🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)
🔸 یگانگی بسته به آنست که اندیشه‌ها یکی باشد (تکه‌ی دو از دو)
در اینجا داستانی هست که باید بنویسم : سه سال پیش یکی از آشنایان از تبریز آمده بود و بارها بنزد من می‌آمد. یک روز گفتگو می‌کردیم درمیان سخن چنین گفت : «شما با نوشته‌های خود عوام را آزرده می‌گردانید ، چیزهایی می‌نویسید که مخالف عقیده‌ی عوام است. آخر ما با اینها کار داریم. یک روز باید از اینها استفاده کنیم.»
سپس داستانی آغاز کرد که چون پس از کشته شدن [شیخ‌محمد]خیابانی (۱) تشکیلات دمکرات بهم خورده بود ، ما می‌خواستیم دوباره آن را درست گردانیم ، کسانی می‌رفتند و سخنانی برخلاف عقیده‌ی عوام می‌گفتند و آنان را می‌رنجانیدند. ولی من با میل عوام رفتار می‌کردم ، اینبود موفق شدم که به تنهایی سی چهل حوزه[حزبی] برپا کنم.
گفتم پیش از آنکه پاسخ شما را بدهم باید من هم یک داستانی نقل کنم : پانزده سال پیش از این یکی از آشنایان من در تهران روزنامه‌ای بنام «انعکاس» بنیاد نهاد و روزنامه‌ی آبرومندی بود. من آن زمان در زنجان بودم و برای من نیز می‌آمد. ولی پس از سه ماه دیگر بریده شد و از میان رفت و دانستیم که تعطیل کرده.
پس از چندی که به تهران آمدم با مدیر آن دیدار کردم و گفتگوی روزنامه به میان آمد. گفت : «بکمتر روزنامه‌ای در ایران چنان اقبال کرده بودند. در ماه نخست ما هزار و هفتصد نفر مشترک داشتیم». گفتم : پس چرا تعطیل کردید؟.. گفت : «پول ندادند که ...»
دانسته شد مرد ساده روزنامه را بهمه‌ی آشنایان و دوستانش فرستاده و آنها گرفته‌اند و خوانده‌اند ولی بهنگام مطالبه‌ی پول رو برگردانیده‌اند.
این داستان پاسخ شماست. بگو ببینم آن سی و چهل حوزه چه شد؟!.. خندید و گفت : «هیچی پس از مدتی پراکنده شدند و رفتند پی کارشان».
گفتم : خوب شد که خودتان گفتید. تفاوت در اینجاست که شما می‌خواهید حوزه درست کنید ولی ما میخواهیم یک توده را از گرفتاری و بدبختی رها گردانیم. شما ناگزیرید عوام را نرنجانید ، ولی ما میخواهیم مغز او را از اندیشه‌های پست بیهوده پاک گردانیم و از رنجیدن و نرنجیدنش باک نداریم. شما به همان گرد آمدن و فراهم نشستن قیمت می‌دهید ولی ما میدانیم که هیچ سودی ندارد و کمترین نتیجه‌ای از آن نتوان برداشت.
این داستان ازآنِ سه سال پیش است و من می‌بینم امروز بار دیگر بآن سخنان نیاز افتاده. بیشتری از مردم یگانگی را تنها در یکجا گرد آمدن می‌شمارند و اینست چنین می‌دانند که اگر گفتارهایی نویسند و بمردم پند دهند اتحاد بدست خواهد آمد. ولی چنانکه گفتیم این یک اندیشه‌ی بسیار خامیست ، و این دسته‌بندیها و حزب‌بازیها که شما امروز می‌بینید درست از ردیف سی و چهل حوزه‌ی آن آشنای تبریزی ماست و هر یکی پس از زمانی پراکنده خواهند شد و از پی کارهای خود خواهند رفت.
ما اگر می‌کوشیم به یکی گردانیدن اندیشه‌ها می‌کوشیم ، با گمراهیها و عقیده‌های پراکنده نبرد می‌کنیم. ما پرچم را بنیاد نهادیم که بدستیاری آن یک رشته حقایق را ـ درباره‌ی کشورداری و زندگانی توده‌ای ـ نشر نماییم و خود از این راه است که به نتیجه امیدواریم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 40 دوشنبه 18 اسفند ماه 1320)
پابرگی از ویراینده :
۱- کسروی از یاران شیخ‌محمد خیابانی (حزب دمکرات آذربایجان) بود ولی سپس ازو جدا گردید. داستان آن را در کتاب «زندگانی من» توانید خواند.
.
🔸 یگانگی بسته به آنست که اندیشه‌ها یکی باشد (تکه‌ی دو از دو)
در اینجا داستانی هست که باید بنویسم : سه سال پیش یکی از آشنایان از تبریز آمده بود و بارها بنزد من می‌آمد. یک روز گفتگو می‌کردیم درمیان سخن چنین گفت : «شما با نوشته‌های خود عوام را آزرده می‌گردانید ، چیزهایی می‌نویسید که مخالف عقیده‌ی عوام است. آخر ما با اینها کار داریم. یک روز باید از اینها استفاده کنیم.»
سپس داستانی آغاز کرد که چون پس از کشته شدن [شیخ‌محمد]خیابانی (۱) تشکیلات دمکرات بهم خورده بود ، ما می‌خواستیم دوباره آن را درست گردانیم ، کسانی می‌رفتند و سخنانی برخلاف عقیده‌ی عوام می‌گفتند و آنان را می‌رنجانیدند. ولی من با میل عوام رفتار می‌کردم ، اینبود موفق شدم که به تنهایی سی چهل حوزه[حزبی] برپا کنم.
گفتم پیش از آنکه پاسخ شما را بدهم باید من هم یک داستانی نقل کنم : پانزده سال پیش از این یکی از آشنایان من در تهران روزنامه‌ای بنام «انعکاس» بنیاد نهاد و روزنامه‌ی آبرومندی بود. من آن زمان در زنجان بودم و برای من نیز می‌آمد. ولی پس از سه ماه دیگر بریده شد و از میان رفت و دانستیم که تعطیل کرده.
پس از چندی که به تهران آمدم با مدیر آن دیدار کردم و گفتگوی روزنامه به میان آمد. گفت : «بکمتر روزنامه‌ای در ایران چنان اقبال کرده بودند. در ماه نخست ما هزار و هفتصد نفر مشترک داشتیم». گفتم : پس چرا تعطیل کردید؟.. گفت : «پول ندادند که ...»
دانسته شد مرد ساده روزنامه را بهمه‌ی آشنایان و دوستانش فرستاده و آنها گرفته‌اند و خوانده‌اند ولی بهنگام مطالبه‌ی پول رو برگردانیده‌اند.
این داستان پاسخ شماست. بگو ببینم آن سی و چهل حوزه چه شد؟!.. خندید و گفت : «هیچی پس از مدتی پراکنده شدند و رفتند پی کارشان».
گفتم : خوب شد که خودتان گفتید. تفاوت در اینجاست که شما می‌خواهید حوزه درست کنید ولی ما میخواهیم یک توده را از گرفتاری و بدبختی رها گردانیم. شما ناگزیرید عوام را نرنجانید ، ولی ما میخواهیم مغز او را از اندیشه‌های پست بیهوده پاک گردانیم و از رنجیدن و نرنجیدنش باک نداریم. شما به همان گرد آمدن و فراهم نشستن قیمت می‌دهید ولی ما میدانیم که هیچ سودی ندارد و کمترین نتیجه‌ای از آن نتوان برداشت.
این داستان ازآنِ سه سال پیش است و من می‌بینم امروز بار دیگر بآن سخنان نیاز افتاده. بیشتری از مردم یگانگی را تنها در یکجا گرد آمدن می‌شمارند و اینست چنین می‌دانند که اگر گفتارهایی نویسند و بمردم پند دهند اتحاد بدست خواهد آمد. ولی چنانکه گفتیم این یک اندیشه‌ی بسیار خامیست ، و این دسته‌بندیها و حزب‌بازیها که شما امروز می‌بینید درست از ردیف سی و چهل حوزه‌ی آن آشنای تبریزی ماست و هر یکی پس از زمانی پراکنده خواهند شد و از پی کارهای خود خواهند رفت.
