پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی نوزدهم)

🔸 در پیرامون خواربار (بخش 2 از 2)

اینان در این چند سال پولها اندوخته‌اند ، خانه‌های باشكوه ساخته‌اند ، اتومبیلهای شیك خریده‌اند ، انبارها زیرِ زمین آكنده‌اند. خاندانها را به بی‌چیزی انداخته برای خود دارایی اندوخته‌اند. آن اتومبیلهای شیك و باشكوه كه در نزدیكیهای بازار بصف می‌ایستند مال این مفتخوارانست.

مقصود آنكه در زندگانی باین دسته هیچ نیازی نیست و كنون كه كار باینجا كشیده دولت كالاهایی را كه در دست آنهاست بِهمان قیمتی كه از اروپا و یا از هرجای دیگری وارد شده (با یك نفع متناسبی) از دستشان گیرد و برای نیازمندان در معرض فروش بگزارد.

ما هوادار دخالت دولت در كارهای زندگانی نیستیم و این را سودمند نمیدانیم. ولی امروز در این هنگام زمان ، و با این رفتاری كه از آنان دیده می‌شود جز این چاره‌ای نیست. اكنون كه دولت ناگزیر گردیده در كار خواربار و لوازم زندگانی دخالت كند آن را تكمیل گرداند. دوباره میگویم امروز جز این چاره‌ای نیست.

دسته‌ی دیگر دكانداران و مغازه‌دارانند. اینها نیز پیروی از حجره‌نشینان دارند و همینكه یك بهانه‌ای پیدا شد به نرخها می‌افزایند. چاره‌ی اینها نیز دخالت دولت است.

آن میدانهای خواربار فروشی شهر بسیار خوبست باید آنها را بیشتر و بزرگتر گردانید و همه نوع خواربار را در آنها فروخت.

درباره‌ی خواروبار یك خیانت دیگر از كسانیست كه بیش از حد لزوم میخرند و در خانه‌های خود ذخیره میكنند. این عادت هم در این چند سال در ایرانیان پیدا شده.

این كار را اگر در مواقع عادی میكردند زیان چندانی نداشت. گفتگو اینجاست كه در موقع عادی نمیكنند. همینكه یك خطری پیدا می‌شود یا یك عنوانی بدست بازاریان افتاده نرخها را بالا می‌برند آن هنگامست یك دسته‌ی بزرگی باندیشه‌ی ذخیره كردن می‌افتند و رو ببازار آورده بِهر بهایی كه پیدا كردند میخرند.

در پیشامد شهریورماه دیده شد توانگران حتی شیرینی‌های دكانهای قنادی را به بهای گرانی خریدند و بردند و همه‌ی آنها را تهی گردانیدند. امروز هم كه ببهانه‌ی انتشار اسكناس نرخها بالا رفته و یك هیاهویی پیدا شده كسان بسیاری همان كار را میكنند.

این رفتار از چند جهت خطاست : نخست این یك كارِ بیجهت و بیهوده‌ایست. زیرا امروز ترس درباره‌ی خواروبار نیست. یك حادثه‌ای كه موجب نگرانی باشد رخ نداده. اگر ترس از آنست كه گرانتر گردد همین رفتار خود گرانی را بیشتر خواهد گردانید. بازرگانان آزمند همینكه دیدند مردم رو آورده با یك حرصی میخرند نرخ را بیشتر بالا خواهند برد. اگر بحال خود بگذارند ، بلكه برعكس رفتار امروزی ، اگر تا چندی از خریدن دست نگهدارند همین ، یك اندازه جلوگیری از بالا رفتن نرخها خواهد كرد.

دوم این رفتار دلیل سست بودن رابطه‌ی ملیت است. این كسان تنها در اندیشه‌ی خود هستند و دیگران را فراموش كرده‌اند و اینست مبادرت بذخیره میكنند و هیچ نمیگویند : گرفتم كه من ذخیره كردم و خود را آسوده گردانیدم چاره‌ی خاندانهای كمچیز چیست؟!.. تهیدستان چكار باید كنند؟!..

🔸🔸اینان نمیدانند كه زندگانی را باید بهمدستی و همراهی دیگران پیش برد. بخصوص در این هنگام آشفتگی جهان كه سختیها و خطرهای بسیاری ما را تهدید میكند و این با نیروی همدستی و همراهیست كه خواهیم توانست با آنها مقاومت نماییم و نیروهای فردی تاب مقاومت را ندارد.

بهرحال این موضوعِ ذخیره بسیار بیجاست. زیرا نتیجه‌ی معكوس دارد و خود باعث فزونی كمیهاست.

در چنین مواقع باید بچاره‌های همگانی پرداخت. باید هر دسته‌ای ، هر گروهی باهم متحد گردند و اگر توانستند یك شركتی برای تهیه‌ی خواربار خودشان تشكیل دهند و یا اگر یك پیشنهادی بدولت بنظر میرسد پس از شور و اندیشه این را یادآوری كنند.

🔸در چنین موقع آنچه كه گره‌ی كار را خواهد گشود دست بهم دادن و در اندیشه‌ی همگی بودنست ... این اقدامهای حریصانه‌ی شخصی جز آنكه گره را سختتر گرداند نتیجه‌ای ندارد.

