پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
بحران اقتصادی دیگری که از سال 2008 در جهان آغاز شد.
کتابها و دفترهای اجتماعی
کتابها و دفترهای ادبی
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش یکم : درباره‌ی جهان و انسان)

🔸تکه‌ی 14
(بهر 2 از 2)

🔸هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد.🔸

جهان از روی یک آیینی می‌گردد ، آیینی که هیچگاه تغییر نمی‌یابد. خارج از آیین جهان چیزی ممکن نیست.
هر کاری را باید از راهش و با وسایلش کرد. آنهایی که بکارهای بیراه اقدام می‌کنند با خدا می‌جنگند. مردمی که در فکر زندگی نبوده چشم به راه پیشامدها می‌دوزند جز بدبختی نصیبی نخواهند یافت.
خدا انسانها را آفریده و در کارهاشان آزاد گزارده. دروغ است آنچه می‌گویند : بودنیها بوده. دروغ است آنچه می‌گویند : بدبختی یا نیکبختی هر کسی به پیشانی‌اش نوشته شده.
هر کس به هر کاری کوشش کند نتیجه خواهد برداشت. ولی کوشش از راهش و با وسایلش باید باشد.

🔸🔸🔸

راست است که اختیار از هر جهت در دست انسانها نیست. یک کشاورزی که درخت کاشته چه ‌بسا که سرما آن را بخشکاند. بازرگانی که قصد سفر دارد چه‌ بسا که بیماری او را از سفر بازدارد. ولی اینها آزادی را از میان نمی‌برد. آن کشاورز می‌تواند دوباره بکارد ، و آن بازرگان می‌تواند پس از بهبود قصد سفر را از سر بگیرد.

این طبیعت است که می‌بینیم و از وضعیتش آگاهیم. در آن سختیها و خسارتها نیز هست. ولی ما هم می‌توانیم با کوششهای خردمندانه‌ی خود بیشترِ آن سختیها و خسارتها را از خود دور کنیم. «بخت» که شنیده‌اید همین است. همین است که مردمی بکوششهای خردمندانه مبادرت کنند و سختیها و خسارتهای طبیعت را (تا آنجا که ممکن است) از خود دور کنند ، و یا با نادانی و هوسبازی روز بگذرانند و خود را دچار آسیبها کنند. «بخت» چیزی جز میوه‌ی شیرین یا تلخ اندیشه‌ها و کارهای خود انسانها نیست.[1]

دروغ است آنچه می‌گویند : «پیشامدهای جهان از پیش‌ نوشته شده و بودنیها بوده». این حرفی است که خراباتیان بمیان آورده‌اند.[2] چون خودشان افراد بدکردار و از نیکیها متنفر بوده‌اند و روزها و شبها با میخواری و یاوه‌بافی بسر برده پی کاری نمی‌رفته‌اند این را از مذاهب گرفته و آب و رنگ بیشتر داده ، بهانه برای خودشان قرار داده‌اند. کوردلان با چشم خود می‌دیده‌اند که هر کس دنبال کاری یا حرفه‌ای می‌رود مایحتاج زندگی را بآسانی فراهم کرده و با خوشی زندگی می‌کند ، و هر کسی که مانند آنان با بیکاری و تنبلی روز می‌گذراند دچار تنگدستی می‌گردد. بچیزهایی که خود می‌‌دیده و می‌شنیده‌اند بها نداده به این ترتیب سنگ به تاریکی انداخته و بهانه می‌آورده‌اند.

دروغ است آنچه می‌گویند :‌ »بدبختی یا نیکبختی هر کسی بر پیشانی او نوشته شده». این هم سخنی است که از مذاهب نشأت گرفته و در میان مردم انتشار یافته. این نیز دروغ و بیپا است. بدبختی یا نیکبختی چیزی جز از نتیجه‌ی کارهای خود آدمها نیست.

خراباتیان که حرفهایی را از مذاهب گرفته و هر یکی را ایرادی یا مسخره‌ای به دین می‌ساخته‌اند ، در اینجا نیز همان رفتار را کرده چنین گفته‌اند : «خدا هر آنچه شده و خواهد شد از پیش می‌دانسته. پس ما در کارهای خود اختیاری نداریم وگرنه علم خدا راست درنمی‌آید». این یکی از ایرادهای چشمگیر ایشان است. خیام به میخواریهای خود این بهانه را آورده. [3]

باید گفت : شما در اندیشه‌ی زندگی خود باشید و هر آنچه نیک و سودمند است بکنید ، و هر آنچه زیان‌آور است دوری کنید و هیچگاه نگران دانستن و یا ندانستن خدا نباشید. شما چه کار به علم خدا دارید؟! خیام که در میخواری این بهانه را آورده اگر زهری بجلوش می‌گذاردند آیا با این بهانه آن را می‌خورد؟!

