🔸 سخنانی که باید فراموش نکرد.


🖌 احمد کسروی

🔸 سخنانی که باید فراموش نکرد.


🖌 احمد کسروی

🔶 کتاب «انکیزیسیون در ایران» (احمد کسروی)

🔸 بخش دوم : در ایران با چه دشواریها روبرو شدیم؟.. (تکه‌ی 2)


2ـ ما سرچشمه‌ی گرفتاریها را پیدا کرده‌ایم. (تکه‌ی یک از یک)

چنانکه گفتیم در آغازِ کوشش با چنین چیستانی روبرو گردیدیم ولی بزودی آن را گشادیم. بزودی سرچشمه‌ی بدبختیها و گرفتاریهای ایران را پیدا کردیم.

در این باره ما کتابهای بسیار نوشته‌ایم (1) و نتیجه‌ی گفته‌های ما دو چیز است :

1) گرفتاریهای این توده چیز ساده‌ای نیست. از بی‌پروایی[=بی‌توجهی] پادشاهان برنخاسته و چیزی که با دست پادشاهان یا وزیران چاره پذیرد نیست. گرفتاریهای ریشه‌داریست و بچاره‌ی ریشه‌داری نیاز دارد.

2) سرچشمه‌ی گرفتاریهای ایران آن باورها و اندیشه‌هاست که بنامهای مذهب ، عرفان ، فلسفه ، اخلاق ، ادبیات در مغزها جا داده شده. این گرفتاری برای ایرانیان از هزار سال پیش رو آورده و زمان بزمان بیشتر و بدتر گردیده تا بحال امروزی رسیده.

برای آنکه دانسته شود این توده دچار چه بدآموزیهاست تاریخچه‌ی کوتاهی یاد می‌کنم :

همه می‌دانیم هنگامی که اسلام در عربستان برخاست ایرانیان کیش زردشتی داشتند. دین زردشت از میان رفته ولی یک رشته بدآموزیها از پرستش آتش و خورشید و باور داشتن به مهر و ناهید و مانند اینها باین نام رواج می‌داشت. عربها چون به ‌ایران دست یافتند انبوه ‌ایرانیان اسلام را پذیرفتند. ولی زردشتیگری از میان نرفت و بسیاری از پندارهای آن ، درمیان عوام با اسلام درآمیخت.

اسلام دین خدایی بود و آموزاکهای بسیار سودمند داشت. در ایران نیز جنبشی در فهمها و خردها پدید آورد. ولی آن بسادگی خود نمانده یک یا دو قرن نگذشت که گمراهیهای گوناگون بآن راه یافت.

نخست در نتیجه‌ی کشاکش در زمینه‌ی خلافت ، کیش شیعی با یک رشته آموزاکهایی که با اسلام سازش نداشت پدید آمد. درپی آن باطنیگری پیدا شد که بیگمان برای کندن ریشه‌ی اسلام بنیاد یافته بود.

سپس فلسفه از یونان رسیده یکسره به آخشیج اسلام بود. همچنان صوفیگری از روم آمده و با آموزاکهایی از بی‌پروایی بزندگانی و گرایش به بیکاری و گوشه‌نشینی و مانند اینها که وارونه‌ی آموزاکهای اسلام بود رواج گرفت.

در همان هنگام گمراهیهای گوناگونی درمیان مسلمانان پیدا می‌شد که یکی از آنها جبریگری (یا باور داشتن به ‌اینکه کارها را خدا می‌کند و ما را هیچ اختیاری نیست) بود و در همه‌جا پراکنده گردید.

اینها و مانندهای اینها بدآموزیهای زهرآلودی بود که یکی پس از دیگری در جهان اسلام پیدا می‌شد و ایرانیان هم از آنها بهره می‌یافتند. برخی از آنها از جمله باطنیگری و صوفیگری در ایران لانه گرفت و ریشه دوانید.

در قرن ششم در ایران یک گمراهی زهردار دیگری پدید آمد که ما آن را «خراباتیگری» نامیده‌ایم.

یک دسته پیدا شدند که زندگی را خوار می‌داشتند و کار و کوشش را می‌نکوهیدند و چنین می‌گفتند : «باید بگذشته پروا نداشت و بآینده ارجی نگزاشت و دم را غنیمت دانسته بخوشی و مستی پرداخت». یکی از سران اینها خیام بوده که همه می‌شناسیم.

در زمان مغول که فهم‌ها و خردها هرچه سست‌تر گردیده بود این بدآموزیها رواجش در ایران بیشتر شد. آنگاه ‌اینها همه باهم درآمیخت.

پیش از آن هر یکی جدا بود و هر یکی پیروان دیگری داشت. ولی این بار همه درهم شد و یک تن می‌توانست هم صوفی و هم شیعی و هم خراباتی باشد. می‌توانست چند رشته از بدآموزیها را در مغز خود جا دهد که ‌این خود زیان دیگری بود.

در همان زمان در ایران شاعرانی پیدا شدند که هوس بسیار بشعر گفتن داشتند و اینها آن بدآموزیها را سرمایه‌ای برای شعرسازیهای خود شناختند و آنها را از هر دری گرفته بهم آمیختند و در شعرهای خود گنجانیدند و بدینسان برواج آنها درمیان مردم بسیار افزودند.

