پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی پانزدهم)

🔸 کارها و پیشه‌ها (بخش 2 از 4)

1) در نتیجه‌ی پیدایش پیشه‌ها و اینكه هر دسته‌ای از مردم بانجام یك رشته از نیازمندیها پرداخته‌اند ارتباط خاندانها بیكدیگر فزونتر گردیده و پس از آن ناگزیر بوده‌اند كه در یكجا زندگی كنند و با یكدیگر همدستی نمایند.

2) چون كارگران و پیشه‌وران حاصل كار و صنعت خود را باهم مبادله میكرده‌اند از اینجا بازار و بازرگانی و دادوستد و اینگونه چیزها پیدا گردیده. نیز چنانكه گفتیم پول ایجاد شده كه وسیله‌ی مبادله بوده.

3) در نتیجه‌ی این ترتیب در واقع مردم هر شهری یا هر كشوری یك پیمانی باهم بسته‌اند كه در تهیه‌ی نیازمندیهای زندگانی همدستی كنند و سپس حاصل آن كوششها را درمیان خود تقسیم نمایند.

اینها هر یكی در زمینه‌ی خود نتیجه‌ی مهمی میباشد و ما از هر یكی جداگانه گفتگو خواهیم داشت.

دیروز شرحی درباره‌ی كارها و پیشه‌ها نوشتیم. نتیجه‌ی آن شرح یك چیز است ، و آن اینكه
🔸«كارها و پیشه‌ها برای گردیدن چرخ زندگانیست» ، برای آنست كه لوازم زندگانی تهیه گردد.

🔸باید این را یك قاعده‌ی اساسی گرفت و همه‌ی شغلها را با این سنجید و هر كدام كه با این موافق نبود آن را نامشروع شناخت.

مثلاً قماربازی چون برای گردیدن چرخ زندگانی نیست نامشروع است. یك قمارباز بیخوابی میكشد و آسیب بیم و اضطراب را تحمل میكند و اندیشه بكار میبرد ، ولی چون اینها تأثیری در كار زندگی ندارد اینست ما آن را یك كار ناروا می‌شناسیم.

دزدان و راهزنان خود را بخطر می‌اندازند و اموالی كه بدست می‌آورند در نتیجه‌ی كوشش و رنج است ، ولی چون كارشان كمكی به پیشرفت زندگی ندارد بلكه آن را مختل میگرداند اینست نامشروع است.

لاتار یا بخت‌آزمایی همین حال را دارد. چه سودی از آن بزندگانی تواند بود؟!. كدام دربایست از آن تدارك می‌شود. اینست همچون قمار ناروا میباشد.

شاعری كه ستایشگری میكند و یا غزلهای بیجا می‌سراید ، رماننویسی كه افسانه‌های بیهوده میبافد ، صوفی‌ای كه در خانقاه نشسته بگمان خود «تصفیه نفس» میكند ، درویشی كه دوره میگردد و قصیده میخواند ـ همه‌ی این كارها بیهوده است و كمترین تأثیری در پیشرفت كار زندگی ندارد ، و اینست اگر اینها را پیشه‌ی خود گیرند و از این راه روزی خورند به پیشه‌ی نامشروعی پرداخته‌اند.

كسی كه برای بچه‌ها بازیچه می‌سازد و میفروشد كارش نامشروع نیست. ولی كارهای اینها نامشروع است زیرا بازیچه برای بچه از لوازم است. ولی غزل و قصیده و افسانه و ریاضت جز چیزهای بیمصرفی نیست.

فالگیر ، منجم ، رمال ، تعزیه‌خوان ، دعانویس و مانند اینها همگی بیهوده‌اند و همگی نان نامشروع میخورند. اینها گذشته از آنكه مردم را فریب میدهند كمترین همدستی در پیشرفت كار زندگانی ندارند.

مارگیر خطرناكترین پیشه را دارد و یك لقمه نان را با بهای جان میخورد. شعبده‌باز هنرهای شگفتی از خود مینماید و همه را بحیرت می‌اندازد. با اینهمه چون كارهاشان بیهوده است نامشروع میباشد.

گفتیم باید پیشه‌وران و كارگران كالاهای خود را مبادله كنند. گاهی این مبادله نیازمند به یك دست میانجیست. مثلاً فلان روستایی كه گندم خود را بشهر آورده اگر بخواهد خود او بخانواده‌ها بفروشد باید در شهر درنگ كند و این او را از كار بازخواهد داشت. اینست بصرفه‌ی اوست كه گندم را به علّافی فروشد كه آن علاف بخانواده‌ها رساند. باین دست میانجی هم در زندگی نیازمندیم . این كار مشروع است ولی باید بیش از اندازه‌ی نیاز نباشد. مثلاً در همان مثال باید علاف گندمی را كه از روستایی خریده بخاندانها فروشد. نه اینكه بدیگری فروشد و آن نیز بدیگری دهد و بدینسان چند دستی در میانه بگردد و هر یكی چیزی بقیمت بیفزاید. باینگونه دستهای میانجی نیاز نیست و كسانی كه از این راه نان میخورند مفتخوارند و نانشان نامشروع میباشد.

همچنین در مبادله‌ی میانه‌ی شهرها و كشورها بدستهایی نیاز هست. مثلاً باید از ایران مواد خام فرستند و از اروپا ماشین‌آلات و پارچه و كاغذ و لاستیك و اینگونه چیزها را بیاورند و كسانی باید كه باین مبادله بپردازند و این یك كار مشروعیست. چیزی كه هست در اینجا هم باید تا میتوان دستهای میانجی را كم كرد.

امروز یكی از اختلالها از همینجاست. شما اگر حساب كنید در هر شهری صدها و هزارها كسان از این كار نان میخورند.

یك كالایی كه از اروپا میرسد این چیزی برویش كشیده بدیگری میفروشد ، آن دیگری بنوبت خود همین كار را میكند. بدینسان یك كالایی چند ماه بلكه چند سال در انبارها و كاروانسراها میخوابد و دست بدست میگردد تا بخریداران میرسد.

این كار از دو راه زیان دارد : یكی آنكه این دستهای میانجی هر كدام چیزی ببهای كالا می‌افزاید و چه بسا همین كار مایه‌ی گرانی كالاها میگردد.

