همچنین «پژوهشگر تاریخ تحلیلی ایران» همچون بیشتر خوانندگان ، از داستان محاکمهی پزشک احمدی و همبستگی آن با کسروی ناآگاهست ولی به پیروی از بدخواهان ، این را با نیش و کنایه یاد میکند نه اینکه یک حقیقت تاریخی را بازنماید.
اینست ما ناچاریم علت و ریشهی وکالت کسروی در محاکمهی پزشک احمدی را که بدخواهان هوچیانه بزبانها انداختند ، از گفتاری از «دفتر پرچم» در اینجا بیاوریم تا همگان بدانند که راستی در این باره چیست و دانسته شود برخیها چه آهنگهای بدخواهانهای بسر داشته و دارند.
🔶 بدخواهیهای بیمعنی
بدخواهان ما که نه آن دل پاک میدارند که بیایند و با ما همدست گردند و نه آن توانایی که از روبرو درآیند و بگفتههای ما پاسخی دهند ، همیشه درپی فرصت میباشند که دستاویزی پیدا کنند و بزباندرازی پردازند ، و بتازگی چون در روزنامهها محاکمهی پزشک مجاز احمدی را که متهم بکشتن سردار اسعد است نوشته و آقای کسروی را وکیل مدافع او نشان دادهاند همین را عنوانی ساختهاند و بدنهادانه سخنانی میگویند. از همینجا اندازهی بدبختی این توده و بدنهادی دشمنان ما نیک پیداست. زیرا :
1ـ در این سی و اند سال که قانونهای عدلیه در ایران روانست اینان هنوز ندانستهاند که متهمی تا در دادگاه محکوم نشده نباید او را مجرم شناخت و چهبسا که اتهام بیپا درآید و یا متهم را عذر قانونی در دست باشد. ببینید تا چه اندازه بیچاره و سستنهادند که همانکه اتهامی را در روزنامه نوشتند و هو کردند انبوه مردم آن را ثابت شده میشمارند و در پیرامون آنْ سَهِشها [=احساسات] از خود مینمایند. یکی نمیپرسد : اگر چنینست دیگر چه نیازی بدادگاه و محاکمه میباشد؟!.
2ـ در این سی و اند سال آن را ندانستهاند که متهمی اگرچه گناهش نیز مسلم باشد (مثلاً کسی را درمیان صدها کسان بکشد) باز باید او را بمحاکمه کشید و برایش وکیل برگزید. زیرا گذشته از خود جرم باید در انگیزههای آن گفتگو شود و باید حال متهم در هنگام جرم دانسته گردد.
3ـ در این سی و اند سال ندانستهاند که برگزیدن وکیل برای متهم نه بپاس او بلکه بپاس قانونست ، بپاس عدالت است. ندانستهاند که جرم متهم هرچه بزرگتر باشد باید وکیلِ زیرکتر و بافهمتری برایش برگزید.
4ـ ندانستهاند که پذیرفتن وکالت از یک متهمی دلالت ندارد که وکیل هوادار او میباشد و از اساس جرم دفاع خواهد کرد.
اینها هر یکی نادانی دیگری از این مردم بدبختست. نشان دیگری از آلودگی و تیرهدرونی انبوه توده میباشد. دیگران بمانند ، انبوهی از درسخواندگان چنین نادانیها را از خود نشان میدهند.
اما داستان احمدی ، نخست باید بگوییم که وکیل او آقای محیط است و آقای کسروی برای کمک او برگزیده شده. آنچه در روزنامهها نوشتهاند از روی غرض است. دوم باید بگوییم که چه آقای محیط و چه آقای کسروی هر دو را دیوان جنایی برگزیده است که از روی قانون ناگزیر از پذیرفتن بودهاند. احمدی کسی نیست که پول به وکیل دهد و به هر حال این وکالت اجباری و مجانیست.
دفتر پرچم
(از دفتر دیماه 1322 و نیز کتاب دفاع کسروی در دیوان کیفر)
اینست ما ناچاریم علت و ریشهی وکالت کسروی در محاکمهی پزشک احمدی را که بدخواهان هوچیانه بزبانها انداختند ، از گفتاری از «دفتر پرچم» در اینجا بیاوریم تا همگان بدانند که راستی در این باره چیست و دانسته شود برخیها چه آهنگهای بدخواهانهای بسر داشته و دارند.
🔶 بدخواهیهای بیمعنی
بدخواهان ما که نه آن دل پاک میدارند که بیایند و با ما همدست گردند و نه آن توانایی که از روبرو درآیند و بگفتههای ما پاسخی دهند ، همیشه درپی فرصت میباشند که دستاویزی پیدا کنند و بزباندرازی پردازند ، و بتازگی چون در روزنامهها محاکمهی پزشک مجاز احمدی را که متهم بکشتن سردار اسعد است نوشته و آقای کسروی را وکیل مدافع او نشان دادهاند همین را عنوانی ساختهاند و بدنهادانه سخنانی میگویند. از همینجا اندازهی بدبختی این توده و بدنهادی دشمنان ما نیک پیداست. زیرا :
1ـ در این سی و اند سال که قانونهای عدلیه در ایران روانست اینان هنوز ندانستهاند که متهمی تا در دادگاه محکوم نشده نباید او را مجرم شناخت و چهبسا که اتهام بیپا درآید و یا متهم را عذر قانونی در دست باشد. ببینید تا چه اندازه بیچاره و سستنهادند که همانکه اتهامی را در روزنامه نوشتند و هو کردند انبوه مردم آن را ثابت شده میشمارند و در پیرامون آنْ سَهِشها [=احساسات] از خود مینمایند. یکی نمیپرسد : اگر چنینست دیگر چه نیازی بدادگاه و محاکمه میباشد؟!.
2ـ در این سی و اند سال آن را ندانستهاند که متهمی اگرچه گناهش نیز مسلم باشد (مثلاً کسی را درمیان صدها کسان بکشد) باز باید او را بمحاکمه کشید و برایش وکیل برگزید. زیرا گذشته از خود جرم باید در انگیزههای آن گفتگو شود و باید حال متهم در هنگام جرم دانسته گردد.
3ـ در این سی و اند سال ندانستهاند که برگزیدن وکیل برای متهم نه بپاس او بلکه بپاس قانونست ، بپاس عدالت است. ندانستهاند که جرم متهم هرچه بزرگتر باشد باید وکیلِ زیرکتر و بافهمتری برایش برگزید.
4ـ ندانستهاند که پذیرفتن وکالت از یک متهمی دلالت ندارد که وکیل هوادار او میباشد و از اساس جرم دفاع خواهد کرد.
اینها هر یکی نادانی دیگری از این مردم بدبختست. نشان دیگری از آلودگی و تیرهدرونی انبوه توده میباشد. دیگران بمانند ، انبوهی از درسخواندگان چنین نادانیها را از خود نشان میدهند.
اما داستان احمدی ، نخست باید بگوییم که وکیل او آقای محیط است و آقای کسروی برای کمک او برگزیده شده. آنچه در روزنامهها نوشتهاند از روی غرض است. دوم باید بگوییم که چه آقای محیط و چه آقای کسروی هر دو را دیوان جنایی برگزیده است که از روی قانون ناگزیر از پذیرفتن بودهاند. احمدی کسی نیست که پول به وکیل دهد و به هر حال این وکالت اجباری و مجانیست.
دفتر پرچم
(از دفتر دیماه 1322 و نیز کتاب دفاع کسروی در دیوان کیفر)
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 6
(بهر 2 از 2)
از همهی چرندهها و پرندهها و درندهها و خزندهها هیچ کدام اعتنا به دیگری ندارند ، نباید هم داشته باشند. زیرا بریدن سر ، و یا شکستن پا ، و یا گرسنگی شکم دیگری ، باین چه ضرری خواهد داشت؟!
ولی نوع انسان ، آیا میتواند از درد همدیگر ناآگاه بماند؟! آیا نه اینست که چون یکی بیفتد و پایش بشکند دیگری هم دلش بدرد آید؟! وقتی یکی بیمار شود دیگران نیز بیتاب میشوند؟! وقتی یکی گرسنه باشد همه باو ترحم کرده و نان برایش میبرند؟! آیا اینها با خودخواهی چگونه سازگار است؟!
چه بسیار مردانی که در سال گرانی و قحطی گرسنه مانده و نان خود را با بینوایان تقسیم کنند. چه فراوان کسانی که در راه راحتی دیگران خود را دچار آسیب کنند. اینها قضایاییست که صدها بار رخ داده : فلان مرد حقایقی را میشنود تشنهوار میپذیرد ، و با تمام قوا پشتیبانی مینماید ، و چه بسا جان در راه آن میبازد. بَهمان جوان شخص ظالمی را میشناسد و از ظلمهایش آگاه میشود ، و نمیتواند آرام گیرد ، دل بکشتن او میبندد ، و خود را در آن راه به آسیب میاندازد.
آن کارهای جانوران ، و این کارهای آدمیان. پیداست که آدمیان گوهر دیگری دارند ، گوهری که ما آن را «روان» میخوانیم.
منتها انسان عادات و کارهای جانوران را نیز دارد. او نیز میخورد ، میخوابد ، کام میگذارد ، دچار خشم و کینه میشود ، به کشمکش و لجاجت میپردازد. روشنتر بگویم : این نیز کارهایی از روی خودخواهی دارد.
بارها دیدهاید بر سر پول دو نفر با هم گلاویز شدهاند ، یا بر سر یک تکه زمین سالها با هم کشمکش میکنند. طمعکارانی از زندگی جز پول جمع کردن نمیشناسند. آدمهای ظالمی بر سر ضعیفها کوبیده اموالشان را از دستشان میگیرند ، صدها از اینگونه کارها در برابر چشمها است.
از اینجاست که ما میگوییم : انسان دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان ، که این کارهای خودخواهانه از آن سر میزند ، دیگری گوهر روان ، که آن کارهای دلسوزانه و نیکخواهانه از آن دیده میشود.
اگر شما خوب دقت کنید ، همیشه از انسان دو نوع کار سر میزند ، و همیشه دودلی از او نمایان میباشد. از یکی عصبانی شده مشت بر سرش میکوبد و کمی بعد پشیمان گردیده درصدد عذرخواهی برمیآید. به بینوایی بر سر راه کمک دریغ کرده و میگذرد ، و پس از چند قدمی که رفت پشیمان شده بازمیگردد و پولی در دست بینوا میگزارد. از یک نادانی بخود بیاحترامی میبیند و کینهی او را در دل میگیرد ، و بارها میخواهد بر سرش رفته تلافی کند ، ولی چیزی از درون مانعش میشود. این رفتارهای ضد و نقیض از کجا است؟! یک نیرویی چگونه هم برانگیزد و هم بازدارد؟!
منزلت انسان و برگزیدگیای که دارد از همین گوهر روانی اوست. کسانی که انسان را با جانوران در یک طبقه جا دادهاند از این گوهر ناآگاه بودهاند.[1]
👇
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 6
(بهر 2 از 2)
از همهی چرندهها و پرندهها و درندهها و خزندهها هیچ کدام اعتنا به دیگری ندارند ، نباید هم داشته باشند. زیرا بریدن سر ، و یا شکستن پا ، و یا گرسنگی شکم دیگری ، باین چه ضرری خواهد داشت؟!
ولی نوع انسان ، آیا میتواند از درد همدیگر ناآگاه بماند؟! آیا نه اینست که چون یکی بیفتد و پایش بشکند دیگری هم دلش بدرد آید؟! وقتی یکی بیمار شود دیگران نیز بیتاب میشوند؟! وقتی یکی گرسنه باشد همه باو ترحم کرده و نان برایش میبرند؟! آیا اینها با خودخواهی چگونه سازگار است؟!
چه بسیار مردانی که در سال گرانی و قحطی گرسنه مانده و نان خود را با بینوایان تقسیم کنند. چه فراوان کسانی که در راه راحتی دیگران خود را دچار آسیب کنند. اینها قضایاییست که صدها بار رخ داده : فلان مرد حقایقی را میشنود تشنهوار میپذیرد ، و با تمام قوا پشتیبانی مینماید ، و چه بسا جان در راه آن میبازد. بَهمان جوان شخص ظالمی را میشناسد و از ظلمهایش آگاه میشود ، و نمیتواند آرام گیرد ، دل بکشتن او میبندد ، و خود را در آن راه به آسیب میاندازد.
آن کارهای جانوران ، و این کارهای آدمیان. پیداست که آدمیان گوهر دیگری دارند ، گوهری که ما آن را «روان» میخوانیم.
منتها انسان عادات و کارهای جانوران را نیز دارد. او نیز میخورد ، میخوابد ، کام میگذارد ، دچار خشم و کینه میشود ، به کشمکش و لجاجت میپردازد. روشنتر بگویم : این نیز کارهایی از روی خودخواهی دارد.