در زمان صفویه بکیش شیعی در این کشور رواج بسیار داده شده کیش دولتی ایران گردید.

در زمان قاجاریان بار دیگر تکانهایی در زمینه‌ی بدآموزی در ایران پیدا شد. باین معنی که شیخ احمد احسایی که یکی از ملایان تندرو شیعه بشمار می‌رفت از درهم آمیختن فلسفه‌ی یونان با باطنیگری و شیعیگری کیش نوینی پدید آورد که بنام او «شیخیگری» نامیده شد.

پس از چندی یکی از پیروانش حاجی ‌محمد کریمخان با افزودن چیزهایی بآن ، کیش تازه‌تری ساخت که ‌این هم بنام او «کریمخانیگری» شناخته گردید.

در همان زمان ، سیدعلی‌محمد با سودجویی از عقاید شیعیان و از آموزاکهای شیخ احسایی به دعوای امام‌زمانی برخاست و از آن نیز کیش نوینی پیدا شد که «بابیگری» خوانده شد. پس از او میرزاحسینعلی بهاء با سودجویی از گفته‌های باب خود را «مَن یُظهِرِهُ الله» خوانده و او نیز راه دیگری بنام «بهائیگری» پدید آورد.

👇

اینها بازمانده از زمانهای پیش بود. هنگامی ‌که در ایران جنبش مشروطه‌خواهی برخاست و با اروپا همبستگیها پدید آمد این بار آموزاکهای اروپایی از سودمند و زیانمند رو باین کشور آورد و بدستیاری روزنامه‌ها و کتابها درمیان مردم رواج گرفت.

از جمله بدآموزیهای مادیگری انتشار بسیار یافته در مغزها جا گُزید. از این راه هم بدآموزیهای دیگری بمیان آمد و اینها نیز بآن بدآموزیهای کهن افزوده شد.

پابرگی :
1ـ کتاب «دادگاه» دیده شود.


.

🔸 سخنانی که باید فراموش نکرد.


🖌 احمد کسروی

🔶 «معنی مشروطه[=دمکراسی]» (احمد کسروی)

🔸 راه را گم کرده‌اید (تکه‌ی یک از سه)


از روزی که پرچم را آغاز کرده‌ایم بارها می‌بینیم یک کسی گفتاری آورده در این زمینه که بدولت فلان پیشنهاد را کند یا فلان ایراد را گیرد. این رسمیست که از سالها در کشور ما پیدا شده. کسان بسیاری بخود حق می‌دهند که در کارهای کشور «اظهار نظر» کنند و در پیشرفت زندگانی توده دخالتی نمایند.

ما باین دخالت یا اظهار نظر ایراد نداریم. زیرا معنی مشروطه همینست : ما چون مشروطه را معنی می‌کنیم می‌گوییم : حکومت یا سررشته‌داری ازآن‌ِ توده است ، ولی چون توده نخواهد توانست خود رشته‌ی کارها را در دست گیرد ، کسانی را از میان خود بنمایندگی برمی‌گزینند که مجلسی کنند و بنشینند و درباره‌ی کشور و کارهای آن گفتگوهایی کنند و قانونهایی گزارند و تصمیمهایی گیرند ، و سپس بچند تنی از وزیران اعتماد کرده بکار بستن آن تصمیمها و قانونها را بایشان سپارند.

پس راستی‌را چه مجلس شورا و چه دولت هرچه می‌گویند و هرچه می‌کنند بنمایندگی از توده می‌باشد ، و از گفتن بی‌نیاز است که خود توده حق دیده‌بانی[=نظارت] دارد و می‌تواند اظهار نظر کند یا خرده‌ گیرد.

ولی از چه راه؟!. گفتگو در راه آنست. این ترتیبی که امروز درمیانست و هر کسی هرچه
می‌فهمد و به‌ اندیشه‌اش می‌رسد به تنهایی ایراد می‌گیرد یا پیشنهاد می‌کند نتیجه‌ی درستی نتواند داد و خود چند عیب دارد.

زیرا نخست اینها چیزهای ناسنجیده‌ایست و در پیرامون آنها دقت بکار نرفته و رسیدگی درستی نشده. چیزهاییست که خود گوینده پس از چندی فراموش خواهد ساخت و یا پشیمان خواهد گردید. بسیاری از آنها کلیاتیست که همه می‌دانند.

دوم اگر چنین باشد که هر کس به تنهایی پیشنهادی کند چه‌بسا دیگران آن را نپسندند ، و چه‌بسا یک کس دیگری پیشنهادی بضد آن نماید. چنانکه بارها دیده می‌شود که یک چیزی را که یکی پیشنهاد می‌کند مردم ریشخند می‌نمایند و یا ایراد گرفته ضد آن را پیشنهاد می‌کنند.

پس چگونه می‌توان باین پیشنهاد یا یادآوریها ترتیب اثر کرد؟!. خود شما اگر رشته‌ی حکومت را بدست گیرید چگونه توانید باین پیشنهادها توجه کنید؟!.