ما اگر می‌کوشیم به یکی گردانیدن اندیشه‌ها می‌کوشیم ، با گمراهیها و عقیده‌های پراکنده نبرد می‌کنیم. ما پرچم را بنیاد نهادیم که بدستیاری آن یک رشته حقایق را ـ درباره‌ی کشورداری و زندگانی توده‌ای ـ نشر نماییم و خود از این راه است که به نتیجه امیدواریم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 40 دوشنبه 18 اسفند ماه 1320)
پابرگی از ویراینده :
۱- کسروی از یاران شیخ‌محمد خیابانی (حزب دمکرات آذربایجان) بود ولی سپس ازو جدا گردید. داستان آن را در کتاب «زندگانی من» توانید خواند.
.
شادروان اسپهانی از پشتیبانان پیمان
کوشاد تلگرام : کسانی که از نخستین سالهای کوشش کسروی با وی همراهی و پشتیبانی کردند مردان ارجمندی هستند که باید نامهاشان در تاریخ بماند.
خوانندگانی در همان سالها می‌خواسته‌اند نویسندگان و همراهان مهنامه‌ی پیمان را بشناسند. پیمان نخست برآن بوده که از آنان تنها ارجشناسی خصوصی شود. لیکن سپس چون گفته شده که کمترین سودِ شناخته شدن این نیکومردان آنست که در نوشتن تاریخچه‌ی مهنامه به آن نیاز هست ، اینبوده که مهنامه در سالهای بعد یاوران و پشتیبانان پیمان را رفته‌رفته شناسانیده است.
کوشاد تلگرام : کسانی که از نخستین سالهای کوشش کسروی با وی همراهی و پشتیبانی کردند مردان ارجمندی هستند که باید نامهاشان در تاریخ بماند.
خوانندگانی در همان سالها می‌خواسته‌اند نویسندگان و همراهان مهنامه‌ی پیمان را بشناسند. پیمان نخست برآن بوده که از آنان تنها ارجشناسی خصوصی شود. لیکن سپس چون گفته شده که کمترین سودِ شناخته شدن این نیکومردان آنست که در نوشتن تاریخچه‌ی مهنامه به آن نیاز هست ، اینبوده که مهنامه در سالهای بعد یاوران و پشتیبانان پیمان را رفته‌رفته شناسانیده است.
🔶 کتاب «دولت بما پاسخ دهد» (احمد کسروی)
🔸 تکه‌ی 13
(٢) درباره‌ی مذهب : (تکه‌ی 8)
یک واژه‌ی «سیاست» ما را قانع نخواهد گردانید. این واژه را وزیران بدخواه از خود تراشیده بگوش اعلیحضرت رسانیده‌اند. آن کدام سیاستست که بدبختی بیست‌ملیون توده را میخواهد؟!. آن کدام همسایه است که با این آشکاری با ما دشمنی می‌نماید؟!.
من سیاستی نمی‌شناسم که ما را بچنین زبونی و بیچارگی ناچار گرداند. اگرهم چنان سیاستی هست ما ناچار از پذیرفتن آن نیستیم. در جهان هیچ نیرویی نیست که بتواند ما را به غوطه خوردن درمیان آلودگیهای «قرون وسطا» و بیرون نیامدن از توی آنها ناچار سازد.
باز میگویم : این عنوان را وزیران بدخواهِ خائن از خود ساخته‌اند. خودشان این توده را همیشه درمانده و بیچاره میخواهند و چنین بهانه‌ای هم پدید آورده‌اند.
امروز بهترین سیاست آنست که ما نیک شویم و سرپا ایستیم و با همسایگان اروپایی و آسیایی خودمان دست بهم داده بنیکی جهان کوشیم.
امروز ایران درمیان موجهای دو دریای بزرگ متلاطم افتاده و بهترین سیاست (چه برای ما و چه برای دیگران) همانست که ما از این گرفتاریها رها گردیم و توده‌ی نیرومندی باشیم و درمیان آن دو دریا دیواری پدید آوریم و از بهم خوردن بازداریم.
بیش از این نمی‌خواهم از سخن خود دور افتم. دولت بپرسشهای ما از ملایان پاسخ خواهد ، و اگر هوادار آنهاست خود بما پاسخ دهد. دولت اگر میخواهد ما آن را ، همچون دولت ساعد ، بدخواه این کشور نشناسیم باین پیشنهاد ما ارجی گزارد و با ما با منطق پیش آید.
آقای دشتی در گفته‌های خود قانون اساسی را برخ ما کشیده و میدانیم که دیگران نیز خواهند کشید. ما نمی‌دانیم چرا آقای دشتی از دانسته‌های خود چشم می‌پوشد. آقای دشتی نیک میداند که این قانون اساسی چگونه پدید آمده : قانون را از فرانسه گرفته و برای خاموش گردانیدن آشوب ملایان چند پینه‌ی ناجوری هم بآن زده‌اند. آن اصل دوم را حاجی‌شیخ‌فضل‌الله پیشنهاد کرده و بآن قانون افزوده شده که نوشته‌ی حاجی‌شیخ‌فضل‌الله با خط خودش اکنون در دست منست.
ما از این میگذریم : بسیار نیک ، قانون اساسی مذهب شیعه را مذهب رسمی ایران گردانیده. ولی مذهب شیعی که با حکومت مشروطه که پایه و بنیاد آن قانونست نمی‌سازد ، چه باید کرد؟!.. آیا باید همچنان ایستاد و تماشا کرد؟! آیا باید بیست‌ملیون توده را فدای اصل قانون اساسی گردانید؟!..
من از این هم میگذرم : همان قانون اساسی ، مجلس و دولت را زمامدار مشروع این کشور شناسانیده و اختیار قانونگزاری و مالیات بگیری و دیگر کارهای کشور را بدست آنان سپارده. آیا پیشروان کیش شیعی اینها را می‌پذیرند؟! همان قانون اساسی و دیگر قانونها جایی برای ملایان درمیان توده باز نکرده و آنان را جز یک دسته‌ی مفتخوار نشناخته ـ آیا آنان باین گردن میگزارند؟!..
آقای دشتی مگر شما شیعی می‌باشید؟!.. مگر شما نمی‌دانید که از روی کیش شیعی بمجلس رفتن شما حرامست ، پول گرفتنتان حرامست ، قانون گزاردنتان حرامست. شما بدعتگزار هستید و روز رستاخیز یکسر بدوزخ خواهید رفت و تنتان با قیچیهای آتشین بریده خواهد شد؟!.. من نمی‌دانم چگونه شما چنین شکنجه‌ای را بخود میخرید؟! نمی‌دانم چرا توبه نمی‌کنید؟!.. آقای دشتی مردمفریبی ، آن هم با این بی‌پردگی ، بشما هیچ نمی‌آید.
اگر شما میگویید توده باید همچنین در نادانی و بدبختی بمانند بلکه رفته‌رفته نادانتر و بدبخت‌تر گردند و ما یک دسته‌ی برگزیده دست بهم دهیم «و در زیر سرپرستی دیگران» آنان را راه بریم ، چنانکه یک بار دیگر گفته‌ام این فلسفه‌ی شما بسیار کجست ، بسیار بیپاست. شما اگر مردی نیکخواهید باید دلتان باین نادانی و گرفتاریهای گوناگون دیگرِ توده که کیش شیعی از بزرگترین آنهاست بسوزد و در آرزوی چاره بآن دردها باشید. یک توده‌ی نادان و گرفتار را راه بردن (آن هم با زبونیها و سیلی خوردنها که خودتان بهتر از دیگران میدانید) مایه‌ی سرفرازی برای شما نتواند بود.
این سخن که شما در پارلمان ایران هواداری بکیش شیعی (یا بهتر گوییم بدستگاه ملایان) نموده‌اید از نیکیهای شما شمرده نمی‌باشد و سالهای سال مایه‌ی بدگمانیها درباره‌ی شما خواهد بود. شما زیان بدآموزیهای حافظ و سعدی را نمی‌دانستید ، آیا زیان کیش شیعی و آخوندبازی را هم نمی‌دانستید؟!.. چنین عذری را از شما آیا توان پذیرفت؟!.. اگر شیعیگری خوبست پس چرا خودت نمی‌پذیری؟!. پس چرا خودت شیعی نیستی؟!. پس مرگ خوبست اما برای همسایه؟!..
.