بارها دیدهاید بر سر پول دو نفر با هم گلاویز شدهاند ، یا بر سر یک تکه زمین سالها با هم کشمکش میکنند. طمعکارانی از زندگی جز پول جمع کردن نمیشناسند. آدمهای ظالمی بر سر ضعیفها کوبیده اموالشان را از دستشان میگیرند ، صدها از اینگونه کارها در برابر چشمها است.
از اینجاست که ما میگوییم : انسان دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان ، که این کارهای خودخواهانه از آن سر میزند ، دیگری گوهر روان ، که آن کارهای دلسوزانه و نیکخواهانه از آن دیده میشود.
اگر شما خوب دقت کنید ، همیشه از انسان دو نوع کار سر میزند ، و همیشه دودلی از او نمایان میباشد. از یکی عصبانی شده مشت بر سرش میکوبد و کمی بعد پشیمان گردیده درصدد عذرخواهی برمیآید. به بینوایی بر سر راه کمک دریغ کرده و میگذرد ، و پس از چند قدمی که رفت پشیمان شده بازمیگردد و پولی در دست بینوا میگزارد. از یک نادانی بخود بیاحترامی میبیند و کینهی او را در دل میگیرد ، و بارها میخواهد بر سرش رفته تلافی کند ، ولی چیزی از درون مانعش میشود. این رفتارهای ضد و نقیض از کجا است؟! یک نیرویی چگونه هم برانگیزد و هم بازدارد؟!
منزلت انسان و برگزیدگیای که دارد از همین گوهر روانی اوست. کسانی که انسان را با جانوران در یک طبقه جا دادهاند از این گوهر ناآگاه بودهاند.[1]
👇
[1] : این روزها ویدئوهای بسیاری در فضای مجازی یا تلویزیون دیده میشود که کمک یک حیوان به دیگری را نشان میدهد. مثلاً میمون درشت جثهایی با حمله به پلنگی که گلوی غزالی را بدندان گرفته او را فراری داده باعث رهایی غزال میشود. یا سگی را نشان میدهد که ماهیای که از لگن آب بیرون افتاده بدهان گرفته به درون آب میاندازد و او را از خفگی میرهاند. بسیاری از مردم از آنها این نتیجه را میگیرند که در حیوانات نیز دلسوزی هست و همهی کارهاشان از روی خودخواهی نیست.
باید دانست که این گونه نتیجهها را باید از آزمایشهای دقیقی گرفت و از یک ویدئو بویژه که شرایط حادثه و صحنه را نشان نمیدهد نمیتوان به یک قاعدهی عمومی رسید.
دانشمندان رفتارهای بسیاری از همدلی ، دلسوزی و از خود گذشتگی در حیواناتی که گروهی زندگی میکنند یافتهاند. حتی در شامپانزهها گاهی «پشیمانی و دلجویی» پس از دعوا دیده شده. ولی چون این رفتارها را ـ برخلاف انسانها که برای خودی و بیگانه هر دو میکنند ـ آنها تنها برای همگروه خود میکنند ، از اینرو دانشمندان آن رفتارها را به غرایزی که به پایداری و دوام گلهی آن حیوانات میانجامد نسبت میدهند.
دانشمندان همچنین در آزمایشهای دقیق خود همدلی و دلسوزی در برخی پستانداران پستتر از میمونها (مثلاً جوندگان) دیدهاند. با اینهمه میان دانشمندان بر سر اعتبار نتایج آن آزمایشها کشاکش هست. بویژه «زیستشناسان رفتاری» باور دارند حیوانات هیچ یک از حالات روانی ـ ذهنی مانند انسان را ندارند. همدلی و دلسوزی در آنها نه از روی چنین حالاتی بلکه از «پاسخ» به یک «محرک» ظاهر میشود. (مثل نیش زدن زنبور عسل وقت احساس خطر ـ که باعث مرگ او میشود ولی دیگر زنبورها را متوجه خطر کرده به حفظ کندو کمک میکند).
اینها در حالی است که همهی آدمها از یک حادثهی ناگوار مانند زلزله و زیر آوار ماندن همنوعانشان یا مثلاً آتش گرفتن قفس پرندگان و سوختن آنها رفتار یکسان (غمگینی و دلسوزی) نشان میدهند و این یک قاعدهی عمومی بحساب میآید. رویهمرفته دانشمندان به اختلاف بزرگی که میان این گونه رفتارهای انسان و آنچه از حیوانات در این باره دیده میشود اعتراف دارند.
همچنین باید توجه داشت : حیوانات عموماً برای «قلمروی» خود و نیز نگهداری از بچههاشان سرسختانه میجنگند و اینها را از روی غریزه میکنند.
حیوانات بویژه خانگیها و دستآموزها از آدمها بتقلید کارهایی یاد میگیرند. چنین حیواناتی از کمسالی تربیت شدهاند و حمله به حیوانات ضعیف را از پدر و مادر خود یاد نگرفتهاند.
.
باید دانست که این گونه نتیجهها را باید از آزمایشهای دقیقی گرفت و از یک ویدئو بویژه که شرایط حادثه و صحنه را نشان نمیدهد نمیتوان به یک قاعدهی عمومی رسید.
دانشمندان رفتارهای بسیاری از همدلی ، دلسوزی و از خود گذشتگی در حیواناتی که گروهی زندگی میکنند یافتهاند. حتی در شامپانزهها گاهی «پشیمانی و دلجویی» پس از دعوا دیده شده. ولی چون این رفتارها را ـ برخلاف انسانها که برای خودی و بیگانه هر دو میکنند ـ آنها تنها برای همگروه خود میکنند ، از اینرو دانشمندان آن رفتارها را به غرایزی که به پایداری و دوام گلهی آن حیوانات میانجامد نسبت میدهند.
دانشمندان همچنین در آزمایشهای دقیق خود همدلی و دلسوزی در برخی پستانداران پستتر از میمونها (مثلاً جوندگان) دیدهاند. با اینهمه میان دانشمندان بر سر اعتبار نتایج آن آزمایشها کشاکش هست. بویژه «زیستشناسان رفتاری» باور دارند حیوانات هیچ یک از حالات روانی ـ ذهنی مانند انسان را ندارند. همدلی و دلسوزی در آنها نه از روی چنین حالاتی بلکه از «پاسخ» به یک «محرک» ظاهر میشود. (مثل نیش زدن زنبور عسل وقت احساس خطر ـ که باعث مرگ او میشود ولی دیگر زنبورها را متوجه خطر کرده به حفظ کندو کمک میکند).
اینها در حالی است که همهی آدمها از یک حادثهی ناگوار مانند زلزله و زیر آوار ماندن همنوعانشان یا مثلاً آتش گرفتن قفس پرندگان و سوختن آنها رفتار یکسان (غمگینی و دلسوزی) نشان میدهند و این یک قاعدهی عمومی بحساب میآید. رویهمرفته دانشمندان به اختلاف بزرگی که میان این گونه رفتارهای انسان و آنچه از حیوانات در این باره دیده میشود اعتراف دارند.
همچنین باید توجه داشت : حیوانات عموماً برای «قلمروی» خود و نیز نگهداری از بچههاشان سرسختانه میجنگند و اینها را از روی غریزه میکنند.
حیوانات بویژه خانگیها و دستآموزها از آدمها بتقلید کارهایی یاد میگیرند. چنین حیواناتی از کمسالی تربیت شدهاند و حمله به حیوانات ضعیف را از پدر و مادر خود یاد نگرفتهاند.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)
🔸 ٢ـ حزب توده : (تکهی 4)
برای آنکه بدفهمی پیش نیاید باید قدری روشنتر حرف بزنم. باید دانست مسئله دو جور است : یک دفعه آنست که شما آقایان از نظر علاقهمندی به ایران میگویید بهتر است ما با این دو همسایه بیطرفی نشان دهیم و هر دو را به یک چشم ببینیم و با هر دو یک رفتار کنیم. یک دفعه هم اینست که شما در ایران بحفظ مصالح دولت شوروی میکوشید و اصرار دارید که چون انگلیسها فلان قدر نفوذ دارند باید شوروی هم دارا باشد. فلان امتیاز چون به انگلیس داده شده باید نظیر آن به روس داده شود.
باید دید کدام یکی از این دو تاست؟.. شما از کدام راه پیش میآیید؟.. اگر از راه اول پیش میآیید من با شما همعقیدهام. من هم میگویم ما باید تا بتوانیم درمیان دو همسایه تفاوت قایل نشویم و با هر دو یک رفتار کنیم. چیزی که هست این همیشه نتواند بود. چهبسا که ما یک روز خواستیم فلان امتیاز را بدولت انگلیس بدهیم و نظیرش را بدولت شوروی ندهیم ، صلاح خود در آن دانستیم. دولت شوروی نباید از ما برنجد.
و اگر از راه دوم پیش میآیید و مقصود شما آنست که در ایران بحفظ مصالح دولت شوروی بکوشید و تمایل شما بآن دولت تا باین اندازه رسیده البته جای ایراد است. یک ایرانی چرا باید در اندیشهی توده و کشور خود نباشد و غمخواری بدولت بزرگی همچون شوروی کند. من گاهی در روزنامههای شما گفتارهایی دیدهام که نپسندیدهام. روزی در روزنامهای گفتاری دیدم در آن زمینه که در یونان منافع دولت شوروی مورد رعایت نبوده و تعجب کردم. با خود گفتم : دولت شوروی برای حفظ منافع خود ، چه در یونان و چه در جاهای دیگر ، صدها مردان سیاسی دارد ، هزارها ژنرال و افسر دارد ، ملیونها آرتش دارد. یک ایرانی را چه شده که کشور بدبخت خود را فراموش کند و بچنان دولت بزرگی غمخواری نماید. یادم افتاد آن مثلی که در آذربایجان میگویند : «انگشت توانگری را چاقو برید و بیچیز پیراهن خود را پاره کرد که آن را ببندد».
گاهی دیدهام کسانی میگویند : «ما چون نمیتوانیم از نفوذ دولت انگلیس جلوگیری کنیم و خودمان آن توانایی را نداریم ناچار بدولت شوروی توسل میجوییم». من بهتر میدانم این موضوع را حلاجی کرده بدانیم تا چه اندازه راست است ، بدانیم چرا ما نمیتوانیم از نفوذ دولت انگلیس جلوگیری کنیم.
نخست میپرسم : نفوذی که دولت انگلیس در ایران اِعمال میکند چیست؟.. از چه راهست؟.. آیا دولت انگلیس با توپ و تانک ما را مجبور میکند که فلان کار را بکنیم یا نکنیم؟.. آیا مأمورین خود را به ایران میفرستد که بیایند و کارهایی که میخواهند بکنند؟..
آن نفوذ دولت انگلیس که گفته میشود بیش از این نیست که مردان سیاسی ما کسان سستنهاد و کوتاهاندیشهاند و از طرف دیگر یک راه روشنی برای سیاست این کشور در پیش روی خود ندارند ، اینست پیروی از نظریهی نمایندگان سیاسی دولت انگلیس مینمایند. من تفسیر دیگری برای «نفوذ دولت انگلیس در ایران» نمیشناسم.
اکنون اگر در ایران جمعیتی از مردان غیرتمند و نیکخواه تشکیل یابد و آنها از روی فهم و بینش و دوراندیشی راه روشنی برای سیاست این کشور پیش گیرند و جز دربند مصالح ایران نباشند و با هر دو همسایه بیطرفانه و از نظر منافع ایران رفتار کنند ـ آیا باز نفوذ دولت انگلیس مؤثر خواهد بود؟!.. آیا جلو آن نفوذ گرفته نخواهد شد؟!..
پس چطور میگویید نمیشود؟!.. شما چرا این نکردید که بجای تشکیل آن حزب متمایل بشوروی بتشکیل یک چنین جمعیت ایرانخواه بیطرف کوشید؟!.. اگر میکوشیدید چه مانعی در جلو داشتید؟!..
آنگاه شما میگویید : برای جلوگیری از نفوذ انگلیس توسل بدولت شوروی میکنیم. من میپرسم : دولت شوروی با چه وسیله از نفوذ دولت انگلیس (نفوذی که آن را تفسیر کردیم) جلو میگیرد؟!.. آیا او جلوگیری از نفوذ دولت انگلیس میکند یا خود طالب همان اندازه نفوذ میشود و گرفتاری کشور دو برابر میگردد؟!.. بگفتهی عوام شما رفتید آب بیاورید کوزه را هم شکستید و تهیدست بازگشتید.
بحرفهای شما ایراد بسیار است. عنوان بدست مدعیان خود دادهاید که شما را بیگانهپرست خوانند. شما چرا نیندیشیدید که دولتهای انگلیس و شوروی با آن همچشمی سخت که درمیان خود دارند ، هنگامی که در این کشور هر دو دارای نفوذ باشند همیشه در برخورد و تصادم خواهند بود و ما هر روز با ماجرای تازهای روبرو بوده روز آسایش نخواهیم دید؟!..
