پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
قهرمانان مشروطه از مردم کوچه و بازار برخاستند و آنها بودند که مشروطه را پیش بردند.
سید حسن تقیزاده
از نمایندگان پرشور و دانشور مجلس و یکی از آنها که « چون روزهای خوشی بود خود را بمیان می‌انداختند و بدیگران فرصت نمی‌دادند و حماسه‌خوانیها میكردند ولی چون روز سختی فرامیرسید خود را كنار میگرفتند».
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش یکم : درباره‌ی جهان و انسان)

🔸تکه‌ی 7
(بهر 1 از 1)

🔸دروغ است آنچه می‌گویند : انسان اصلاح نمی‌شود.🔸

انسان از گوهر جان ؛ هوس ، حرص و طمع ، حسد ، خشم ، کینه ، خودنمایی ، برتری‌فروشی ، چاپلوسی ، ظلم کردن و دیگر اخلاق ناپسند را ‌دارد. و از گوهر روان ؛ فهم ، اندیشه ، خرد (عقل) ، شرم ، شرف و چیزهای بسیار پسندیده‌ای مانند اینها را دارد.
در ضمن این دو گوهر چون ضد یکدیگرند همیشه باهم در کشمکش و کشاکشند ، و هر وقت یکی از آنها قوی شود دیگری از نیرو می‌افتد. از اینرو هر کسی باید بتقویت روان و خِرد (عقل) خود کوشش بکند ، و این بیش از همه با دانستن حقایق زندگی ممکن است. آن تربیتی که به هر کسی واجبست اینست.
دروغ است آنچه می‌گویند : انسان تربیت و اصلاح نمی‌شود.

🔸🔸🔸

انسان از گوهر جان ؛ هوس ، حرص و طمع ، حسد ، خشم ، کینه ، خودنمایی ، برتری‌فروشی ، چاپلوسی ، ظلم کردن ، دورویی ، دروغگویی ، خیال‌بافی و دیگر اخلاق ناپسند را ‌دارد. اخلاقی که بیشترش ، کمابیش در حیوانات نیز دیده می‌شود. اینها علاوه بر خودخواهی است که سرچشمه‌ی (موجد) کارهای او می‌باشد. از گوهر روان نیز فهم ، اندیشه ، خرد ، شرم ، شرف و خصلتهای پسندیده‌ی بسیاری از این قبیل را ‌دارد. خصلتهایی که ویژه‌ی خود او است. گذشته از غمخواری و نیکخواهی با دیگران ، و حقیقت‌پرستی و آبادی‌دوستی و انصاف که سرچشمه‌ی کارهای او می‌باشد. با بودن این دو گوهر در وجود انسان است که بدیها و نیکیها توأم و همنشین می‌باشد.

گذشته از اینها ، این دو گوهر در انسان چون مخالف و ضد یکدیگرند همیشه با هم در کشاکش می‌باشند ، طوری که همینکه یکی از آنها قوی شد آن دیگری ضعیف می‌شود. مانند دو کفه‌ی ترازو که چون یکی بالا رفت آن دیگری پایین می‌آید.

کسی که روانش نیرومند و خردش توانا است ، بناچار روان به جان فرمانروایی می‌کند و آن را مطیع می‌گرداند ، و از هوسها و از خصلتهای ناپسند جلوگیری می‌کند ، و آن شخص را به پیروی از حقایق و دلسوزی و نیکوکاری با مردم وامی‌دارد. ولی کسی که روانش ناتوان است ، بناچار جان غلبه ‌کند و خصلتهای پست نیرو می‌گیرد ، و در نتیجه از حقایق فراری و از نیکیها بسیار دور خواهد بود.

این است راز نیکی یا بدی آدمها. به این علت است که هر کسی باید به تقویت روان و به نیرومندی عقل خود بکوشد ، و این بیش از همه با دانستن حقایق زندگی ممکن است.

این خود مبحثی است که یک نفر چگونه نیکوکار و پسندیده‌اخلاق می‌شود؟ دیگران ندانسته‌اند. ولی ما نیک می‌دانیم که جز در سایه‌ی تقویت روان و نیرومندی خرد نشدنی است. و نیرومندی روان و خرد نیز بیش از همه با دانستن حقایق زندگی است. از اینرو هر کسی از زن و مرد ، و پیر و جوان ، باید بحقایق زندگی بپردازد و معنی حقیقی آدمیگری (انسانیت) را بشناسد. آن فرهنگی (تربیت) که به هر کسی واجب است اینست. آنچه که هر کسی باید یاد بگیرد حقایق است.