🔸 تکه‌ی 13
(٢) درباره‌ی مذهب : (تکه‌ی 8)
یک واژه‌ی «سیاست» ما را قانع نخواهد گردانید. این واژه را وزیران بدخواه از خود تراشیده بگوش اعلیحضرت رسانیده‌اند. آن کدام سیاستست که بدبختی بیست‌ملیون توده را میخواهد؟!. آن کدام همسایه است که با این آشکاری با ما دشمنی می‌نماید؟!.
من سیاستی نمی‌شناسم که ما را بچنین زبونی و بیچارگی ناچار گرداند. اگرهم چنان سیاستی هست ما ناچار از پذیرفتن آن نیستیم. در جهان هیچ نیرویی نیست که بتواند ما را به غوطه خوردن درمیان آلودگیهای «قرون وسطا» و بیرون نیامدن از توی آنها ناچار سازد.
باز میگویم : این عنوان را وزیران بدخواهِ خائن از خود ساخته‌اند. خودشان این توده را همیشه درمانده و بیچاره میخواهند و چنین بهانه‌ای هم پدید آورده‌اند.
امروز بهترین سیاست آنست که ما نیک شویم و سرپا ایستیم و با همسایگان اروپایی و آسیایی خودمان دست بهم داده بنیکی جهان کوشیم.
امروز ایران درمیان موجهای دو دریای بزرگ متلاطم افتاده و بهترین سیاست (چه برای ما و چه برای دیگران) همانست که ما از این گرفتاریها رها گردیم و توده‌ی نیرومندی باشیم و درمیان آن دو دریا دیواری پدید آوریم و از بهم خوردن بازداریم.
بیش از این نمی‌خواهم از سخن خود دور افتم. دولت بپرسشهای ما از ملایان پاسخ خواهد ، و اگر هوادار آنهاست خود بما پاسخ دهد. دولت اگر میخواهد ما آن را ، همچون دولت ساعد ، بدخواه این کشور نشناسیم باین پیشنهاد ما ارجی گزارد و با ما با منطق پیش آید.
آقای دشتی در گفته‌های خود قانون اساسی را برخ ما کشیده و میدانیم که دیگران نیز خواهند کشید. ما نمی‌دانیم چرا آقای دشتی از دانسته‌های خود چشم می‌پوشد. آقای دشتی نیک میداند که این قانون اساسی چگونه پدید آمده : قانون را از فرانسه گرفته و برای خاموش گردانیدن آشوب ملایان چند پینه‌ی ناجوری هم بآن زده‌اند. آن اصل دوم را حاجی‌شیخ‌فضل‌الله پیشنهاد کرده و بآن قانون افزوده شده که نوشته‌ی حاجی‌شیخ‌فضل‌الله با خط خودش اکنون در دست منست.
ما از این میگذریم : بسیار نیک ، قانون اساسی مذهب شیعه را مذهب رسمی ایران گردانیده. ولی مذهب شیعی که با حکومت مشروطه که پایه و بنیاد آن قانونست نمی‌سازد ، چه باید کرد؟!.. آیا باید همچنان ایستاد و تماشا کرد؟! آیا باید بیست‌ملیون توده را فدای اصل قانون اساسی گردانید؟!..
من از این هم میگذرم : همان قانون اساسی ، مجلس و دولت را زمامدار مشروع این کشور شناسانیده و اختیار قانونگزاری و مالیات بگیری و دیگر کارهای کشور را بدست آنان سپارده. آیا پیشروان کیش شیعی اینها را می‌پذیرند؟! همان قانون اساسی و دیگر قانونها جایی برای ملایان درمیان توده باز نکرده و آنان را جز یک دسته‌ی مفتخوار نشناخته ـ آیا آنان باین گردن میگزارند؟!..
آقای دشتی مگر شما شیعی می‌باشید؟!.. مگر شما نمی‌دانید که از روی کیش شیعی بمجلس رفتن شما حرامست ، پول گرفتنتان حرامست ، قانون گزاردنتان حرامست. شما بدعتگزار هستید و روز رستاخیز یکسر بدوزخ خواهید رفت و تنتان با قیچیهای آتشین بریده خواهد شد؟!.. من نمی‌دانم چگونه شما چنین شکنجه‌ای را بخود میخرید؟! نمی‌دانم چرا توبه نمی‌کنید؟!.. آقای دشتی مردمفریبی ، آن هم با این بی‌پردگی ، بشما هیچ نمی‌آید.
اگر شما میگویید توده باید همچنین در نادانی و بدبختی بمانند بلکه رفته‌رفته نادانتر و بدبخت‌تر گردند و ما یک دسته‌ی برگزیده دست بهم دهیم «و در زیر سرپرستی دیگران» آنان را راه بریم ، چنانکه یک بار دیگر گفته‌ام این فلسفه‌ی شما بسیار کجست ، بسیار بیپاست. شما اگر مردی نیکخواهید باید دلتان باین نادانی و گرفتاریهای گوناگون دیگرِ توده که کیش شیعی از بزرگترین آنهاست بسوزد و در آرزوی چاره بآن دردها باشید. یک توده‌ی نادان و گرفتار را راه بردن (آن هم با زبونیها و سیلی خوردنها که خودتان بهتر از دیگران میدانید) مایه‌ی سرفرازی برای شما نتواند بود.
این سخن که شما در پارلمان ایران هواداری بکیش شیعی (یا بهتر گوییم بدستگاه ملایان) نموده‌اید از نیکیهای شما شمرده نمی‌باشد و سالهای سال مایه‌ی بدگمانیها درباره‌ی شما خواهد بود. شما زیان بدآموزیهای حافظ و سعدی را نمی‌دانستید ، آیا زیان کیش شیعی و آخوندبازی را هم نمی‌دانستید؟!.. چنین عذری را از شما آیا توان پذیرفت؟!.. اگر شیعیگری خوبست پس چرا خودت نمی‌پذیری؟!. پس چرا خودت شیعی نیستی؟!. پس مرگ خوبست اما برای همسایه؟!..
.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)
🔸 «احزاب سیاسی» یا چند دسته هوسمندان (تکه‌ی یک از یک)
در شماره‌ی دیروز پرچم گفتاری را که آقای فهیمی استاندار آذربایجان فرستاده بودند بچاپ رسانیدیم. گفتاری پر از حقایق بود. امروز باید بیش از همه در بند ایمنی بود و رشته‌ی آسایش را از هم نگسست.
در کشوری همچون ایران که در هر گوشه‌ی آن تاراجگران خوابیده‌اند بهترین هواداری از رنجبران و روستاییان این است که رشته‌ی ایمنی از هم گسیخته نگردد و میدان برای تاراجگران و خونریزان باز نشود.
ما از داستان آقایوف و مانندهای آن آگاهی نداشته‌ایم. ولی در همین پرچم این موضوع را دو بار تکرار کرده‌ایم که شورانیدن روستاییان به هر نامی که باشد جز تولید ناایمنی نتیجه‌ای نتواند داد. جز خانه خرابی سودی برای روستایی نتواند داشت.
گفته‌ایم : نیکیها باید از شهرها آغاز گردد. ما برای نیک شدن نیازمند تغییرات در همه‌ی رشته‌های زندگی می‌باشیم : باید اندیشه‌ها دیگر گردد ، حقایق زندگی روشن شود ، این باورها و پندارهای پوچ و پراکنده که مغزها را آکنده از میان برود. قانونها عوض شود. خویهای ستوده رواج یابد ـ صد گونه تغییرات روی دهد و یکی از آنها نیز اصلاح حال روستاییان باشد.
اینست راه نیک گردیدن توده. نه آنکه کسانی همه چیز را فراموش کنند ، و حتا باستقلال کشور که اساس همه‌ی نیکیهاست پشت پا زنند ، و یگانه شاهکارشان شورانیدن روستاییان و برانگیزانیدن آقایوفها و مانندگان آنها باشد. چنین رفتاری جز از روی هوس و نادانی نتواند بود. چنین کسانی جز درپی خودنمایی نمی‌باشند.