هر کسی به هر کاری بکوشد نتیجه خواهد برداشت. ولی این کوشش از راهش و با ابزارش باید باشد.
(پایان بخش یکم کتاب بنیاد)

[1] : «گاهی نیز دیده‌ام درباره‌ی «بخت» می‌پرسند. می‌گویم : «بخت» بآن معنی كه شما می‌گویید جز خیالبافی نیست. ما «بخت» را نتیجه‌ی كارهای هر كسی می‌دانیم ، هر كسی یا هر ملتی در نتیجه‌ی كارهای خود نیكبخت یا بدبخت می‌شود. اما اینكه كسانی خوشبخت آفریده شده باشند كه همیشه از زندگی خوشی ببینند و نكوشیده نتیجه بردارند و كسان دیگری بعكس آنها همیشه بدی ببینند و از كوششهای خود نیز نتیجه برندارند ـ ما از چنین چیزی آگاه نمی‌باشیم و آن را جز یك خیالی نمی‌شناسیم.
این از ضعف روانهاست كه كسانی همینكه از تصادفات چند بار زیان بردند چنین می‌دانند كه یك چیزی در طبیعت هست كه با وی دشمنی می‌كند و برعكس اگر چند بار از تصادفات سود بردند بخود مغرور گردیده چنین خیال کند كه یك چیز نهانی با وی یاوری می‌كند. داستان بخت از اینجا پیدا شده».
(پرچم روزانه شماره‌ی 87 با تغییر کم در زبان آن.)
👇
[2] : از آب و گِلم سرشته‌ای من چه کنم وین پشم و قصب تو رشته‌ای من چه کنم
هر نیک و بدی که از من آید به وجود تو بر سر من نوشته‌ای من چه کنم؟
[3] : من مِی خورم و هر که چو من اهل بود مِی خوردن او نزد خدا سهل بود
مِی خوردن من حق ز ازل می‌دانست گر مِی نخورم علم خدا جهل بود

.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)

🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (تکه‌ی 5)


در این قضیه خطای بزرگ در آنست که بسیاست بیگانه دخالت داده شده. این دخالت دادن خطر را بزرگتر گردانیده. دمکراتها درخواستهاشان بجا یا بیجا ، چرا آن نکردند که صبر کنند تا آرتشهای بیگانه از این کشور بیرون روند و آنگاه هر کاری که می‌خواهند بکنند؟!.. چرا این نفهمیدند که هنگامی که یک دولت دخالت کرد ، دولتهای دیگر در کنار نخواهند ایستاد؟!..

می‌گویند : اگر صبر می‌کردند ، پس از رفتن آرتشهای بیگانه دولت فرصت دم زدن نمی‌داد. می‌گویم : این معنایش آنست که آنها از بودن آرتش شوروی در ایران استفاده کرده‌اند ، این معنایش آنست که بسیاست بیگانه دخالت داده‌اند. این اقرار بمسئولیت آنهاست. آنها خواسته‌اند کار خود را آسان گردانند و کشور را دچار دشواریهای بی‌مانند گردانیده‌اند.

روزنامه‌هایی که طرفداری از آنها می‌کنند بدرفتاریهای صدر و اکثریت مجلس را بمیان می‌کشند. می‌گویم : آنها عنوان نتوانستی بود که دمکراتها باقدامی برخیزند که استقلال کشور را بخطر اندازند. اگر قیام دمکراتها عکس‌العمل رفتار صدرالاشراف و اکثریت مجلس است دیگر بدتر!.. یک دسته چون از دولت فشار دیده‌اند بنابودی کشور کوشیده‌اند!.. اینست معنی آن رفتار.

رویهم‌رفته کسانی که از دولت دل پر دارند از پیشامد خوشحالی می‌نمایند. چنین می‌دانند که انتقامی از دولت کشیده شده. ولی این انتقامی است که از توده کشیده شده. این غائله آسیبهایش همه بتوده خواهد رسید. اگر روز سختی پیش آمد ، وزیران اتومبیلهاشان سوار خواهند شد و خود را بمأمن خواهند رسانید و آسوده زندگی بسر خواهند برد. استقلال ایران هم بود بوده و نبود نبوده. آسیب و گزند را توده‌ی بدبخت خواهند کشید. رنجها همه بهره‌ی اینان خواهد بود.