(پرچم روزانه شماره‌های 58 و 60)
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش یکم : درباره‌ی جهان و انسان)


🔸تکه‌ی 2
(بهر 2 از 2)

🔸این جهان خودبخود بوجود نیامده.🔸

آیا جهان خودبخود بوجود آمده و خودبخود می‌گردد؟! آیا چنین باوری می‌توان کرد؟! بی‌شک چنین باوری نمی‌توان کرد. بی‌شک جهان آفریننده و اداره‌کننده‌ای دارد.
این نظم و نظام نشان روشنی از آفریدگار می‌باشد.
شما اگر زندگی یک جفت پرستو را زیر نظر بگیرید ناچارید که به وجود خدا اعتراف کنید : چه کسی بآنها آموخته که نر و ماده باهم زندگی کنند؟!. چه کسی یاد داده که آن طور لانه بسازند؟! چه کسی یاد داده که ماده وقتی تخم گذاشت به نوبت روی آن بخوابند؟!. چه کسی یاد داده که جوجه‌های خود را به آن ترتیب پرورش دهند؟!. چه کسی آموخته وقتی جوجه‌ها بزرگ شدند بحال خودشان بگذارند و آنها را بیگانه بدانند؟.
ما نمی‌دانیم جهان کی پیدایش یافته و چگونه بوجود آمده ، این اندازه می‌دانیم که خودبخود بوجود نیامده. این اندازه می‌دانیم که عالَم وجود فقط این جهان محسوس مادّی نیست.
🔸🔸🔸

آیا اسحاق نیوتن قانون جاذبه را از کجا کشف کرد؟! نه این بود که افتادن سیبی را از درخت دیده و سبب آن را جستجو کرده این قانون را یافت؟ (1) آیا ستاره‌شناسان اروپا ستاره‌ی نپتون را چگونه پیدا کردند؟!.. جز این بود که اختلالهایی در گردش اُرانوس دیدند و به وجود ستاره‌ی دیگری در بالاتر از آن پی بردند ، و از میلیونها فرسنگ راه ، جستجو کرده آن را پیدا کردند.(2)

اینها که گفتیم با «دیدن جهان و پی بردن به وجود آفریدگار» چه فرقی دارد؟! چرا باید آن را یقین ندانیم؟! به چه سبب شما وقتی که باغی را در بیابان ببینید یقین می‌دانید که صاحبی دارد و از دیوارش بالا نمی‌روید؟! [3] به چه سبب اگر ببینید که دود فراوانی از خانه‌ای بالا می‌رود ، یقین خواهید کرد آتش گرفته و به کمک مردمش می‌دوید؟. اگر در دشت یا کوهی غرش شیر یا پلنگی را بشنوید بخود می‌لرزید و از آنجا دور می‌شوید؟. اگر کسی را با حال زار و رنگ پریده ببینید ، می‌فهمید دردمند است و از دردش می‌پرسید؟. در همه‌ی اینها ادراک و فهم خود را یقین دانسته به آن اهمیت می‌دهید. پس چرا درباره‌ی جهان به ادراک خود اطمینان نکنید؟!

از این گذشته فرض کنید ما از این دلیلهای خود صرف نظر کردیم و این راه را کنار گذاردیم ، شما خود برای پی بردن به رازهای جهان چه راه دیگری پیش می‌گیرید؟! آیا دانشمندان مادّی که به علت دشمنی با دینها خدا را نشناخته‌اند ، همانها در تحقیق از گذشته‌ی جهان غیر از این ، راه دیگری را دنبال کرده‌اند؟!.. لاپلاس ، یا دیگران که می‌گویند : «خورشید توده‌ی بخاری می‌بوده و در فضا می‌ایستاده و ناگهان به دور خود شروع به چرخیدن کرده ...» یا مانند این گفته‌ها ، آیا باین نتیجه از کجا رسیده‌اند؟! آیا راهی که پیش گرفته‌اند جز این راه ما بوده؟![4]

حقیقت اینست که هر چیزی که درباره‌ی آن ، حرفهای بی‌اساس زیاد گفته شود ، و گفته‌های جوراجور بمیان بیاید ، خواه‌ناخواه دلهای مردم از آن بدگمانی پیدا می‌کند و فهمها کند می‌شود. هر چیزی که درباره‌ی آن اغراقها بوجود بیاید و زورگوییهایی بشود ، موضوع از سادگی خود بیرون رفته و فهمها از آن رمیده می‌شود. درباره‌ی آفریدگار ، از بس حرفهای بی‌اساس فراوان گفته و کشیشان و ملایان و دیگران زورگوییهای زیادی کرده‌اند ، بناچار دلها از آن رمیده و فهمها در آن زمینه کند شده است. از بس کسانی بدلیلهای مبهمی از «دور و تسلسل» و «علت و معلول» و مانند اینها پرداخته‌اند موضوع از سادگی خود بیرون رفته ، و کسانی تصور می‌کنند حقیقتاً با یک موضوع خیلی تاریک و دشواری روبرو می‌باشند.

ما می‌گوییم : باید تمام آنچه را که در این باره کشیشان و ملایان و فیلسوفان یونانی و دیگران گفته‌اند کنار گذاشت و شنیده‌ها را ناشنیده فرض کرد ، و به همان فهم ساده‌ی خود اعتماد نموده و به آن اطمینان کرد.