در فلسفه‌ی مادّی چون از گوهر روان در انسان ناآگاه بوده‌اند او را از هر جهت با حیوانات یکی شمرده‌اند و از اینرو انسان را اصلاح‌پذیر هم نشناخته‌اند. زیرا جانوران اصلاح‌شدنی نیستند. زیرا خاصیت هیچ چیزی ممکن نیست تغییر کند. بارها دیده شده که از انسان و از خصوصیات او گفتگو کرده و شاهد را از جانوران و خصوصیات آنها آورده‌اند. مثلاً گفته‌اند : جنگ در ذات آدمیان گذارده شده و از آن جلوگیری نمی‌توان کرد و از خروس و قوچ و از جنگجویی آنها شاهد آورده‌اند.

ما می‌گوییم : این اشتباه دیگری از آن فلسفه‌ است. زیرا چنانکه گفته‌ایم : انسان را بپای حیوانات نمی‌توان برد. انسان غیر از حیوانات است. ما هم خصوصیات انسان را تغییر نمی‌دهیم. انسان نیکی و بدی هر دو را در سرشت خود ‌دارد.

در این باره اگر دقت کنیم باید بگوییم آدمها به سه گروهند : گروهی آنها که روانشان بسیار ناتوان است و کمتر قابل اصلاح هستند. و گروهی آنها که روانهاشان بسیار توانا است و خودشان آدمهای نیکی می‌باشند. این دو گروه تعدادشان کم است. گروه سوم که اکثریت مردمان می‌باشند کسانی هستند که برای نیک بودن و بد بودن هر دو آماده‌اند. به این ترتیب که اگر بحال خود باشند و از حقایق بی‌اطلاع بمانند بناچار گوهر جانی‌شان غالب شده با اخلاق ناپسند زندگی خواهند کرد ، و از زندگانی بجز مرتبه‌ی پست آن نصیب نخواهند برد ، و اگر راهنما و آموزگاری پیدا کرده حقایق زندگی را بشناسند مسلماً نیکوکار و پسندیده‌اخلاق خواهند شد ، و در زندگی به یک مرتبه‌ی بلندی خواهند رسید.

خلاصه آنکه : انسان نیکی را از سرشت خود دارد و تنها لازمست که تکان خورَد و پرورشی یابد ، و این دروغ است که می‌گویند : آدم اصلاح‌پذیر نیست.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)


🔸 ٢ـ حزب توده : (تکه‌ی 5)

٣) در ایران یک رشته اندیشه‌های اشتباهی بوده که در رفتار حزب توده مؤثر افتاده است. اولاً در ایران چنین عقیده‌ای هست که ایرانیان قادر باداره کردن خود نیستند. منشاء این عقیده همانا شکستهاییست که از چهل سال باین طرف در میدانهای تلاش بهره‌ی ایرانیان گردیده.

در این کشور غیرتمندان پیش افتادند و انقلاب پدید آوردند و مشروطه را روان گردانیدند و آخرش جز رسوایی نبود. در جنگ جهانگیر گذشته آزادیخواهان بمهاجرت پرداختند و پایانش جز سرافکندگی نبود. وزارتخانه‌ها و اداره‌ها بشکل اروپایی برپا کردیم و حالش همانست که همه می‌دانیم. بروزنامه‌نویسی پرداختیم و این نتیجه‌ی ننگ‌آلود بدست آمد... از هیچ کاری نتیجه‌ای که می‌خواستیم برنداشتیم.

این نافیروزیهای پیاپی عنوان گردیده که دسته‌ی بزرگی در ایران ورد زبان ساخته‌اند «نمی‌شود ، ایرانی نمی‌شود!» و با این بهانه خودشان را آسوده گردانیده‌اند و با بی‌حسی و بی‌پروایی روزگار می‌گذرانند. اما جوانان حساس و غیرتمند که نمی‌توانند بی‌پروایی نمایند و روزگار بگذرانند ، خود را ناچار می‌بینند که به یک دولتی استناد کنند و چاره‌ی دردهای ایران را ازو بخواهند.

ثانیاً درباره‌ی نفوذ انگلیسها و دخالت آنها در کارهای ایران مبالغه‌هایی هست و گزافه‌گوییهایی رواج پیدا کرده. در این کشور علتهایی هست که باعث بدبختی توده گردیده ، ولی مردم آنها را در نظر نمی‌گیرند و هرچه می‌شود می‌گویند : «انگلیسها کردند» ، «انگلیسها نمی‌گزارند». بدبختی خود را از ناحیه‌ی انگلیسها می‌دانند.

این کار رازی هم از نظر روانشناسی دارد. آدمی بیش از همه اسیر طبیعت خود می‌باشد. یکی از سختترین کارهاست که آدمی نواقص خود را بگردن گیرد و اگر تقصیری ازو سر زده زبان باعتراف گشاید. آدمی همیشه مایل است گناه را بگردن دیگران بیندازد ، برای نافیروزیهای خود عللی از خارج نشان دهد.