چرا نیندیشیدید که با جاری بودن نفوذ هر دو دولت در این کشور ، آخرین نتیجه ، یا تقسیم این کشور بمناطق نفوذ (از روی نقشهی پیمان ١٩٠٧) خواهد بود و یا پیش آمدن جنگ و خونریزی که هر دو باین کشور مایهی بدبختی و نابودیست.
👇
🔸 ٢ـ حزب توده : (تکهی 4)
برای آنکه بدفهمی پیش نیاید باید قدری روشنتر حرف بزنم. باید دانست مسئله دو جور است : یک دفعه آنست که شما آقایان از نظر علاقهمندی به ایران میگویید بهتر است ما با این دو همسایه بیطرفی نشان دهیم و هر دو را به یک چشم ببینیم و با هر دو یک رفتار کنیم. یک دفعه هم اینست که شما در ایران بحفظ مصالح دولت شوروی میکوشید و اصرار دارید که چون انگلیسها فلان قدر نفوذ دارند باید شوروی هم دارا باشد. فلان امتیاز چون به انگلیس داده شده باید نظیر آن به روس داده شود.
باید دید کدام یکی از این دو تاست؟.. شما از کدام راه پیش میآیید؟.. اگر از راه اول پیش میآیید من با شما همعقیدهام. من هم میگویم ما باید تا بتوانیم درمیان دو همسایه تفاوت قایل نشویم و با هر دو یک رفتار کنیم. چیزی که هست این همیشه نتواند بود. چهبسا که ما یک روز خواستیم فلان امتیاز را بدولت انگلیس بدهیم و نظیرش را بدولت شوروی ندهیم ، صلاح خود در آن دانستیم. دولت شوروی نباید از ما برنجد.
و اگر از راه دوم پیش میآیید و مقصود شما آنست که در ایران بحفظ مصالح دولت شوروی بکوشید و تمایل شما بآن دولت تا باین اندازه رسیده البته جای ایراد است. یک ایرانی چرا باید در اندیشهی توده و کشور خود نباشد و غمخواری بدولت بزرگی همچون شوروی کند. من گاهی در روزنامههای شما گفتارهایی دیدهام که نپسندیدهام. روزی در روزنامهای گفتاری دیدم در آن زمینه که در یونان منافع دولت شوروی مورد رعایت نبوده و تعجب کردم. با خود گفتم : دولت شوروی برای حفظ منافع خود ، چه در یونان و چه در جاهای دیگر ، صدها مردان سیاسی دارد ، هزارها ژنرال و افسر دارد ، ملیونها آرتش دارد. یک ایرانی را چه شده که کشور بدبخت خود را فراموش کند و بچنان دولت بزرگی غمخواری نماید. یادم افتاد آن مثلی که در آذربایجان میگویند : «انگشت توانگری را چاقو برید و بیچیز پیراهن خود را پاره کرد که آن را ببندد».
گاهی دیدهام کسانی میگویند : «ما چون نمیتوانیم از نفوذ دولت انگلیس جلوگیری کنیم و خودمان آن توانایی را نداریم ناچار بدولت شوروی توسل میجوییم». من بهتر میدانم این موضوع را حلاجی کرده بدانیم تا چه اندازه راست است ، بدانیم چرا ما نمیتوانیم از نفوذ دولت انگلیس جلوگیری کنیم.
نخست میپرسم : نفوذی که دولت انگلیس در ایران اِعمال میکند چیست؟.. از چه راهست؟.. آیا دولت انگلیس با توپ و تانک ما را مجبور میکند که فلان کار را بکنیم یا نکنیم؟.. آیا مأمورین خود را به ایران میفرستد که بیایند و کارهایی که میخواهند بکنند؟..
آن نفوذ دولت انگلیس که گفته میشود بیش از این نیست که مردان سیاسی ما کسان سستنهاد و کوتاهاندیشهاند و از طرف دیگر یک راه روشنی برای سیاست این کشور در پیش روی خود ندارند ، اینست پیروی از نظریهی نمایندگان سیاسی دولت انگلیس مینمایند. من تفسیر دیگری برای «نفوذ دولت انگلیس در ایران» نمیشناسم.
اکنون اگر در ایران جمعیتی از مردان غیرتمند و نیکخواه تشکیل یابد و آنها از روی فهم و بینش و دوراندیشی راه روشنی برای سیاست این کشور پیش گیرند و جز دربند مصالح ایران نباشند و با هر دو همسایه بیطرفانه و از نظر منافع ایران رفتار کنند ـ آیا باز نفوذ دولت انگلیس مؤثر خواهد بود؟!.. آیا جلو آن نفوذ گرفته نخواهد شد؟!..
پس چطور میگویید نمیشود؟!.. شما چرا این نکردید که بجای تشکیل آن حزب متمایل بشوروی بتشکیل یک چنین جمعیت ایرانخواه بیطرف کوشید؟!.. اگر میکوشیدید چه مانعی در جلو داشتید؟!..
آنگاه شما میگویید : برای جلوگیری از نفوذ انگلیس توسل بدولت شوروی میکنیم. من میپرسم : دولت شوروی با چه وسیله از نفوذ دولت انگلیس (نفوذی که آن را تفسیر کردیم) جلو میگیرد؟!.. آیا او جلوگیری از نفوذ دولت انگلیس میکند یا خود طالب همان اندازه نفوذ میشود و گرفتاری کشور دو برابر میگردد؟!.. بگفتهی عوام شما رفتید آب بیاورید کوزه را هم شکستید و تهیدست بازگشتید.
بحرفهای شما ایراد بسیار است. عنوان بدست مدعیان خود دادهاید که شما را بیگانهپرست خوانند. شما چرا نیندیشیدید که دولتهای انگلیس و شوروی با آن همچشمی سخت که درمیان خود دارند ، هنگامی که در این کشور هر دو دارای نفوذ باشند همیشه در برخورد و تصادم خواهند بود و ما هر روز با ماجرای تازهای روبرو بوده روز آسایش نخواهیم دید؟!..
چرا نیندیشیدید که با جاری بودن نفوذ هر دو دولت در این کشور ، آخرین نتیجه ، یا تقسیم این کشور بمناطق نفوذ (از روی نقشهی پیمان ١٩٠٧) خواهد بود و یا پیش آمدن جنگ و خونریزی که هر دو باین کشور مایهی بدبختی و نابودیست.
👇
من نمیخواهم بیش از این بشما ایراد گیرم. من شما را بدخواه ایران نمیدانم و ناچارم بگویم اشتباه کردهاید. ناچارم بگویم دوراندیشی ننمودهاید.
شما اگر بدولت شوروی تمایل دارید داشته باشید ، تودهی شوروی با آن فداکاری در راه آزادی جایش در همهی دلهای آزادیخواه باز است ، ولی شما میبایست مصالح کشور خود و حفظ آسایش این مردم را باحساسات خود مقدم دارید.
.
شما اگر بدولت شوروی تمایل دارید داشته باشید ، تودهی شوروی با آن فداکاری در راه آزادی جایش در همهی دلهای آزادیخواه باز است ، ولی شما میبایست مصالح کشور خود و حفظ آسایش این مردم را باحساسات خود مقدم دارید.
.
✴️ حقایق زندگی (تکهی بیست و هشتم)
🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟.. (بخش 1 از 2)
یكی از خوانندگان نامهای نوشته میگوید : «شما مینویسید ایرانیان چون عقیده به جبریگری دارند تنبلند و بكار زندگانی نمیپردازند. در حالی كه ما میبینیم ایرانیان بكسب و جمع مال بیش از دیگران علاقه دارند ...». میگویم
🔸بدآموزیها اثرش در چیزهایی پدیدار گردد كه با میل و هوس آدمی موافق نباشد.
برای روشنی سخن مثلی یاد میكنم :
درمیان ایرانیان یك خرافهای هست كه از پشت سر مسافر نامهای نباید نوشت. بسیاری از ایشان باین پندار پابستگی دارند ، كه اگر كسی بسفر رفت تا ازو نامهای نرسد اینها باو نامه ننویسند. ولی چنین فرض كنید كه كسی از یك مسافری طلبكار باشد ، آیا باز پابستگی باین پندار نموده و نامه نخواهد نوشت و طلب خود را نخواهد خواست؟!.. بیگمان خواهد نوشت و طلبكاری خواهد كرد و اساساً در چنان هنگامی هیچ این خرافه بیادش نخواهد افتاد.
این یك مثل كوچكیست و در همه جا چنینست. در جاهایی پابستگی به بدآموزیها نشان میدهند كه با میل و دلخواهشان سازگار نباشد.
🔸اینكه میگوییم ایرانیان عقیده بجبریگری دارند و تنبلی و بیپروایی نشان میدهند در پول اندوزی و سودجویی برای خودشان نیست. در آن مرحله هرگز جبریگری یا بهانهی دیگری بیادشان نمیافتد بلكه در آن مرحله اگر شما ایرادی بگیرید عقیده بضد جبریگری آشكار گردانیده «لیس للانسان الا ماسعی» خواهند خواند. این در كوشش بسود توده و نگهداری كشور و در این مرحلههاست كه چون موافق میل و دلخواهشان نیست جبریگری یا مانند آن را بهانه میآورند.
بهنگامی كه میگوییم : باید دست بهم داد و كوشید و جانفشانی نمود تا این كشور را نگه داشت در آنجاست كه بهانه میآورند و یكی میگوید : «وقتش نیست ، باید وقتش برسد» ، دیگری میگوید : «كوشش ما چه نتیجه دارد؟!. باید خدا كارها را درست كند» ، سومی میگوید : «این مردم نیك نخواهند شد و كوشش ما بیهوده است» ، با این عذرها خود را آسوده گردانیده بكنار میكشند.
بهمین دلیلست كه
🔸بیسوادان در ایران رویهمرفته بهتر از باسوادان و درسخواندگان میباشند و در هر پیشامدی آنان بهتر از اینان آزمایش میدهند.
مثلاً در شهریورماه گذشته [1] افراد سپاهیان كه بیشترشان بیسواد و روستایی هستند همه غیرتمندی نشان داده و آنچه شایستهی سربازی بود انجام دادند و در نتیجهی آن بسیاری از ایشان كشته شدند. در تبریز شش یا هفت تن از سربازان را میگویند كه در دژبانی چند ساعت جلو دشمن را گرفته و راه ندادند و آخر هم تا تانك نیاوردهاند بآنان دست یافتن نتوانستهاند. این یك نمونه از دلیریها و جانبازیهای تابینهاست [2]. ولی افسران كه همه درسخوانده میباشند جز چند تنی غیرتمندی و دلیری نشان ندادند و بیشترشان روسیاه از آب درآمدند.
پیش از آن در داستان مشروطه این آزمایش بمیان آمد.
🔸در آن شورش و جنبش كه چند سال ایران در تلاطم و تكان بود همچنان طبقهی درسخوانده (یا بهتر گویم ادبا و فضلا و دانشمندان) بیشترشان دورویی نمودند و بد از آزمایش درآمدند.
یك دسته از ایشان این شیوهشان بود كه چون روزهای خوشی بود خود را بمیان میانداختند و بدیگران فرصت نمیدادند و حماسهخوانیها میكردند ولی چون روز سختی فرامیرسید خود را كنار میگرفتند. بلكه با درباریان یا با دشمنان مشروطه میساختند. ولی
🔸از آنسوی تودهی انبوه كه بیشترشان بیسواد یا كمسواد بودند و بهرحال سروكاری با این كتابهای پراكنده نداشتند ، آزمایش بسیار خوبی دادند و همیشه در سختیها ایستادگی نموده و راستی آنست كه مشروطه را آنان پیش بردند.
اینست از آن دسته یك تن بنام نگردیده و یك كار بزرگی انجام نداده. ولی از این دسته صد تن بیشتر بنام شدند و كارهای بزرگی را انجام دادند.
[1] : خواست شهریور 1320 است که لشگرهای روس و انگلیس به ایران درآمدند و جنگهای پراکندهای میان ایشان و آرتش ما درگرفت.
[2] : تابین = سرباز ساده
🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟.. (بخش 1 از 2)
یكی از خوانندگان نامهای نوشته میگوید : «شما مینویسید ایرانیان چون عقیده به جبریگری دارند تنبلند و بكار زندگانی نمیپردازند. در حالی كه ما میبینیم ایرانیان بكسب و جمع مال بیش از دیگران علاقه دارند ...». میگویم
🔸بدآموزیها اثرش در چیزهایی پدیدار گردد كه با میل و هوس آدمی موافق نباشد.