ما از جناب استاندار گله مندیم که باینان نام «احزاب سیاسی» می‌دهند. این نام بچنان کسانی چه سزاست؟!.. کدام حزب؟!.. کدام سیاست؟!.. مگر همینکه کسانی چند تنی دور هم نشستند و یک نامی بروی خود گزارده و چند جمله‌ای را بنام مرامنامه بهم بافتند حزب می‌باشند؟!. مگر همینکه چند روزی فرصت یافته بخودنمایی بدخواهانه پرداختند «سیاسی» شمرده گردند؟!..
من نمی‌خواهم در اینجا از آن دسته‌ها که در همه جا فراوانند سخن رانم. در فرصت دیگر ، از این زمینه گفتگوی بسیار خواهیم کرد. در اینجا دو نکته را یادآوری می‌نمایم :
نخست : این کسان دیروز در کجا بودند؟!.. پس چرا نمی‌کوشیدند؟!.. پس چرا اندیشه‌ی چاره نمی‌کردند؟!. کسی که علاقه بتوده یا کشور یا بیک مسلکی دارد هیچگاه بیکار ننشیند و هر زمان باقتضای آن راهی پیدا کرده بکوشد. اینها دیروز در زمان رضاشاه کجا بودند؟!.. چه کوششی می‌کردند؟!.. آیا جز از آنست که بخاموشی گراییده با صد بیپروایی درپی کارهای شخصی خود بودند؟!.
آیا این دلیل بی‌حسی و بیدردی آنان نیست؟!.. آیا این نمی‌رساند که این جنب و جوشهایی که امروز می‌نمایند تنها برای خودنمایی و یا از روی شیادی و بدنهادیست؟!.. آیا نمی‌رساند که اگر بار دیگر یک شاهی پیدا شد همگی بخاموشی خواهند گرایید و همچون موشانی که سر گربه‌ای را ببینند و یا آواز پایی بشنوند هر یکی بسوراخ دیگری خواهند خزید؟!..
آیا چنین کسان بی‌عزم و اراده‌ای را «احزاب سیاسی» تواند نامید؟!.. اینان کجا و چنین نامی کجا؟!..
دوم : اینان کارهاشان جز تقلیدهای خنک و بیجایی از حزبهای اروپایی نیست. چون در اروپا بسیاری از حزبها را کارگران پدید آورده‌اند و آنان گاهی «گرو» [Grève = اعتصاب] می‌کنند اینان در ایران هم تنها چیزی که بخاطرشان می‌رسد آنست که یک اعتصابی یا گروی پدید آورده یک تقلیدی از حزبهای اروپا نمایش دهند.
اینان نمی‌دانند که هر توده‌ای گرفتاریهایش چیز دیگر است و در هر کشوری باید از روی مقتضیات آنجا بکوششهایی پرداخت. در اروپا یکی از گرفتاریهای بزرگ داستان کارگر و کارخانه‌دار است در حالی که ما در ایران آن را هیچ نداریم. ما در ایران بجای آن ، گرفتاریهای پراکندگی اندیشه و رواج پندارها و پستی خویها و مانند اینها را داریم که باید از راهش چاره کنیم.
ولی آنان از نادانی می‌کوشند که در ایران گام بگام حزبهای اروپا راه روند و چون در اینجا کارخانه‌های بزرگی که هر یکی دارای هزارها کارگر باشد نیست ناگزیر می چسبند بنانوایی‌ها و مانند آنها و برای آنکه مسمایی بعمل آورند آنان را به اعتصاب وامی‌دارند. این نمونه‌ی دیگری از کوتاهی اندیشه‌های ایشانست.
در ده و چند سال پیش که تازه نام هیتلر پیشوای آلمان بایران می‌رسید کسانی در اینجا باندیشه افتاده می‌خواسته‌اند یک حزبی از روی ناسیونال سوسیالیست پدید آورند و چون می‌خواسته‌اند از هر باره تقلید بآنان نمایند گفتگو از بیرون کردن یهودیها بمیان آورده‌اند. یکی هم می‌گفته در ایران یهودی بسیار نیست ، ما باید بجای آنها سیدها را بیرون کنیم. اینست نمونه‌ی فهم و اندیشه‌ی این کودکان هوسباز چهل‌ساله. بچنین کسانی و بدسته‌بندیهای آنان نام «احزاب سیاسی» نتوان داد.
👇
🔸 «احزاب سیاسی» یا چند دسته هوسمندان (تکه‌ی یک از یک)
در شماره‌ی دیروز پرچم گفتاری را که آقای فهیمی استاندار آذربایجان فرستاده بودند بچاپ رسانیدیم. گفتاری پر از حقایق بود. امروز باید بیش از همه در بند ایمنی بود و رشته‌ی آسایش را از هم نگسست.
در کشوری همچون ایران که در هر گوشه‌ی آن تاراجگران خوابیده‌اند بهترین هواداری از رنجبران و روستاییان این است که رشته‌ی ایمنی از هم گسیخته نگردد و میدان برای تاراجگران و خونریزان باز نشود.
ما از داستان آقایوف و مانندهای آن آگاهی نداشته‌ایم. ولی در همین پرچم این موضوع را دو بار تکرار کرده‌ایم که شورانیدن روستاییان به هر نامی که باشد جز تولید ناایمنی نتیجه‌ای نتواند داد. جز خانه خرابی سودی برای روستایی نتواند داشت.
گفته‌ایم : نیکیها باید از شهرها آغاز گردد. ما برای نیک شدن نیازمند تغییرات در همه‌ی رشته‌های زندگی می‌باشیم : باید اندیشه‌ها دیگر گردد ، حقایق زندگی روشن شود ، این باورها و پندارهای پوچ و پراکنده که مغزها را آکنده از میان برود. قانونها عوض شود. خویهای ستوده رواج یابد ـ صد گونه تغییرات روی دهد و یکی از آنها نیز اصلاح حال روستاییان باشد.
اینست راه نیک گردیدن توده. نه آنکه کسانی همه چیز را فراموش کنند ، و حتا باستقلال کشور که اساس همه‌ی نیکیهاست پشت پا زنند ، و یگانه شاهکارشان شورانیدن روستاییان و برانگیزانیدن آقایوفها و مانندگان آنها باشد. چنین رفتاری جز از روی هوس و نادانی نتواند بود. چنین کسانی جز درپی خودنمایی نمی‌باشند.
ما از جناب استاندار گله مندیم که باینان نام «احزاب سیاسی» می‌دهند. این نام بچنان کسانی چه سزاست؟!.. کدام حزب؟!.. کدام سیاست؟!.. مگر همینکه کسانی چند تنی دور هم نشستند و یک نامی بروی خود گزارده و چند جمله‌ای را بنام مرامنامه بهم بافتند حزب می‌باشند؟!. مگر همینکه چند روزی فرصت یافته بخودنمایی بدخواهانه پرداختند «سیاسی» شمرده گردند؟!..
من نمی‌خواهم در اینجا از آن دسته‌ها که در همه جا فراوانند سخن رانم. در فرصت دیگر ، از این زمینه گفتگوی بسیار خواهیم کرد. در اینجا دو نکته را یادآوری می‌نمایم :
نخست : این کسان دیروز در کجا بودند؟!.. پس چرا نمی‌کوشیدند؟!.. پس چرا اندیشه‌ی چاره نمی‌کردند؟!. کسی که علاقه بتوده یا کشور یا بیک مسلکی دارد هیچگاه بیکار ننشیند و هر زمان باقتضای آن راهی پیدا کرده بکوشد. اینها دیروز در زمان رضاشاه کجا بودند؟!.. چه کوششی می‌کردند؟!.. آیا جز از آنست که بخاموشی گراییده با صد بیپروایی درپی کارهای شخصی خود بودند؟!.
آیا این دلیل بی‌حسی و بیدردی آنان نیست؟!.. آیا این نمی‌رساند که این جنب و جوشهایی که امروز می‌نمایند تنها برای خودنمایی و یا از روی شیادی و بدنهادیست؟!.. آیا نمی‌رساند که اگر بار دیگر یک شاهی پیدا شد همگی بخاموشی خواهند گرایید و همچون موشانی که سر گربه‌ای را ببینند و یا آواز پایی بشنوند هر یکی بسوراخ دیگری خواهند خزید؟!..
آیا چنین کسان بی‌عزم و اراده‌ای را «احزاب سیاسی» تواند نامید؟!.. اینان کجا و چنین نامی کجا؟!..