افسانه‌ی بخت و سرنوشت از اینجا پیدا شده. کسی که از کوششهای خود نتیجه برنمی‌دارد نمی‌تواند بگردن گیرد که خودش کوتاهی نموده و می‌گوید : بخت یاری نکرد ، یا می‌گوید : سرنوشتم این بود.

ما دیده‌ایم دو نفر که باهم گلاویز می‌شوند و بسر و روی یکدیگر می‌زنند همانکه خشمشان فرونشست و پشیمان گردیدند ، می‌نشینند و می‌گویند : «بشیطان لعنت ، دیدی چه کار کرد!». گناه خود را بگردن شیطان می‌اندازند.

اینها نتیجه‌ی حس خودخواهیست که همه‌مان گرفتارش می‌باشیم. درباره‌ی کارهای کشور نیز به ایرانیان خوش می‌افتد که بآلودگیهای توده‌ی خود گردن نگزارند و هر کسی خود را آراسته و پیراسته شمارند و همه‌ی گناهها را بگردن انگلیسها بیندازند.

این خود موضوعیست که این توده بیمار است ، بسیار هم بیمار است. من اگر بخواهم بیماریهای این توده را شرح دهم از موضوع پرت خواهم افتاد. ولی دیگران این را نمی‌پذیرند. توده را سالم تصور کرده علت نافیروزیهای خود را انگلیس می‌دانند.


.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی بیست و نهم)

🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟..(بخش 2 از 2)

شاید كسانی آقایان بهبهانی و طباطبایی و آخوندخراسانی و ثقة‌الاسلام و شیخ‌سلیم را ایراد گیرند كه از طبقه‌ی باسوادان بودند و آزمایشهای بسیار نیكی دادند. ولی اینان اگر هم درسخوانده بودند از طبقه‌ی آن درسخواندگان كه مقصود ماست نبودند. اینان یك درس خوانده و یک راه پیموده بودند و از كتابهای گوناگون و اندیشه‌های پراكنده بهره‌ای نداشتند.

آیا این از كجاست؟!.. برای چیست كه در ایران باسوادان چنانند و بیسوادان چنین؟.. آیا سرّ این را جز از كتابها باید جست؟.. آیا جز از آنست كه در همان كتابها سخنانی هست كه در روزهای ترس و سختی بهانه بدست كسانی میدهد كه دل بمرگ ننهاده خود را بكناری كشند.

آن تابینها كه در شهریور ماه غیرت و مردانگی از خود نشان دادند كسانیند كه با دریافتهای ساده‌ی خدادادی بالا آمده‌اند و از پدرانشان و از دیگران جز درس غیرتمندی نیاموخته‌اند. ولی این افسران كه گریخته‌اند دلهاشان پر از فلسفه‌های گوناگون میباشد و هر یكی صد شعر قلندرانه ازبر دارند.

آن بیسوادان كه در جنبش مشروطه پافشاریها و مردانگیها از خود نشان میدادند یك درس بیشتر یاد نگرفته بودند : «مرد از سخن خود برنمیگردد». ولی این ادبا و فضلا درسهای گوناگون دیگری آموخته بودند و برای گریختن از جلو مرگ صد بهانه در یاد داشتند : «الامور مرهونه باوقاتها» یا «عرفت الله بفسخ العزایم» یا «با هر كه خصومت نتوان كرد بساز» یا :
«باش تا دستش ببندد روزگار پس بكام دوستان چشمش درآر»

چند سال پیش روزی در مجلسی گفتگو میرفت كه چگونه در پیشامد مشروطه كسانی كه از فضلا و ادبا و بزرگان پیشگام شده بودند در بمباردمان مجلس خود را كنار كشیدند و تهران بیش از سه ساعت ایستادگی نتوانست ولی ستارخان و باقرخان و یفرمخان و یارمحمدخان و اینگونه كسان بیسواد آن پافشاریها را نشان دادند و مشروطه را پیش بردند؟!.. چون از من می‌پرسیدند گفتم : شما اگر در بیابانی كه میروید ناگهان گرگی یا شیری را در جلو ببینید آیا چه كار میكنید؟!.. نه آنست كه اگر راه دیگری هست بآن بازمیگردید و خود را به رنج و ترس نمی‌اندازید. ولی اگر راه همان یكیست و بازگشتن هم نشدنیست ترس را كنار گزارده بجلو میروید و با گرگ و یا شیر به نبرد می‌پردازید؟..

داستان آنان نیز چنین بود :
🔸🔸ستارخانها و یفرمخانها در زندگی یک راه بیشتر نداشتند و آن راه غیرت و مردانگی بود ولی آن ادبا و فضلا راه دیگر بسیار می‌شناختند. آنان گذشته از راه غیرت و مردانگی راههای خراباتیگری ، قلندری ، جبریگری ، صوفیگری نیز بروی خود باز میداشتند. این بود چون در راه غیرت و مردانگی كه پیش گرفته بودند بیم و ترسی در جلو دیدند بآسانی براههای دیگری بازگشتند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 94)
✴️ نسخه‌ی تازه‌ی کتاب «زندگانی من»

🔸تاریخ آموزنده است ، همچنان سرگذشت بزرگان.
بویژه زندگینامه‌های ایشان همیشه بهترین سرمشق جوانان بوده است.