خواهید گفت : پس چه کار کنیم؟.. آیا خاموش باشیم و هیچی نگوییم؟!.. می‌گویم : نه! خاموش نباشید. ولی راه ایراد گرفتن یا پیشنهاد کردن را یاد گیرید. شما راه آن را گم کرده‌اید.

در کشور مشروطه یک تن (یا یک فرد) در حکم هیچست. زیرا در کشور مشروطه همه باهم یکسانند ، و اگر چنین باشد که هر یک تنی اظهارنظر کند میلیونها اظهار نظر درمیان خواهد بود ، و چنانکه گفتیم نتیجه‌ی این جز درهمی کارها و آشفتگی زندگی نخواهد بود.

پس راه آنست که خردمندان و نیکخواهان باهم یکی گردند و دسته‌ای باشند ، و آنگاه بنام آن دسته هر پیشنهاد دارند بکنند ، هر ایرادی دارند بگیرند. این از چند جهت بهتر و سزاوارتر است.

از یکسو چون تنها نیستند مطالب را بشور گزارند و سنجیده و پخته گردانند و یک پیشنهاد ارجداری بیرون دهند. از یکسو چون یک دسته‌ای هستند بسخنشان اهمیت دهند و ترتیب اثر کنند و کسی هم بضد آن برنخیزد. بالاخره اگر دولت گوش نداد ، چون پیشنهاد کننده یک دسته‌ایست ، توانند پافشاری کنند و پیشرفت آن را بخواهند.

اگر مقصود کوشیدن و نتیجه بردنست راهش این است و بس. شما اگر روزنامه‌ها را بخوانید سی و اند سالست در ایران مشروطه برخاسته و روزنامه‌ها بنیاد یافته و همیشه ستونهای آنها پر از اینگونه پیشنهادها و یادآوریها بوده. ولی آیا چه سودی داده؟!.

امروز یک نقص بزرگی در زندگانی ایران همینست. نیکی کشور را می‌خواهند ولی از راهش درنمی‌آیند. کسانی این نقص را درنمی‌یابند ولی باید گفت بسیار بزرگست و زیانهای سختی را با خود دارد.

چیزهای فرعی بماند. امروز اساس زندگی متزلزلست. چنانکه گفته‌ایم در این کشور رنجها کشیده شده و خونها ریخته گردیده و مشروطه‌ای بنیاد یافته است. چنین چیزی که اساس زندگانی توده‌ایست ما می‌بینیم دسته‌های بزرگی با آن دشمنی می‌نمایند و بیزاری می‌جویند ، و چون ما بسخن درآمده علت را می‌پرسیم می‌بینیم پاسخی نمی‌توانند ، و چون نیک می‌جوییم می‌بینیم سرچشمه‌ی این دشمنی‌ها و بیزاریها جز هوسبازی نیست. یک سخنانی از این کشور و آن کشور اروپا رسیده و کسان ناآزموده‌ای بی‌آنکه نیک بفهمند مقصود چیست بآنها گراییده و باین نمایشها برخاسته‌اند ، و داستانی باین بزرگی و باین اهمیت باری آن نمی‌کنند که بنشینند و گفتگو کنند و آن را بجایی رسانند. آن نمی‌کنند که در اساس زندگانی اندیشه و سخن یکی گردانند. آیا این نقص نمی‌باشد؟ (1)

👇

پابرگی (از گردآورنده) :
1ـ مخالفتهایی که در آن زمان با مشروطه یا دمکراسی می‌شد بیشتر از اینرو بود که کشورهایی مانند آلمان ، ایتالیا ، شوروی و ژاپن از دمکراسی دور شده بودند و چون آنها نیز پیشرفتهایی کرده بویژه در جنگ نیرومندی خود را نشان داده بودند کسانی دمکراسی (مشروطه) را کهنه شده می‌پنداشتند و بیزاری می‌نمودند. ولی جای خشنودیست که امروز بیشتر مردم خواهان دمکراسیند. چیزی که هست ، باید پروا داشت که این خواهش نه از روی فهم و آگاهی بلکه بیشتر از روی پیروی است. از آنسو هنوز دسته‌هایی هستند که هواداری از پادشاهی کرده همچنان از دمکراسی نومیدی می‌نمایند. یا اینکه اگر امروز دشمنی خود را با دمکراسی به آشکار نمی‌آورند زمانش که برسد آشکار خواهند گردانید و چون باورهای مردم ریشه ندارد در آن روز بیشترشان چاره‌ای جز پیروی نخواهند یافت.


.

🔸 سخنانی که باید فراموش نکرد.


🖌 احمد کسروی

پشتیبانان پیمان : گروهی از یاران دیرین آبادان

نشستگان از راست شادروانان : 1) کاشف 2) حسن‌پور 3) کوچکعلی 4) محمد امام 5) ولی‌الله یگانه 6) محمدعلی امام 7) دیجور

ایستادگان از راست شادروانان : 1) آستار 2) ابطحی 3) بوشهری‌نژاد 4) انصاری 5) آرین 6) شکیب‌زاده 7) صنعوی 8) رفیعی
.