دوم آنكه این دستهای میانجی باین پیشه‌ی بیهوده پرداخته مفتخواری می‌نمایند. زیرا بی‌آنكه كمكی به پیشرفت كار زندگی كنند از دسترنج دیگران بهره میبرند.
پیشه‌ها در باستان زمان
بازار در باستان زمان
بازار باغداران و کشاورزان امروزی
تعزیه‌خوان
✴️ یادداشت ما درباره‌ی کتاب «بنیاد»

کتاب بنیاد کتابیست که بنیادهای پاکدینی در آن یکجا گرد آمده و شرحهایی نیز داده شده. چون کتاب به زمینه‌های ارجدار و مختلفی از زندگی می‌پردازد ناگزیر در آن از معنیهای متنوعی سخن رفته. چون کتاب نخست به «زبان پاک» نوشته شده واژه‌هایی از همان زبان برای آن معنیها بکار رفته.

کسروی در این باره چنین می‌نویسد : «در اين بخش[سوم] باز برخی واژه‌هاي نوينی را آورده‌ايم. اين كار ناچاری بوده. زيرا يك رشته معناهايی هست كه در زبانِ ما واژه برای آنها نيست و ما ناچاريم هر زمان كه نياز پيدا كرديم واژه‌هايی بگزاريم و يا از فرهنگها بدست آوريم».

کسروی زبان پاک را از سال 1312 در مهنامه‌ی پیمان آغاز کرد و هواداران مهنامه با آن زبان کم‌کم آشنا شده و از روانی و سادگیش خشنود بودند. این خوانندگان در خواندن کتاب بنیاد که از سال 1322 بخش به بخش از چاپ بیرون می‌آمد مشکلی نداشتند. ولی خوانندگانی که برای نخستین بار با این زبان روبرو می‌شدند گله‌مند بودند. کسروی پاسخی در این باره در مهنامه‌ی پرچم نوشت که چون گذشته از زبان به خود کتاب و دیگر نوشته‌های پاکدینی مربوطست ، همه را در اینجا می‌آوریم :

🔸«ورجاوندبنیاد» و زبان آن
«کتاب بنیاد که بتازگی از چاپ درآمده کسانی از دشواری زبان آن گله می‌کنند. چنانکه بارها نوشته‌ایم داستان زبان یکی از رنجهای ماست. از یکسو زبان آلوده است و باید پیراسته گردد و از یکسو در پیراستن آن باین دشواری برمی‌خوریم که بسیاری از خوانندگان فهمیدن آن را آسان نیافته زبان بگله باز می‌کنند.

چاره‌ی این کار را ما چنان اندیشیده‌ایم که مهنامه‌ی پرچم و برخی از کتابها را که برای همگان می‌نویسیم ، تا توانیم بزبان همگانی نزدیکتر گردانیم ، و با اینحال از پیراستن زبان چشم نپوشیده آن را نیز دنبال کنیم که در پیرامونش گفتارها نویسیم و برخی از کتابهای ارجدار خود را نیز که بیش از همه بهر یاران است با زبان پیراسته آوریم.

بنیاد چون کتاب پایداریست و بیش از همه بهر یاران آشنا بزبان پرداخته شده ، اینست آن را با زبان پیراسته نوشته‌ایم. با اینحال ما آن را برای کسانی که هوشیارانه بخوانند چندان دشوار نمی‌دانیم. بویژه که فرهنگی نیز همراه آن می‌باشد. چنانکه گفته‌ایم در این زمینه باید خوانندگان نیز گامی پیش گزارند و بیاد گرفتن این زبان پردازند.

از آنسوی ما نیز باید یک رشته کتابهای آسانی آماده گردانیده در دسترس یاران گزاریم که به کسانی که تازه می‌خواهند به گفته‌های ما آشنا گردند بدهند ، و ما می‌کوشیم که چنان کتابهایی آماده گردانیده بچاپ رسانیم و برخی نیز آماده شده و در زیر چاپ می‌باشد.

پس از همه‌ی اینها ، سخنان ما با همه‌ی سادگی بآن نیازمند است که هر کسی آنها را می‌خواند هوش بکار بَرَد و با اندیشه و باریک‌بینی بخواند. اینها سخنانی که بارها شنیده باشند نیست. سخنانیست که باید با فهم و خرد آنها را دریافت.

گفته‌های ما با آنکه از دانشها جداست در این باره با دانشها یکسانست که همه بهم بسته می‌باشد ، و کسی که به خواندن کتابهای ما می‌پردازد یک زمینه‌ای در فهم او پدید آید که بسیاری از سخنان را نیز خود فهمد. ولی این کار هنگامی تواند بود که آنچه می‌خواند با اندیشه خواند و تا یکی را نفهمیده بدیگری نگذرد».

همچنین در یادداشت دیگری در خود کتاب می‌نویسد :
««وَرجاوَندْبنياد» متن كتابست و زَندهايي[شرح] كه نوشته شده من خواسته‌ام سخن روشن باشد و جز بهر اين زمان نمي‌باشد. كساني توانند زندهاي ديگري نويسند. نيز توانند متن را جداگانه بچاپ رسانند.

«ورجاوندْبنیاد» نام متن کتاب است و شرحهایی که نوشته شده من خواسته‌ام مطلب روشن باشد و جز برای این زمان نیست. کسانی می‌توانند شرحهای دیگری بنویسند. همچنین می‌توانند متن را جداگانه بچاپ برسانند».
(متن همانهاست که در آغاز هر «تکه» با حروف درشت آمده. بخش یکم چهارده ، بخش دوم یازده و بخش سوم بیست تکه می‌باشد.)

کمی پس از نوشته شدن و چاپ کتاب بزبان پاک ، شادروان سلطانزاده ، یکی از دوستان و یاران زمان جوانی کسروی ، دو بخش نخست را به «زبان عادی» آن روزگار برگردانید. چون شیوه‌ی نویسش کسروی (یا زبان پاک) شناخته گردید و نویسندگانی در نوشتن به آن نزدیک آمدند ، آن زبان به گوشها و دیده‌ها آشناتر گردید و بر زبان همگان نیز تأثیر گزارد ، چنانکه زبان امروز روانتر و ساده‌تر و تواناتر از زبان آن روز می‌باشد. نتیجه آنکه میان نثر امروز و آن روز اختلاف محسوسی نمایان شد.