🔸این آزموده شده : رفتار درست از پند آموزنده‌ترست.

🔸از بزرگان بزرگی آموخته می‌گردد ،‌ از پاکدامنان پاکی ، از مهربانان مهرورزی ، از شیردلان دلیری ، از خستگی‌ناپذیران کوشش و پشتکار ،‌ از دانشمندان دانش‌پژوهی ،‌ از کاردانان کاردانی ...
اینست اهمیت زندگینامه‌های بزرگان.

🔸کتاب «زندگانی منِ» احمد کسروی یکی از ارجدارترین زندگینامه‌هاست.

🔸چنانکه نوید داده بودیم نسخه‌ی تازه‌ی آن آماده گردیده و اکنون آن را ارمغان خوانندگان می‌نماییم.
خوشا آنکه شما نیز به دوستان و آشنایانتان ارمغان کنید.

کتاب «زندگانی من»
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش یکم : درباره‌ی جهان و انسان)

🔸تکه‌ی 8
(بهر 1 از 3)

🔸مبارزه سزاوار انسان نیست.🔸

در جهان بیشتر مشقات از کشاکش و مبارزه بوجود می‌آید. این بلای مبارزه ، دشمن بزرگی برای انسانها است. باید کوشید و تا جایی که می‌شود آن را کمتر کرد.
انسانها برای چه مبارزه می‌کنند؟! برای چه از دست هم می‌کشند؟! مگر در روی زمین جا برای همگی نیست؟! مگر به همگی خوراک و پوشاک نمی‌رسد؟! چرا بجای آن به هم کمک نکنند؟! چرا با یکدیگر دلسوزی و خیرخواهی ننمایند؟!
آن سگها و گرگهایند که باید با مبارزه زندگی کنند. مبارزه و کشمکش سزاوار آدم نیست.

🔸🔸🔸

یکی از گرفتاریهای آدمیان کشاکش و مبارزه‌ای است که در زندگی با هم می‌کنند. ملتها با هم مبارزه می‌کنند ، خانواده‌ها با هم مبارزه می‌کنند ، افراد با یکدیگر مبارزه می‌کنند. بی‌آنکه بفهمند و دریابند با یکدیگر در جنگند. این از یک طرف حاصل طمع و خودخواهی است که از گوهر جانی ‌دارند ، و از طرف دیگر نتیجه‌ی نبودن یک آیینی برای زندگی خردمندانه می‌باشد. اکثر مشقات زندگی از این کشاکش بوجود می‌آید.

برای روشنی مطلب باید دانست : آدمها در زندگی دو نوع کوشش دارند : یکی برای آماده ساختن مایحتاج زندگی (که می‌توان آن را «مبارزه با طبیعت» نامید) و دیگری در برابر یکدیگر برای جلو افتادن و برتری یافتن و یا عقب نماندن و زیردست نشدن (که این را هم می‌توان «مبارزه‌ی آدمیان با یکدیگر» خواند).

این دو دسته کوشش یکی نیستند. ما بآن یکی (مبارزه با طبیعت) نیاز می‌داریم و از این یکی (مبارزه با همدیگر) بی‌نیازیم. آن یکی سراسر سودمند است و هرچه بیشتر بهتر و این یکی زیانمند است و هرچه بیشتر بدتر. آن یکی باعث آبادی جهان است و این یکی باعث ویرانی آن می‌باشد.

در جهان بیشتر گلایه‌ها و رنجها و دشمنیها از این مبارزه‌ی آدمیان بپا می‌شود. و این جنگها و خونریزیها که پشت هم رخ می‌دهد از آن سرچشمه می‌گیرد.

علاوه بر این ، شما اگر بسنجید خواهید دید که امروز تنها نیمی از مردم در راه فراهم ساختن مایحتاج زندگی می‌کوشند و نیم دیگر (بلکه بیشتر) جز به کشاکش و یا بجلوگیری از «مبارزه‌ی آدمیان» نمی‌پردازند.