گاهی می‌بینم در روزنامه‌ها قیام شادروان شیخ محمد خیابانی را پیش کشیده چنین وا‌می‌نمایند که این پیشامد نظیر قیام خیابانی ، بلکه دنباله‌ی همان قیام است. من خوشوقتم که شرح حال خیابانی در کتاب «تاریخ هجده‌ساله‌ی آذربایجان» بتفصیل نوشته شده. خوشوقتم کتابی هست که خوانندگان مراجعه کنند و از حقیقت آن قضیه آگاه گردند.

باید گفت : اولاً مرحوم خیابانی هم مقصد روشنی نداشت و تنها آن می‌خواست که اقتداری بدست آورد. ما اگر بخواهیم خوشگمانی نماییم باید بگوییم خیابانی می‌خواست نیرویی بدست آورد ، و پس از آن باصلاحاتی (اصلاحاتی که نقشه‌ای برایش نکشیده بود) بپردازد.

به هر حال خیابانی چون از پیشروان آزادیخواهان آغاز مشروطه بود و احترامی داشت ، و آنگاه کشته شد و جان خود را در راه تلاشهای آزادیخواهانه باخت ، کسی نخواست درباره‌ی قیام او از روی دقت بداوری برخیزد. وگرنه قیام خیابانی نیز ، با آن حال که می‌بود و برای آذربایجان استقلال درونی می‌خواست ، به نتیجه‌ی درستی نتوانستی رسید.

ثانیاً در قیام خیابانی پای سیاست بیگانه درمیان نبود و بیم دخالت دولتها و رخ دادن جنگ و خونریزی درمیان آنها یا تقسیم ایران بمناطق نفوذ که نتیجه‌ی لاینفک این قیام دمکراتهاست نمی‌رفت. به هر حال دو موضوع باهم یکی نیست و این پیشامد را بقضیه‌ی خیابانی قیاس نتوان کرد.


.
شادروان شیخ محمد خیابانی
🔶 حقایق زندگی (تکه‌ی چهل و چهارم)

🔸 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟.. (بخش 3 از 3)


کنون می‌آییم بر سر اختراعات اروپایی : در این دویست سال و صد سال هر اختراعی که شده مردم تنها نتیجه‌ی آن را از نظر نبرد با طبیعت سنجیده‌اند و از نبرد آدمیان با همدیگر غفلت داشته‌اند. مثلاً ماشین کفشدوزی هنگامی که اختراع شده مردم از این نظر آن را ملاحظه کرده‌اند که روزانه صد جفت بیرون می‌دهد و زحمت کفش دوختن را ده بر یک آسان می‌گرداند ، و اینست از اختراع آن شادی نموده‌اند. در حالی که همان ماشین کفشدوزی تأثیری هم در مبارزه‌ی مردم با یکدیگر دارد. زیرا هنگامی که کفش با دست دوخته می‌شد در یک شهری ببزرگی تهران هزارها تن از راه کفشدوزی نان می‌خوردند و چنین نبود که یکی بتواند کار را از دست دیگران بگیرد. ولی اکنون یک سرمایه‌دار می‌تواند چند تا ماشین کفشدوزی بزرگی برپا کند و با دست ده تن کارگر آنها را بکار اندازد و روزانه چند هزار جفت کفش بیرون ریزد و یکتنه کفش تهران را اداره کرده دست دیگران را ببندد.

تنها این ماشین نیست. همه‌ی ماشینها و اختراعها این حال را دارد که از یکسو کارها را آسان گردانیده و از یکسو نبرد را درمیان آدمیان سختتر ساخته. در واقع همان اتومبیل و راه‌آهن و ماشینهای بافندگی و ریسندگی و دوزندگی هر یکی افزار دیگری برای نبرد مردمان با همدیگر می‌باشد و پیداست که در کشاکش و نبرد هر قدر افزار بیشتر و کارگرتر باشد نبرد سختتر خواهد بود.