برای روشنی سخن مثلی یاد میكنم :
درمیان ایرانیان یك خرافهای هست كه از پشت سر مسافر نامهای نباید نوشت. بسیاری از ایشان باین پندار پابستگی دارند ، كه اگر كسی بسفر رفت تا ازو نامهای نرسد اینها باو نامه ننویسند. ولی چنین فرض كنید كه كسی از یك مسافری طلبكار باشد ، آیا باز پابستگی باین پندار نموده و نامه نخواهد نوشت و طلب خود را نخواهد خواست؟!.. بیگمان خواهد نوشت و طلبكاری خواهد كرد و اساساً در چنان هنگامی هیچ این خرافه بیادش نخواهد افتاد.
این یك مثل كوچكیست و در همه جا چنینست. در جاهایی پابستگی به بدآموزیها نشان میدهند كه با میل و دلخواهشان سازگار نباشد.
🔸اینكه میگوییم ایرانیان عقیده بجبریگری دارند و تنبلی و بیپروایی نشان میدهند در پول اندوزی و سودجویی برای خودشان نیست. در آن مرحله هرگز جبریگری یا بهانهی دیگری بیادشان نمیافتد بلكه در آن مرحله اگر شما ایرادی بگیرید عقیده بضد جبریگری آشكار گردانیده «لیس للانسان الا ماسعی» خواهند خواند. این در كوشش بسود توده و نگهداری كشور و در این مرحلههاست كه چون موافق میل و دلخواهشان نیست جبریگری یا مانند آن را بهانه میآورند.
بهنگامی كه میگوییم : باید دست بهم داد و كوشید و جانفشانی نمود تا این كشور را نگه داشت در آنجاست كه بهانه میآورند و یكی میگوید : «وقتش نیست ، باید وقتش برسد» ، دیگری میگوید : «كوشش ما چه نتیجه دارد؟!. باید خدا كارها را درست كند» ، سومی میگوید : «این مردم نیك نخواهند شد و كوشش ما بیهوده است» ، با این عذرها خود را آسوده گردانیده بكنار میكشند.
بهمین دلیلست كه
🔸بیسوادان در ایران رویهمرفته بهتر از باسوادان و درسخواندگان میباشند و در هر پیشامدی آنان بهتر از اینان آزمایش میدهند.
مثلاً در شهریورماه گذشته [1] افراد سپاهیان كه بیشترشان بیسواد و روستایی هستند همه غیرتمندی نشان داده و آنچه شایستهی سربازی بود انجام دادند و در نتیجهی آن بسیاری از ایشان كشته شدند. در تبریز شش یا هفت تن از سربازان را میگویند كه در دژبانی چند ساعت جلو دشمن را گرفته و راه ندادند و آخر هم تا تانك نیاوردهاند بآنان دست یافتن نتوانستهاند. این یك نمونه از دلیریها و جانبازیهای تابینهاست [2]. ولی افسران كه همه درسخوانده میباشند جز چند تنی غیرتمندی و دلیری نشان ندادند و بیشترشان روسیاه از آب درآمدند.
پیش از آن در داستان مشروطه این آزمایش بمیان آمد.
🔸در آن شورش و جنبش كه چند سال ایران در تلاطم و تكان بود همچنان طبقهی درسخوانده (یا بهتر گویم ادبا و فضلا و دانشمندان) بیشترشان دورویی نمودند و بد از آزمایش درآمدند.
یك دسته از ایشان این شیوهشان بود كه چون روزهای خوشی بود خود را بمیان میانداختند و بدیگران فرصت نمیدادند و حماسهخوانیها میكردند ولی چون روز سختی فرامیرسید خود را كنار میگرفتند. بلكه با درباریان یا با دشمنان مشروطه میساختند. ولی
🔸از آنسوی تودهی انبوه كه بیشترشان بیسواد یا كمسواد بودند و بهرحال سروكاری با این كتابهای پراكنده نداشتند ، آزمایش بسیار خوبی دادند و همیشه در سختیها ایستادگی نموده و راستی آنست كه مشروطه را آنان پیش بردند.
اینست از آن دسته یك تن بنام نگردیده و یك كار بزرگی انجام نداده. ولی از این دسته صد تن بیشتر بنام شدند و كارهای بزرگی را انجام دادند.
[1] : خواست شهریور 1320 است که لشگرهای روس و انگلیس به ایران درآمدند و جنگهای پراکندهای میان ایشان و آرتش ما درگرفت.
[2] : تابین = سرباز ساده
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 7
(بهر 1 از 1)
🔸دروغ است آنچه میگویند : انسان اصلاح نمیشود.🔸
انسان از گوهر جان ؛ هوس ، حرص و طمع ، حسد ، خشم ، کینه ، خودنمایی ، برتریفروشی ، چاپلوسی ، ظلم کردن و دیگر اخلاق ناپسند را دارد. و از گوهر روان ؛ فهم ، اندیشه ، خرد (عقل) ، شرم ، شرف و چیزهای بسیار پسندیدهای مانند اینها را دارد.
در ضمن این دو گوهر چون ضد یکدیگرند همیشه باهم در کشمکش و کشاکشند ، و هر وقت یکی از آنها قوی شود دیگری از نیرو میافتد. از اینرو هر کسی باید بتقویت روان و خِرد (عقل) خود کوشش بکند ، و این بیش از همه با دانستن حقایق زندگی ممکن است. آن تربیتی که به هر کسی واجبست اینست.
دروغ است آنچه میگویند : انسان تربیت و اصلاح نمیشود.
🔸🔸🔸
انسان از گوهر جان ؛ هوس ، حرص و طمع ، حسد ، خشم ، کینه ، خودنمایی ، برتریفروشی ، چاپلوسی ، ظلم کردن ، دورویی ، دروغگویی ، خیالبافی و دیگر اخلاق ناپسند را دارد. اخلاقی که بیشترش ، کمابیش در حیوانات نیز دیده میشود. اینها علاوه بر خودخواهی است که سرچشمهی (موجد) کارهای او میباشد. از گوهر روان نیز فهم ، اندیشه ، خرد ، شرم ، شرف و خصلتهای پسندیدهی بسیاری از این قبیل را دارد. خصلتهایی که ویژهی خود او است. گذشته از غمخواری و نیکخواهی با دیگران ، و حقیقتپرستی و آبادیدوستی و انصاف که سرچشمهی کارهای او میباشد. با بودن این دو گوهر در وجود انسان است که بدیها و نیکیها توأم و همنشین میباشد.
گذشته از اینها ، این دو گوهر در انسان چون مخالف و ضد یکدیگرند همیشه با هم در کشاکش میباشند ، طوری که همینکه یکی از آنها قوی شد آن دیگری ضعیف میشود. مانند دو کفهی ترازو که چون یکی بالا رفت آن دیگری پایین میآید.
کسی که روانش نیرومند و خردش توانا است ، بناچار روان به جان فرمانروایی میکند و آن را مطیع میگرداند ، و از هوسها و از خصلتهای ناپسند جلوگیری میکند ، و آن شخص را به پیروی از حقایق و دلسوزی و نیکوکاری با مردم وامیدارد. ولی کسی که روانش ناتوان است ، بناچار جان غلبه کند و خصلتهای پست نیرو میگیرد ، و در نتیجه از حقایق فراری و از نیکیها بسیار دور خواهد بود.
این است راز نیکی یا بدی آدمها. به این علت است که هر کسی باید به تقویت روان و به نیرومندی عقل خود بکوشد ، و این بیش از همه با دانستن حقایق زندگی ممکن است.
این خود مبحثی است که یک نفر چگونه نیکوکار و پسندیدهاخلاق میشود؟ دیگران ندانستهاند. ولی ما نیک میدانیم که جز در سایهی تقویت روان و نیرومندی خرد نشدنی است. و نیرومندی روان و خرد نیز بیش از همه با دانستن حقایق زندگی است. از اینرو هر کسی از زن و مرد ، و پیر و جوان ، باید بحقایق زندگی بپردازد و معنی حقیقی آدمیگری (انسانیت) را بشناسد. آن فرهنگی (تربیت) که به هر کسی واجب است اینست. آنچه که هر کسی باید یاد بگیرد حقایق است.
در فلسفهی مادّی چون از گوهر روان در انسان ناآگاه بودهاند او را از هر جهت با حیوانات یکی شمردهاند و از اینرو انسان را اصلاحپذیر هم نشناختهاند. زیرا جانوران اصلاحشدنی نیستند. زیرا خاصیت هیچ چیزی ممکن نیست تغییر کند. بارها دیده شده که از انسان و از خصوصیات او گفتگو کرده و شاهد را از جانوران و خصوصیات آنها آوردهاند. مثلاً گفتهاند : جنگ در ذات آدمیان گذارده شده و از آن جلوگیری نمیتوان کرد و از خروس و قوچ و از جنگجویی آنها شاهد آوردهاند.
ما میگوییم : این اشتباه دیگری از آن فلسفه است. زیرا چنانکه گفتهایم : انسان را بپای حیوانات نمیتوان برد. انسان غیر از حیوانات است. ما هم خصوصیات انسان را تغییر نمیدهیم. انسان نیکی و بدی هر دو را در سرشت خود دارد.
در این باره اگر دقت کنیم باید بگوییم آدمها به سه گروهند : گروهی آنها که روانشان بسیار ناتوان است و کمتر قابل اصلاح هستند. و گروهی آنها که روانهاشان بسیار توانا است و خودشان آدمهای نیکی میباشند. این دو گروه تعدادشان کم است. گروه سوم که اکثریت مردمان میباشند کسانی هستند که برای نیک بودن و بد بودن هر دو آمادهاند. به این ترتیب که اگر بحال خود باشند و از حقایق بیاطلاع بمانند بناچار گوهر جانیشان غالب شده با اخلاق ناپسند زندگی خواهند کرد ، و از زندگانی بجز مرتبهی پست آن نصیب نخواهند برد ، و اگر راهنما و آموزگاری پیدا کرده حقایق زندگی را بشناسند مسلماً نیکوکار و پسندیدهاخلاق خواهند شد ، و در زندگی به یک مرتبهی بلندی خواهند رسید.
خلاصه آنکه : انسان نیکی را از سرشت خود دارد و تنها لازمست که تکان خورَد و پرورشی یابد ، و این دروغ است که میگویند : آدم اصلاحپذیر نیست.
.
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 7
(بهر 1 از 1)
🔸دروغ است آنچه میگویند : انسان اصلاح نمیشود.🔸
انسان از گوهر جان ؛ هوس ، حرص و طمع ، حسد ، خشم ، کینه ، خودنمایی ، برتریفروشی ، چاپلوسی ، ظلم کردن و دیگر اخلاق ناپسند را دارد. و از گوهر روان ؛ فهم ، اندیشه ، خرد (عقل) ، شرم ، شرف و چیزهای بسیار پسندیدهای مانند اینها را دارد.
در ضمن این دو گوهر چون ضد یکدیگرند همیشه باهم در کشمکش و کشاکشند ، و هر وقت یکی از آنها قوی شود دیگری از نیرو میافتد. از اینرو هر کسی باید بتقویت روان و خِرد (عقل) خود کوشش بکند ، و این بیش از همه با دانستن حقایق زندگی ممکن است. آن تربیتی که به هر کسی واجبست اینست.
دروغ است آنچه میگویند : انسان تربیت و اصلاح نمیشود.
🔸🔸🔸
انسان از گوهر جان ؛ هوس ، حرص و طمع ، حسد ، خشم ، کینه ، خودنمایی ، برتریفروشی ، چاپلوسی ، ظلم کردن ، دورویی ، دروغگویی ، خیالبافی و دیگر اخلاق ناپسند را دارد. اخلاقی که بیشترش ، کمابیش در حیوانات نیز دیده میشود. اینها علاوه بر خودخواهی است که سرچشمهی (موجد) کارهای او میباشد. از گوهر روان نیز فهم ، اندیشه ، خرد ، شرم ، شرف و خصلتهای پسندیدهی بسیاری از این قبیل را دارد. خصلتهایی که ویژهی خود او است. گذشته از غمخواری و نیکخواهی با دیگران ، و حقیقتپرستی و آبادیدوستی و انصاف که سرچشمهی کارهای او میباشد. با بودن این دو گوهر در وجود انسان است که بدیها و نیکیها توأم و همنشین میباشد.
گذشته از اینها ، این دو گوهر در انسان چون مخالف و ضد یکدیگرند همیشه با هم در کشاکش میباشند ، طوری که همینکه یکی از آنها قوی شد آن دیگری ضعیف میشود. مانند دو کفهی ترازو که چون یکی بالا رفت آن دیگری پایین میآید.
کسی که روانش نیرومند و خردش توانا است ، بناچار روان به جان فرمانروایی میکند و آن را مطیع میگرداند ، و از هوسها و از خصلتهای ناپسند جلوگیری میکند ، و آن شخص را به پیروی از حقایق و دلسوزی و نیکوکاری با مردم وامیدارد. ولی کسی که روانش ناتوان است ، بناچار جان غلبه کند و خصلتهای پست نیرو میگیرد ، و در نتیجه از حقایق فراری و از نیکیها بسیار دور خواهد بود.