آری فقط نیمی از آدمها هستند که به کاشتن ، درو کردن ، خرمن کوبیدن ، آرد کردن ، نان پختن ، پرورش چهارپایان ، پشم ریسیدن ، پارچه بافتن ، لباس دوختن ، خانه و ماشین‌آلات و لوازم زندگی ساختن ، یا با بیماریها مبارزه کردن ، خریدن ، فروختن و مانند اینها که برای آماده ساختن مایحتاج زندگی است مشغولند. بقیه یا دزد ، راهزن ، جیب‌بر ، کلاهبردار ، فالگیر ، دعانویس ، گدا ، ملا ، روضه‌خوان ، شاعر ، رمان‌نویس ، ملاّک (صاحب ده) و آن دسته از بازاریان و بازرگانان هستند که کالا را دست بدست می‌گردانند ، که همگی اینها با ملت در مبارزه هستند و نان از دست آنان می‌ربایند ، و یا نظامی و پاسبان و ژاندارم و قاضی و نمایند‌ه‌ی پارلمان و وزیر و مانند اینها هستند که بجلوگیری از کشاکش یا همان «مبارزه‌ی آدمیان» مشغولند. اینان نیز با آنکه بکارهاشان نیازمندیم از فعالان تهیه‌ی مایحتاج زندگی نمی‌باشند.

اینها تازه جز آنست که هر کدام از کسانی که کارشان کاشتن و درو کردن و مانندهای آنست که گفتیم در برابر طبیعت می‌کوشند ، با یکدیگر نیز در مبارزه می‌باشند ، هر یکی از آنان ناچار است روزانه چند ساعتی هم در راه این کشاکش هدر کند. یک کشاورز باید از یک طرف گندم و جو و دیگر چیزها بکارد و آنها را پرورش دهد و برای فروش آماده کند ، و از طرف دیگر باید بیدار و هوشیار باشد تا زمینش را از دستش نگیرند ، آبش را به جای دیگری نبرند ، فلان کشاورز دیگر پیش نیفتد و گندم و جو خود را گرانتر از این نفروشد. همینطورند دیگر کوشندگان در برابر طبیعت. باید گفت : یک جنگی بی‌سر و صدا در میان مردمان استمرار دارد. جنگی که باعث سختیها و رنجهای بسیاری است. جنگی که از پا افتادگان فراوان ‌دارد.

حالا شما فکر کنید که اگر این مبارزه از میان برود (و یا هرچه کمتر گردد) زحمات و خسارتها در جهان تا چه اندازه کم شده برخورداری مردمان از آسایش و سعادت تا چه اندازه زیادتر خواهد شد. می‌توان گفت : در آن حال مردمان روزانه بیش از دو ساعت نیاز بکار و کوشش نخواهند داشت ، و از آن طرف جهان بخوبی آباد گردیده خوراک ، پوشاک ، آشامیدنی ، فرش و کف‌پوش ، دیگر مایحتاج و لوازم زندگی بفراوانی و خوبی در دسترس خواهد بود.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)


🔸 ٢ـ حزب توده : (تکه‌ی 6)

من می‌خواهم این موضوع را هم حلاجی کنیم. با یک بررسی حقیقت را روشن گردانیم.

برای مثل می‌گویم : در این چهار سال که دوره‌ی آزادی و دمکراسی نامیده می‌شود ، ایران بطور محسوس و آشکار دچار ارتجاع گردیده. باین‌معنی کارهای ستوده و سودمندی که در سالهای گذشته رخ داده بود در این چند سال بازپس گردانیده شده :

ایلات که بزیر انتظام آمده بودند بحال اول بازگشتند ، رخت و کلاه یکسان بهم خورده هیکلهای سخریه‌آور دوباره در خیابانها نمودار شدند ، سینه‌زنی و قمه‌زنی و این قبیل اعمال وحشیانه‌ی ماه محرم که ممنوع شده بود دوباره آزاد گردید ، زنها که از چادر بیرون آمده بودند آزادی یافتند که بآن بازگردند ، درویشها و گلِ‌مولاها مجاز شدند که در بازارها بگدایی پردازند. از این قبیل کارها که همه می‌دانند و نیاز بشمردن نیست. در بعضی شهرها کار بجایی رسیده که گرمابه‌های نمره را بسته خزینه‌های عمومی سراپا کثافت را که بسته شده بود دوباره باز کردند.

اینها لطمه‌ی بزرگی بآبرو و حیثیت ایران بود. بیگانگان چنین نتیجه گرفتند که این توده لایق آزادی نیست. اگر بحال خود باشد یک گام بسوی پیش نخواهد رفت ، بلکه بازپس خواهد گردید.

اکنون شما از هر ایرانی بپرسید می‌گویند : «انگلیسها کردند! انگلیسها طرفدار ارتجاعند» ولی آیا این سخن راست است؟!..

من دور نمی‌دانم که انگلیسها خواهان چنین چیزی باشند. دور نمی‌دانم که سیاستشان این را اقتضا کند. ولی آیا انگلیسها یادداشت بدولت ایران داده این کارها را از آن دولت خواستار شدند؟!.. آیا سالدات [بروسی : سرباز] گزارده دولت ایران را مجبور گردانیدند؟!.. پس چطور می‌گویید : انگلیسها کردند؟!..