اینست حقایقی درباره‌ی اختراعات اروپایی. کنون ما را در اینجا چند رشته سخنانی هست :

1) چنانکه گفتیم بسیاری از اروپاییان سختی روزافزون زندگانی را نتیجه‌ی پیشرفت دانشها و تمدن و اختراعات دانسته می‌گویند باید مردمان را بحال وحشیگری نخست برگردانید. (1) ما می‌گوییم : چنین کاری شدنی نیست و نیازی هم بآن نداریم. چنانکه گفته‌ایم اساسِ زحمت زندگانی ، کشاکش و نبرد مردم با همدیگر است که باید این را از میان برداشت. کسانی می‌گویند : از میان برداشتن آن ممکن نیست. ما می‌گوییم ممکنست و در این باره سخنان بسیاری رانده‌ایم.

2) هنگامی که ما بگفتگو از اروپا و زندگانی برخاستیم در ایران باین اختراعات و افزارهای شگفت اروپایی بسیار می‌نازیدند و ستایشهای گزافه‌آمیز می‌کردند. ما در پاسخ آنها نوشتیم : اگر مقصود از زندگانی آسایش و خوشیست ، آسایش و خوشی با این افزارها تأمین نمی‌شود. سپس شرح دادیم که اساس زحمت زندگانی آن کشاکشیست که مردمان باهم دارند. برای تأمین آسایش باید آن را برداشت. در این باره گفتارهای فراوان نوشتیم. ولی بسیاری از خوانندگان معنی این سخنان را نفهمیده چنین پنداشته‌اند که ما منکر ماشین می‌باشیم و می‌گوییم این اختراعات نباشد.

3) بسیاری از شرقیان باروپا و بدانشها و اختراعهای آن بی‌اندازه قیمت می‌گزارند ، و چون کسانی از ایشان می‌شنوند که ما می‌گوییم اروپاییان در زندگانی راه خطا می‌پویند و بآیین زیست ایشان و یا بقانونهاشان ایراد می‌گیریم در شگفت می‌شوند و ما دیدیم که چون برای نخستین بار باین سخنان پرداختیم نویسندگانی بهیاهو برخاستند و یک نور شرق نامی از اسپهان بسخنان خنک و بی‌ادبانه‌ای پرداخت. ولی راستی اینست که این جنبش دویست ساله‌ی اروپا و پیشرفتی که در دانشها و افزارسازیها شده ارجمند و گرانبهاست. ولی این جنبش و پیشرفت بتنهایی نتیجه‌ی درستی نتواند داد و باید با یک جنبش و پیشرفت دیگری (که ما بآن پرداخته‌ایم) توأم گردد و به هر حال اروپا با آنهمه آراستگی و درخشندگیِ بیرونیش از درون بسیار ناتوانست و یک نمونه از ناتوانی آن همینست که اینهمه اختراعها کرده و از آن بجای سود زیان برمی‌دارد.

(پرچم روزانه شماره‌های 135 ، 136 و 137)

پابرگی (از ویراینده) :
1ـ در دهه‌های 1960 و 1970 جنبشی بنام «بازگشت به زمین» در آمریکا کمابیش همان اهداف را دنبال می‌کرد و کسان بیشتری به زندگی در دل طبیعت و تهیه‌ی نیازمندیهای خود از زمین رو آوردند. همین امروز در آغاز قرن بیست‌ویکم ، با جستجو در اینترنت دیده می‌شود که چنان آرزویی نه تنها از میان برنخاسته بلکه گزارشهایی هست که نشان می‌دهد کسانی که شهرها را رها کرده زندگی ساده در طبیعت را برگزیده‌اند رو به فزونی هم دارند.


.
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش دوم : درباره‌ی دین)

🔸تکه‌ی 1
(بهر 1 از 2)

🔸دین شناختن حقایق و زیستن از راه خرد است.🔸

دین چیست؟ دین آنست که مردمان ، جهان و آیین آن را خوب بشناسند ، حقایق زندگی را بفهمند ، گوهر (اصل) انسانیت را بدانند ، و زندگی مطابق خرد کنند.
دین آنست که هر چیزی را ـ از حرفه ، داد و ستد ، بازرگانی ، کشاورزی ، صنعت ، زناشویی ، زندگی اجتماعی ، حکومت و مانند اینها ـ بمعنی راستش بشناسند و بمعنی راستش بکار ببرند.
دین آنست که مردم به بهتر گردانیدن جهان بکوشند و تا می‌توانند آن را از بدیها پاک کنند.
آنست که روانها نیرومند و جانها مطیع ، و زندگی مطابق روان و درخواست‌های آن باشد.
آنست که هر کسی در خواسته‌ها و رفتار خود ، مقید به آسایش همگان باشد.
آنست که آدمیان از آفریدگار و خواسته‌ی او ناآگاه نمانند و پی خواسته‌های بی‌ارزش خود را نگیرند.