ما نمی‌دانیم ، دنیا چه وقت و چگونه بوجود آمده. ما به این پرسشها راهی نداریم. دانشها در این موضوع هرچه توانستند پیش بروند ، ولی ما باید در این باره سکوت کنیم. ولی این را می‌دانیم که دنیا خودش بوجود نیامده. این را می‌دانیم که جهان هستی تنها این دستگاه محسوس مادی نیست.
👇
(1) : می‌گویند نیوتن از ترس طاعون از شهر بیرون رفته و در باغی زندگی می‌کرد. روزی سیبی را دید که از درخت پایین افتاد. نیوتن به فکر فرورفت : چرا سیب از آن بالا می‌افتد؟! پس از تأمل و فکر بسیار فهمید که تمام اشیاء همدیگر را بسوی هم می‌کشند و آنچه بزرگتر است کششِ او پرزورتر بوده و کوچکتر از خود را جذب می‌کند و اینکه سیب از درخت افتاد برای آنست که زمین آن را بسوی خود می‌کشیده. سپس میدان فکرش را تا آفتاب و ماه و دیگر کره‌ها وسعت داده و یکی از بزرگترین پایه‌های دانشی را بنیاد گذاشت.
(2) : چون سیاره‌ی اُرانوس را پیدا کردند و بحساب گردش آن پرداختند اختلالهایی در گردشش دیدند. و از آنجا فهمیدند که سیاره‌ای دیگر بالاتر از او هست و جاذبه‌ی آن این اختلال را سبب می‌شود ، و چون به فهم خود یقین می‌داشتند و حدسهای بیجای دیگری را بخود راه نمی‌دادند بجستجو از آن پرداخته و در سال 1746 میلادی گم‌کرده‌ی خود را یافتند و آن را نپتون نامیدند. این کار یکی از عجیبترین موفقیتهای دانش بوده و خود بهترین نمونه است که این راه جستجو درستترین و ساده‌ترین راه می‌باشد.
[3] : فیلسوفانی به چنین مثالهایی ایراد گرفته می‌گویند اینها «قیاس» و مقایسه بوده و دلیلی سست می‌باشد. ولی از مثال سیب و نیوتن و دیدن اختلال در گردش ارانوس و پی بردن به سیاره‌ی دیگر (نپتون) می‌توان فهمید که اینها نه تنها دلیلهای سستی نیست ، بلکه خودش در روش علمی جایگاهی دارد : ««یک چیزی را دیدن و درباره‌اش تأمل کردن و پی به سبب آن بردن» اساس همه‌ی دانشها است».
[4] : امروز نظریه‌ی لاپلاس درباره‌ی پیدایش جهان و ستارگان کنار گذاشته شده و دانشمندان نظریه‌ی ‌مه‌بانگ (بیگ بنگ) را بجای آن پیش می‌کشند. ولی آن اساس که گفته شد : «یک چیزی را دیدن و درباره‌اش تأمل کردن و پی به سبب آن بردن» را برای نظریه‌های دیگر خود درباره‌ی شکل گرفتن کرات و کهکشانها و دیگر زمینه‌ها همچنان بکار می‌برند.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)


🔸 خواندن این کتاب به هر ایرانی واجبست

خواندن این کتاب به هر ایرانی واجبست. در اینروز یکی از کارهای بسیار لازم آنست که قضایا روشن گردد و درباره‌ی پیشامد اتحاد نظری در میان ایرانیان پدید آید تا بتوانند در چنین هنگامی موجودیتی از خود نشان دهند.

هر کسی که این کتاب را می‌خواند بهتر است دوستان و آشنایان خود را هم بخواندن آن وادارد. بهتر است در پیرامون آن مذاکره‌ها بعمل آید و مطالب بروشنی افزاید.

ما تا توانسته‌ایم بهای کتاب را ارزان گزارده‌ایم. با اینحال انبوهی از مردم استطاعت خرید آن را نخواهند داشت و یا تحمیلی بزندگانی تنگ آنها خواهد بود.

از اینجهت بسیار بجاست که کسانی که استطاعت دارند چند نسخه بخرند و بکسانی که استطاعت ندارند از آشنایان و دوستان خود برسانند. این یک کار نیکیست که هم مایه‌ی خشنودی خدا بوده و هم برهایی کشور و توده از این گرفتاری و بدبختی کمک خواهد کرد.

ما در سایه‌ی تنگدستی بیش از چند هزار نسخه چاپ نکرده‌ایم ولی امیدواریم بتوانیم آن را چند بار تجدید طبع کنیم. امیدواریم بتوانیم در چنین موقعی یک کمک فکری به هم‌میهنان خود کرده باشیم.


🔸 چرا نام خود را ننوشته‌ام؟

در این کتاب نام خود را آشکار نساخته‌ام نه برای آنکه دانسته نشود که نوشته است. موضوع این کتاب در نشستی در میان بیست و سی نفر بگفتگو گزارده شده و پس از آن بچاپش اقدام گردیده. پس یک کار نهانی نیست و چنین خواسته نشده که شناخته نشود از کجاست. در این کتاب مطلبی که کسی از نوشتن آن بترسد نبوده که نویسنده بخواهد خود را نشناساند.

من تنها این خواسته‌ام که نامم بروزنامه‌ها نیفتد. من نویسنده‌ی سیاسی نیستم و نمی‌خواهم باشم. من وظیفه‌ی دیگری برای خود دارم. این کتاب را بآن جهت نوشته‌ام که یکتن ایرانی هستم و به پیشامدهای ایران علاقه‌مندم. اینست نام خود را هم یکتن ایرانی شناسانیده‌ام.

در این کتاب من با شخص کسی کار نداشته‌ام که کسی هم با شخص من کار داشته باشد. مقصود مطالب کتابست که بجلو خوانندگان گزارده شده. آنها را بخوانند و اندیشه بکار برند و اگر سخنی دارند بنویسند و در روزنامه‌ای بچاپ رسانند. خود روزنامه‌ها نیز اگر ایرادی دارند یا بایرادهای من پاسخی اندیشیده‌اند بنویسند که مایه‌ی خشنودی خواهد گردید.

نویسنده‌ی کتاب
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی بیستم)

🔸بیکاری یکی از گناههاست (بخش 1 از 1)

در یك رشته گفتارهایی از كارها و پیشه‌ها سخن رانده معنی آنها را روشن گردانیدیم. چنانكه گفتیم آنچه ما در زندگانی نیازمندیم در طبیعت گزارده شده. ولی باید بكوشیم و آنها را بدست آوریم و از اینجاست كه كارها و پیشه‌ها پیدا گردیده. هر دسته‌ای از پیشه‌وران و كارگران و دیگران یك قسمت از لوازم زندگی را آماده میگردانند و یا بیك بخشی از كارهای آن می‌پردازند. اینست معنی كارها و پیشه‌ها.