کوشاد تلگرام :

چنانکه بارها در نوشته‌هامان آمده ، ما برآنیم که راه پاکدینی جز بهمدستی خردمندان و نیکخواهان پیش نخواهد رفت. این غیرتمندان باید دست بهم دهند و اندیشه‌ها یکی گردانند تا از اتحاد ایشان نیروی مؤثری پدید آید و بتوانند این توده‌ی آلوده را از گمراهیها برهانند و کشور را به راه پیشرفت اندازند.
راهی که ایران را به سربلندی رساند جز بهمدستی ایرانخواهان نتواند بود.

اینست ما از همه‌ی خوانندگان دلسوز می‌خواهیم هر که را به خردمندی و ایرانخواهی می‌شناسند با نوشته‌های کسروی و این کانال آشنا گردانند.

🔸 کانال پاکدینی (احمد کسروی)

🔸 کتابخانه‌ی پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)

🔶 کتاب «انکیزیسیون در ایران» (احمد کسروی)

🔸 بخش دوم : در ایران با چه دشواریها روبرو شدیم؟.. (تکه‌ی 3)


3ـ زیانهایی که از این بدآموزیها برمی‌خیزد : (تکه‌ی یک از یک)

این یک فهرست تاریخیست که یاد کردم. اکنون همه‌ی این ده دوازده رشته‌ بدآموزی در ایران رواج خود را دارد و مغزها آکنده از آنهاست.

بسیار کسانی بی‌آنکه خود بدانند آلوده‌ی آن بدآموزیهایند. شما بارها خواهید دید کسی که هیچ نمی‌داند صوفیگری چیست درمیان سخنانش اندیشه‌های صوفیانه را بیرون می‌ریزد. کسی که دینداری از خود نشان می‌دهد بی‌آنکه بفهمد گرفتار بدآموزیهای مادیگریست.

چنانکه گفتم سرچشمه‌ی گرفتاریهای ایرانیان اینهاست.

در اینجا فرصت گفتگوی دراز نیست ، بکوتاهی میگویم : این بدآموزیهای پراکنده سه زیان بسیار بزرگ دارد :

1) اینها چون ده دوازده رشته است مردمان را از هم می‌پراکند و جدایی بمیان آنها می‌اندازد. امروز در ایران یکی از گرفتاریها همینست : این بهائیست ، آن شیعه است ، آن علی‌اللهیست ، آن صوفیست ... در یک کشور می‌زیند و اندیشه‌ها و آرزوهاشان یکباره جداست.

2) هر یکی از آنها دارای آموزاکهاییست که بزیان زندگانیست :

صوفی جهان را خوار می‌دارد و مردمان را بگوشه‌گیری و تنبلی و یا بجهانگردی و قلندری برمی‌انگیزد ، خراباتی کوشش و کار را نکوهیده همه را به باده‌خواری و خوشگذرانی وامی‌دارد ، جبری همه‌ نیک و بد را بگردن قضا و قدر انداخته بکار و کوشش ارجی نمی‌گزارد ، شیعی یگانه بایای خود را بزیارت رفتن و بکشتگان هزارساله گریستن می‌شناسد ، مادّی زندگی را نبرد شمارده دزدی و کلاهبرداری و پول‌اندوزی و همه‌ی بدیها را در راه سود خود سزا می‌شمارد ... هر یکی از راه دیگری مردمان را از پرداختن بکار و زندگانی بازمی‌دارد.

3) اینها چون چند رشته بهم می‌آمیزد و در مغزها جا می‌گیرد آنها را از کار می‌اندازد. این خود دانستنیست که چون آموزاکهای ناسازگار هم در مغزها جای گزید آن را از کار خواهد انداخت.

امروز در ایران یکی از بیماریهای توده‌ای همینست و هزارها کسان دچار آن می‌باشند. هزارها کسان چنینند که سَهِشهاشان[احساسات]‌ مرده است و نیک و بد و راست و کج در نزد آنها یکیست.

اینها را بکوتاهی می‌شمارم و شاید کسانی نخواهند پذیرفت. ولی ما دلیلهای بسیار داریم و در کتابهای خود یاد کرده‌ایم و در اینجا بیک دلیل از راه روانشناسی بس می‌کنم.

خوانندگان این دو مقدمه را بدیده گیرند :

1) «سرچشمه‌ی کارهای آدمی ‌مغز اوست». شما را به هر کاری مغزتان وامیدارد. مرکز اراده مغز است.

2) «مغز تابع اندیشه‌هاییست که در آن جا می‌گیرد». شما اندیشه یا باوری را در مغز خود جا می‌دهید و مغز در زیر تأثیر آن شما را بکارهایی برمی‌انگیزد. (1)

این دو مقدمه هر یکی بیگفتگوست و چون آنها را پهلوی هم گزاریم نتیجه ‌این خواهد بود : «سرچشمه‌ی کارهای آدمی‌ باورها و اندیشه‌های اوست».