از اینرو کوشاد تلگرام تصمیم گرفت کتاب بنیاد «بزبان عادی» را بزبان امروزی و همه‌فهمی بازنویسی کند. این رشته گفتارها از فردا در همین کانال تکه تکه خواهد آمد. گذشته از آن ، چنانکه نویسنده مجاز دانسته برخی شرحها نیز در پابرگیها افزوده شده است.
.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
(بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟.)

🔸 3ـ چه باید کرد و چه خواهد بود؟.. (تکه‌ی 3)


این مثل دیگری بود. می‌خواهم مقصودم هرچه روشنتر باشد. اساساً دولت ایران که در سازمانهای بین‌المللی شرکت می‌کند با این حال آیا تواناست شرطهای آنها را بکار بندد و با دیگران همگام باشد؟!.

مثلاً پیمان ملل متحده که گفتیم بیست و شش دولت بآن دستینه[=امضاء] نهادند و سپس ایران نیز پذیرفت و بآنها پیوست و یکی از مقرراتش آزادی مذهب و عقیده است ، آیا دولت ایران توانسته آن را اجرا کند؟!.. با این چیرگی که ملایان در این چند سال پیدا کرده‌اند آیا اجرای آن شدنیست؟!. دولت ایران تازه باندیشه افتاده که دستگاه انکیزیسیون (1) درچیند و تازه در وزارت فرهنگ «ناظر شرعیات» برگمارده‌اند. در زمان رضاشاه که دوره‌ی دیکتاتوری بود آخوندی را که بنام «ناظر شرعیات» بود و حقوق می‌گرفت بیرون کردند و بودجه‌اش را از میان بردند و در زمان دمکراسی و آزادی و در کابینه‌ی آقای حکیمی آزادیخواه دوباره آن را بازگردانیدند.

در دیباچه‌ی منشور سازمان ملل متفق که ما آن را یاد کردیم یکی از تعهدها که دولتهای متفق بگردن گرفته‌اند «تساوی تمام زنان با مردان» است. هر دولتی باید در کشور خود بکوشد و این را مجری سازد. ولی آیا دولت ایران آن را مجری تواند ساخت؟!.. آیا با این باورهای کیشی ، با این نادانیهای مردم ، با آن دخالتهای ملاها در کار زندگانی توده چنان کاری شدنیست.

در این کشور ، تهران که پایتخت است کار بجایی رسیده که زنهای روباز نمی‌توانند آزادانه بخیابانها بیایند ، این حال گرفتاری آنهاست ، چه رسد بآنکه از هر باره با مردها یکی باشند!

از آغاز مشروطه سالها رنج برده شد و بسیاری از مردان غیرتمند و آزادیخواه گزند دیدند تا زمینه برای روباز شدن زنها آماده گردید و رضاشاه از نیروی دولتی استفاده جسته آن را بکار بست. در این چند سال آن را هم بازگردانیدند. این نمونه‌ای از آلودگیهای این توده است.

شگفت است که کسانی دلخوشی بخود داده می‌گویند : «زنها باید خودشان بفهمند و از حجاب بیرون آیند. با زور بیرون آوردنشان بهتر از آن نمی‌شود که شد.»

می‌گویم : بسیار نیک ، ولی این زنها کی خواهند فهمید؟.. کی زمانش خواهد رسید که اینها نیز بفهمند؟.. آنگاه شما کدام کوشش را در راه فهمانیدن بزنان می‌کنید؟!.. شما که آنان را بدست بدآموزان می‌سپارید تا صد سال دیگر نخواهند فهمید.

همه شنیدیم و دانستیم در کابینه‌ی صدرالاشراف (2) ، دکتر افشار (2) را بنام آنکه گفتاری در کانون حزب زنان رانده و از آزادی آنها هواداری نشان داده از معاونت وزارت برکنار گردانیدند.

آیا با چنین حالی و چنین کارهایی دولت ایران خواهد توانست تعهدی را که درباره‌ی یکسان گردانیدن زنان با مردان کرده مجری گرداند؟!.

اینگونه نواقص در ایران فراوان است. باینها امروز سخنی نخواهند گفت. ولی اگر هنگامش رسید و نیاز افتاد همه را برختان خواهند کشید ـ برختان خواهند کشید که شما هنوز دستگاه انکیزیسیون دارید ، شما هنوز بزنها آزادی نداده‌اید ، شما در محرّم آن کارهای وحشیانه را می‌کنید و نامش را عبادت می‌گزارید ، شما در کشورتان چهارده مذهب دارید.

پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ دادگاههای تفتیش عقاید. برای آگاهی بیشتر کتاب «انکیزیسیون در ایران» دیده شود.
2ـ محسن صدر ، بازپرس باغشاه در دوره‌ی «استبداد صغیر» محمدعلی‌شاهی و دشمن مشروطه‌خواهان ، آن آخوند بی‌دستار که با دست تهی بادارات مشروطه درآمد و هنوز پیش از نخست‌وزیری دارایی هنگفتی اندوخته بود. نماینده‌ی مجلس ، وزیر (هم در حکومت دیکتاتوری رضاشاه و هم در «دوره‌ی دمکراسی» محمدرضاشاه) ، نخست‌وزیر (1324) و سناتور همیشگی و رئیس مجلس سنا. اندک‌زمانی پس از چاپ کتاب «شیعیگری» ، پروانه‌ی وکالت کسروی را معلق گردانید تا او را در فشار زندگانی گزارد. سپس برای کتابهای او آن پرونده‌ی انکیزیسیونی ننگین را پدید آورد. همان پرونده‌ای که بعنوان آن دو سال کسروی را زیر فشار گزارده بدادگاه آورده می‌بردند تا آن رویداد دلخراش بیستم اسفند 1324 را پیش آوردند.
3ـ دکتر محمود افشار دارنده‌ی مجله‌ی آینده و از دانشوران ایران.
.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی شانزدهم)

🔸کارها و پیشه‌ها (بخش 3 از 4)

اینها كار و پیشه را برای پول بدست آوردن می‌شناسند و اینست تصور میكنند از هر راهی كه توانستند و خواستند میتوانند پول بدست آورند. این معنی كه ما برای كار و پیشه یاد میكنیم كمتر بگوش آنان خورده. اینست آن كار خود را مشروع میدانند و هیچگاه در اندیشه‌ی آنكه این تأثیری در تهیه‌ی لوازم زندگانی دارد یا ندارد نیستند ، و این سخنان را كه مینویسیم چون بخوانند در شگفت خواهند بود.