در اینجا باید یك نكته‌ی دیگری را روشن گردانیم ، و آن اینكه بیكاری یكی از گناهانست. چون باید در این زندگانی بكوشیم و لوازم آن را آماده گردانیم ، از اینرو هر كس باید پیشه‌ای یا كاری پیش گیرد تا در آن كوشش شركت كند ، و هر كسی كه بیكار می‌نشیند معنی این رفتار وی آنست كه از باید در این زندگانی بکوشیم و لوازم آن را آماده گردانیم ، از اینرو هر کس باید پیشه‌ای یا کاری پیش گیرد تا در آن کوشش شرکت کند ، و هر کسی که بیکار می‌نشیند معنی این رفتار وی آنست که از دسترنج دیگران بهره میبرد بی‌آنكه عوض دهد و این خود خیانتی بتوده است.

میدانم بیكاران خواهند گفت : ما پول میدهیم و خواروبار و دیگر چیزها را میگیریم. ما مفت نمیخوریم. میگویم : آن پول بدست شما از كجا آمده؟!.. پول خود ارزش ندارد و جز افزار مبادله نیست. شما چه كرده‌اید كه مبادله میكنید؟!.. یك كسی اگر پول هم دارد (اگر میخواهد نان به ناسزا[=نامشروع] نخورد) باید بیك كاری یا پیشه‌ای پردازد تا بوسیله‌ی آن در تهیه‌ی لوازم زندگی شركت نماید.

جز از بیماران و ناتوانان كه از آنها باید جداگانه گفتگو كرد ، از دیگران بیكاری نسزاست. باید كسان بیكار را خوار شمرد و بآن كار بدشان نكوهش دریغ نگفت.

اینست یكی از حقایق زندگانی. ولی این حقیقت یكی از چیزهاییست كه پوشیده مانده و مردم بآن باوری ندارند. در ایران مطلب معكوس است و كسان بسیاری كار را «كسر شأن» می‌شمارند. در اینجا باید آقا بیكار باشد ، خان بیكار باشد ، ملا بیكار باشد ، مرشد بیكار باشد ، فیلسوف بیكار باشد ، شاعر بیکار باشد. اینگونه «بزرگیها» با كار كردن سازش ندارد.

🔸اینست نمونه‌ای از ناآگاهی مردم از حقایق زندگانی. با این ناآگاهیها شما هر سخنی هم بگویید خواهند گفت : «مگر ما اینها را نمیدانستیم» یك توده‌ای با صد گمراهی و آلودگی گمان نقص بخود نمیبرد.

در اینجا داستانی هست كه باید بنویسم : ده سال یا بیشتر پیش از این در تهران كسی مُرد. با یك تجلیلی او را از میان برداشتند و در روزنامه‌ها ستایشها كردند و فیلسوفش خواندند.

من در شگفت شدم : در ایران فیلسوفی بوده و ما نمیدانستیم.

🔸این شیوه‌ی روزنامه‌هاست كه چون كسی مرد ستایشها ازو نویسند و كسانی را كه در زندگیش چشم دیدن نداشتند پس از مرگش با یك تأسفهایی بیاد او پردازند. این یكی از رفتارهای زشت و بیهوده‌ی ایرانیانست

و من آن را میدانستم. با این حال لقب «فیلسوف» وادارم كرد كه جستجویی درباره‌ی آن مرده كنم و او را بشناسم.

یكی از یارانم او را می‌شناخته است و شرح بسیاری از تاریخچه‌ی زندگیش برایم گفت. دانسته شد مردی بوده نود سال عمر كرده ، و در آن عمر دراز خود چهار گناه بزرگی را همیشه مرتكب بوده :

1) همیشه بیكار بوده ـ از آغاز جوانی تن بكاری یا پیشه‌ای نداده و نود سال در این جهان زیسته بی‌آنكه شركتی با دیگران در تهیه‌ی لوازم زندگی بنماید.

2) همیشه بنام مرشدی یا سیدی در خانه‌های دیگران میزیسته. بگفته‌ی عوام همواره بدیگران كَل[1] بوده. بكسانی كل بوده كه آنها خود بتوده كل هستند.

3) در همه‌ی عمر زن نگرفته و از این وظیفه‌ی مقدس گردن پیچیده.

4) بیشتر وقت خود را با شعرهای بیهوده و سخنان یاوه بسر داده و یكی از كارهای ناستوده‌اش این بوده كه كتابی بنام «قیصرنامه» پرداخته كه چنانكه میگویند نه هزار بیت است كه در ستایش ویلهلم قیصر آلمان سروده. روسیاه نان این كشور را خورده و با ستایش بیگانگان روز گزارده. آن هم چه ستایشهایی؟!
ستایشهایی كه اگر قیصر می‌شنید و میفهمید به سبكمغزی گوینده‌اش پی میبرد : «تو كه از كوچه میگذری اگر زحل تعظیمت كند از نحوست بیرون آید».

اینها هر یكی گناه بزرگیست. هر یك دلیل دیگری به پستی نهاد آن مرد میباشد. چنین كسی را فیلسوف می‌نامند. اینست نمونه‌ای از نادانسته بودن حقایق درمیان این توده.

در همان روزها با یكی از روزنامه‌نویسان گفتگو كردم و گفتم : این مرد چه كرده بود كه فیلسوفش خواندید؟!. با حال تعجب گفت : «په آقا ! سخنان بسیار خوبی دارد». گفتم : مگر كسی با سخن فیلسوف می‌شود؟!.. فیلسوف یعنی «دوستار حقیقت». این مرد همه پشت پا بحقایق زده و در سراسر عمر با حقایق دشمن بوده. دیدم پاسخی نتوانست و درمانْد.[2]

این را برای مثل یاد كردم. از اینگونه دلیلها فراوانست. بیهوده نمی‌نویسم : نیك و بد شناخته نیست. بیهوده نمیگویم : معنی زندگی را نمیدانند.

👇
از سخن خود دور نیفتیم : از روی قاعده‌ای كه برای كارها و پیشه‌ها یاد كردیم بیكاری خود یكی از گناهان میباشد.