برای روشنی سخن مثلی یاد می‌کنم. فلان پیره‌زن بزیارت سقاخانه می‌رود و نذر بآنجا می‌برد. در حالی که شما ریشخند می‌کنید و اگر اختیار پیدا کنید آن سقاخانه را کنده ویران خواهید گردانید. چرا چنینست؟.. این جدایی از کجاست؟.. این جدایی از آنجاست که در مغز آن پیره‌زن اندیشه‌های دیگریست و در مغز شما اندیشه‌های دیگری. شما اگر بآن زن هم حقایق را یاد داده بفهمانید که سقاخانه هیچ‌کاره نیست ، این سقاخانه که هزار کسان از یک ظرف آب می‌خورند نه تنها به بیماران شفا نتواند داد سالانه صدها بلکه هزارها کسان را دچار بیماری می‌گرداند. اگر این را یاد دهید خواهید دید دیگر او نیز بزیارت سقاخانه نمی‌رود ، بلکه باید گفت : نمی‌تواند رفت ـ دیگر اراده‌ای که او را بتکان آورده بسوی سقاخانه روانه گرداند درمیان نیست.

یکی از یارانِ ما مثل زده می‌گفت : شما در هندوستان می‌بینید فلان مرد در جلو گاو بخاک می‌افتد ، این کار او بشما شگفت می‌افتد. ولی بهترست باندیشه‌ها و باورهای او وارسیده ببینید در مغزش چه چیزهاست ، و در آن حال از شگفت بیرون خواهید آمد.


پابرگی :
1ـ سَهِشها یا احساسات و تأثیر آنها در رفتار و کردار آدمی ‌از این گفتگو بیرونست.


.

🔶 «معنی مشروطه[=دمکراسی]» (احمد کسروی)

🔸 راه را گم کرده‌اید (تکه‌ی دو از سه)


در شماره‌ی پریروز پرچم نوشته‌ی مفصل آقای دادپرور را درباره‌ی آذربایجان بچاپ رسانیدیم. نویسنده‌ی نامبرده از بدی حال آذربایجان شکایت می‌کند : ایمنی از آذربایجان برخاسته ، به بهداشت آنجا نمی‌پردازند ، در شهرها آبادی و خیابان‌کشی بجایی نرسیده ، در شهر تبریز که کرسی یک استان بزرگیست بیش از یک دبیرستان نیست.

اینها همه راست است. به آذربایجان در بیست سال گذشته بی‌پرواییها شده و ستمها رفته و کنون هم گرفتاری پشت سر گرفتاری می‌آید. ولی من بآقای دادپرور پاسخ داده می‌گویم : چاره‌ی این دردها گفتن نیست. نمی‌گویم نگویید و ننویسید. می‌گویم اگر چاره می‌خواهید راهش این نیست.

در آذربایجان غیرتمندان و آزادگان دست بهم دهید و یک جمعیتی گرد آورید و باهم پیمان بندید که پشتیبان و نگهدار آذربایجان باشید و با گفتگو و شور دردها را بشناسید و سرچشمه‌اش را بدانید و چاره‌اش را بفهمید و آنگاه یکدل و یکزبان بدولت پیشنهاد کنید و در اجرایش پافشاری نمایید. اینست راهی که می‌تواند به نتیجه‌ای رساند.

در همان تبریز گروهی از آزادگان و غیرتمندان باین کار می‌کوشند. شما نیز همراهی نمایید و یک دسته‌ی آبرومندی باشید و از سرزمین خود پشتیبانی کنید. آنجا سرزمین شماست و شما مسئول نگهداری و آبادی آنجا می‌باشید. برادرانه همدستی نمایید و وظیفه‌ی خود را پیش گیرید.

تنها از این راه است که به نتیجه توانید رسید وگرنه نه تنها بسخنانتان گوش ندهند و گوش نتوانند داد ، خودتان نومید و فرسوده گردیده بکنار روید.

در جهان هر چیزی یک راهی دارد که اگر از آن راهش نباشد پیش نتواند رفت. دولت نه اینکه نمی‌خواهد بآذربایجان توجهی کند ولی چون کارها از راهش نیست نتیجه بدست نمی‌آید.

همین اکنون گفته می‌شود که برای آذربایجان یک استانداری بفرستند ولی هر کسی را بدیده می‌گیرند نمی‌پذیرد. زیرا یک رشته دشواریهایی در کار می‌بیند و در این هنگام آشفتگی جهان بزیر بار چنان کار سختی نمی‌رود. در چنین هنگامی یک استاندار یا هر کس باید از مردم پشتیبانی و راهنمایی بیند تا بتواند بدشواریها غلبه کند. کو آن جمعیت شایسته‌ای که چنین پشتیبانی تواند؟!..

در یک شهری یا در یک استانی مسئول کارها پیش از همه خردمندان آنجایند ، و این خردمندان هنگامی توانند کاری کنند که باهم ‌اندیشه و دست یکی دارند. شما در آذربایجان بیش از هر کاری بچنین همدستی و هم‌اندیشی نیازمندید.

شما که از دردها و گرفتاریها می‌نالید اگر در سراسر آذربایجان ده‌هزار تن باهم گردید بهمه‌ی آنها چاره توانید کرد ، و نمی‌دانم چرا در اندیشه‌ی چنین کاری نیستید؟.. نمی‌دانم در جایی که چاره در دست خودتانست چرا بدیگران اینهمه فشار می‌آورید؟..