این است راز نیکی یا بدی آدمها. به این علت است که هر کسی باید به تقویت روان و به نیرومندی عقل خود بکوشد ، و این بیش از همه با دانستن حقایق زندگی ممکن است.
این خود مبحثی است که یک نفر چگونه نیکوکار و پسندیدهاخلاق میشود؟ دیگران ندانستهاند. ولی ما نیک میدانیم که جز در سایهی تقویت روان و نیرومندی خرد نشدنی است. و نیرومندی روان و خرد نیز بیش از همه با دانستن حقایق زندگی است. از اینرو هر کسی از زن و مرد ، و پیر و جوان ، باید بحقایق زندگی بپردازد و معنی حقیقی آدمیگری (انسانیت) را بشناسد. آن فرهنگی (تربیت) که به هر کسی واجب است اینست. آنچه که هر کسی باید یاد بگیرد حقایق است.
در فلسفهی مادّی چون از گوهر روان در انسان ناآگاه بودهاند او را از هر جهت با حیوانات یکی شمردهاند و از اینرو انسان را اصلاحپذیر هم نشناختهاند. زیرا جانوران اصلاحشدنی نیستند. زیرا خاصیت هیچ چیزی ممکن نیست تغییر کند. بارها دیده شده که از انسان و از خصوصیات او گفتگو کرده و شاهد را از جانوران و خصوصیات آنها آوردهاند. مثلاً گفتهاند : جنگ در ذات آدمیان گذارده شده و از آن جلوگیری نمیتوان کرد و از خروس و قوچ و از جنگجویی آنها شاهد آوردهاند.
ما میگوییم : این اشتباه دیگری از آن فلسفه است. زیرا چنانکه گفتهایم : انسان را بپای حیوانات نمیتوان برد. انسان غیر از حیوانات است. ما هم خصوصیات انسان را تغییر نمیدهیم. انسان نیکی و بدی هر دو را در سرشت خود دارد.
در این باره اگر دقت کنیم باید بگوییم آدمها به سه گروهند : گروهی آنها که روانشان بسیار ناتوان است و کمتر قابل اصلاح هستند. و گروهی آنها که روانهاشان بسیار توانا است و خودشان آدمهای نیکی میباشند. این دو گروه تعدادشان کم است. گروه سوم که اکثریت مردمان میباشند کسانی هستند که برای نیک بودن و بد بودن هر دو آمادهاند. به این ترتیب که اگر بحال خود باشند و از حقایق بیاطلاع بمانند بناچار گوهر جانیشان غالب شده با اخلاق ناپسند زندگی خواهند کرد ، و از زندگانی بجز مرتبهی پست آن نصیب نخواهند برد ، و اگر راهنما و آموزگاری پیدا کرده حقایق زندگی را بشناسند مسلماً نیکوکار و پسندیدهاخلاق خواهند شد ، و در زندگی به یک مرتبهی بلندی خواهند رسید.
خلاصه آنکه : انسان نیکی را از سرشت خود دارد و تنها لازمست که تکان خورَد و پرورشی یابد ، و این دروغ است که میگویند : آدم اصلاحپذیر نیست.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)
🔸 ٢ـ حزب توده : (تکهی 5)
٣) در ایران یک رشته اندیشههای اشتباهی بوده که در رفتار حزب توده مؤثر افتاده است. اولاً در ایران چنین عقیدهای هست که ایرانیان قادر باداره کردن خود نیستند. منشاء این عقیده همانا شکستهاییست که از چهل سال باین طرف در میدانهای تلاش بهرهی ایرانیان گردیده.
در این کشور غیرتمندان پیش افتادند و انقلاب پدید آوردند و مشروطه را روان گردانیدند و آخرش جز رسوایی نبود. در جنگ جهانگیر گذشته آزادیخواهان بمهاجرت پرداختند و پایانش جز سرافکندگی نبود. وزارتخانهها و ادارهها بشکل اروپایی برپا کردیم و حالش همانست که همه میدانیم. بروزنامهنویسی پرداختیم و این نتیجهی ننگآلود بدست آمد... از هیچ کاری نتیجهای که میخواستیم برنداشتیم.
این نافیروزیهای پیاپی عنوان گردیده که دستهی بزرگی در ایران ورد زبان ساختهاند «نمیشود ، ایرانی نمیشود!» و با این بهانه خودشان را آسوده گردانیدهاند و با بیحسی و بیپروایی روزگار میگذرانند. اما جوانان حساس و غیرتمند که نمیتوانند بیپروایی نمایند و روزگار بگذرانند ، خود را ناچار میبینند که به یک دولتی استناد کنند و چارهی دردهای ایران را ازو بخواهند.
ثانیاً دربارهی نفوذ انگلیسها و دخالت آنها در کارهای ایران مبالغههایی هست و گزافهگوییهایی رواج پیدا کرده. در این کشور علتهایی هست که باعث بدبختی توده گردیده ، ولی مردم آنها را در نظر نمیگیرند و هرچه میشود میگویند : «انگلیسها کردند» ، «انگلیسها نمیگزارند». بدبختی خود را از ناحیهی انگلیسها میدانند.
این کار رازی هم از نظر روانشناسی دارد. آدمی بیش از همه اسیر طبیعت خود میباشد. یکی از سختترین کارهاست که آدمی نواقص خود را بگردن گیرد و اگر تقصیری ازو سر زده زبان باعتراف گشاید. آدمی همیشه مایل است گناه را بگردن دیگران بیندازد ، برای نافیروزیهای خود عللی از خارج نشان دهد.
افسانهی بخت و سرنوشت از اینجا پیدا شده. کسی که از کوششهای خود نتیجه برنمیدارد نمیتواند بگردن گیرد که خودش کوتاهی نموده و میگوید : بخت یاری نکرد ، یا میگوید : سرنوشتم این بود.
ما دیدهایم دو نفر که باهم گلاویز میشوند و بسر و روی یکدیگر میزنند همانکه خشمشان فرونشست و پشیمان گردیدند ، مینشینند و میگویند : «بشیطان لعنت ، دیدی چه کار کرد!». گناه خود را بگردن شیطان میاندازند.
اینها نتیجهی حس خودخواهیست که همهمان گرفتارش میباشیم. دربارهی کارهای کشور نیز به ایرانیان خوش میافتد که بآلودگیهای تودهی خود گردن نگزارند و هر کسی خود را آراسته و پیراسته شمارند و همهی گناهها را بگردن انگلیسها بیندازند.
این خود موضوعیست که این توده بیمار است ، بسیار هم بیمار است. من اگر بخواهم بیماریهای این توده را شرح دهم از موضوع پرت خواهم افتاد. ولی دیگران این را نمیپذیرند. توده را سالم تصور کرده علت نافیروزیهای خود را انگلیس میدانند.
.
🔸 ٢ـ حزب توده : (تکهی 5)
٣) در ایران یک رشته اندیشههای اشتباهی بوده که در رفتار حزب توده مؤثر افتاده است. اولاً در ایران چنین عقیدهای هست که ایرانیان قادر باداره کردن خود نیستند. منشاء این عقیده همانا شکستهاییست که از چهل سال باین طرف در میدانهای تلاش بهرهی ایرانیان گردیده.
در این کشور غیرتمندان پیش افتادند و انقلاب پدید آوردند و مشروطه را روان گردانیدند و آخرش جز رسوایی نبود. در جنگ جهانگیر گذشته آزادیخواهان بمهاجرت پرداختند و پایانش جز سرافکندگی نبود. وزارتخانهها و ادارهها بشکل اروپایی برپا کردیم و حالش همانست که همه میدانیم. بروزنامهنویسی پرداختیم و این نتیجهی ننگآلود بدست آمد... از هیچ کاری نتیجهای که میخواستیم برنداشتیم.
این نافیروزیهای پیاپی عنوان گردیده که دستهی بزرگی در ایران ورد زبان ساختهاند «نمیشود ، ایرانی نمیشود!» و با این بهانه خودشان را آسوده گردانیدهاند و با بیحسی و بیپروایی روزگار میگذرانند. اما جوانان حساس و غیرتمند که نمیتوانند بیپروایی نمایند و روزگار بگذرانند ، خود را ناچار میبینند که به یک دولتی استناد کنند و چارهی دردهای ایران را ازو بخواهند.
ثانیاً دربارهی نفوذ انگلیسها و دخالت آنها در کارهای ایران مبالغههایی هست و گزافهگوییهایی رواج پیدا کرده. در این کشور علتهایی هست که باعث بدبختی توده گردیده ، ولی مردم آنها را در نظر نمیگیرند و هرچه میشود میگویند : «انگلیسها کردند» ، «انگلیسها نمیگزارند». بدبختی خود را از ناحیهی انگلیسها میدانند.
این کار رازی هم از نظر روانشناسی دارد. آدمی بیش از همه اسیر طبیعت خود میباشد. یکی از سختترین کارهاست که آدمی نواقص خود را بگردن گیرد و اگر تقصیری ازو سر زده زبان باعتراف گشاید. آدمی همیشه مایل است گناه را بگردن دیگران بیندازد ، برای نافیروزیهای خود عللی از خارج نشان دهد.
افسانهی بخت و سرنوشت از اینجا پیدا شده. کسی که از کوششهای خود نتیجه برنمیدارد نمیتواند بگردن گیرد که خودش کوتاهی نموده و میگوید : بخت یاری نکرد ، یا میگوید : سرنوشتم این بود.
ما دیدهایم دو نفر که باهم گلاویز میشوند و بسر و روی یکدیگر میزنند همانکه خشمشان فرونشست و پشیمان گردیدند ، مینشینند و میگویند : «بشیطان لعنت ، دیدی چه کار کرد!». گناه خود را بگردن شیطان میاندازند.
اینها نتیجهی حس خودخواهیست که همهمان گرفتارش میباشیم. دربارهی کارهای کشور نیز به ایرانیان خوش میافتد که بآلودگیهای تودهی خود گردن نگزارند و هر کسی خود را آراسته و پیراسته شمارند و همهی گناهها را بگردن انگلیسها بیندازند.
این خود موضوعیست که این توده بیمار است ، بسیار هم بیمار است. من اگر بخواهم بیماریهای این توده را شرح دهم از موضوع پرت خواهم افتاد. ولی دیگران این را نمیپذیرند. توده را سالم تصور کرده علت نافیروزیهای خود را انگلیس میدانند.
.
✴️ حقایق زندگی (تکهی بیست و نهم)
🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟..(بخش 2 از 2)
شاید كسانی آقایان بهبهانی و طباطبایی و آخوندخراسانی و ثقةالاسلام و شیخسلیم را ایراد گیرند كه از طبقهی باسوادان بودند و آزمایشهای بسیار نیكی دادند. ولی اینان اگر هم درسخوانده بودند از طبقهی آن درسخواندگان كه مقصود ماست نبودند. اینان یك درس خوانده و یک راه پیموده بودند و از كتابهای گوناگون و اندیشههای پراكنده بهرهای نداشتند.
آیا این از كجاست؟!.. برای چیست كه در ایران باسوادان چنانند و بیسوادان چنین؟.. آیا سرّ این را جز از كتابها باید جست؟.. آیا جز از آنست كه در همان كتابها سخنانی هست كه در روزهای ترس و سختی بهانه بدست كسانی میدهد كه دل بمرگ ننهاده خود را بكناری كشند.
آن تابینها كه در شهریور ماه غیرت و مردانگی از خود نشان دادند كسانیند كه با دریافتهای سادهی خدادادی بالا آمدهاند و از پدرانشان و از دیگران جز درس غیرتمندی نیاموختهاند. ولی این افسران كه گریختهاند دلهاشان پر از فلسفههای گوناگون میباشد و هر یكی صد شعر قلندرانه ازبر دارند.
آن بیسوادان كه در جنبش مشروطه پافشاریها و مردانگیها از خود نشان میدادند یك درس بیشتر یاد نگرفته بودند : «مرد از سخن خود برنمیگردد». ولی این ادبا و فضلا درسهای گوناگون دیگری آموخته بودند و برای گریختن از جلو مرگ صد بهانه در یاد داشتند : «الامور مرهونه باوقاتها» یا «عرفت الله بفسخ العزایم» یا «با هر كه خصومت نتوان كرد بساز» یا :
«باش تا دستش ببندد روزگار پس بكام دوستان چشمش درآر»
چند سال پیش روزی در مجلسی گفتگو میرفت كه چگونه در پیشامد مشروطه كسانی كه از فضلا و ادبا و بزرگان پیشگام شده بودند در بمباردمان مجلس خود را كنار كشیدند و تهران بیش از سه ساعت ایستادگی نتوانست ولی ستارخان و باقرخان و یفرمخان و یارمحمدخان و اینگونه كسان بیسواد آن پافشاریها را نشان دادند و مشروطه را پیش بردند؟!.. چون از من میپرسیدند گفتم : شما اگر در بیابانی كه میروید ناگهان گرگی یا شیری را در جلو ببینید آیا چه كار میكنید؟!.. نه آنست كه اگر راه دیگری هست بآن بازمیگردید و خود را به رنج و ترس نمیاندازید. ولی اگر راه همان یكیست و بازگشتن هم نشدنیست ترس را كنار گزارده بجلو میروید و با گرگ و یا شیر به نبرد میپردازید؟..