(پرچم روزانه شماره‌ی 63)

[1] : از این جمله میتوان آن را سربار توده معنی کرد. در فرهنگ دهخدا معنی آن چنین آمده : مردِ گرانجان بی‌خیر.
[2] : این مرد ادیب پیشاوری است و یكی از كلهای توده كه او را در خانه‌اش نگاه میداشته حاجی‌محتشم‌السلطنه (حسن اسفندیاری) بوده. حاجی‌محتشم‌السلطنه كیست؟..
حاجی‌محتشم‌السلطنه از درباریان بود و در زمانی که اتابک صدراعظم محمدعلی‌میرزا شد او معاونش گردید و بجانشینی از او بپارلمان می‌آمد که بایرادهای نمایندگان پاسخ دهد و سپس از سوی محمدعلی‌میرزا به ارومی فرستاده شد که در آنجا هم هواداری از دربار مینمود. ولی سپس که جنگهای سال 1326 و 1327 (1287 و 1288) بپایان رسید و محمدعلی‌میرزا از میان رفت او همچنان درمیان مردان دولتی بود و بارها بوزارت نیز رسید.
او «هر روزی رخت آن روز را پوشیده : در استبداد بوده ، در مشروطه بوده ، در زمان دیكتاتوری بوده ، اكنون در دوره‌ی دمكراسی هم هست». «در زمان رضاشاه رئیس مجلس شورا می‌بود و بروی بلندترین صندلی دمكراسی می‌نشست و پست‌ترین خوی درباری را نشان می‌داد و خود را «پیر غلام» و چاكر خانه‌زاد» می‌خواند». «این مرد كه پیرامونیانی می‌دارد و خانه‌اش پناهگاه ملایان و درویشان و دیگرانست ... در سال 1296 خ. (1336) در تبریز والی می‌بود. در همان سال داستان دلگداز كشتار مردم ارومی با دست آسوریها رخ داد و این مرد كه در چیدن زمینه‌ی آن داستان نیز دست میداشت بی‌پروایی از خود نمود ، و برای آنكه دادخواهان را بخود راه ندهد شاهكاری نشان داد ، و آن اینكه بارها مردم ارومی بدیدنش رفتند و پاسخ شنیدند : «حضرت اشرف بزیارت عاشورا مشغولست او را نمی‌توان دید». گویا ماهی هزار تومان حقوق را باو میدادند كه بزیارت عاشورا پردازد. آسوریها آنجا مردم بیگناه را بكشند و زنان و دختران را بكِشند و ببرند و این در اینجا ریاكارانه «الهم العن اول ظالم ظلم حق محمد و آل محمد» بخواند.
در نمایشهای دسته‌ی بدخواه یا بهتر گوییم دشمنان مشروطه و خائنان بتوده ، این مرد همیشه «رل مسخره» را بگردن داشته و كارهایش جز این نتیجه را نمی‌داده كه مشروطه و مجلس در دیده‌ها خوار گردد.»
شرح بیشتر درباره‌ی این دو تن در كتاب در پیرامون ادبیات و دفتر یكم دیماه 1323 آمده.
دین و جهان (به زبان عادی).pdf
3.3 MB
🔶 دین و جهان (به زبان عادی)

🖌 احمد کسروی

🔍 جستار : گرفتاری دینها در جهان ، ارتباط دین و دانش ، گرفتاری مادّیگری در ایران و جهان ، سختی زندگانی فعلی ، آفت جنگ ، ماشینیزم ، اقتصاد عادلانه ، انقلاب

📊 شمار ساتها : ۸۲ اصلی + ۱۰ صفحه فهرست و پیشگفتار و دیگر عنوانها

پراکنش : دی‌ماه ۱۴۰۰

کتابخانه‌ی پاکدینی

🔸 این کتاب از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» منتشر می‌گردد.
✴️ ورجاوندْبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش یکم : درباره‌ی جهان و انسان)


🔸تکه‌ی 3
(بهر 1 از 2)

🔸از دانشها مادّیگری نتیجه نمی‌شود.🔸

این گمراهیست که کسانی از دانشها مادّیگری را نتیجه می‌گیرند. این نتیجه کِی از دانشها حاصل می‌شود؟! از دانشها هرچه برآید باید پذیرفت ، ولی چنین چیزی کی برمی‌آید؟! دانشها نشان می‌دهند که این جهان دستگاهیست که همه چیزش از خودش می‌باشد. ما می‌گوییم : همان دستگاه بخودی ‌خود نبوده. دانشها از نظم و نظام جهان گفتگو می‌کنند. ما می‌گوییم : آن نظم و نظام از خود جهان نمی‌تواند باشد. دانشها از کارگاه گفتگو می‌کنند. ما صاحب کارگاه را در پشت سر آن می‌بینیم.

🔸🔸🔸

از وقتی که دانشها در اروپا پیشرفت کرد درباره‌ی جهان آگاهیهای مهم بسیاری بدست آمد و این موضوع روشن شد که جهان یک دستگاهیست که همه چیزش از خودش است و کارها در آن به هم مرتبط می‌باشد ، و هیچ کاری در آن بی‌سبب اتفاق نمی‌افتد.

تا پیش از آن ، بیشتر مردم هر کاری را مستقل تصور می‌کردند. مثلاً ابر ، باران ، تگرگ ، برف ، روییدن کشت ؛ هر کدام را یک کار مستقل می‌دانستند. از دانشها معلوم شد که همه‌ی اینها بهم مربوطست. از بخار ابر تولید می‌شود. از ابر باران یا برف یا تگرگ می‌بارد. از ریزش باران و تابش آفتاب کشت شروع به روییدن می‌کند.

پیدایش کودک در شکم مادر که یک کار عجیب و ‌بی‌سببی تصور می‌شد ، معلوم شد که از آمیزش «سلولهای» نر و ماده پیدا می‌شود ، و سپس مانند عضوی از بدن مادر در شکم او جا می‌گیرد ، و از خوراکهایی که مادر می‌خورد برخوردار شده بدن و اعضایش ساخته و کامل می‌شود ، و روز بروز پرورش یافته بزرگ می‌شود تا وقت بیرون آمدن فرارسد.