از اینان باید پرسید :
🔸اگر مقصود تنها آنست كه پول بدست آید پس شما چه ایرادی بدزدان یا راهزنان دارید؟! آنها نیز تنها درپی پول بدست آوردن هستند و همچون شما پروای حال توده و اینكه لوازم زندگی تهیه شود ندارند.

یاد دارم روزی با یكی این سخن را میگفتم برآشفت. گفت : «ما كاسبیم چه ربط بدزدان و راهزنان داریم؟! ». گفتم : «پس تفاوتی را كه میانه‌ی یك پیشه یا كار مشروع با نامشروع باید بود شرح دهید كه یك كسبی اگر چگونه باشد مشروع است». پاسخی نتوانست و درماند. ناگزیر شدم معنی درست كار و پیشه را باو شرح دهم و بازرگانی را تفسیر نمایم. این سخنانی را كه نوشته‌ام باو بازگفتم. ولی دیدم سختش می‌آید كه بپذیرد. پاسخی نمیتواند ولی چون تاكنون بگوشش نخورده بآسانی تصدیق نمی‌نماید.[1]

در دو شماره‌ی گذشته گفتگو از پیشه‌ها كردیم و همیشه مَثَل از لوازم اولیه‌ی زندگانی (از خوراك و پوشاك و خانه و مانند اینها) آوردیم.

باید دانست نیازمندیهای زندگانی تنها اینها نیست و چند رشته كارهای دیگری نیز هست. از جمله چون یك توده در یكجا زندگی میكنند و كشوری دارند بیك دستگاه حكومت (یا سررشته‌داری) نیاز سختی خواهند داشت.

زیرا درمیان چند ملیون مردم همه نیكوكار نمی‌باشند و ناگزیر درمیان آنان ستمگران و آزمندان هستند كه تعدی بدیگران خواهند نمود ، نادرستانی هستند كه بدزدی یا راهزنی خواهند برخاست.

نیز درمیان آنان اختلافها پیدا شده و دعویها (حقوقی یا جزایی) خواهد برخاست كه اگر بحال خود ماند و فیصله نیابد كار به زدوخورد و نابسامانی خواهد كشید.

همچنین هر كشوری را دشمنانی هستند كه اگر راهشان باز گزارده شود هجوم آورده بآنجا دست خواهند یافت.

پس باید یك دستگاهی یا یك هیئتی باشد كه باین كارها و مانند اینها پردازد ، و آن دستگاه حكومت میباشد ، پس بحكومت (یا سررشته‌داری) نیازمندیم و كسانی كه باین كارها پردازند یك كار مشروعی میكنند و نان از یک راه مشروع میخورند.

ما حكومت را معنی كرده گفته‌ایم : این حق خود توده است. ولی چون همگی نمیتوانند باین كارها پردازند باید نمایندگانی از میان خود برگزینند و سررشته را بدست [آنان] سپارند.

گفته‌ایم این نمایندگان در یك مجلس (مجلس شورا) فراهم می‌نشینند و درباره‌ی كارهای كشور شور میكنند و یك تصمیماتی میگیرند و یا قانونهایی میگزارند. از آنسوی باید كسانی را برگزینند (هیئت وزیران) كه آن تصمیمها و قانونها را مجری گردانند.

اینها را شرح داده‌ایم. مقصود آنست كه این نمایندگان (اگر براستی از سوی مردم باشند) یك كار لازم و مشروعی دارند و روزی از راه مشروع میخورند. همچنین وزیران كارشان لازم و مشروع میباشد.

می‌آییم به اداره‌ها و وزارتخانه‌ها : ما بشهربانی نیازمندیم تا از دزدان و كلاهبرداران و ستمگران جلو گیرد. بوزارت جنگ نیازمندیم كه سپاه و افزار برای نگهداری كشور آماده گرداند ، بوزارت كشور نیازمندیم كه از راهزنان و تاراجگران جلو گیرد ، ‌بوزارت فرهنگ نیازمندیم كه دبستانها و دانشكده‌ها در كشور بنیاد گزارد ، به بهداری نیازمندیم كه با بیماریها نبرد كند ، بكشاورزی نیازمندیم كه پشتیبانی از كشاورزان كند ، به پست و تلگراف نیازمندیم ، بشهرداری نیازمندیم ، به اداره‌ی برق نیازمندیم ، بدادگستری نیازمندیم ، باداره‌ی ثبت نیازمندیم ، بدفترهای رسمی نیازمندیم.

باینها نیاز داریم و باید كسانی باین كارها پردازند ، و نانی كه از این راه بخورند نان بسیار حلال و مشروعی می‌باشد. بویژه سپاهیان و افسران و افراد امنیه[امروز : نیروی انتظامی] و مانند اینها كه چون بیك كارهایی پرداخته‌اند كه باید از جان چشم پوشند (اگر درستكاری نمایند و دلسوزانه كوشند) از دیگران گرانمایه‌تر و ارجمندتر میباشند.