چرا شما حقیقت را از نظر دور می‌دارید؟!.. در این چند سال ما همه‌مان در ایران بوده‌ایم و می‌دانیم این ارتجاع چگونه جریان پیدا کرده.

از روزی که رضاشاه از کار افتاد و فروغی نخست‌وزیر گردید راه این ارتجاع گشاده گردید. فروغی در نخست‌ملاقات خود با روزنامه‌نویسها گفته بود : «به دین هم باید حمایت کرد». پر روشن است که منظور او از دین چه بود. روزنامه‌نویسها از فردا شروع کردند نغمه‌های ارتجاع نواختن. پس از آن هر دولتی که آمد بارتجاع حمایت کرد. روزنامه‌ها نیز یا آشکاره پشتیبانی نمودند و یا بخاموشی گراییدند.

در این ارتجاع همه‌ی وزراء که آمده و رفته‌اند دست داشته‌اند ، روزنامه‌ها شریک جرم بوده‌اند ، آقا سید ضیاء با تشکیلات خود عامل مؤثر مهمی بوده ، روزنامه‌ی رهبر با آن تجلیلی که از آقا حسین قمی کرده شرکت در این کار نموده ، روزنامه‌ی نجات ایران با آن مدیحه‌ها که بحاجی آقا حسین بروجردی [1] نوشته دخالت مؤثری داشته ، و همچنان دیگران هر کسی در نوبت خود باین کار دخالت نموده.

در یک کاری که اینهمه دستها از داخل ایران دخالت داشته ، شما همه را فراموش کرده می‌گویید : انگلیسها کرده‌اند.

ما وقتی که نام وزراء را می‌بریم می‌گویند : «آنها عمال انگلیسند». بسیار خوب ، بدیگران چه می‌گویید؟!.. شما که توده‌تان سست و ضعیف است که هر کسی حاضر است بخاطر یک نفع آنی ، بلکه بخاطر یک نفع موهوم ، تیشه بریشه‌ی مصالح اساسی کشور بزند چه جای گله از بیگانگانست.

[1] : همان «آیت‌الله بروجردی» که سپس مرجع تقلید شیعیان ایران شد. ـ و


.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی سی‌ام)

🔶 خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی (بخش 1 از 2)

🔹کوشاد تلگرام : از مشروطه باز ، یک خودباختگی درمیان ایرانیان و شرقیان پیدا شد که ترازوی نیک و بدشان را اندیشه‌ها و زندگانی اروپا گرفتند : هرچه در آنجا بود را نیک و هرچه را اروپا نمی‌پسندید بد دانستند. ما به این زمینه در گفتارهامان زیر عنوان «اروپاییگری» بارها پرداخته‌ایم. لیکن ترازوی ما برای سنجش نیک و بد ، زندگانی اروپا (غربیان) و اندیشه‌های ایشان نیست. ترازوی ما خرد است. سود توده است.
از اینجا برخی از سخنان ما در اندیشه‌ی خوانندگان بیگانه می‌نماید. ولی این کسان باید سود و زیان توده را بدیده گیرند و آنگاه خرد را داور گردانند و کاری نداشته باشند که فلان اندیشه را غربی براست میدارد یا نه. ما را نمی‌شاید که خردمان را بیکاره گزارده ترازوی نیک و بدمان را با سنگهای غرب تراز کنیم.

سخنانی که تازه و به گوشها ناآشناست ، نیک گوش کردن و دریافتن و اندیشیدن و آنگاه بداوری خرد سپاردن را می‌طلبد نه به ایرادگیریِ نسنجیده برخاستن و هایهوی کردن.

نکته‌ی دیگری که باید بدیده گرفت آنست که برخی خوانندگان میگویند : این کارها که زنان را از آنها نهی میکنید ، امروز همه بکار بسته شده. ... این کسان باید پروا کنند که سخن ما این نیست که از زنان چنین کارهایی هیچ برنمی‌آید. سخن ما درباره‌ی زنان تنها این نیست. این یک گفتار کوتاه در جستار کارها و پیشه‌هاییست که برای زنان شایا و سزاست. سخن کاملتر را باید در کتاب «خواهران و دختران ما» بخوانند. در آنجا آمده که همه‌ی اینها برای زمان عادیست. اگر جنگی روی دهد همه‌ی این سامانها بهم خورد و زنها نیز سلاح بدست گرفته جنگند. پس سخن ما نتوانستن نیست ، نشایستن است.
نکته‌ی دوم اینست که چاره به گرفتاریها باید در همه‌ی زمینه‌ها یکجا رخ دهد. ما درباره‌ی کارها و پیشه‌ها (اقتصاد) ، فرهنگ و آموزش و پرورش ، قانونها ، کشورداری و سیاست ، زناشویی ، معنی راست دین ، میهن و میهن‌پرستی ، باورهای بیپای کیشی و خرافی ، ادارات ، کشاورزی و صنعت و مانند اینها برنامه‌ها و آرمانهایی داریم و گرفتاریهایی هست که باید از میان برداریم تا به آرمانهامان دست یابیم. لیکن چون اینها همه به هم بسته است ، از پرداختن به یک زمینه به تنهایی نتیجه‌ی درستی بدست نخواهد آمد و باید به همه‌ی گرفتاریها باهم چاره کرد و نیکیها در همه‌ی زمینه‌ها باهم آغازد. زمینه‌ی زناشویی و کار و پیشه‌ی زنان نیز یکی از آنهاست.