رویهم‌رفته معلوم شد که هر چیزی از پیوند چند عنصر بوجود می‌آید ، و کارها از روی قاعده و نظمی هر کدام به وقت خود انجام می‌گیرد. درباره‌ی پیدایش زمین و روییدن گیاهان و درختان و پیدایش جانوران و آدمیان آگاهیهای فراوانی بدست آمد.

از این آگاهیها یک گمراهی بزرگی بوجود آمد. زیرا بسیاری از دانشمندان (اگر نگوییم : همه‌ی ایشان) جهان را جز «مادّه و نمودهای [1] آن» ندانستند و به غیر از مادّه چیز دیگری را باور نکردند. آنچه این گمراهی را تقویت کرد ، این بود که هرچه تا آن روز درباره‌ی خدا و کارهای او ، و در زمینه‌ی پیدایش زمین و آدمیان و گردش آفتاب و ستارگان ، از کشیشان و دیگران شنیده بودند همه افسانه و دروغ درآمد.

این گمراهی شاخ و برگهای دیگری هم پیدا کرد ، (که خواهیم گفت) و یک راهی برایش ، بنام «فلسفه‌ی مادّی» باز شد که بنیادگزاران آن نیتچه و بوشنر و شوپنهاوِر و دانشمندان معروف دیگر می‌بودند ، و اینان با دینها (یا بهتر بگویم : با افسانه‌های بیخردانه و با زورگوییهای کشیشان و دیگر پیشوایان مذاهب) به مبارزه‌ی سختی پرداخته کتابهای فراوان نوشتند.

گفته‌های اینها تأثیر زیادی در جهان نموده در همه جا افکار را به تکان و جنبش واداشت. خرافات بی‌اساسی را که بنام دین یا خداشناسی در همه جا بود ، از ریشه کنده ، یا متزلزل ساخت. در جهان کمتر گمراهی‌ای به این قوت رسیده بود.

حقیقت اینست که پس از آنهمه پیشرفت دانشها در اروپا و آگاهیهای بسیار مهم و پربهایی که درباره‌ی جهان بدست آمده بود ، ناچاری بود که روزی سیل خشمی برخیزد و اساس کهنه‌ی مسیحیگری و دیگر مذاهب را به لرزه درآورد. این سیل خشم از دلهای نیتچه و یاران او سرچشمه گرفته و آنقدر پرزور شد که نه تنها اروپا بلکه سراسر جهان را فراگرفت و در همه جا عقاید کهنه را از ریشه کنده و یا سست و لرزان کرد.

[1] : مثلاً چراغ ماده و نوری که از آن می‌تابد یکی از نمودهای ماده است. همچنین مغز ماده و حافظه یکی از نمودهای ماده‌ی مغز می‌باشد.
.
نیتچه (چپ) ، شوپنهاور (بالا راست) و بوشنر
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)


🔸 ١ـ آقا سید ضیاءالدین (تکه‌ی 1)

اول باید بگویم من تاکنون آقا سید ضیاء را ندیده‌ام و صورتاً یکدیگر را نمی‌شناسیم. پدرش آقا سید علی را یک بار دیده بودم و از خانواده‌اش کمی آگاهی دارم. ولی با خود او آشنا نبوده برخوردی هم پیدا نکرده‌ام. پس رنجشی در میانه‌ی من و او نیست و من اگر ایرادها بکارهای او گیرم جز از نظر علاقه‌مندی بمصالح اجتماعی ایران نیست و قضاوتم کاملاً بیطرفانه است.

درباره‌ی آقا سید ضیاء حرف بسیار است. گفته می‌شود در جوانی هنگامی که روزنامه‌ی شرق را می‌نوشته هواداری از سیاست خفه کننده‌ی روس تزاری نموده. هنگامی که روزنامه‌ی رعد را منتشر می‌کرده مدافع جدی قرارداد سال ١٩١٩ بوده مقالات مفصل در مورد آن بچاپ رسانیده. آنگاه آقا سید ضیاء عامل اصلی کودتای سال ١٢٩٩ بوده است.

ولی من در اینجا بآن کارها نمی‌پردازم ، زیرا که نمی‌خواهم از مقصود خود دور افتم. آنها بیست و چند سال پیش از این بوده. چه بسا کسانی که در جوانی بکارهایی برخیزند و سپس پشیمان گردیده برای جبران کارهای نیکی را پیش گیرند. آنگاه درباره‌ی کودتا سخن بسیار است. از کجا که آن بزیان ایران بوده؟!..

به هر حال ما نمی‌خواهیم حساب تمام عمرش را از آقا سید ضیاء الدین بگیریم. در اینجا مورد نظر آن اعمالیست که در این چند سال ازو دیده شده و در این پیشامد مستقیماً مؤثر بوده است.

در سال ١٣٢٢ که آقا سید ضیاء از فلسطین بایران آمد و روزنامه‌های حزب توده ببدگویی سخت ازو برخاستند و هایهویی برپا شد که پیدا بود او برای مقصدی آمده ، در همان هنگام آقا سید ضیاء کتابچه‌ای بنام «شعائر ملی» بچاپ رسانیده نشر کرد. این کتابچه را من آن زمان خواندم. اکنون هم در زیر دست دارم.

در این کتابچه آقا سید ضیاء کوشیده است تمام اصلاحاتی را که در زمان رضاشاه رخداده بود ، تقبیح کند و درباره‌ی هر یکی سخنانی گفته است :

رخت و کلاه یکسان که هیچکس منکر نیکی آن نتواند بود ، آقا سید ضیاء منکرش شده و آن وقت چون خودش با کلاه پوستی بایران بازگشته بود برای آن محسناتی ذکر کرده و چند صفحه را پر از فلسفه‌ی کلاه پوستی گردانیده.

عمارتهای چند طبقه که در تهران ساخته شده و تکانی که در طرز معماری و خانه‌سازی در این کشور پدید آمده آقا سید ضیاء نپسندیده و ایرادهایی بآن هم گرفته است.