[1] : اگر ایرانیان معنی درست کار و پیشه را میدانستند ، بازاریابی‌های هرمی مانند گلد کوئیست نمی‌توانست در ایران ریشه دواند. همه‌ی آن رواج و هیاهویی که آنگونه کارها بپا کرد و هنوز هم بیکبار از میان نرفته ، از روشن نبودن حقیقت کار و پیشه بود. از این بود که نمی‌دانستند کار مشروع کدام و نامشروع کدامست. نزدیک به همه‌ی کسانی که به چنان کارهایی آلوده شدند فریب نویدهای توانگر شدن در کوتاه زمان را خوردند. هیچ نمی‌اندیشیدند که اگر درآمد یک کار می‌باید با خدمتی که به توده میدهد متناسب باشد ، چه شده که کار بازاریابی پررنجتر از کار کارمندان و کارگران و بحال توده سودمندتر ‌باشد؟!.
✴️ ورجاوندْبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش یکم : درباره‌ی جهان و انسان)

🔸تکه‌ی 1
(بهر 1 از 2)

🔸 جهان یک دستگاه مرتب و منظمی است.🔸

این جهان چیست؟ این زمین پهناور ، آن آفتاب فروزان ، آن ماه تابان ، آن ستاره‌های درخشان چیستند؟. آدمها برای چه در این جهان هستند؟.
این جهان یک دستگاه مرتب و منظمی است. چنین دستگاهی بی‌قصد و بیهوده نمی‌تواند باشد ، و مسلماً مقصودی از آن در بین است. آدمها در این جهان برای زندگی کردن‌اند. خدا آدمها را آفریده و این زمین را محل زندگی آنها قرار داده. خودِ این زندگی یک مقصود پربهایی است.

🔸🔸🔸

آدم هر چیزی را که دید می‌خواهد بداند چیست و برای چیست. این در سرشت او گذارده شده. پس طبیعی است که درباره‌ی این جهان کنجکاوی و تفکر کند و پرسشها بپرسد. زیرا این جهان زادگاه و زیستگاه او است. این نشدنی است که یکی که بزرگ شده به سن فهم رسیده ، سی یا چهل سال در این جهان بسر بَرَد و درپی شناختن آن نباشد.

گذشته از این ، کیفیت و نوع زندگی وابسته به این شناخت است ، و آدمها تا جهان را خوب نشناسند ، راه زندگی کردن در آن را نخواهند شناخت.

درباره‌ی جهان پرسشهای بسیاری می‌توان پرسید : این زمین پهناور ، آن آفتاب فروزان ، آن ماه تابان ، آن ستاره‌های درخشان چیستند؟ آن دریاها و این خشکیها چگونه پیدا شده‌اند؟! کوهها چطور بالا آمده‌اند؟! شب و روز از کجا بوجود می‌آید؟. بهار و تابستان و پاییز و زمستان از کجا پیدا می‌شوند؟. باران از کجا می‌آید؟. برف و تگرگ چگونه می‌بارد؟. بسیار از این گونه پرسشها را می‌توان پرسید ، و جای رضایتمندی است که امروز علوم به بیشتر اینها پاسخ می‌دهند. کوششهای دانشمندان اروپا در این زمینه‌ها به نتیجه‌های خوبی رسیده است و لازم نیست ما چیزی بگوییم.

چیزی که ما باید بگوییم آنست که این جهان یک دستگاه مرتب و منظمی است و چنین دستگاهی بی‌قصد و بیهوده نمی‌تواند باشد ، و مسلماً مقصودی از آن در بین می‌باشد.

جهانیست مرتب و منظم ، آنچه نیازمندیم در آن آماده ، می‌گردد و نمی‌آساید ، هیچگاه گردشش مختل نمی‌شود. ما اگر درباره‌ی گردش زمین و ستاره‌ها فکر کنیم ، اگر به زاده شدن آدمها و حیوانات نگاه کنیم ، اگر درباره‌ی رویش درختها و گیاهها تأمل کنیم ، همه از روی نظم بوده و هر چیزی جای خود را دارد. دانشها که اینهمه پیش رفته و هر کدام وسعت بزرگی یافته ، بیش از همه گفتگو از نظم و نظام جهان دارند و هرچه جلوتر بروند بزرگی و نظم و نظام جهان روشنتر خواهد گردید.

اینها نمونه‌هایی از نظم و نظام جهان است :
زن و مرد هر یک برای کاری آفریده شده ، و به هر کدام آن چیزی داده شده که لازم بوده. آیا این از روی بینشی نیست؟!

زن و مرد به همدیگر نیازمندند و باید جفت هم زندگی کنند ، و شما اگر جستجو کنید در هر زمان و در هر جا تعداد آنها نزدیک هم می‌باشد. آیا این از روی حسابی نیست؟!

کودک در شکم مادر بآنچه نیازمند است در آنجا می‌یابد ، و چون زمان بیرون آمدن می‌رسد خوراکش از قبل در پستان مادر آماده شده. آیا این از روی دانشی نیست؟!

گیاهان و درختان می‌رویند و زمانی سبز و خرّم هستند و سپس خشک می‌شوند. آدمها و حیوانات زاییده می‌شوند و روزگاری زندگی می‌کنند و سپس می‌میرند. ولی چه گیاه و چه جاندار هر یکی نژاد خود را باقی می‌گذارد.

تنها در یک بدنِ آدم صدها راز عجیب بکار رفته. شما به هر یک از اعضای بدن خود دقت کنید چند رازی در آن نمایان است.

آن مبحثی که داروین و شاگردانش بنام «مبارزه در میان زندگان» (تنازع بقا) و «نابود شدن ناشایسته و باقیماندن شایسته» (بقای اصلح) بمیان آورده‌اند و بسیاری از این نمونه‌های نظم و نظام را نتیجه‌ی آن دانسته‌اند در همه جا درست درنمی‌آید. (1) ما چرا قبول نکنیم که این جهان از همان اول از روی دانش و پیش‌بینی راه انداخته شده و همیشه از روی یک نظمی می‌گردد. چرا از حقیقت فراری باشیم؟!

(1) : مثلاً آهو که پای دویدن دارد و خود را با آن دویدن از آسیب گرگ و شیر و پلنگ نگه می‌دارد و داروین و شاگردانش می‌گویند نه بخاطر آنست که همه‌ی آهوها از اول این دویدن تند را داشته‌اند ، بلکه بخاطر اینست که درمیان آهوها اینطور اتفاق افتاده که یکی دارای چنین تند‌دوی شده ، و چون این شایستگی در او بوده با دویدنِ تند توانسته است به آسانی خود را از آسیب گرگ و پلنگ نگاه دارد ، از اینرو کمتر آسیب دیده و نژاد او زیادتر شده و کم‌کم انواع دیگر که آسیب بسیار دیده‌اند از بین رفته‌اند و تنها این یک نوع باقیمانده است.
این یک مثلی است که برای روشن کردن گفته‌ی آنها یاد کردیم. این حرف راست است و ما نیز می‌پذیریم. ولی در همه جا درست درنمی‌آید.
.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
(بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟.)

