته ، از روشن نبودن حقیقت کار و پیشه بود. از این بود که نمیدانستند کار مشروع کدام و نامشروع کدامست. نزدیک به همهی کسانی که به چنان کارهایی آلوده شدند فریب نویدهای توانگر شدن در کوتاه زمان را خوردند. هیچ نمیاندیشیدند که اگر درآمد یک کار میباید با خدمتی که به توده میدهد متناسب باشد ، چه شده که کار بازاریابی پررنجتر از کار کارمندان و کارگران و بحال توده سودمندتر باشد؟!.