🔸🔸🔸

امروز معنی دین معلوم نیست ، و این خودش یک گرفتاری برای جهان شده. امروز تشکیلات چندی ـ از کیشهای زردشتی ، یهودی ، مسیحی ، و اسلام ـ در میان است و مسیحیگری و اسلام هر یک شاخه‌های پرشماری پیدا کرده و از هر کدام مذاهب بسیاری بوجود آمده است.

اینها پر از گمراهی و نادانی بوده و هر کدام از اینها در بی‌ارزشی همردیف بت‌پرستیهای چینیان و ژاپنیان و هندیان می‌باشد.

مردمان «دین» اینها را می‌دانند و از اینرو به دو دسته می‌باشند : یک دسته پیروان اینها که در نادانیها و گمراهیها فرورفته‌اند ، و بسیار کوته‌فکرند. دسته‌ی دیگر آنان که از اینها رمیده کاملاً از دین روگردان و فراری می‌باشند.

باید گفت : دین اینها نیست. زردشت و موسا و عیسا و پیغمبر اسلام برانگیختگانی (پیغمبر) بوده‌اند ، و هر کدام در زمان خود دینی بنیاد گذاشته‌اند. ولی به هر یکی از دینهای آنها صد گمراهی و نادانی درآمیخته و از هر یک مذاهب بیپای فراوانی بوجود آمده است. هر یکی از آنها پس از روزگاری اصل خود را از دست داده. علاوه بر این ، زمان پیش رفته و تغییرات بسیاری رخ داده و زمینه عوض شده است که خود اینْ موضوع جداگانه‌ای می‌باشد.

هرچه هست ، مذاهبی که امروز در جهان است و بنام «دین» خوانده می‌شود ، نه دین ، بلکه بیدینی هستند. زیرا دین برای آنست که مردمان به چنین نادانیها نیفتند ، و این طور از هم متفرق و پراکنده نشوند. اینها مردمان را از حقایق دور می‌کنند ، و تفرقه و پراکندگی بمیان ایشان می‌اندازند. نام خدا را ذلیل و خوار می‌کنند. خدا از آنها بیزار است. دین یک معنای ارجمند و بزرگی می‌دارد و خودش یک دستگاه خدایی است.

دین اینست که مردمان ، جهان و آیین جهان را نیک بشناسند ، و حقایق زندگی را بفهمند و اصل و گوهر انسانیت را بدانند ، و زندگی مطابق خرد بکنند.

جهان یک دستگاه بانظم و نظامی است ، و یک مقصودی و خواستی از آن درمیان می‌باشد ، و از روی یک نظام و آیین پایداری می‌گردد. یک سری حقایقی در زندگانی مؤثر می‌باشد : انسان زبده و برگزیده‌ی آفریدگان ، و این زمین سپرده بدست او است. خدا به انسان خرد داده که تشخیص دهنده‌ی نیک و بد و شناسنده‌ی راست و کج می‌باشد. دین آنست که مردمان این حقایق را بشناسند و در زندگی خرد را راهنما بگیرند.

آنست که هر چیزی را همچون حرفه و داد و ستد و بازرگانی و کشاورزی و صنعت و زناشویی و زندگانی اجتماعی و حکومت و مانند اینها بمعنی درستش بشناسند و بمعنی درستش بکار ببرند.

اینها کارهای زندگی و هر کدام راهی است برای به چرخش درآوردن چرخ زندگانی. لیکن مردمان معنای راست و حقیقی اینها را کمتر می‌دانند ، و در هر یکی از آنها هوسها و نادانیهای خود را به میان می‌آورند.
✴️ کتاب ورجاوندبنیاد

بخش یکم
تکه‌ی 1 و 2

دستیابی
✴️ کتاب حقایق زندگی

تکه‌ی 2 و 3

چشم‌پوشی از بدان تلخترین میوه‌ها را خواهد داد

دستیابی
✴️ بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن

تکه‌ی 1 و 2

یک مردمی تا خود نیک نباشند از جهان نیکی نبینند

دستیابی
✴️ کتاب سرنوشت ایران چه خواهد بود؟
احمد کسروی
(در موضوع پیشامد آذربایجان)

پیشگفتار +
1ـ آقاسید ضیاءالدین

دستیابی
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)

🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (تکه‌ی 6)


کسانی هم اتازونی یا کشورهای متحده‌ی آمریکای شمالی را مثل آورده می‌گویند : چه مانعی دارد که چنانکه در اتازونی هست ، در ایران هم استانها در کارهای داخلی مستقل گردیده ولی در سیاست خارجی و در تشکیل آرتش و در قوه‌ی مقننه باهم اتحاد نمایند و ایران بحال خود بماند؟..