برای این سخن بهیچ دلیلی یا گواهی از بیرون نیاز نداریم. تاریخ خود آذربایجان بهترین دلیل و گواه است. در سی و اند سال پیش که سالهای نخست مشروطه جریان داشت در تبریز یک جمعیتی بنام آزادیخواهان و مجاهدان ، نه تنها همه‌ی کارهای آذربایجان را پیش می‌بردند بجنبش تهران و دیگر جاها نیز پشتیبانی نشان می‌دادند ، و هیچ کشاکشی درمیان دربار قاجاری و آزادیخواهان رخ نمی‌داد که آذربایجان در آن دخالت نکند و با یک پافشاری قضیه را بسود آزادیخواهان بانجام نرساند. آنهمه نامی که آذربایجان در تاریخ مشروطه‌ی ایران پیدا کرده و همان مایه‌ی احترامش شده جز نتیجه‌ی آن یک جمعیت نبود.

شاید صد تن بیشتر از پیشروان و کاردانان نبودند که دست بهم داده و دیگران را در پشت سر انداخته و آن یگانگی و همدستی را پدید آورده بودند و آن کارهای بزرگ را انجام می‌دادند.

کنون شما باید همان را کنید و همان راه را روید ، و چنانکه نوشتم زمینه نیز آماده گردیده و اگر نمی‌توانید از این راه پیش آیید در آن حال باید گفت : کوتاهی از خودتانست و جای گله از هیچ کس نیست. (1)


👇

پابرگی (از ویراینده) :
1ـ از زمان محمدرضاشاه تاکنون بارها خوانده و شنیده‌ایم که دولتها خواسته‌اند خیابانها را از گدایان پاک گردانیده سامانی بکارشان دهند. از فردای آن روز دولت به گدایان سخت گرفته و چند روزی با‌ هایهوی و بگیر و ببند گذشته و سپس این رشته رها گردیده و همان شده که بوده.
اکنون که هزاران صندوق «کمیته‌ی امداد امام» ، بنیاد فلان و جمعیت بهمان در سراسر کشور سر برآورده و همگی دعوی کمک به بینوایان می‌کنند باز هم این گوشه و آن گوشه گدایان راه بر رهگذران و خودروها می‌بندند. این درماندگی در کار گدایان تنها در تبریز است که دیده نمی‌شود. زیرا در این شهر از پنجاه سال بیشتر ، نیکوکارانی دست بهم داده و با کاردانی به دستگیری از بینوایان و تنگدستان آبرومند پرداخته‌اند و کمکهای مردم را یکسره به آنها می‌رسانند و چون این کار با یک سامان و درستکاری پیش رفته اینست جایی برای گدایان بازنمانده و اگر کسی خیره‌رویی کرده به گدایی برخیزد از مردم شهر پولی درنخواهد یافت.
کار به جایی رسیده که بسیاری آرزو کرده‌اند نیکوکاران تبریز به گدایان تهران نیز پرداخته و این کار را در اینجا هم بسامانی رسانند. حتا شنیده‌ایم از کشوری دیگر آمده از ایشان برای ساماندهی به کار گدایان یاوری خواسته‌اند.
این یک نمونه است که مردم چه کارهای ارجمند و بزرگی انجام توانند داد. افسوسمندانه مردم ما به بیماری نومیدی دچار شده و هر کاری را از دولت چشم دارند. همین چشمداشت از دولت یک نتیجه‌اش امید از خود بریدن است. حال آنکه یک مردمی که در یک زمینه‌ای هم‌اندیش گردیده دست بهم دهند نیروی بس بزرگی خواهند داشت و کارهای بزرگی توانند کرد. لیکن گام نخست آنست که به چنان نیرویی باور دارند و نومید نباشند.


.

🔸 سخنانی که باید فراموش نکرد.


🖌 احمد کسروی

🔸 سخنانی که باید فراموش نکرد.


🖌 احمد کسروی

🔶 دردها و درمانها

🖌 احمد کسروی

🔍 جستار : خویهای نیک و بد ، ستودگیها و ناستودگیها ، بیماریها و گرفتاریهای اندیشه‌ای ، علتهای عقب‌ماندگی ، و راه چاره بآنها

📊 شمار ساتها : ۳۷۱

🖨 بازپسین پراکنش : مرداد ۱۳۹۸

کتابخانه‌ی پاکدینی

🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.

🔶 کتاب «انکیزیسیون در ایران» (احمد کسروی)

🔸 بخش دوم : در ایران با چه دشواریها روبرو شدیم؟.. (تکه‌ی 4)


4ـ ما برای برانداختن گمراهیها بهترین راه را برگزیده‌ایم. (تکه‌ی یک از یک)

چنانکه گفتیم یک پایه‌ی کوششهای ما نبرد با گمراهیهاست. در ایران هم می‌بایست آن نبرد را پیش بریم. بویژه که دانسته شد مایه‌ی بدبختی بیست ملیون توده ‌اینهاست. این ما را در اندیشه‌ی نبرد استوار گردانید.