🔸آنچه ما درباره‌ی كارها و پیشه‌ها نوشتیم درباره‌ی مردانست. اما زنان ، آنها را كارهای جداییست. خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی.

زنان برای خانه آراستن و بچه پروردن و دوختن و بافتن و پختن و اینگونه كارهایند. ما در زندگانی باینها نیز نیازمندیم. چنانكه باید خوراك و پوشاك و افزار و مانند اینها را تهیه كنیم ، باید برای آسودن ، یك خانه‌ای هم برپا گردانیم. آراستن این خانه و تهیه‌ی وسایل آسایش بگردن زنانست.

از آنسوی زنان یك وظیفه‌ی گرانمایه‌ی دیگری را در عهده دارند و آن وظیفه‌ی مادریست. این خواست خداست كه نژاد آدمی از جهان برنیفتد و اگر یكی میمیرد دیگری بجای او بیاید ، و پیشرفت این خواست بیش از همه با زنانست. این وظیفه‌ی گرامی بگردن آنهاست.

تا چند سال پیش ، گاهی كسانی برمیخاستند و برای زنان «مساوات حقوق» میخواستند. بگمان آنان باید زنان نیز نماینده‌ی پارلمان باشند ، وكیل شهرداری گردند ، در دادگاه قضاوت كنند ، در هر كاری با مردان دوشادوش باشند.

ولی اینها از نافهمیست. زنها برای این كارها نیستند. و آنگاه وظیفه‌ی مادری كه زنان راست بسیار ارجمندتر از اینهاست. زنان را مایه‌ی سرفرازی نیست كه وكیل پارلمان گردند و یا بروی صندلی قضاوت نشینند.

🔸آنان را مایه‌ی سرفرازی اینست كه مادری نمایند و وكیل پارلمان و یا قاضی دادگاه بپرورانند.

آری زنان میتوانند پزشكی خوانند ، یا دندانسازی یاد گیرند یا به درزیگری[= خیاطی] پردازند ، و یا آموزگاری پذیرند كه بزنان معالجه كنند و دندان سازند و رختها دوزند و بدختران درس آموزند. اینگونه پیشه‌ها زیان ندارد و در زندگانی نیازمند آنها می‌باشیم. زنهایی كه پیشه میخواهند باینها پردازند.

اینكه امروز زنان و دختران را در اداره‌ها بكار میگمارند از چند راه خطاست :

1) این برخلاف طبیعت و خود مانند آنست كه شما كار دست را از پا خواهید و یا پا را بكارهای دست گمارید.

2) زنهایی كه در اداره‌ها بكار می‌پردازند از وظیفه‌ی خود كه خانه‌داری و بچه‌پروریست بازمیمانند.

3) بشماره‌ی آنها مردان بیكار میمانند و روزیشان بریده میگردد. در اداره‌ها كارهای فزونی ندارند. از مردان بریده بزنان ارجاع میكنند.

4) زنها در هر اداره‌ای كه هستند مردان را مشغول داشته از كار بازمیدارند.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی سی‌ویکم)

🔶 خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی (بخش 2 از 2)

من اینها را به اجمال یاد كردم. ولی هر یكی ضرر بزرگی میباشد. بخصوص زیان دوم كه بسیار بزرگست و ما نباید از آن چشم پوشیم. ما امروز از چند جهت بفزونی نفوس نیاز داریم و باید یكی از آرزوهای خود ، این را گیریم كه بفزونی نفوس بكوشیم. با اینحال چه سزاست كه دختران شوهر نكنند و در اداره‌ها بكار پردازند و یا شوهرداران بجای بچه زاییدن و پروردن بماشین‌نویسی یا دفترداری برخیزند؟!..

اساساً باید پرسید : این كار برای چیست؟!.. برای چیست كه ما در اداره كارها را بمردان نسپارده بزنان ارجاع كنیم؟!.. آیا كارها فزونست و مردها كفایت نمیكنند؟!.. آیا همچون دیگران در جنگ میباشیم و مردان را بمیدان جنگ فرستاده‌ایم و میخواهیم جاهای آنها را پر كنیم؟!.. آیا زنها بهتر از مردها میكوشند و بهتر از آنها از عهده برمی‌آیند؟!.. آیا كدام یكی از اینهاست؟!..