🔸 3ـ چه باید کرد و چه خواهد بود؟.. (تکه‌ی 4)


سرگذشت هندوستان در جنگ گذشته (1) در یاد ماست : هندوستان ماننده‌ی ایران کانون اختلافهاست ، کانون آلودگیهاست. زبانهای گوناگون ، نژادهای جوراجور ، کیشهای بیشمار ، دسته‌بندیهای بی‌حساب. بدتر از همه در هندوستان هنوز اختلاف طبقاتی هست. یک گروه بر فرض آنکه زبان و نژاد و کیش‌شان یکی بود تازه از حیث طبقه به پنج دسته تقسیم خواهند شد ، که هر دسته‌ای از هر باره جدا از دیگران می‌باشد.

آخرین طبقه چَندالها می‌باشند که ناپاک شمرده می‌شوند و باید از اجتماع بیرون باشند. باید در بیرونها زندگی کنند و جز بکارهای پستی از چاه‌کنی و باربری و لاشه‌کشی و مانند اینها نپردازند. اگر چندالی به دهی گذرد باید کوزه‌ی کوچکی از گردنش آویزان باشد که اگر خواست تفی اندازد بزمین نیندازد و ده را ناپاک نسازد. باید از این سر ده تا آن سرش آوازش بلند باشد : «چندال هی ، چندال هی» تا بچگانی که بر سر راهند بشنوند و بگریزند که مبادا بچندال برخورند و ناپاک شوند.

درمیان دویست‌ملیون هندوها ، چهل و چند ملیون این چندالهایند که باین درد گرفتارند. در حالی که درمیانشان کسان درسخوانده و اروپادیده هستند و از این باره چندان از دیگران پس‌تر نمی‌باشند.

این نمونه‌ای از آلودگیهای هندیهاست. این آلودگیها از سالها بوده است و کسی هم ایراد نگرفته. ولی ما دیدیم در جنگ گذشته چون هندیها سر برافراشتند و به یک رشته کوششهای سیاسی پرداختند و برای خود استقلال تام طلبیدند ، در آن هنگام بود که انگلیسها این آلودگیها را به رخ آنها کشیدند و چنین پاسخ دادند : «شما با این اختلاف مذاهب نمی‌توانید دارای استقلال باشید».

من نمی‌خواهم در اینجا از هندوستان بگفتگو پردازم. نمی‌خواهم درباره‌ی این پاسخ بقضاوت پرداخته بگویم هندیها شایسته‌ی استقلالند یا نیستند. اینها از مقصود من بیرونست. مقصود من همینست که چون در یک توده آلودگیها بود در هنگامش آن را به رخشان خواهند کشید. مقصود من اینست که ایرانیان از این داستان عبرت گیرند.


پابرگی :
1ـ خواست جنگ جهانی دوم می‌باشد. ـ ویراینده
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی هفدهم)

🔸 کارها و پیشه‌ها (بخش 4 از 4)

امروز مردم اینها را نمیدانند و شما اگر جستجو كنید خواهید دید دلها پر از باورهایی بضد اینهاست. مثلاً همان بازاریان كه كارشان جز دست بدست گردانیدن كالاها نیست و ما گفتیم كه مفتخوارند (بلكه با ترتیبی كه امروز دارند و از هر پیشامدی بهانه جسته نرخها را بالا میبرند همردیف دزدان و راهزنان میباشند) ، كارهای دولتی را نامشروع می‌شمارند و همیشه زبانشان بطعنه و بدگویی باز است.

واعظان كه خود نان از حرام میخورند (خواهیم گفت كه نان خوردن از راه دین نامشروع است) ، كاركنان دولتی را «ظلمه» نامیده پولهای ایشان را حرام می‌شمارند. [1] ببینید چگونه حقایق وارونه گردیده.

در اینجا داستانی هست كه باید یاد كنم : دو سال پیش یكی از آشنایانم گفت : «فلان سید از تبریز آمده و عجب اینجاست كه بخانه‌ی پسرش نرفته و میگوید چون كاركن دولت میباشد زندگانی او حرامست». گفتم : پس چه كار میكند و از كجا اداره می‌شود؟.. خندید و گفت : «یك سید پیرمرد از كجا اداره خواهد شد؟! هر روز در حجره‌ی این بازرگان و آن بازرگان است و پول میگیرد!».

ببینید كار بكجا كشیده. بیكار ماندن و چشم طمع بدست این و آن دوختن كه حرام اندر حرام است مشروع شمرده می‌شود ولی كاركنی در ادارات دولتی حرام میباشد. اینست نمونه‌ای از پوشیده ماندن حقایق درمیان این توده.

از سخن خود دور نیفتیم : كارهای سررشته‌داری و این اداره‌ها از لوازم زندگانیست و بیگمان مشروع میباشد. كسانی كه اینها را نامشروع می‌شمارند شما از آنان بپرسید : «اگر این اداره‌ها نباشد كارهای دولتی را كه خواهد كرد؟!..» این را بپرسید و خواهید دید پاسخی ندارند. خواهید دید كه سرمایه‌شان جز زورگویی و خیره‌رویی نیست.

آن فریبكار خداناشناس كه بمردم میگوید «كاركنان دولت ظلمه‌اند» اگر شبی دزدی بخانه‌اش بیاید و صد ریال مالش را ببرد صبحگاهان بكلانتری شتافته و داد و فریاد راه خواهد انداخت.

آنچه باید هیچ گوش نداد سخنان اینهاست. ولی از آنسوی باید درباره‌ی كاركنان دولتی نیز دو نكته را یادآوری كرد :

یكی آنكه كار كردن در ادارات دولتی نیز برای پیشرفت توده و راه افتادن چرخ زندگانیست. برای پول گرد آوردن نیست. برای برتری فروختن بمردم نمیباشد. این نكته نیز امروز از یادها رفته و كاركنان ادارات آن را از یكسو وسیله‌ای برای خودفروشی [2] می‌شمارند و از یكسو بیش از همه بحقوق اهمیت میدهند. این هر دو غلط است و باید اینان نیز بحقایق آشنا گردند.