به سنگ کیلو و سیستم متریک که ما از فرانسه گرفته‌ایم ، آقا سید ضیاء خرده گرفته. می‌گوید : چشده که انگلیسها با آن نزدیکی بفرانسه آن را نگرفته‌اند و شما با این دوری گرفته‌اید.

تغییر الفبا که یکی از آرزوهای شصت و هفتاد ساله‌ی نیکخواهان این کشور است و جای گفتگو در پیرامونش نیست ، آقا سید ضیاء آن را هم نمی‌پسندد و در برابر واضحات باستدلالات زورکی می‌پردازد.

اصلاح زبان فارسی و بیرون کردن کلمات بیگانه از آن که نیز از آرزوهای دیرین ایرانیان بوده ، آقا سید ضیاء بآن هم تعرض می‌کند و با نداشتن مطالعه در آن زمینه بسخنرانی می‌پردازد.

رویهم‌رفته اندیشه‌ی آقا سید ضیاء اینست که ایران باید بدانسان که تا بیست و چند سال پیش بوده ، باشد و همیشه با آنحال بماند و هیچگاه آرزوی پیشرفت و اصلاحات نکند ، و اگر گامهایی در راه اصلاحات برداشته است آنها را هم بازپس گردد. این نظر اوست و به یک رشته استدلالات برمی‌خیزد که مسلم است مقصودش اقناع خوانندگان و پیشرفت دادن بمقصود خود می‌باشد.

من می‌پرسم : چرا؟!.. چرا باید کسی درباره‌ی توده و کشور خود دارای چنین نظری باشد؟!.. پیشرفت یکی از نوامیس کونست. توده‌های جهان همه در پیشرفتند ، چرا باید ایران در همانجا که هست بایستد و یک گام هم برندارد؟!.. این چه فلسفه‌ای دارد؟!.. چه رازی در آن می‌باشد؟!..
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی بیست و یکم)

🔸 از دیگران چیزی نگرفته‌ایم (بخش 1 از 1)

گفتارهایی را كه در پرچم درباره‌ی معنی «دارایی» و یا در پیرامون «كارها و پیشه‌ها» نوشتیم كسانی خوانده و چنین گفته‌اند : «اینها حرفهای سوسیالیستهاست». یكی هم گفته : «اینها را از كارل ماركس برداشته».

میگویم : هر دو دروغست. من تاكنون سخنی را از دیگری گرفته و بنام خود ننوشته‌ام. از آنسوی تاكنون كتابی از سوسیالیستها یا از كارل ماركس بدستم نیفتاده و نخوانده‌ام. تنها دو سال پیش یكی از یاران در تبریز كتابی بمن داد كه بعربی نوشته شده و از «جمعیتهای سرّی» سخن میراند ، و در آن مقاصد سوسیالیستها را نیز فهرست‌وار می‌شمرد.

نخستین بار مقاصد سوسیالیستها را در آنجا خوانده و دیدم و در برخی چیزها با ما موافقند ولی در بسیاری از هم جدا میباشیم.

🔸به هر حال ما راهمان جستجوی حقایق است. ما میخواهیم بنیاد زندگانی آدمیان بروی حقایق گزارده شود. اینست در همه چیز حقیقت آن را میگیریم. درباره‌ی دارایی و كارها و پیشه‌ها معنیهای درست آنها را نوشتیم. كنون اگر در برخی چیزها با سوسیالیستها یا با دیگران موافق باشیم ایرادی بما نخواهد بود. آیا میتوانیم یك حقیقتی را بنام آنكه سوسیالیستها پیش از ما گفته‌اند رد كنیم و نپذیریم؟!..

من اگر كسی بودم كه پیروی از سوسیالان كنم میبایست این پیروی را پیش از همه در بیدینی و خداناشناسی كنم ، در مادیگری كنم. زیرا نخستین گام آنان اینست. كسانی اگر مرا می‌شناسند میدانند كه با مادیگری چه نبردهایی كرده‌ام. میدانند كه در دین چه راهی را پیموده‌ام.

نمیدانم چرا كسانی باین سخنان بیهوده می‌پردازند؟!.. چه لذتی از اینها میبرند؟!. چرا چشمشان برنمیدارد كه یك سخنانی را یك تن از میان خودشان بگوید؟!.. هنگامی كه پیمان را آغاز كردیم این گرفتاری را داشتیم كه هر سخنی می‌نوشتیم آن یكی می‌گفت : «از اخبار برداشته». این یكی می‌گفت : «از فلسفه گرفته». دیگری میگفت : «اینها در مفاوضات هست». اكنون هم در نوشتن پرچم با این گفته‌ها روبرو می‌شویم.

🔸یك چیزی را كه ما همیشه رعایت میكنیم آنست كه شرقیان در برابر غربیان استقلال اندیشه نشان دهند و پیروی كوركورانه از آنان ننمایند.

این یكی از مقاصد ماست. اگر فراموش نشده نُه سال پیش بیك رشته نبردهای سختی با اروپاییگری برخاستیم و من گفتارهای بسیاری در آن زمینه در شفق سرخ نوشتم. سپس نیز پیمان را بنیاد نهادم. با این حال چه شدنیست كه ‌اندیشه‌های اروپاییان را بگیریم و بنام خود نوشته بشرقیان یاد دهم؟!.. چنین كاری چه سزاست؟!..

كسانی اگر حقیقت را میخواهند ما با این گفتارهای خود لغزشهای اروپاییان را اصلاح میكنیم. كارل ماركس و دیگران مطالبی اندیشیده و بحقایقی پی برده‌اند. ولی كارشان ناقص بوده و از بسیار چیزها دور مانده‌اند. ولی ما همه حقایق را میگوییم.

یك دسته نیز این ایراد را از راه دیگری میگیرند. باین معنی چون این سخنان را بزیان خود می‌یابند برای ایراد چنین میگویند : «اینها حرفهای سوسیالیستهاست».