دوم : اینان کارهاشان جز تقلیدهای خنک و بیجایی از حزبهای اروپایی نیست. چون در اروپا بسیاری از حزبها را کارگران پدید آورده‌اند و آنان گاهی «گرو» [Grève = اعتصاب] می‌کنند اینان در ایران هم تنها چیزی که بخاطرشان می‌رسد آنست که یک اعتصابی یا گروی پدید آورده یک تقلیدی از حزبهای اروپا نمایش دهند.
اینان نمی‌دانند که هر توده‌ای گرفتاریهایش چیز دیگر است و در هر کشوری باید از روی مقتضیات آنجا بکوششهایی پرداخت. در اروپا یکی از گرفتاریهای بزرگ داستان کارگر و کارخانه‌دار است در حالی که ما در ایران آن را هیچ نداریم. ما در ایران بجای آن ، گرفتاریهای پراکندگی اندیشه و رواج پندارها و پستی خویها و مانند اینها را داریم که باید از راهش چاره کنیم.
ولی آنان از نادانی می‌کوشند که در ایران گام بگام حزبهای اروپا راه روند و چون در اینجا کارخانه‌های بزرگی که هر یکی دارای هزارها کارگر باشد نیست ناگزیر می چسبند بنانوایی‌ها و مانند آنها و برای آنکه مسمایی بعمل آورند آنان را به اعتصاب وامی‌دارند. این نمونه‌ی دیگری از کوتاهی اندیشه‌های ایشانست.
در ده و چند سال پیش که تازه نام هیتلر پیشوای آلمان بایران می‌رسید کسانی در اینجا باندیشه افتاده می‌خواسته‌اند یک حزبی از روی ناسیونال سوسیالیست پدید آورند و چون می‌خواسته‌اند از هر باره تقلید بآنان نمایند گفتگو از بیرون کردن یهودیها بمیان آورده‌اند. یکی هم می‌گفته در ایران یهودی بسیار نیست ، ما باید بجای آنها سیدها را بیرون کنیم. اینست نمونه‌ی فهم و اندیشه‌ی این کودکان هوسباز چهل‌ساله. بچنین کسانی و بدسته‌بندیهای آنان نام «احزاب سیاسی» نتوان داد.
👇
اینان جز هوسمندانی نیستند که بیخردانه با آزادی و استقلال کشور بازی می‌کنند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 49 سال یکم پنجشنبه 28 اسفند ماه 1320)
.
(پرچم روزانه شماره‌ی 49 سال یکم پنجشنبه 28 اسفند ماه 1320)
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
📘 ورجاوندبنیاد
🖌 احمد کسروی
⭐️ آنچه برای یک زیست آدمیانه دربایست (=لازم) است - از جمله آمیغهایی (=حقایقی) از جهان و تاریخ ، همبستگی (=رابطه‌ی) دین و دانش ، آیین و قانونهای خردمندانه.
📊 شمار ساتها : ۱۸۵ (اصلی) + ۱۵
🔸 بازپسین پراکنش : تیرماه ۱۴۰۱
🔷 کتابخانه‌ی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده می‌گردد.
🛎 کتاب را می‌توانید از اینجا دریافت کنید.
🖌 احمد کسروی
⭐️ آنچه برای یک زیست آدمیانه دربایست (=لازم) است - از جمله آمیغهایی (=حقایقی) از جهان و تاریخ ، همبستگی (=رابطه‌ی) دین و دانش ، آیین و قانونهای خردمندانه.
📊 شمار ساتها : ۱۸۵ (اصلی) + ۱۵
🔸 بازپسین پراکنش : تیرماه ۱۴۰۱
🔷 کتابخانه‌ی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده می‌گردد.
🛎 کتاب را می‌توانید از اینجا دریافت کنید.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
📘 ورجاوندبنیاد (بزبان عادی)
🖌 احمد کسروی - کوشاد تلگرام
⭐️ آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول
📊 شمار ساتها : ۱۹۲ (اصلی) + ۷
🔸 بازپسین پراکنش : تیرماه ۱۴۰۱
🔷 کتابخانه‌ی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده می‌گردد.
🛎 کتاب را می‌توانید از اینجا دریافت کنید.
🖌 احمد کسروی - کوشاد تلگرام
⭐️ آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول
📊 شمار ساتها : ۱۹۲ (اصلی) + ۷
🔸 بازپسین پراکنش : تیرماه ۱۴۰۱
🔷 کتابخانه‌ی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده می‌گردد.
🛎 کتاب را می‌توانید از اینجا دریافت کنید.
🔶 کتاب «دولت بما پاسخ دهد» (احمد کسروی)
🔸 تکه‌ی 14
(٢) درباره‌ی مذهب : (تکه‌ی 9)
یک چیز دیگر که می‌باید بگویم آنست که بسیاری از ملایان (بویژه از آنان که در نجف و کربلا و سامرا می‌باشند) زیان کارهای خود را نمی‌دانند ، و اگر بدانند باین اندازه که هست نمی‌دانند. هر یکی از آنان از جوانی در رشته‌ی ملایی بدرس خواندن پرداخته و گام بگام پیش رفته ، و همچون کرمِ پیله که تارها بگرد خود تَنَد ، او نیز از خوانده‌ها و شنیده‌ها چهاردیواری در پیرامون اندیشه و فهم خود پدید آورده و روزنه‌ای که از آن بجهان بیرون تواند نگریست بازنگزارده. اینست کمتر میداند که چیزهای دیگری هم هست.
یک چیز بدتر آنکه آنان گمان ناراستی بدانسته‌های خود نمی‌دهند و بایَنده‌ی[=واجب] خود می‌شمارند که بهیچ سخن دیگری گوش ندهند. دلیل آوردن و داوری خرد را پیش کشیدن نیز در این زمینه بیهوده است. زیرا آنچه خِرد است بگمان آنان «ناقص» است و «به درک مصالح و حقایق وافی» نیست. آنچه دلیلست آنان چون گمان ناراستی بدانسته‌های خود نمی‌برند ، اگر هنگامی دلیلی بزیان آن دانسته‌ها شنیدند باید نپذیرند بلکه بکوشند و پاسخی درست کنند.
بِهر حال بیگمانست که بسیاری از آنان از زیانکاری خود ناآگاهند. مثلاً آقای حاجی سیدابوالحسن اسپهانی ، من شنیده‌ام مردی ساده و نیکدلست و گمان بسیار میرود که او هیچ نمی‌داند مشروطه چیست و چه نتیجه‌هایی از آن تواند بود ، نمی‌داند که کیش شیعی از کجا برخاسته و امروز چه زیانها بلکه آسیبها از آن برمیخیزد. اینها را نمی‌داند و با دلی آسوده در نجف نشسته و دستگاه خود را پیش می‌برد.
از همان آقای حاجی‌سیدابوالحسن ، اگر پرسیده شود : «آیا حکومت حق علماست؟!..» خواهند گفت : «بلی در زمان غیبت امام علما جانشنیان اویند ، اولی بتصرفند». اگر زمینه آماده گردد و گفته شود : «پس بیایید حکومت را تصرف کنید» ، خواهند گفت : «در این جزو زمان تکلیف ما نیست». اگر پرسیده شود : «پس چه باید بود؟!. شما که خودتان نمی‌خواهید حکومت را بدست گیرید ، و حکومتی را که مردم بنیاد گزارده‌اند غاصب و جائر می‌شناسید و پیروان خود را ببدخواهی وامیدارید ، پس چه باید کرد؟!.» در آنجاست که دانسته خواهد شد خود نیز سرگردانند و چیزی نمی‌دانند.
ما داستانهایی از آنان می‌شناسیم که مایه‌ی شگفت هر کسی باشد. بارها دیده شده آن ملایی که می‌گوید : «پول دولت حرامست و دولتیان ظلمه‌اند ...» ، چون شبی دزد بخانه‌اش آمده بامداد شتابان بکلانتری رفته و بگله و ناله پرداخته که «این چه مملکتیست؟!.. چرا پاسبانها جلو دزدها را نمی‌گیرند؟!..» ـ این پرخاشها را کرده و هیچ بیاد نیاورده که اینان همانهایند که من «ظلمه»شان می‌خوانم و بدوزخشان میفرستم. همانهایند که پولی را که میگیرند حرام می‌شناسم و بد میگویم.