سستی اداره‌ها و اینكه چندان كاری پیش نمیرود و نتیجه بدست نمی‌آید بیشتر از اینجهت است. كاركنان دولتی دلسوزی ندارند و تنها آخر ماه را می‌پایند كه حقوقی بگیرند. (بماند داستان آن نامردانی كه نادرستی نیز میكنند كه از آنها باید جداگانه سخن رانیم).

یك نكته‌ی دیگر اینست كه شالوده‌ی اداره‌ها بسیار بزرگ برداشته شده و در هر كدام از آنها كسان فزونی و بیجهت بسیارند كه نه تنها بكاری نمیخورند ، مایه‌ی اختلال نیز میباشند ، اینست یك كوشش دیگری درباره‌ی اداره‌ها این خواهد بود كه این كسان فزونی را از آنها بیرون آورند.[3]

چنانكه درباره‌ی بازاریان باید تا میتوان دستهای میانجی را كم گردانید درباره‌ی اداره‌ها نیز همان رفتار را باید كرد. بخصوص درباره‌ی آنهایی كه رتبه‌های بالا دارند و حقوق‌های بسیار میگیرند. فزونی و بیجهتی درمیان آنان بیشتر میباشد.

ما از این زمینه در جای دیگری سخن خواهیم راند و چون در اینجا مقصودمان گفتگو از پیشه‌ها و كارها است (نه از اداره‌ها) بآن نمی‌پردازیم.
(پرچم روزانه شماره‌های 57 ، 58 و 59)

[1] : چنین «فتواهایی» را تا زمانی میدادند که دستشان از حکومت دور بود. ولی هنگامی که خودشان به حکومت رسیدند یادشان رفت چه‌ها میگفتند و چگونه میان مردم دودستگی پدید می‌آوردند.
[2] : خودفروشی ، خودنمایی بیش از اندازه است. خودفروش درباره‌ی خود همان كاری را میكند كه یك فروشنده برای تبلیغ كالای خود میكند. اینكه آن را به معنایی كه واژه‌ی «تن فروشی» برای آن مناسب است بكار می‌برند غلطست.
[3] : این ایراد و سخن آن زمان بوده. پس از سال 57 حکومت ملایان یک لشکری از بیکاره‌های هوادار خود را در اداره‌ها برای پیش بردن خواستهای خود بکار (یا بهتر بگوییم به جاسوسی و اوباشیگری) گمارد که این فزونی را دو یا سه چندان نمود.
آخوند بر بالای منبر هم مردم را گمراه میگرداند و هم مفت میخورد.
آخوندِ خیره‌رو مفتخواریش بس نیست ، مسافرکشی و فروشندگی را در شأن همکارانش نمی‌داند.
آن کسی که با رنج مسافرکشی یا فروشندگی میکند و نیمی از شبانه روز میکوشد تا با سود رسانیدن به مردم زندگانیش را راه اندازد ، کارش در شأن این مفتخوران نیست. ولی اینها که هم خود را «روحانی» (برخوردار از نیروهای روان ـ روانی ) می‌نامند و هم مردم را گمراه میگردانند کارشان شأن بیشتری از فروشندگی و مسافرکشی دارد.
افسوس از این نادانی و خیره‌رویی!
✴️ ورجاوندْبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش یکم : درباره‌ی جهان و انسان)

🔸تکه‌ی 1 (بهر 2 از 2)

🔸 جهان یک دستگاه مرتب و منظمی است. 🔸

این جهان چیست؟ این زمین پهناور ، آن آفتاب فروزان ، آن ماه تابان ، آن ستاره‌های درخشان چیستند؟. آدمها برای چه در این جهان هستند؟.
این جهان یک دستگاه مرتب و منظمی است. چنین دستگاهی بی‌قصد و بیهوده نمی‌تواند باشد ، و مسلماً مقصودی از آن در بین است. آدمها در این جهان برای زندگی کردن‌اند. خدا آدمها را آفریده و این زمین را محل زندگی آنها قرار داده. خودِ این زندگی یک مقصود پربهایی است.

🔸🔸🔸

نظم و نظام در هر چیز دلیل است که آن چیز بی‌قصد و بیهوده نبوده. بلکه از روی فهم و قصد ، و دانش و پیش‌بینی می‌باشد ، و هدفی از آن در بین است. درباره‌ی جهان نیز باید این قاعده را پذیرفت. باید پذیرفت که یک مقصودی در بین است ـ یک مقصود بزرگ و پراهمیتی. این چیزی است که ما می‌بینیم و می‌فهمیم. اگر پیدایش و پایان جهان معلوم نیست ، نباید اینها را هم نادیده بگیریم.

بعضیها باین جهان اهمیت نداده آن را یک دستگاه بیهوده‌ و بینظمی شناخته خوار و بی‌ارزش گرفته‌اند ، و گاهی نیز زبان به انتقاد و ایراد‌گیری باز کرده‌اند. خراباتیان که در قرنهای گذشته در ایران پیدا شده‌اند و شعرهای فراوانی از خود به یادگار گذاشته‌اند از چنین کسانی بوده‌اند. آنها در بی‌اهمیت شمردن جهان تا آنجا پیش رفته‌اند که آن را «هیچ و پوچ» و یا «هیچ در هیچ» نامیده گفته‌اند : باید مقید به هیچ کاری نبود و بگذشته و آینده فکر نکرد و دمی را که در آنیم غنیمت شمرده بخوشی پردازیم. و اگر خوشی بخودی خود نبود با شراب و چنگ و ساز بوجود بیاوریم. از اینرو هزارها شعر در ستایش شراب سروده‌اند.[1]

صوفیان و دیگران نیز چنین تصور کرده‌اند که خدا با این جهان دشمنی دارد و از اینرو آن را خوار شمرده‌اند ، و همیشه دنیا را ملامت کرده‌اند. بسیاری از آنان زندگی را بار سنگینی بدوش خود شمرده یا جهان را زندانی برای خود تصور کرده‌اند.