راه ما اینست که از یکسو حقایق را ، چه درباره‌ی دین و چه درباره‌ی زندگانی ، بازمی‌نماییم و از یکسو بیکایک گمراهیها پرداخته بی‌پایی آنها را روشن می‌گردانیم. باین معنی که از یکسو برمی‌اندازیم و از یکسو برمی‌افرازیم. در حالی که خانه‌های ناستوده‌ی سست‌پایه را ویران می‌کنیم خانه‌هایی ستوده با پایه‌های استوار بنیاد می‌گزاریم.

کتابهای «ورجاوندْبنیاد» و «در پیرامون خرد» و «راه رستگاری» در زمینه‌ی حقایقست. درباره‌ی هر یکی از گمراهیها ، از اروپاییگری ،‌ ادبیات ، شیعیگری ، صوفیگری ، بهائیگری ، مادّیگری و مانند اینها ، نیز کتابهای جداگانه بچاپ رسیده.

ما به هر گفته‌ای دلیل یاد می‌کنیم. سخنان ما همسنگ دانشهاست. چنانکه در دانشها هیچ سخنی را بی‌دلیل نمی‌آورند ما نیز هیچ گفته‌ای بی‌دلیل نداریم. آنگاه ما همیشه داوری خرد را پیش می‌کشیم.

این از آرمانهای ماست که جهانیان همه به یک راه درآیند ، و وسیله‌ای که برای این کار برگزیده‌ایم آنست که مردمان را بداوری خرد خوانیم. ما بهمه می‌گوییم : خدا بشما خرد داده که نیک و بد و راست و کج را بازشناسید. چرا آن را داور نمی‌گردانید؟! چرا آن را بکار نمی‌اندازید؟!

کسانی به خرد نیز ایرادها دارند. ولی ما پاسخ آن را هم داده‌ایم. بارها دیده شده ما چون می‌گوییم : «فلان سخن با خرد راست نمی‌آید» بازگشته می‌گویند : «خردِ که؟..». این می‌رساند که معنی خرد را هم نمی‌دانند. ما روشن ساخته‌ایم که خردها در شناختن نیک و بد و سود و زیان همه یکسانند. نمی‌توان گفت : خرد من یا خرد تو. میانه‌ی خردها جدایی نیست.

این بهترین راهست که ما برای نبرد با گمراهیها و از میان بردن پراکندگیها برگزیده‌ایم. اگر ناپاکیها و سودجوییها درمیان نبودی بایستی کمترین آزردگی بمیان نیاید. بایستی این آرمان بی‌هیچ ایستادگی از پیش رود.

بکسی اگر حقایق را بازنمایند و چنین گویند : «بفهم و خرد خود را داور کن» ، آیا باز تواند رنجید؟!.. آیا باز تواند ایستادگی نمود؟!

با این حال ما می‌دانستیم که کشاکشهایی درمیان خواهد بود. از گام نخست با کشاکش روبرو شده می‌دانستیم که هرچه جلوتر رویم سخت‌تر خواهد بود.

می‌دانستیم تنها از روی نفهمیدن و هوش ناگماردن نیست. می‌دانستیم دسته‌های انبوهی از راه ‌اینها نان می‌خورند و دستگاه «آقایی» درچیده‌اند. می‌دانستیم که‌ اینها با همه‌ی تواناییشان به‌ ایستادگیها خواهند پرداخت.

کیش شیعی یا بهتر گویم دستگاه ملایان در دیده‌ی ما خصوصیتی داشت. زیرا از یکسو این دستگاه زیانش بکشور و توده بسیار بیش است. اگر مایه‌ی بدبختی ایران سه چیز باشد یکی همینست. از سوی دیگر ما می‌دانستیم ملایان با آن دستگاهی که درچیده‌اند تا توانند ایستادگی خواهند نمود ، و چون دلیل یا منطق درمیان نیست به ‌هایهوی و شورانیدن مردم و یا بسخنان زشت و بیهوده خواهند برخاست.


.

🔶 «معنی مشروطه[=دمکراسی]» (احمد کسروی)

🔸 راه را گم کرده‌اید (تکه‌ی سه از سه)


اگر نیک اندیشیده شود و حقایق روشن گردد ، اساساً اینگونه پیشنهادها یا یادآوریها بدولت بیهوده و بیجاست ، و برای آنکه سخنم روشن باشد باید «دولت» را معنی کنیم :

چنانکه گفتیم در کشور مشروطه دارالشورا نماینده‌ی توده است ، و این دارالشورا چون تصمیماتی می‌گیرد و قانونهایی می‌گزارد باید بکسانی اظهار اعتماد کند و از آنان هیئتی پدید آورد و اجرای تصمیمات و قانونها و راه بردن کشور را از ایشان بخواهد.