کیشی که دستها در آن برده شده جای شگفت نیست که چنین «تناقضی» از آن پدید آمده. شگفت آنست که پس از هزار سال بیشتر ، بیست‌ملیون توده‌ی خود را فدای چنان «تناقضها» گردانند.
بارها از ملایان پرسیده شده «آیا دولت باشد؟..» گفته‌اند : «البته که باشد». پرسیده شده : «پس چرا شما آن را غاصب و جائر میخوانید؟!.. پس چرا میگویید مالیات دادن حرامست؟!..». گفته‌اند : «این تکلیف مذهبی ما است. دولت باید باشد. ما هم باید او را غاصب بشناسیم. بهمین نحو بگذرد تا امام ظهور کند و همه چیز را درست گرداند».
کوتاه‌سخن : همان علما خود سرگردانند. راهی را پیش گرفته و رفته و بیک تاریکی افتاده‌اند و در آنجا درمانده‌اند ، و در همان حال زیانهای بسیار بزرگی را باین توده‌ی بدبخت میرسانند.
.
🔸 تکه‌ی 14
(٢) درباره‌ی مذهب : (تکه‌ی 9)
یک چیز دیگر که می‌باید بگویم آنست که بسیاری از ملایان (بویژه از آنان که در نجف و کربلا و سامرا می‌باشند) زیان کارهای خود را نمی‌دانند ، و اگر بدانند باین اندازه که هست نمی‌دانند. هر یکی از آنان از جوانی در رشته‌ی ملایی بدرس خواندن پرداخته و گام بگام پیش رفته ، و همچون کرمِ پیله که تارها بگرد خود تَنَد ، او نیز از خوانده‌ها و شنیده‌ها چهاردیواری در پیرامون اندیشه و فهم خود پدید آورده و روزنه‌ای که از آن بجهان بیرون تواند نگریست بازنگزارده. اینست کمتر میداند که چیزهای دیگری هم هست.
یک چیز بدتر آنکه آنان گمان ناراستی بدانسته‌های خود نمی‌دهند و بایَنده‌ی[=واجب] خود می‌شمارند که بهیچ سخن دیگری گوش ندهند. دلیل آوردن و داوری خرد را پیش کشیدن نیز در این زمینه بیهوده است. زیرا آنچه خِرد است بگمان آنان «ناقص» است و «به درک مصالح و حقایق وافی» نیست. آنچه دلیلست آنان چون گمان ناراستی بدانسته‌های خود نمی‌برند ، اگر هنگامی دلیلی بزیان آن دانسته‌ها شنیدند باید نپذیرند بلکه بکوشند و پاسخی درست کنند.
بِهر حال بیگمانست که بسیاری از آنان از زیانکاری خود ناآگاهند. مثلاً آقای حاجی سیدابوالحسن اسپهانی ، من شنیده‌ام مردی ساده و نیکدلست و گمان بسیار میرود که او هیچ نمی‌داند مشروطه چیست و چه نتیجه‌هایی از آن تواند بود ، نمی‌داند که کیش شیعی از کجا برخاسته و امروز چه زیانها بلکه آسیبها از آن برمیخیزد. اینها را نمی‌داند و با دلی آسوده در نجف نشسته و دستگاه خود را پیش می‌برد.
از همان آقای حاجی‌سیدابوالحسن ، اگر پرسیده شود : «آیا حکومت حق علماست؟!..» خواهند گفت : «بلی در زمان غیبت امام علما جانشنیان اویند ، اولی بتصرفند». اگر زمینه آماده گردد و گفته شود : «پس بیایید حکومت را تصرف کنید» ، خواهند گفت : «در این جزو زمان تکلیف ما نیست». اگر پرسیده شود : «پس چه باید بود؟!. شما که خودتان نمی‌خواهید حکومت را بدست گیرید ، و حکومتی را که مردم بنیاد گزارده‌اند غاصب و جائر می‌شناسید و پیروان خود را ببدخواهی وامیدارید ، پس چه باید کرد؟!.» در آنجاست که دانسته خواهد شد خود نیز سرگردانند و چیزی نمی‌دانند.
ما داستانهایی از آنان می‌شناسیم که مایه‌ی شگفت هر کسی باشد. بارها دیده شده آن ملایی که می‌گوید : «پول دولت حرامست و دولتیان ظلمه‌اند ...» ، چون شبی دزد بخانه‌اش آمده بامداد شتابان بکلانتری رفته و بگله و ناله پرداخته که «این چه مملکتیست؟!.. چرا پاسبانها جلو دزدها را نمی‌گیرند؟!..» ـ این پرخاشها را کرده و هیچ بیاد نیاورده که اینان همانهایند که من «ظلمه»شان می‌خوانم و بدوزخشان میفرستم. همانهایند که پولی را که میگیرند حرام می‌شناسم و بد میگویم.
کیشی که دستها در آن برده شده جای شگفت نیست که چنین «تناقضی» از آن پدید آمده. شگفت آنست که پس از هزار سال بیشتر ، بیست‌ملیون توده‌ی خود را فدای چنان «تناقضها» گردانند.
بارها از ملایان پرسیده شده «آیا دولت باشد؟..» گفته‌اند : «البته که باشد». پرسیده شده : «پس چرا شما آن را غاصب و جائر میخوانید؟!.. پس چرا میگویید مالیات دادن حرامست؟!..». گفته‌اند : «این تکلیف مذهبی ما است. دولت باید باشد. ما هم باید او را غاصب بشناسیم. بهمین نحو بگذرد تا امام ظهور کند و همه چیز را درست گرداند».
کوتاه‌سخن : همان علما خود سرگردانند. راهی را پیش گرفته و رفته و بیک تاریکی افتاده‌اند و در آنجا درمانده‌اند ، و در همان حال زیانهای بسیار بزرگی را باین توده‌ی بدبخت میرسانند.
.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)
🔸 باید از نادانیها جلو گرفت (تکه‌ی یک از دو)
ما تاکنون بارها نام «حزبسازی» برده و گله کردیم. ولی هنوز جای گله باز است. هنوز باید گفتارها برانیم. این یک بازیچه‌ی بسیار خنکی گردیده. شش یا هفت تن گرد هم می‌نشینند و یک رشته جمله‌هایی را از اینجا و آنجا دزدیده در یک دفتری می‌نویسند : «وحدت ملی ، ترویج کشاورزی ، اصلاح برنامه‌ی فرهنگ ...» و نامی نیز از فلان و بهمان بروی خود میگزارند ، و همین را حزب می‌شمارند و بهمدیگر وعده داده چنین می‌گویند : باید تبلیغات کنیم ، باید بکوشیم ، باید جامعه را اصلاح نماییم ـ بیخردان چنین می‌پندارند که با این چند چیز حزب درست می‌شود. این بازیچه‌ی کودکانه را حزب می‌نامند.
در تبریز حکایتی هست می‌گویند : زنی پسر خود را بدکان مسگر گزاشت که مسگری بیاموزد. پسر سه روز آمد و دیگر نیامد. مسگر به در خانه‌شان رفت و در را زد. زن بیرون آمد. پرسید : پسرت چرا دیگر نمی‌آید؟.. گفت می‌گوید : من مسگری را یاد گرفتم.
مسگر در شگفت شد و گفت : چگونه در سه روز مسگری را یاد گرفته؟! گفت : آری یاد گرفته. می‌گوید : مس را میگزارند در آتش می‌شود گرم ، می‌کوبند با چکوچ می‌شود پهن ، اطرافش را برمی‌گردانند می‌شود دیگ. استاد خندید و گفت : ناقلا خودش یاد گرفته هیچی ، که بمادرش هم یاد داده.
درست داستان این بیخردانست. چنین می‌دانند حزب تنها مرامنامه نوشتن و یک نامی بروی خود گزاردن و چند جلسه‌ای دور هم نشستن است ، و این کار را چندان آسان می‌شمارند که جوانان ناآزموده و ناآگاه نیز بآن می‌پردازند.
شما اگر می‌خواهید تهیدستی و ناآگاهی آنان را بدانید بپرسید : چه کار خواهید کرد؟!.. چه کوششی بکار خواهید برد؟!. شما چه چیزها را کوشش می‌نامید؟.. اگر اینها را بپرسید خواهید دید درماندند و پاسخی نتوانستند.