داستان آنان نیز چنین بود :
🔸🔸ستارخانها و یفرمخانها در زندگی یک راه بیشتر نداشتند و آن راه غیرت و مردانگی بود ولی آن ادبا و فضلا راه دیگر بسیار میشناختند. آنان گذشته از راه غیرت و مردانگی راههای خراباتیگری ، قلندری ، جبریگری ، صوفیگری نیز بروی خود باز میداشتند. این بود چون در راه غیرت و مردانگی كه پیش گرفته بودند بیم و ترسی در جلو دیدند بآسانی براههای دیگری بازگشتند.
(پرچم روزانه شمارهی 94)
🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟..(بخش 2 از 2)
شاید كسانی آقایان بهبهانی و طباطبایی و آخوندخراسانی و ثقةالاسلام و شیخسلیم را ایراد گیرند كه از طبقهی باسوادان بودند و آزمایشهای بسیار نیكی دادند. ولی اینان اگر هم درسخوانده بودند از طبقهی آن درسخواندگان كه مقصود ماست نبودند. اینان یك درس خوانده و یک راه پیموده بودند و از كتابهای گوناگون و اندیشههای پراكنده بهرهای نداشتند.
آیا این از كجاست؟!.. برای چیست كه در ایران باسوادان چنانند و بیسوادان چنین؟.. آیا سرّ این را جز از كتابها باید جست؟.. آیا جز از آنست كه در همان كتابها سخنانی هست كه در روزهای ترس و سختی بهانه بدست كسانی میدهد كه دل بمرگ ننهاده خود را بكناری كشند.
آن تابینها كه در شهریور ماه غیرت و مردانگی از خود نشان دادند كسانیند كه با دریافتهای سادهی خدادادی بالا آمدهاند و از پدرانشان و از دیگران جز درس غیرتمندی نیاموختهاند. ولی این افسران كه گریختهاند دلهاشان پر از فلسفههای گوناگون میباشد و هر یكی صد شعر قلندرانه ازبر دارند.
آن بیسوادان كه در جنبش مشروطه پافشاریها و مردانگیها از خود نشان میدادند یك درس بیشتر یاد نگرفته بودند : «مرد از سخن خود برنمیگردد». ولی این ادبا و فضلا درسهای گوناگون دیگری آموخته بودند و برای گریختن از جلو مرگ صد بهانه در یاد داشتند : «الامور مرهونه باوقاتها» یا «عرفت الله بفسخ العزایم» یا «با هر كه خصومت نتوان كرد بساز» یا :
«باش تا دستش ببندد روزگار پس بكام دوستان چشمش درآر»
چند سال پیش روزی در مجلسی گفتگو میرفت كه چگونه در پیشامد مشروطه كسانی كه از فضلا و ادبا و بزرگان پیشگام شده بودند در بمباردمان مجلس خود را كنار كشیدند و تهران بیش از سه ساعت ایستادگی نتوانست ولی ستارخان و باقرخان و یفرمخان و یارمحمدخان و اینگونه كسان بیسواد آن پافشاریها را نشان دادند و مشروطه را پیش بردند؟!.. چون از من میپرسیدند گفتم : شما اگر در بیابانی كه میروید ناگهان گرگی یا شیری را در جلو ببینید آیا چه كار میكنید؟!.. نه آنست كه اگر راه دیگری هست بآن بازمیگردید و خود را به رنج و ترس نمیاندازید. ولی اگر راه همان یكیست و بازگشتن هم نشدنیست ترس را كنار گزارده بجلو میروید و با گرگ و یا شیر به نبرد میپردازید؟..
داستان آنان نیز چنین بود :
🔸🔸ستارخانها و یفرمخانها در زندگی یک راه بیشتر نداشتند و آن راه غیرت و مردانگی بود ولی آن ادبا و فضلا راه دیگر بسیار میشناختند. آنان گذشته از راه غیرت و مردانگی راههای خراباتیگری ، قلندری ، جبریگری ، صوفیگری نیز بروی خود باز میداشتند. این بود چون در راه غیرت و مردانگی كه پیش گرفته بودند بیم و ترسی در جلو دیدند بآسانی براههای دیگری بازگشتند.
(پرچم روزانه شمارهی 94)
✴️ نسخهی تازهی کتاب «زندگانی من»
🔸تاریخ آموزنده است ، همچنان سرگذشت بزرگان.
بویژه زندگینامههای ایشان همیشه بهترین سرمشق جوانان بوده است.
🔸این آزموده شده : رفتار درست از پند آموزندهترست.
🔸از بزرگان بزرگی آموخته میگردد ، از پاکدامنان پاکی ، از مهربانان مهرورزی ، از شیردلان دلیری ، از خستگیناپذیران کوشش و پشتکار ، از دانشمندان دانشپژوهی ، از کاردانان کاردانی ...
اینست اهمیت زندگینامههای بزرگان.
🔸کتاب «زندگانی منِ» احمد کسروی یکی از ارجدارترین زندگینامههاست.
🔸چنانکه نوید داده بودیم نسخهی تازهی آن آماده گردیده و اکنون آن را ارمغان خوانندگان مینماییم.
خوشا آنکه شما نیز به دوستان و آشنایانتان ارمغان کنید.
کتاب «زندگانی من»
🔸تاریخ آموزنده است ، همچنان سرگذشت بزرگان.
بویژه زندگینامههای ایشان همیشه بهترین سرمشق جوانان بوده است.
🔸این آزموده شده : رفتار درست از پند آموزندهترست.
🔸از بزرگان بزرگی آموخته میگردد ، از پاکدامنان پاکی ، از مهربانان مهرورزی ، از شیردلان دلیری ، از خستگیناپذیران کوشش و پشتکار ، از دانشمندان دانشپژوهی ، از کاردانان کاردانی ...
اینست اهمیت زندگینامههای بزرگان.
🔸کتاب «زندگانی منِ» احمد کسروی یکی از ارجدارترین زندگینامههاست.
🔸چنانکه نوید داده بودیم نسخهی تازهی آن آماده گردیده و اکنون آن را ارمغان خوانندگان مینماییم.
خوشا آنکه شما نیز به دوستان و آشنایانتان ارمغان کنید.
کتاب «زندگانی من»
Telegram
کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
📚 زندگانی من (هر سه بخش : زندگانی من ، ده سال در عدلیه ، داستان بیرون آمدن من از عدلیه)
✍️ احمد کسروی
🔍 شرح زندگانی احمد کسروی از کودکی تا سی سالگی (بخش یکم) ، دوازده سال کار در عدلیه (بخش دوم) و داستان بیرون آمدنش از آنجا (بخش سوم).
📊 شمار…
✍️ احمد کسروی
🔍 شرح زندگانی احمد کسروی از کودکی تا سی سالگی (بخش یکم) ، دوازده سال کار در عدلیه (بخش دوم) و داستان بیرون آمدنش از آنجا (بخش سوم).
📊 شمار…
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 8
(بهر 1 از 3)
🔸مبارزه سزاوار انسان نیست.🔸
در جهان بیشتر مشقات از کشاکش و مبارزه بوجود میآید. این بلای مبارزه ، دشمن بزرگی برای انسانها است. باید کوشید و تا جایی که میشود آن را کمتر کرد.
انسانها برای چه مبارزه میکنند؟! برای چه از دست هم میکشند؟! مگر در روی زمین جا برای همگی نیست؟! مگر به همگی خوراک و پوشاک نمیرسد؟! چرا بجای آن به هم کمک نکنند؟! چرا با یکدیگر دلسوزی و خیرخواهی ننمایند؟!
آن سگها و گرگهایند که باید با مبارزه زندگی کنند. مبارزه و کشمکش سزاوار آدم نیست.
🔸🔸🔸
یکی از گرفتاریهای آدمیان کشاکش و مبارزهای است که در زندگی با هم میکنند. ملتها با هم مبارزه میکنند ، خانوادهها با هم مبارزه میکنند ، افراد با یکدیگر مبارزه میکنند. بیآنکه بفهمند و دریابند با یکدیگر در جنگند. این از یک طرف حاصل طمع و خودخواهی است که از گوهر جانی دارند ، و از طرف دیگر نتیجهی نبودن یک آیینی برای زندگی خردمندانه میباشد. اکثر مشقات زندگی از این کشاکش بوجود میآید.
برای روشنی مطلب باید دانست : آدمها در زندگی دو نوع کوشش دارند : یکی برای آماده ساختن مایحتاج زندگی (که میتوان آن را «مبارزه با طبیعت» نامید) و دیگری در برابر یکدیگر برای جلو افتادن و برتری یافتن و یا عقب نماندن و زیردست نشدن (که این را هم میتوان «مبارزهی آدمیان با یکدیگر» خواند).
این دو دسته کوشش یکی نیستند. ما بآن یکی (مبارزه با طبیعت) نیاز میداریم و از این یکی (مبارزه با همدیگر) بینیازیم. آن یکی سراسر سودمند است و هرچه بیشتر بهتر و این یکی زیانمند است و هرچه بیشتر بدتر. آن یکی باعث آبادی جهان است و این یکی باعث ویرانی آن میباشد.
در جهان بیشتر گلایهها و رنجها و دشمنیها از این مبارزهی آدمیان بپا میشود. و این جنگها و خونریزیها که پشت هم رخ میدهد از آن سرچشمه میگیرد.
علاوه بر این ، شما اگر بسنجید خواهید دید که امروز تنها نیمی از مردم در راه فراهم ساختن مایحتاج زندگی میکوشند و نیم دیگر (بلکه بیشتر) جز به کشاکش و یا بجلوگیری از «مبارزهی آدمیان» نمیپردازند.
آری فقط نیمی از آدمها هستند که به کاشتن ، درو کردن ، خرمن کوبیدن ، آرد کردن ، نان پختن ، پرورش چهارپایان ، پشم ریسیدن ، پارچه بافتن ، لباس دوختن ، خانه و ماشینآلات و لوازم زندگی ساختن ، یا با بیماریها مبارزه کردن ، خریدن ، فروختن و مانند اینها که برای آماده ساختن مایحتاج زندگی است مشغولند. بقیه یا دزد ، راهزن ، جیببر ، کلاهبردار ، فالگیر ، دعانویس ، گدا ، ملا ، روضهخوان ، شاعر ، رماننویس ، ملاّک (صاحب ده) و آن دسته از بازاریان و بازرگانان هستند که کالا را دست بدست میگردانند ، که همگی اینها با ملت در مبارزه هستند و نان از دست آنان میربایند ، و یا نظامی و پاسبان و ژاندارم و قاضی و نمایندهی پارلمان و وزیر و مانند اینها هستند که بجلوگیری از کشاکش یا همان «مبارزهی آدمیان» مشغولند. اینان نیز با آنکه بکارهاشان نیازمندیم از فعالان تهیهی مایحتاج زندگی نمیباشند.
اینها تازه جز آنست که هر کدام از کسانی که کارشان کاشتن و درو کردن و مانندهای آنست که گفتیم در برابر طبیعت میکوشند ، با یکدیگر نیز در مبارزه میباشند ، هر یکی از آنان ناچار است روزانه چند ساعتی هم در راه این کشاکش هدر کند. یک کشاورز باید از یک طرف گندم و جو و دیگر چیزها بکارد و آنها را پرورش دهد و برای فروش آماده کند ، و از طرف دیگر باید بیدار و هوشیار باشد تا زمینش را از دستش نگیرند ، آبش را به جای دیگری نبرند ، فلان کشاورز دیگر پیش نیفتد و گندم و جو خود را گرانتر از این نفروشد. همینطورند دیگر کوشندگان در برابر طبیعت. باید گفت : یک جنگی بیسر و صدا در میان مردمان استمرار دارد. جنگی که باعث سختیها و رنجهای بسیاری است. جنگی که از پا افتادگان فراوان دارد.
حالا شما فکر کنید که اگر این مبارزه از میان برود (و یا هرچه کمتر گردد) زحمات و خسارتها در جهان تا چه اندازه کم شده برخورداری مردمان از آسایش و سعادت تا چه اندازه زیادتر خواهد شد. میتوان گفت : در آن حال مردمان روزانه بیش از دو ساعت نیاز بکار و کوشش نخواهند داشت ، و از آن طرف جهان بخوبی آباد گردیده خوراک ، پوشاک ، آشامیدنی ، فرش و کفپوش ، دیگر مایحتاج و لوازم زندگی بفراوانی و خوبی در دسترس خواهد بود.