می‌گویم : شما نمی‌توانید ایران را با حال آشفته‌ی امروزی و با موقعیتی که از نظر سیاست پیدا کرده با اتازونی به یک ترازو گزارید. درمیانه جدایی بسیار است :

نخست مردم آمریکا رشد سیاسی دارند و می‌دانند چه می‌کنند.

دوم حس میهن‌پرستی و علاقه‌مندی باستقلال و آزادی درمیان آنها بسیار نیرومند است و از جدایی میان استانها بیم بهم خوردن کشور نمی‌رود.

سوم اتازونی ماننده‌ی ایران درمیان دو سیاست مهیب واقع نشده در اختیار هر ترتیبی برای کشور خود آزاد است.

به هر حال در کار مردم اتازونی بیگانگان دخالت ندارند و در این پیشامد ایران ، در آشکار و نهان ، دخالتهایی از سوی بیگانگان رفته و می‌رود.

من هیچ مانعی نمی‌دانم که ایرانیان پس از آنکه بآلودگیهای خود چاره کردند و در توده رشد سیاسی پدید آمد و بیم از دخالت بیگانگان درمیان نبود ، یک روز نمایندگان از استانها بمرکز بیایند و انجمن برپا گردانیده باهم نشینند و از روی فهم و بینش و دلسوزی به شور پردازند و اگر صلاح دیدند استانها را در کارهای درونی آزاد گردانند. با این شرایط هیچ مانعی نیست و نتواند بود. همه‌ی تشکیلات و تنظیمات برای آبادی کشور و آسایش مردم است. اگر روزی صلاح در آن دیده شد چرا باید نکنند؟!..

ولی اکنون از آن شرایط هیچ کدام نیست. امروز با حال کنونی قیام کردن و برای آذربایجان استقلال داخلی درست کردن نتیجه‌اش آن خواهد بود که شرح دادم و دوباره نباید شرح دهم. امروز این رفتار استقلال ایران را بهم زدنست ، تاریخ چند هزارساله‌ی این کشور را بپایان رسانیدن است.

امروز در ایران ، اگر انجمنی از مردان دوراندیش و دلسوز ، برای گفتگو از حال توده و کشور تشکیل یابد ، آنچه سخنش هم بمیان نخواهد آمد برای استانها استقلال داخلی خواستنست. امروز صد مسئله مهمتر از آن درمیانست.

یک بار گفته‌ام و برای مثل باز هم می‌گویم : چهل سالست در این کشور مشروطه روان گردیده. ولی هنوز صدیک مردم ، بلکه هزاریک آنها ، معنی مشروطه را نمی‌دانند و بآن علاقه ندارند ، مغزهاشان آکنده از تعلیماتیست که با زندگانی دمکراسی متضاد می‌باشد. آن رسواییها که در هنگام انتخابات در ایران رخ می‌دهد و این بی‌آبروگریها که در مجلس پیش می‌آید ، جز نتیجه‌ی بی‌علاقگی مردم بمشروطه و حکومت دمکراسی نیست. امروز مهمترین موضوع آنست که معنی مشروطه بمردم فهمانیده شود و موانعی که در پیش است ـ چه از نظر عقاید و چه از نظرهای دیگر ـ از میان برداشته شود ، و اصول حکومت دمکراسی در این کشور ریشه دواند و ایران همسر انگلیس و فرانسه و اتازونی گردیده درمیان توده‌ها سرفراز باشد ، و احترام جهانیان را بخود جلب کند.

نخست گام در راه اصلاحات اینست. پس از آن باید در این کشور رژیم زندگی معین گردد. ایرانیان چنانکه از نظر سیاست درمیان دو نیروی متضاد محصور افتاده ، از نظر اصول زندگانی اجتماعی نیز همان حال را دارد. از این نظر نیز درمیان کمونیستی شوروی و سرمایه‌داری انگلیس و آمریکا محصور است.

ولی اگر ایرانیان بخواهند از روی فهم و بینش زندگی کنند ، راهی برویشان باز است که نه از کمونیستی پیروی نمایند و نه گریبان بچنگال سرمایه‌داری دهند ـ یک راه بهتر و علمی‌تر پیش گرفته از محصوریت بیرون آیند.


.