برای آنکه اندازه‌ی نادانی این کسان تا اندازه‌ای روشن گردد ناگزیرم یک نکته‌ای را شرح کنم : اساس یک حزب یا یک جمعیت (یا بفارسی گویم یک باهماد) یگانگی و همدستی می‌باشد. صد تن یا هزار تن هنگامی جمعیت یا حزب نامیده می‌شوند که باهم یگانه گردند. ببینیم یگانگی با چه چیز درست می‌شود؟ جز با یکی بودن اندیشه‌ها و مقصدها درست نمی‌شود. اینست ما اگر میخواهیم یک جمعیتی پدید آوریم باید بکوشیم اندیشه‌ها و مقصدها را یکی گردانیم. برای این کار هم یک راه بیشتر نیست ، و آن اینکه از یکسو حقایق زندگانی و همچنین منافع کشور را شرح نموده در دلها جا دهیم و از یکسو با اندیشه‌های گمراه و پراکنده که دلها را پر کرده ، و همچنین با خیانتها و بدخواهی‌هایی که با کشور می‌شود نبرد کنیم. تنها از این راهست که خواهیم توانست اندیشه‌ها و مقصدها را بیک زمینه درآوریم.
آن کسانی که شش تن و هفت تن گرد هم می‌نشینند و حزب می‌سازند اساساً از این نکته ناآگاهند و سبک‌مغزانه چنین می‌دانند که همینکه صد تن یا دویست تن را بنام فلان حزب باهم مربوط ساختند همان کافیست. همان را یگانگی و همدستی می‌شمارند. از بس ناآگاهند این پراکندگی اندیشه‌ها را که درمیانست و خود بدترین دردی می‌باشد بحساب نمی‌آورند و آن را عیب کار خود نمی‌دانند.
از آنسوی گرفتم که اینها را دانستند و چنین خواستند که چاره‌ای باین پراکندگی اندیشه‌ها نمایند ، آیا چه کار خواهند کرد؟!.. چه چاره بکار خواهند بست؟!.. آیا نبرد کردن با گمراهیها و پراکنده‌اندیشیها از دست هر کس برمی‌آید؟!.. آیا این چیزها تا باین آسانیست؟!..
کسانی از اینان بنزد من می‌آیند و می‌نشینند و چنین می‌گویند : «ما هم یک حزبی تأسیس کردیم ... مرامنامه نوشته شده. حوزه‌ها هم مرتب است. یک روزنامه هم خواهیم نوشت. امتیازش خواسته شده». بیخرد می‌پندارد حزب خانه است که هر کس یکی بسازد ، یا شرکت تجارتیست که هرچه بیشتر بهتر باشد.
میگویم : شما اگر می‌خواستید بکوشید و کارهایی کنید ما که از سالهاست می‌کوشیم و اکنون یک جماعتی هستیم ، چرا نیامدید با ما باشید؟!.. از پاسخ درمی‌ماند و پس از اندکی توقف صدایش را آهسته گردانیده چنین می‌گوید : «ما هم خواستیم خودمان یک حزبی داشته باشیم».
میگویم شما معنی حزب را ندانسته‌اید. حزب باغ و باغچه نیست که هر کس آرزو کند خود داشته باشد. اگر چنین باشد هر چند تنی یک حزب دیگری تأسیس خواهند کرد و حزب شما بیش از همان چند تن نخواهد بود.
می‌بینم بدبخت معنی اینها را نمی‌فهمد. در پاسخ من می‌گوید : «بگزار حزب‌مان را تکمیل کنیم می‌آییم با شما «ائتلاف» می‌نماییم».
این یک مایه‌ی رسواییست. یک عنوان بزرگی بدینسان بازیچه‌ی هوسها گردیده. این در این کشور معمول گردیده که هر زمان که یک سختی روی می‌دهد و یا یک مرد چیره‌ای پیدا می‌شود همه خود را کنار میکشند و میدان را بچاپلوسان وامی‌گزارند ، و هر زمان که آزادی پیش می‌آید بدینسان حزبسازی آغاز می‌گردد.
👇
🔸 باید از نادانیها جلو گرفت (تکه‌ی یک از دو)
ما تاکنون بارها نام «حزبسازی» برده و گله کردیم. ولی هنوز جای گله باز است. هنوز باید گفتارها برانیم. این یک بازیچه‌ی بسیار خنکی گردیده. شش یا هفت تن گرد هم می‌نشینند و یک رشته جمله‌هایی را از اینجا و آنجا دزدیده در یک دفتری می‌نویسند : «وحدت ملی ، ترویج کشاورزی ، اصلاح برنامه‌ی فرهنگ ...» و نامی نیز از فلان و بهمان بروی خود میگزارند ، و همین را حزب می‌شمارند و بهمدیگر وعده داده چنین می‌گویند : باید تبلیغات کنیم ، باید بکوشیم ، باید جامعه را اصلاح نماییم ـ بیخردان چنین می‌پندارند که با این چند چیز حزب درست می‌شود. این بازیچه‌ی کودکانه را حزب می‌نامند.
در تبریز حکایتی هست می‌گویند : زنی پسر خود را بدکان مسگر گزاشت که مسگری بیاموزد. پسر سه روز آمد و دیگر نیامد. مسگر به در خانه‌شان رفت و در را زد. زن بیرون آمد. پرسید : پسرت چرا دیگر نمی‌آید؟.. گفت می‌گوید : من مسگری را یاد گرفتم.
مسگر در شگفت شد و گفت : چگونه در سه روز مسگری را یاد گرفته؟! گفت : آری یاد گرفته. می‌گوید : مس را میگزارند در آتش می‌شود گرم ، می‌کوبند با چکوچ می‌شود پهن ، اطرافش را برمی‌گردانند می‌شود دیگ. استاد خندید و گفت : ناقلا خودش یاد گرفته هیچی ، که بمادرش هم یاد داده.
درست داستان این بیخردانست. چنین می‌دانند حزب تنها مرامنامه نوشتن و یک نامی بروی خود گزاردن و چند جلسه‌ای دور هم نشستن است ، و این کار را چندان آسان می‌شمارند که جوانان ناآزموده و ناآگاه نیز بآن می‌پردازند.
شما اگر می‌خواهید تهیدستی و ناآگاهی آنان را بدانید بپرسید : چه کار خواهید کرد؟!.. چه کوششی بکار خواهید برد؟!. شما چه چیزها را کوشش می‌نامید؟.. اگر اینها را بپرسید خواهید دید درماندند و پاسخی نتوانستند.
برای آنکه اندازه‌ی نادانی این کسان تا اندازه‌ای روشن گردد ناگزیرم یک نکته‌ای را شرح کنم : اساس یک حزب یا یک جمعیت (یا بفارسی گویم یک باهماد) یگانگی و همدستی می‌باشد. صد تن یا هزار تن هنگامی جمعیت یا حزب نامیده می‌شوند که باهم یگانه گردند. ببینیم یگانگی با چه چیز درست می‌شود؟ جز با یکی بودن اندیشه‌ها و مقصدها درست نمی‌شود. اینست ما اگر میخواهیم یک جمعیتی پدید آوریم باید بکوشیم اندیشه‌ها و مقصدها را یکی گردانیم. برای این کار هم یک راه بیشتر نیست ، و آن اینکه از یکسو حقایق زندگانی و همچنین منافع کشور را شرح نموده در دلها جا دهیم و از یکسو با اندیشه‌های گمراه و پراکنده که دلها را پر کرده ، و همچنین با خیانتها و بدخواهی‌هایی که با کشور می‌شود نبرد کنیم. تنها از این راهست که خواهیم توانست اندیشه‌ها و مقصدها را بیک زمینه درآوریم.
آن کسانی که شش تن و هفت تن گرد هم می‌نشینند و حزب می‌سازند اساساً از این نکته ناآگاهند و سبک‌مغزانه چنین می‌دانند که همینکه صد تن یا دویست تن را بنام فلان حزب باهم مربوط ساختند همان کافیست. همان را یگانگی و همدستی می‌شمارند. از بس ناآگاهند این پراکندگی اندیشه‌ها را که درمیانست و خود بدترین دردی می‌باشد بحساب نمی‌آورند و آن را عیب کار خود نمی‌دانند.