.
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 8
(بهر 1 از 3)
🔸مبارزه سزاوار انسان نیست.🔸
در جهان بیشتر مشقات از کشاکش و مبارزه بوجود میآید. این بلای مبارزه ، دشمن بزرگی برای انسانها است. باید کوشید و تا جایی که میشود آن را کمتر کرد.
انسانها برای چه مبارزه میکنند؟! برای چه از دست هم میکشند؟! مگر در روی زمین جا برای همگی نیست؟! مگر به همگی خوراک و پوشاک نمیرسد؟! چرا بجای آن به هم کمک نکنند؟! چرا با یکدیگر دلسوزی و خیرخواهی ننمایند؟!
آن سگها و گرگهایند که باید با مبارزه زندگی کنند. مبارزه و کشمکش سزاوار آدم نیست.
🔸🔸🔸
یکی از گرفتاریهای آدمیان کشاکش و مبارزهای است که در زندگی با هم میکنند. ملتها با هم مبارزه میکنند ، خانوادهها با هم مبارزه میکنند ، افراد با یکدیگر مبارزه میکنند. بیآنکه بفهمند و دریابند با یکدیگر در جنگند. این از یک طرف حاصل طمع و خودخواهی است که از گوهر جانی دارند ، و از طرف دیگر نتیجهی نبودن یک آیینی برای زندگی خردمندانه میباشد. اکثر مشقات زندگی از این کشاکش بوجود میآید.
برای روشنی مطلب باید دانست : آدمها در زندگی دو نوع کوشش دارند : یکی برای آماده ساختن مایحتاج زندگی (که میتوان آن را «مبارزه با طبیعت» نامید) و دیگری در برابر یکدیگر برای جلو افتادن و برتری یافتن و یا عقب نماندن و زیردست نشدن (که این را هم میتوان «مبارزهی آدمیان با یکدیگر» خواند).
این دو دسته کوشش یکی نیستند. ما بآن یکی (مبارزه با طبیعت) نیاز میداریم و از این یکی (مبارزه با همدیگر) بینیازیم. آن یکی سراسر سودمند است و هرچه بیشتر بهتر و این یکی زیانمند است و هرچه بیشتر بدتر. آن یکی باعث آبادی جهان است و این یکی باعث ویرانی آن میباشد.
در جهان بیشتر گلایهها و رنجها و دشمنیها از این مبارزهی آدمیان بپا میشود. و این جنگها و خونریزیها که پشت هم رخ میدهد از آن سرچشمه میگیرد.
علاوه بر این ، شما اگر بسنجید خواهید دید که امروز تنها نیمی از مردم در راه فراهم ساختن مایحتاج زندگی میکوشند و نیم دیگر (بلکه بیشتر) جز به کشاکش و یا بجلوگیری از «مبارزهی آدمیان» نمیپردازند.
آری فقط نیمی از آدمها هستند که به کاشتن ، درو کردن ، خرمن کوبیدن ، آرد کردن ، نان پختن ، پرورش چهارپایان ، پشم ریسیدن ، پارچه بافتن ، لباس دوختن ، خانه و ماشینآلات و لوازم زندگی ساختن ، یا با بیماریها مبارزه کردن ، خریدن ، فروختن و مانند اینها که برای آماده ساختن مایحتاج زندگی است مشغولند. بقیه یا دزد ، راهزن ، جیببر ، کلاهبردار ، فالگیر ، دعانویس ، گدا ، ملا ، روضهخوان ، شاعر ، رماننویس ، ملاّک (صاحب ده) و آن دسته از بازاریان و بازرگانان هستند که کالا را دست بدست میگردانند ، که همگی اینها با ملت در مبارزه هستند و نان از دست آنان میربایند ، و یا نظامی و پاسبان و ژاندارم و قاضی و نمایندهی پارلمان و وزیر و مانند اینها هستند که بجلوگیری از کشاکش یا همان «مبارزهی آدمیان» مشغولند. اینان نیز با آنکه بکارهاشان نیازمندیم از فعالان تهیهی مایحتاج زندگی نمیباشند.
اینها تازه جز آنست که هر کدام از کسانی که کارشان کاشتن و درو کردن و مانندهای آنست که گفتیم در برابر طبیعت میکوشند ، با یکدیگر نیز در مبارزه میباشند ، هر یکی از آنان ناچار است روزانه چند ساعتی هم در راه این کشاکش هدر کند. یک کشاورز باید از یک طرف گندم و جو و دیگر چیزها بکارد و آنها را پرورش دهد و برای فروش آماده کند ، و از طرف دیگر باید بیدار و هوشیار باشد تا زمینش را از دستش نگیرند ، آبش را به جای دیگری نبرند ، فلان کشاورز دیگر پیش نیفتد و گندم و جو خود را گرانتر از این نفروشد. همینطورند دیگر کوشندگان در برابر طبیعت. باید گفت : یک جنگی بیسر و صدا در میان مردمان استمرار دارد. جنگی که باعث سختیها و رنجهای بسیاری است. جنگی که از پا افتادگان فراوان دارد.
حالا شما فکر کنید که اگر این مبارزه از میان برود (و یا هرچه کمتر گردد) زحمات و خسارتها در جهان تا چه اندازه کم شده برخورداری مردمان از آسایش و سعادت تا چه اندازه زیادتر خواهد شد. میتوان گفت : در آن حال مردمان روزانه بیش از دو ساعت نیاز بکار و کوشش نخواهند داشت ، و از آن طرف جهان بخوبی آباد گردیده خوراک ، پوشاک ، آشامیدنی ، فرش و کفپوش ، دیگر مایحتاج و لوازم زندگی بفراوانی و خوبی در دسترس خواهد بود.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)
🔸 ٢ـ حزب توده : (تکهی 6)
من میخواهم این موضوع را هم حلاجی کنیم. با یک بررسی حقیقت را روشن گردانیم.
برای مثل میگویم : در این چهار سال که دورهی آزادی و دمکراسی نامیده میشود ، ایران بطور محسوس و آشکار دچار ارتجاع گردیده. باینمعنی کارهای ستوده و سودمندی که در سالهای گذشته رخ داده بود در این چند سال بازپس گردانیده شده :
ایلات که بزیر انتظام آمده بودند بحال اول بازگشتند ، رخت و کلاه یکسان بهم خورده هیکلهای سخریهآور دوباره در خیابانها نمودار شدند ، سینهزنی و قمهزنی و این قبیل اعمال وحشیانهی ماه محرم که ممنوع شده بود دوباره آزاد گردید ، زنها که از چادر بیرون آمده بودند آزادی یافتند که بآن بازگردند ، درویشها و گلِمولاها مجاز شدند که در بازارها بگدایی پردازند. از این قبیل کارها که همه میدانند و نیاز بشمردن نیست. در بعضی شهرها کار بجایی رسیده که گرمابههای نمره را بسته خزینههای عمومی سراپا کثافت را که بسته شده بود دوباره باز کردند.
اینها لطمهی بزرگی بآبرو و حیثیت ایران بود. بیگانگان چنین نتیجه گرفتند که این توده لایق آزادی نیست. اگر بحال خود باشد یک گام بسوی پیش نخواهد رفت ، بلکه بازپس خواهد گردید.
اکنون شما از هر ایرانی بپرسید میگویند : «انگلیسها کردند! انگلیسها طرفدار ارتجاعند» ولی آیا این سخن راست است؟!..
من دور نمیدانم که انگلیسها خواهان چنین چیزی باشند. دور نمیدانم که سیاستشان این را اقتضا کند. ولی آیا انگلیسها یادداشت بدولت ایران داده این کارها را از آن دولت خواستار شدند؟!.. آیا سالدات [بروسی : سرباز] گزارده دولت ایران را مجبور گردانیدند؟!.. پس چطور میگویید : انگلیسها کردند؟!..
چرا شما حقیقت را از نظر دور میدارید؟!.. در این چند سال ما همهمان در ایران بودهایم و میدانیم این ارتجاع چگونه جریان پیدا کرده.
از روزی که رضاشاه از کار افتاد و فروغی نخستوزیر گردید راه این ارتجاع گشاده گردید. فروغی در نخستملاقات خود با روزنامهنویسها گفته بود : «به دین هم باید حمایت کرد». پر روشن است که منظور او از دین چه بود. روزنامهنویسها از فردا شروع کردند نغمههای ارتجاع نواختن. پس از آن هر دولتی که آمد بارتجاع حمایت کرد. روزنامهها نیز یا آشکاره پشتیبانی نمودند و یا بخاموشی گراییدند.
در این ارتجاع همهی وزراء که آمده و رفتهاند دست داشتهاند ، روزنامهها شریک جرم بودهاند ، آقا سید ضیاء با تشکیلات خود عامل مؤثر مهمی بوده ، روزنامهی رهبر با آن تجلیلی که از آقا حسین قمی کرده شرکت در این کار نموده ، روزنامهی نجات ایران با آن مدیحهها که بحاجی آقا حسین بروجردی [1] نوشته دخالت مؤثری داشته ، و همچنان دیگران هر کسی در نوبت خود باین کار دخالت نموده.
در یک کاری که اینهمه دستها از داخل ایران دخالت داشته ، شما همه را فراموش کرده میگویید : انگلیسها کردهاند.
ما وقتی که نام وزراء را میبریم میگویند : «آنها عمال انگلیسند». بسیار خوب ، بدیگران چه میگویید؟!.. شما که تودهتان سست و ضعیف است که هر کسی حاضر است بخاطر یک نفع آنی ، بلکه بخاطر یک نفع موهوم ، تیشه بریشهی مصالح اساسی کشور بزند چه جای گله از بیگانگانست.
[1] : همان «آیتالله بروجردی» که سپس مرجع تقلید شیعیان ایران شد. ـ و
.
🔸 ٢ـ حزب توده : (تکهی 6)
من میخواهم این موضوع را هم حلاجی کنیم. با یک بررسی حقیقت را روشن گردانیم.
برای مثل میگویم : در این چهار سال که دورهی آزادی و دمکراسی نامیده میشود ، ایران بطور محسوس و آشکار دچار ارتجاع گردیده. باینمعنی کارهای ستوده و سودمندی که در سالهای گذشته رخ داده بود در این چند سال بازپس گردانیده شده :
ایلات که بزیر انتظام آمده بودند بحال اول بازگشتند ، رخت و کلاه یکسان بهم خورده هیکلهای سخریهآور دوباره در خیابانها نمودار شدند ، سینهزنی و قمهزنی و این قبیل اعمال وحشیانهی ماه محرم که ممنوع شده بود دوباره آزاد گردید ، زنها که از چادر بیرون آمده بودند آزادی یافتند که بآن بازگردند ، درویشها و گلِمولاها مجاز شدند که در بازارها بگدایی پردازند. از این قبیل کارها که همه میدانند و نیاز بشمردن نیست. در بعضی شهرها کار بجایی رسیده که گرمابههای نمره را بسته خزینههای عمومی سراپا کثافت را که بسته شده بود دوباره باز کردند.
اینها لطمهی بزرگی بآبرو و حیثیت ایران بود. بیگانگان چنین نتیجه گرفتند که این توده لایق آزادی نیست. اگر بحال خود باشد یک گام بسوی پیش نخواهد رفت ، بلکه بازپس خواهد گردید.
اکنون شما از هر ایرانی بپرسید میگویند : «انگلیسها کردند! انگلیسها طرفدار ارتجاعند» ولی آیا این سخن راست است؟!..
من دور نمیدانم که انگلیسها خواهان چنین چیزی باشند. دور نمیدانم که سیاستشان این را اقتضا کند. ولی آیا انگلیسها یادداشت بدولت ایران داده این کارها را از آن دولت خواستار شدند؟!.. آیا سالدات [بروسی : سرباز] گزارده دولت ایران را مجبور گردانیدند؟!.. پس چطور میگویید : انگلیسها کردند؟!..
چرا شما حقیقت را از نظر دور میدارید؟!.. در این چند سال ما همهمان در ایران بودهایم و میدانیم این ارتجاع چگونه جریان پیدا کرده.
از روزی که رضاشاه از کار افتاد و فروغی نخستوزیر گردید راه این ارتجاع گشاده گردید. فروغی در نخستملاقات خود با روزنامهنویسها گفته بود : «به دین هم باید حمایت کرد». پر روشن است که منظور او از دین چه بود. روزنامهنویسها از فردا شروع کردند نغمههای ارتجاع نواختن. پس از آن هر دولتی که آمد بارتجاع حمایت کرد. روزنامهها نیز یا آشکاره پشتیبانی نمودند و یا بخاموشی گراییدند.