میگویم : شما هر نامی میگزارید بگزارید. اینها حقایق است و باید اجرا گردد. باید قانونها از روی اینها نوشته شود. از آنسوی اینها بزیان كسی نیست. آن كسانی كه این سخنان را بزیان خود می‌شمارند این هم یك نافهمی از ایشانست.

امروز در این زندگانی غلطی كه مردم دارند تنها بدسته‌ی كوچكی خوش میگذرد و دیگران همه در رنجند ، و آن دسته‌ی كوچك نیز اگر بفهمند باین حال خشنودی ندهد.

🔸اینهمه رنج و زحمتی كه مردمان میكشند قسمت بیشترش نتیجه‌ی دانسته نبودن حقایق است. اگر زندگی از روی حقایق باشد رنجها بسیار كم و خوشیهای زندگانی فزونتر خواهد گردید.

كسانی میگویند : شما كه می‌نویسید بازرگانان كالا را دست بدست میگردانند و كارشان نامشروع میباشد اگر از آن كار دست بردارند چه كنند؟!..

میگویم : از آن كار بیهوده دست بردارند و بجای آن كارخانه برپا كرده پارچه بافند ، نخ ریسند ، افزار زندگانی سازند. اگر میخواهند بهتر باشند بكشت و كار پردازند. برای كسی كه میخواهد بكوشد راه باز است.

در شماره‌ی دیروزی پرچم بیانات آقای وزیر دارایی را آوردیم. بگفته‌ی ایشان یك كشور پهناوری همچون ایران گندم و جوش برای خوراك مردم كفایت ندارد. اینست سالانه باید از بیرون غله بخرند كه سال گذشته صدهزار تن خریده‌اند و برای سال آینده نیز چهل‌هزار تن در نظر گرفته‌اند.

👇
آیا این نتیجه‌ی چیست؟!. چه شده كه كشوری باین پهنا و درازا مردمش گرسنگی میكشند؟!.. آیا نه آنست كه چون حقایق پوشیده مانده و زندگانی بیك راه غلطی افتاده و در نتیجه‌ی آن ، دسته‌های بزرگی با بیكاری یا با كارهای بیهوده (از دست بدست گردانیدن كالاها و مانند آن) می‌پردازند و از سوی دیگر زمینها خشك و ویران میماند و بهره‌مندی از آنها نمی‌شود؟!.. [1] آیا باید این زندگانی غلط را از دست ندهیم؟!.. آیا باید تغییری در حال خود پدید نیاوریم؟!.. آیا باید از ترس آنكه چند تنی میرنجند و نام سوسیالیست بروی ما میگزارند از گفتن حقایق خودداری كنیم؟!..
(پرچم روزانه شماره‌ی 64)

[1] : یکی از نادانیها در ایران که همیشه یاد کرده‌ایم آنست که هر گرفتاری‌ای پیش می‌آید آن را تنها از یک چیز میدانند و آن هم بیشتر چیزهای محسوس است و هیچ نمی‌اندیشند که یک گرفتاری می‌تواند ریشه در چندین چیز بدارد که برخی از آنها بچشم نمی‌آید. برای مثال «مدیریت» را بدیده بگیرید. سخن از هر نابسامانی رود ، اظهار نظرهایی از اینگونه بمیان می‌آید : «بله دیگر ، مدیریت که نباشد همین می‌شود!». در این میان آنچه هیچگاه به آن پروا نمی‌شود دانستن حقایق است. «فرهنگ‌سازی» که کسان بسیاری معنی آن را ندانسته پیاپی بر زبان می‌آورند ، همان یاد دادن حقایق به مردم است.
چنین اظهار نظرهایی تنها از مردم عامی نیست. بلکه دیده می‌شود همانها که با یک غروری بمیدان می‌آیند و به جوانان که میخواهند بکشورشان سودمند باشند برتری می‌فروشند یا سرکردگی میکنند ، آنان نیز با اندیشه‌های خام و بازی با همین واژه‌های ناروشن ، ایشان را گمراه میکنند.
اگر گرفتاری تنها از مدیریت است ، آیا نمی‌توان بهترین مدیران جهان را با یک گروه ترجمان استخدام کرد و بکار گرفت و از این گرفتاریها رها گردید؟!
چنان از کارآمدی مدیران سخن میرانند تو گویی گفتگو از ساحران است. خوبست بیندیشند که اگر برای مثال یک مربی ورزشی ناچار باشد بازیکنانش را از میان بیماران و ناخوشان برگزیند آیا میوه‌ی کار او چه خواهد بود؟! ـ گو اینکه یکتا مربی در جهان باشد.
خواست از این سخنان این نیست که مدیریتها در این کشور بی‌ایراد بوده و هست یا اینکه هیچ تأثیری در کار کشور ندارد. خواست اینست که پروا کنیم در گذشته (همان دوره‌ای که بسیاری آرزوی بازگشتش را دارند) این کشور همچنان نمی‌توانسته غله‌اش را خود فراهم آورد. اکنون نیز دربایستهای بسیار دیگریست که تا نفت و گاز نفروشند فراهم نمی‌گردد. تنها خدا میداند اگر این کشور نفت نداشت بدبختیهایش چه اندازه بود. تنها تأمین خوراک نیست. داستان آرتشش را که در گفتارهای گذشته خوانده میدانید. احتکار گندم و دست بدست گردانیدن کالاها و دیگر رفتارهای سودجویانه در همان زمانها بوده و اکنون نیز هست. آیا بهتر نیست بجای چنان گفتگوهای بیهوده ، ببینیم این «سوء مدیریت» ریشه‌اش کجاست و چاره‌اش چیست؟!
گفتن اینکه گرفتاریها تنها از «سوء مدیریت» است ، چون سخن کاملی نیست مایه‌ی گمراهی صدهزاران کسان در این کشور گردیده‌ است.