بسیاری از دانشمندان اروپا ، چون زندگی را جز مبارزه میان زنده‌ها و جهان را جز میدان مبارزه نشناخته‌اند ، از اینرو اینان نیز جهان را خوار داشته و از آن نفرت نموده‌اند. این گفته را از شوپنهاوِر نقل می‌کنند : «بهترین چاره برای انسانیت ، خودکشی یا زن نگرفتن است».[2]

ولی اینها همه بی‌اساس است. آن خراباتیان و صوفیان جز کسان نافهم و هوسبازی نمی‌بودند ، و این دانشمندان اروپا دچار اشتباهات مادّیگری شده‌اند.

دوباره می‌گویم : جهان دستگاه مرتب و منظمی است. خدا با آن دشمنی ندارد و نبایستی هم داشته باشد. مبارزه نیز اجباری نمی‌باشد.

اما آدمها ، در این جهان برای زندگی کردن می‌باشند. برای آباد کردن جهان آمده‌اند. برای آن آفریده‌ شده‌اند که از آسایش و سعادت برخوردار شوند. این زندگی خود یک مقصود ـ یک مقصود مهمی است. خدا انسان را آفریده و زمین را زیستگاه آنان قرار داده است.

مذاهب تصور کرده‌اند که آدمها در این دنیا برای آن هستند که به آن جهان ـ جهانی که پس از مرگ خواهد بود ـ آماده شوند ، و اینجا را «مزرعه‌ای» برای آنجا دانسته‌اند (الدنیا مزرعة‌الاخرة). صوفیان از خوشیها و لذایذ این دنیا چشم پوشی کرده و سختیها بخود داده این زندگی را جز برای ریاضت‌کشی و سرکوب بدن و امیال آن تصور نکرده‌اند.

اینها نیز همه بی‌اساس است. جهانی باین شگفتی و نظام چرا خودش جای زندگی نباشد؟! این زندگی چرا خودش مقصودی شمرده نشود؟!

[1] : حاصل کارگه کون و مکان اینهمه نیست
باده پیش آر که اسباب جهان اینهمه نیست /
جهان و کار جهان جمله هیچ در هیچست
هزار بار من این نکته کرده‌ام تحقیق /
ای بی‌خبر این طاق مجسم هیچ است این گنبد نُه رواق ارقم هیچست
خوش باش در این کارگه کون و فساد وابسته‌ی یک دمیم و آن دم هیچست
[2] : شوپنهاور همچنین باور دارد : در جهان درد و رنج بیش از لذت و شادیست و نتیجه می‌گیرد که بهتر بود زندگی هیچگاه رخ نمی‌داد. این دسته از فیلسوفان که زندگی را خوار می‌شمارند بسیارند. یک دسته از آنها راه دیگری را انتخاب کرده با باروری و بچه زاییدن دشمنی می‌کنند و به این فلسفه‌شان نام «آنتی‌ناتالیزم» داده‌اند.
.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
(بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟.)

🔸 3ـ چه باید کرد و چه خواهد بود؟.. (تکه‌ی 5)


این توده امروز از توده‌های پس‌افتاده بشمار می‌رود و در انظار خوار است. در این چند سال که آمریکاییها و روسها و انگلیسها به ایران آمدند و رفتند بیگمان هر کدام داستانهای دیگری از این کشور همراه برده‌اند که در روزنامه‌های خود خواهند نوشت و یا در اینجا و آنجا نشسته خواهند سرود. شنیدید که ویندل ویلکی (1) ، آن مرد بنام آمریکایی ، چون به ایران آمد و رفت چه چیزها درباره‌ی این کشور نوشت. تهران پایتخت ما را ناپاکیزه‌ترین شهرهای جهان شمرد.

اگر شما دیدید در پیشامد اخیر در شورای امنیت هواداری به ایران نشان دادند و در برابر شوروی پشتیبانی بما نمودند اینها برای آن بود که آتش جنگ از این کانون سر نکشد و جهان را نسوزاند. این هواداریها و پشتیبانیها (با حال کنونی توده و کشور) همیشه نتواند بود.

ایرانیان نگویند چون سازمان ملل متفق هست استقلال ما تأمین شده ، خود را با این چیزها نفریبند. استقلال ایران هنگامی تأمین خواهد شد که باین آلودگیها درمیان توده چاره شود ، و دانشهایی اروپایی باندازه‌ای که درمیان خود آنهاست در این کشور رواج گیرد ، و زنها در دانش و آگاهی با مردان همگام گردند و از همه‌ی مزایای زندگانی بهره‌مند شوند.

این کشور چون درمیان روس و انگلیس افتاده باید برای خود یک سیاست بیطرفانه‌ی پایداری برگزیند که بتواند هر دو از آن دولتها را از رهگذر خود دل‌آسوده گرداند و جای بیم بازنگزارد.

گذشته از همه‌ی اینها ایران امروز نیاز سخت به یک «راه» دارد ـ راه زندگانی ، راه پیشرفت. این دسته‌بندیها و کشاکشها که می‌بینید یک علت مهم آن نبودن راهست. جوانان سر می‌افرازند و می‌خواهند در راه کشور و توده‌ی خود بکوشند ، نیروهای جوانی خود را در این باره بکار اندازند ، چون راه گشاده‌ای در پیش نمی‌بینند گمراه می‌شوند ، پراکنده و سرگردان می‌گردند ، با اندیشه‌های خود دسته‌ها می‌بندند ، و باهم به نبرد و کشاکش می‌پردازند ، و کشور را دچار ناآرامی می‌سازند. نیروهای خدادادی صرف می‌شود و نتیجه جز زیان و بدبختی نمی‌باشد.

ولی چون راهی برای پیشرفت باز است همه از جوان و پیر بآن خواهند درآمد (مگر آنهایی که درپی اغراضند) و این هایهویها درمیان نخواهد بود و نیروها هدر نخواهد گردید.

در اینجا گفتگو را بپایان می‌رسانم. اگر خوانندگان بخواهند در این باره سخنان گشاده‌ای رانده شود و زمینه هرچه روشنتر باشد من آنان را بکتاب «در راه سیاست» که در همین زمینه است راه می‌نمایم.


پابرگی :
1ـ Wendell Willkie ، نامزد حزب جمهوریخواه در انتخابات 1940 آمریکا. ـ ویراینده