در این ارتجاع همهی وزراء که آمده و رفتهاند دست داشتهاند ، روزنامهها شریک جرم بودهاند ، آقا سید ضیاء با تشکیلات خود عامل مؤثر مهمی بوده ، روزنامهی رهبر با آن تجلیلی که از آقا حسین قمی کرده شرکت در این کار نموده ، روزنامهی نجات ایران با آن مدیحهها که بحاجی آقا حسین بروجردی [1] نوشته دخالت مؤثری داشته ، و همچنان دیگران هر کسی در نوبت خود باین کار دخالت نموده.
در یک کاری که اینهمه دستها از داخل ایران دخالت داشته ، شما همه را فراموش کرده میگویید : انگلیسها کردهاند.
ما وقتی که نام وزراء را میبریم میگویند : «آنها عمال انگلیسند». بسیار خوب ، بدیگران چه میگویید؟!.. شما که تودهتان سست و ضعیف است که هر کسی حاضر است بخاطر یک نفع آنی ، بلکه بخاطر یک نفع موهوم ، تیشه بریشهی مصالح اساسی کشور بزند چه جای گله از بیگانگانست.
[1] : همان «آیتالله بروجردی» که سپس مرجع تقلید شیعیان ایران شد. ـ و
.
✴️ حقایق زندگی (تکهی سیام)
🔶 خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی (بخش 1 از 2)
🔹کوشاد تلگرام : از مشروطه باز ، یک خودباختگی درمیان ایرانیان و شرقیان پیدا شد که ترازوی نیک و بدشان را اندیشهها و زندگانی اروپا گرفتند : هرچه در آنجا بود را نیک و هرچه را اروپا نمیپسندید بد دانستند. ما به این زمینه در گفتارهامان زیر عنوان «اروپاییگری» بارها پرداختهایم. لیکن ترازوی ما برای سنجش نیک و بد ، زندگانی اروپا (غربیان) و اندیشههای ایشان نیست. ترازوی ما خرد است. سود توده است.
از اینجا برخی از سخنان ما در اندیشهی خوانندگان بیگانه مینماید. ولی این کسان باید سود و زیان توده را بدیده گیرند و آنگاه خرد را داور گردانند و کاری نداشته باشند که فلان اندیشه را غربی براست میدارد یا نه. ما را نمیشاید که خردمان را بیکاره گزارده ترازوی نیک و بدمان را با سنگهای غرب تراز کنیم.
سخنانی که تازه و به گوشها ناآشناست ، نیک گوش کردن و دریافتن و اندیشیدن و آنگاه بداوری خرد سپاردن را میطلبد نه به ایرادگیریِ نسنجیده برخاستن و هایهوی کردن.
نکتهی دیگری که باید بدیده گرفت آنست که برخی خوانندگان میگویند : این کارها که زنان را از آنها نهی میکنید ، امروز همه بکار بسته شده. ... این کسان باید پروا کنند که سخن ما این نیست که از زنان چنین کارهایی هیچ برنمیآید. سخن ما دربارهی زنان تنها این نیست. این یک گفتار کوتاه در جستار کارها و پیشههاییست که برای زنان شایا و سزاست. سخن کاملتر را باید در کتاب «خواهران و دختران ما» بخوانند. در آنجا آمده که همهی اینها برای زمان عادیست. اگر جنگی روی دهد همهی این سامانها بهم خورد و زنها نیز سلاح بدست گرفته جنگند. پس سخن ما نتوانستن نیست ، نشایستن است.
نکتهی دوم اینست که چاره به گرفتاریها باید در همهی زمینهها یکجا رخ دهد. ما دربارهی کارها و پیشهها (اقتصاد) ، فرهنگ و آموزش و پرورش ، قانونها ، کشورداری و سیاست ، زناشویی ، معنی راست دین ، میهن و میهنپرستی ، باورهای بیپای کیشی و خرافی ، ادارات ، کشاورزی و صنعت و مانند اینها برنامهها و آرمانهایی داریم و گرفتاریهایی هست که باید از میان برداریم تا به آرمانهامان دست یابیم. لیکن چون اینها همه به هم بسته است ، از پرداختن به یک زمینه به تنهایی نتیجهی درستی بدست نخواهد آمد و باید به همهی گرفتاریها باهم چاره کرد و نیکیها در همهی زمینهها باهم آغازد. زمینهی زناشویی و کار و پیشهی زنان نیز یکی از آنهاست.
🔸آنچه ما دربارهی كارها و پیشهها نوشتیم دربارهی مردانست. اما زنان ، آنها را كارهای جداییست. خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی.
زنان برای خانه آراستن و بچه پروردن و دوختن و بافتن و پختن و اینگونه كارهایند. ما در زندگانی باینها نیز نیازمندیم. چنانكه باید خوراك و پوشاك و افزار و مانند اینها را تهیه كنیم ، باید برای آسودن ، یك خانهای هم برپا گردانیم. آراستن این خانه و تهیهی وسایل آسایش بگردن زنانست.
از آنسوی زنان یك وظیفهی گرانمایهی دیگری را در عهده دارند و آن وظیفهی مادریست. این خواست خداست كه نژاد آدمی از جهان برنیفتد و اگر یكی میمیرد دیگری بجای او بیاید ، و پیشرفت این خواست بیش از همه با زنانست. این وظیفهی گرامی بگردن آنهاست.
تا چند سال پیش ، گاهی كسانی برمیخاستند و برای زنان «مساوات حقوق» میخواستند. بگمان آنان باید زنان نیز نمایندهی پارلمان باشند ، وكیل شهرداری گردند ، در دادگاه قضاوت كنند ، در هر كاری با مردان دوشادوش باشند.
ولی اینها از نافهمیست. زنها برای این كارها نیستند. و آنگاه وظیفهی مادری كه زنان راست بسیار ارجمندتر از اینهاست. زنان را مایهی سرفرازی نیست كه وكیل پارلمان گردند و یا بروی صندلی قضاوت نشینند.
🔸آنان را مایهی سرفرازی اینست كه مادری نمایند و وكیل پارلمان و یا قاضی دادگاه بپرورانند.
آری زنان میتوانند پزشكی خوانند ، یا دندانسازی یاد گیرند یا به درزیگری[= خیاطی] پردازند ، و یا آموزگاری پذیرند كه بزنان معالجه كنند و دندان سازند و رختها دوزند و بدختران درس آموزند. اینگونه پیشهها زیان ندارد و در زندگانی نیازمند آنها میباشیم. زنهایی كه پیشه میخواهند باینها پردازند.
اینكه امروز زنان و دختران را در ادارهها بكار میگمارند از چند راه خطاست :
1) این برخلاف طبیعت و خود مانند آنست كه شما كار دست را از پا خواهید و یا پا را بكارهای دست گمارید.
2) زنهایی كه در ادارهها بكار میپردازند از وظیفهی خود كه خانهداری و بچهپروریست بازمیمانند.
3) بشمارهی آنها مردان بیكار میمانند و روزیشان بریده میگردد. در ادارهها كارهای فزونی ندارند. از مردان بریده بزنان ارجاع میكنند.
4) زنها در هر ادارهای كه هستند مردان را مشغول داشته از كار بازمیدارند.
🔶 خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی (بخش 1 از 2)
🔹کوشاد تلگرام : از مشروطه باز ، یک خودباختگی درمیان ایرانیان و شرقیان پیدا شد که ترازوی نیک و بدشان را اندیشهها و زندگانی اروپا گرفتند : هرچه در آنجا بود را نیک و هرچه را اروپا نمیپسندید بد دانستند. ما به این زمینه در گفتارهامان زیر عنوان «اروپاییگری» بارها پرداختهایم. لیکن ترازوی ما برای سنجش نیک و بد ، زندگانی اروپا (غربیان) و اندیشههای ایشان نیست. ترازوی ما خرد است. سود توده است.
از اینجا برخی از سخنان ما در اندیشهی خوانندگان بیگانه مینماید. ولی این کسان باید سود و زیان توده را بدیده گیرند و آنگاه خرد را داور گردانند و کاری نداشته باشند که فلان اندیشه را غربی براست میدارد یا نه. ما را نمیشاید که خردمان را بیکاره گزارده ترازوی نیک و بدمان را با سنگهای غرب تراز کنیم.
سخنانی که تازه و به گوشها ناآشناست ، نیک گوش کردن و دریافتن و اندیشیدن و آنگاه بداوری خرد سپاردن را میطلبد نه به ایرادگیریِ نسنجیده برخاستن و هایهوی کردن.
نکتهی دیگری که باید بدیده گرفت آنست که برخی خوانندگان میگویند : این کارها که زنان را از آنها نهی میکنید ، امروز همه بکار بسته شده. ... این کسان باید پروا کنند که سخن ما این نیست که از زنان چنین کارهایی هیچ برنمیآید. سخن ما دربارهی زنان تنها این نیست. این یک گفتار کوتاه در جستار کارها و پیشههاییست که برای زنان شایا و سزاست. سخن کاملتر را باید در کتاب «خواهران و دختران ما» بخوانند. در آنجا آمده که همهی اینها برای زمان عادیست. اگر جنگی روی دهد همهی این سامانها بهم خورد و زنها نیز سلاح بدست گرفته جنگند. پس سخن ما نتوانستن نیست ، نشایستن است.
نکتهی دوم اینست که چاره به گرفتاریها باید در همهی زمینهها یکجا رخ دهد. ما دربارهی کارها و پیشهها (اقتصاد) ، فرهنگ و آموزش و پرورش ، قانونها ، کشورداری و سیاست ، زناشویی ، معنی راست دین ، میهن و میهنپرستی ، باورهای بیپای کیشی و خرافی ، ادارات ، کشاورزی و صنعت و مانند اینها برنامهها و آرمانهایی داریم و گرفتاریهایی هست که باید از میان برداریم تا به آرمانهامان دست یابیم. لیکن چون اینها همه به هم بسته است ، از پرداختن به یک زمینه به تنهایی نتیجهی درستی بدست نخواهد آمد و باید به همهی گرفتاریها باهم چاره کرد و نیکیها در همهی زمینهها باهم آغازد. زمینهی زناشویی و کار و پیشهی زنان نیز یکی از آنهاست.
🔸آنچه ما دربارهی كارها و پیشهها نوشتیم دربارهی مردانست. اما زنان ، آنها را كارهای جداییست. خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی.
زنان برای خانه آراستن و بچه پروردن و دوختن و بافتن و پختن و اینگونه كارهایند. ما در زندگانی باینها نیز نیازمندیم. چنانكه باید خوراك و پوشاك و افزار و مانند اینها را تهیه كنیم ، باید برای آسودن ، یك خانهای هم برپا گردانیم. آراستن این خانه و تهیهی وسایل آسایش بگردن زنانست.
از آنسوی زنان یك وظیفهی گرانمایهی دیگری را در عهده دارند و آن وظیفهی مادریست. این خواست خداست كه نژاد آدمی از جهان برنیفتد و اگر یكی میمیرد دیگری بجای او بیاید ، و پیشرفت این خواست بیش از همه با زنانست. این وظیفهی گرامی بگردن آنهاست.
تا چند سال پیش ، گاهی كسانی برمیخاستند و برای زنان «مساوات حقوق» میخواستند. بگمان آنان باید زنان نیز نمایندهی پارلمان باشند ، وكیل شهرداری گردند ، در دادگاه قضاوت كنند ، در هر كاری با مردان دوشادوش باشند.
ولی اینها از نافهمیست. زنها برای این كارها نیستند. و آنگاه وظیفهی مادری كه زنان راست بسیار ارجمندتر از اینهاست. زنان را مایهی سرفرازی نیست كه وكیل پارلمان گردند و یا بروی صندلی قضاوت نشینند.
🔸آنان را مایهی سرفرازی اینست كه مادری نمایند و وكیل پارلمان و یا قاضی دادگاه بپرورانند.
آری زنان میتوانند پزشكی خوانند ، یا دندانسازی یاد گیرند یا به درزیگری[= خیاطی] پردازند ، و یا آموزگاری پذیرند كه بزنان معالجه كنند و دندان سازند و رختها دوزند و بدختران درس آموزند. اینگونه پیشهها زیان ندارد و در زندگانی نیازمند آنها میباشیم. زنهایی كه پیشه میخواهند باینها پردازند.
اینكه امروز زنان و دختران را در ادارهها بكار میگمارند از چند راه خطاست :
1) این برخلاف طبیعت و خود مانند آنست كه شما كار دست را از پا خواهید و یا پا را بكارهای دست گمارید.
2) زنهایی كه در ادارهها بكار میپردازند از وظیفهی خود كه خانهداری و بچهپروریست بازمیمانند.
3) بشمارهی آنها مردان بیكار میمانند و روزیشان بریده میگردد. در ادارهها كارهای فزونی ندارند. از مردان بریده بزنان ارجاع میكنند.
4) زنها در هر ادارهای كه هستند مردان را مشغول داشته از كار بازمیدارند.