اگر هیچ یكی از اینها نیست آیا جز هوس اروپاییگری علتی برای آن توان پنداشت؟!.. اینكه چند سال پیش ، پس از برداشته شدن چادر در اندك زمانی چند صد تن زنان و دختران را در ادارات گنجانیدند ، آیا عنوانش جز این بود كه چون در اروپا هست ما هم باید داشته باشیم؟!..

یك كاریست بسیار عبث و بیجهت و اینهمه زیانها را دربر دارد ، و اینست باید متروك گردد و از میان رود. این یكی از مقاصد ما میباشد و باید اجرا گردانیم. این یك كاری كه مایه‌ی سرفرازی ایرانیان باشد نیست.

من هنوز از زیانهای اخلاقیش گفتگو نكردم. یك دختری درمیان مردان همیشه در معرض لغزش است و به هر حال كمترین زیان این كار آنست كه این دختران خانه‌داری و شوهرداری نخواهند توانست. اینها كه خود را با مردان در یك عرض می‌بینند و بمساوی آنان كار میكنند و حقوق می‌گیرند ، اینان كه سر از میان مردان درمی‌آورند و همیشه خطابهای چاپلوسانه‌ی جوانان را می‌شنوند یك غروری پیدا خواهند كرد كه مانع از خانه‌داری و شوهرداری خواهد بود و مایه‌ی بدبختی آنان خواهد گردید.

زنهای ایران می‌بایست از حجاب بیرون آیند. آن حجاب زیانهای بسیاری داشت. این یكی از نیكیهای شاه گذشته است و باید بنامش در تاریخ بماند. ولی نمی‌بایست دختران باداره‌ها كشیده شوند. باین هیچ نیازی نبود.

یك چیز شگفتی اینست كه هنوز بسیاری آن رفع حجاب را نپذیرفته‌اند و شما می‌بینید كه از چندی پیش بسیاری از زنها بچادر بازگشته‌اند و گاهی در روزنامه‌ها نیز به برخی نوشته‌های لوسی در این زمینه برمی‌خوریم. از آنسوی یك دسته نه تنها رفع حجاب ، رفع شرم و آبرو نیز كرده‌اند و هر روز باید دخترانشان با توالت و آراستگی كیف بدست در ساعت هشت روانه‌ی اداره گردند و پدران این اندازه حمیت نشان ندهند كه باری از توالت جلو گیرند. این یك نمونه‌ای از بی‌ترتیبی اندیشه‌هاست. بلكه باید گفت یك نمونه‌ای از بیچارگی توده است.

شما هر روز در اتوبوس یا در خیابان باین منظره برمیخورید كه یك زن چهل یا پنجاه ساله‌ای همه جای خود را پوشانیده و روی خود را نیز با روسری یا با چادر میگیرد ، ولی دخترش یا عروسش در پهلویش با سینه و بازوهای باز و سر و روی آراسته و توالت كرده می‌نشیند یا راه میرود. این دو تن از یك خانه بیرون آمده‌اند آن یكی هوسش آن را میخواهد و این یكی این را. دربند هیچ چیزی جز از هوسهای خود نیستند.

روزی یك مادری را با دخترش با این ترتیب دیدم. چون از آشنایان بودند گفتم : چرا از هم جدا می‌افتید؟!.. اگر شما به بهشت خواهید رفت دخترت را هم ببر. اگر او بدوزخ خواهد رفت مادرش را هم ببرد.

در چند شماره‌ی پیش نوشته‌ای را در پرچم چاپ كردیم كه مینویسد : زنان تهران چون بقم میرسند از قطار راه‌آهن پیاده نشده تغییر وضع داده خود را بصورت ده سال و بیست سال پیش درمی‌آورند و با این حال بقم وارد می‌شوند. این بازیها خنك و لوس معنایش چیست؟!..

درباره‌ی زنانِ اداره‌رو كسانی میگویند : درخواست كنیم اینها را بیرون كنند. میگویم : چنین درخواستی را نخواهند پذیرفت و بهانه‌هایی از كنترات و خوابیدن كار خواهند آورد. راه بهترش آنست كه با گفتن و نوشتن زمینه برای آن آماده گردانیم. اگر ما بگوییم و بنویسیم بسیاری از خود آن زنان و دختران پا خواهند كشید.

🔸ما باید همیشه باین كوشیم كه ‌اندیشه‌ها را تغییر دهیم و آنها را باصلاح آوریم. اساس آنست. باید در مجلسها و جلسه‌ها بجای گفتگو‌های بیهوده‌ی دیگر باین سخنان پردازیم. باید همیشه با پراكندگی اندیشه‌ها و گمراهی آنها در نبرد باشیم.

و آنگاه چنانكه نوشتم این یكی از مقاصد ماست و باید روزی بیاید و اجرا گردد.
(پرچم روزانه شماره‌ی 66)