این معنی دولت است و خود یک چیز ساده فهمیده می‌شود. ولی در عمل اشکالهایی پیدا شده ترتیب دیگری پیش می‌آید. باینمعنی اگر در کشوری اختلاف عقیده نیست و مردم با یکدیگر کشاکش و مجادله ندارند ، یک هیئت دولت ، تا بکارهای بی‌رویه‌ای نپرداخته مورد اعتماد دارالشورا و مردم باشد و با اطمینان و آسودگی بکار پردازد. ولی اگر در کشوری اختلاف عقیده و دسته‌بندی بود ، باید یک حزب نیرومندی پا پیش گزارد و دولت را او برگزیند و خود پشتیبان آن باشد.

اینست راهی که قرنها در کشورهای مشروطه آزموده شده و مجری بوده. کنون شما بگویید حال ایران کدام یک از این دو است؟. آیا آن نخست است و در ایران اختلاف عقیده نیست؟!. آیا می‌توان چنین سخنی گفت؟!. بیگمان نتوان گفت. این کشور پر از اختلاف عقیده است و در سراسر آن هزار تن با یک فهم و اندیشه بآسانی نتوان یافت.

پس می‌ماند دوم ، که یک دسته‌ی نیرومندی پدید آید و بیک دولتی اظهار اعتماد کند و خود پشتیبان آن باشد و پیشرفت کارها را از آن بخواهد.

اساس چاره آنست که با اختلاف عقیده نبرد کنیم و آن را از میان برداریم. ولی چون باین زودی و آسانی نتواند بود چاره جز آن نیست که غیرتمندان و باخردان چه در تهران و چه در دیگر جاها به یک جمعیتی درآیند و یک دسته‌ی نیرومندی پدید آورند و با پشتیبانی از یک دولتی که خود می‌شناسند باین گرفتاریها و دردها درمان کنند.

امروز یگانه راه اینست و باید این را پیش گرفت. وگرنه یک دولتی که بروی کار بیاید چند نقص بزرگی در آن جمع خواهد بود :

نخست : چون از یک جمعیتی بیرون نیامده‌اند هر یکی از وزیران عقیده و اندیشه‌ی جدائی خواهد داشت و با آن دیگران نخواهد ساخت. بجای همدستی با یکدیگر بدشمنی و کارشکنی خواهند پرداخت.

دوم : چون یک مقصد و مرام معینی ندارند ، هر یکی با سلیقه‌ی خود بکارهائی خواهد پرداخت و چه‌بسا خطاهای بزرگی از آنان سر خواهد زد.

سوم : چون پشتیبان ندارند از روز نخست متزلزل بوده و نخواهند دانست که آیا بنگهداری خود کوشند و یا بکارها پیشرفت دهند. بالاخره یک دولتی اگر نیک باشد بَدان با او دشمنی نموده به برانداختنش خواهند کوشید ، و اگر بد باشد نیکان بضدیت پرداخته ریشه‌اش را خواهند کند.

اگر می‌خواهید بآیین مشروطه زندگانی کنید و از سودهای آن بهره‌مند گردید راهش اینست و باید شما نیز این راه را پیش گیرید ـ وگرنه در کنار ایستادن و از دور یک پیشنهادی کردن یا یک ایرادی گرفتن ، یک چیز «من‌ درآورده‌ی» شماست و نتیجه‌ی آن همین تواند بود که می‌بینید : هر روز صد پیشنهاد و یادآوریست که در روزنامه‌ها بچاپ می‌رسد و بهیچ یکی کوچکترین اثری داده نمی‌شود. همیشه مردم از دولت ناله می‌کنند و دولت از مردم شاکی می‌باشد.

این سخنان را بایستی از سی سال پیش بگویند و در دلها جا دهند تا پیشرفت کند و امروز این گرفتاریها و آوارگیها درمیان نباشد. راست است از زمانی که جنبش مشروطه پدید آمد در ایران حزبهایی نیز پیدا شد و برخی از آنها کارهای تاریخی کرد و نامی از خود در تاریخ گزاشت (همچون دسته‌ی مجاهدان تبریز و گیلان). ولی رویهم‌رفته مردم نه معنی مشروطه را درست فهمیدند و نه این موضوع را نیک دریافتند ، و سی و اند سال همه بغلط راه رفته و زندگی کرده‌اند و کنون دیگر عادت شده. ولی باید این عادت را بهم زد و این غلط را از میان برداشت.

یک کلمه باید گفت : شما با حال کنونی و با این بیراهی و پراکندگی [به] هیچ جا نتوانید رسید. چنانکه از سی سال پیش همیشه پس رفته‌اید ، از این سپس نیز پس خواهید رفت. مگر این حال را تغییر دهید و شما نیز راهی را پیش گیرید. می‌دانم کسانی چون این را بخوانند بیاد حزب‌سازیهای بیست و چند سال پیش افتاده بمن ایراد خواهند گرفت که مردم را بچنان کارهایی دعوت می‌نمایم. ولی چنین نیست و من خود از آن کارهای ناستوده سخت بیزارم. ما اگر می‌نویسیم باید غیرتمندان دست بهم دهند هیچگاه مقصودمان آن دسته‌بندیها نیست و خود در شماره‌های آینده روشن خواهیم گردانید که کدام جمعیت را می‌گوییم و چه راهی را پیشنهاد می‌کنیم.

👇