از آنسوی گرفتم که اینها را دانستند و چنین خواستند که چاره‌ای باین پراکندگی اندیشه‌ها نمایند ، آیا چه کار خواهند کرد؟!.. چه چاره بکار خواهند بست؟!.. آیا نبرد کردن با گمراهیها و پراکنده‌اندیشیها از دست هر کس برمی‌آید؟!.. آیا این چیزها تا باین آسانیست؟!..
کسانی از اینان بنزد من می‌آیند و می‌نشینند و چنین می‌گویند : «ما هم یک حزبی تأسیس کردیم ... مرامنامه نوشته شده. حوزه‌ها هم مرتب است. یک روزنامه هم خواهیم نوشت. امتیازش خواسته شده». بیخرد می‌پندارد حزب خانه است که هر کس یکی بسازد ، یا شرکت تجارتیست که هرچه بیشتر بهتر باشد.
میگویم : شما اگر می‌خواستید بکوشید و کارهایی کنید ما که از سالهاست می‌کوشیم و اکنون یک جماعتی هستیم ، چرا نیامدید با ما باشید؟!.. از پاسخ درمی‌ماند و پس از اندکی توقف صدایش را آهسته گردانیده چنین می‌گوید : «ما هم خواستیم خودمان یک حزبی داشته باشیم».
میگویم شما معنی حزب را ندانسته‌اید. حزب باغ و باغچه نیست که هر کس آرزو کند خود داشته باشد. اگر چنین باشد هر چند تنی یک حزب دیگری تأسیس خواهند کرد و حزب شما بیش از همان چند تن نخواهد بود.
می‌بینم بدبخت معنی اینها را نمی‌فهمد. در پاسخ من می‌گوید : «بگزار حزب‌مان را تکمیل کنیم می‌آییم با شما «ائتلاف» می‌نماییم».
این یک مایه‌ی رسواییست. یک عنوان بزرگی بدینسان بازیچه‌ی هوسها گردیده. این در این کشور معمول گردیده که هر زمان که یک سختی روی می‌دهد و یا یک مرد چیره‌ای پیدا می‌شود همه خود را کنار میکشند و میدان را بچاپلوسان وامی‌گزارند ، و هر زمان که آزادی پیش می‌آید بدینسان حزبسازی آغاز می‌گردد.
👇
اینان آن کسانیند که دیروز در زمان شاه گذشته خاموشی گزیده و نبودن آزادی را بهانه ساخته بکمترین کوششی برنمی‌خاستند ، امروز هم رفتارشان را می‌بینید.
داستان اینان داستان قورباغه‌های یک استخر است که هر زمان که پیرامون استخر را تهی یافتند سر از آب بیرون آورده هر یکی بهوس و دلخواه آوازه‌خوانی کنند و سراسر باغ را پر از هیاهو گردانند. ولی همینکه کسی پیدا شد و یک سنگی انداخت بیدرنگ همگی سر بزیر آب فروبرند و از دیده‌ها ناپدید گردند.
.
داستان اینان داستان قورباغه‌های یک استخر است که هر زمان که پیرامون استخر را تهی یافتند سر از آب بیرون آورده هر یکی بهوس و دلخواه آوازه‌خوانی کنند و سراسر باغ را پر از هیاهو گردانند. ولی همینکه کسی پیدا شد و یک سنگی انداخت بیدرنگ همگی سر بزیر آب فروبرند و از دیده‌ها ناپدید گردند.
.
🔶 کتاب «دولت بما پاسخ دهد» (احمد کسروی)
🔸 تکه‌ی 15
(٢) درباره‌ی مذهب : (تکه‌ی 10)
از آنسو در این چند سال که ما بکوششهایی برخاسته‌ایم و ایرادها برفتار و حال آنان میگیریم ، چون از منطق بسیار دورند و از همه چیز ناآگاه می‌باشند بیک رشته کارهایی برمیخیزند که برای کشور و توده مایه‌ی رسواییست. مثلاً پارسال در تبریز بهنگام انتخابات افزار دست ممقانی و ثقة‌الاسلامی و دیگر کاندیدهایی گردیدند و بیک رشته وحشیگریهای بسیار پستی که زشتیهای «قرون وسطای» اروپا را بیاد می‌آورد پرداختند. در مراغه و میاندوآب رفتار پستتری نمودند. کار بجایی رسید که نمایندگان شوروی بکوشش برخاستند و بدولت اعتراض نمودند.
امسال در تهران نقشه‌ای کشیده بودند که در محرم همان وحشیگری را تکرار کنند. از دو هفته پیش در منبرها داد میکشیدند و دروغ رسوای قرآنسوزانی را بمردم می‌پراکندند. یکی از ملایان در مسجد سپهسالار عمامه بزمین میزد و نعره‌ها بلند می‌ساخت که روز یکم دیماه قرآن را خواهند سوزاند.
آیا رسوایی نیست که چنین دروغی را پراکنده سازند؟!.. آیا این نام قرآن را خوار گردانیدن نیست؟!..
همان چند روز پیش بوده که در مسجد جامع با بودن جناب‌عالی که آقای بیاتید و آقایان وزیران دیگر ، ملایی بروی منبر بسخنان ناسزایی درباره‌ی ما پرداخته. آیا این بدولت برنمی‌خورد؟!.. آیا از جایگاه جناب‌عالی نمی‌کاهد؟!..
این رفتار ناستوده‌ی آنان در برابر منطق است. آمدیم که پاسخ می‌نویسند در آنجا نیز رسوایی پدید می‌آورند و سخنان زشت و بیفرهنگی را که بآبروی کشور بیشتر برمیخورد تا بما ، برشته‌ی نوشتن میکشند.
بدگویی و بدنویسی از ما راه روزی برای بسیاری گردیده. آخوندهای بیکاری بنام آنکه آقای حاجی‌سیدابوالحسن ایشان را فرستاده و اجازه داده که «از وجوه شرعیه دریافت دارند و بدفع و رد اضلالات کسروی مجاهدت کنند» از شهری بشهری میروند و در نشستها و بر منبرها بزشتگوییهایی می‌پردازند و با پراکندن دروغهایی مردم را برمی‌آغالانند (1) . یکی از ایشان آخوندیست که در بغداد دلالی میکرد و از کار دست کشیده بتهران آمده و بدنویسی و هوچیگری بزیان ما را راه روزی برای خود گرفته که گاهی «بمب آتشزای فولاد» می‌سازد و گاهی کتاب نوشته بچاپ آن می‌پردازد. (2)
از این سخنان نتیجه آن را میخواهم که رفتار ملایان از هر باره بزیان کشور است. اگر دولت پیشنهاد ما را می‌پذیرد این پرسشهای ما را بآنان فرستاده پاسخ طلبد ، و یا نمایندگانی از علمای نجف و قم و دیگر شهرها بخواهد و نشستی در زیر نگهبانی خود برپا گرداند.
آنچه ما میدانیم نمایندگان خواستن و نشست برپا گردانیدن از هرباره بهتر است. زیرا چه‌بسا علما که سخنانی را شنیده از زیانهای بسیار بزرگ دستگاه و رفتار خود آگاه خواهند گردید. چه‌بسا علما که بهمراهی با مشروطه و زندگانی دمکراسی گرویده از آن دشمنیهای آشکار که می‌نمایند دست خواهند برداشت. گذشته از اینها گفتگو و کشاکش که با ما پدید آمده با یک رویه‌ی ستوده و نیکی پایان خواهد پذیرفت. در اینجا هم میگوییم : گرهی را که با ناخن توان گشود چرا بدندان انداخته شود؟!.
ما هرچه می‌اندیشیم چنین نشستی را بایَنده میدانیم. چنین نشستی جا در تاریخ ایران برای خود باز خواهد کرد و چه آقای بیات و چه هر نخست‌وزیر دیگری که زمینه برای آن آماده گرداند نام بسیار نیکی از خود در تاریخ یادگار خواهد گزاشت.
با اینحال ما بروی آن پافشاری نمی‌نماییم. آنچه ما برویش پافشاری می‌نماییم آنست که دولت با ما با منطق و قانون رفتار کند. کابینه‌ی ساعد با ما با نیرنگ راه میرفت. بملایان پشتیبانی نشان میداد و «سیاست» را بهانه می‌آورد. ولی آن کابینه‌ی بدخواهی می‌بود و آشکاره ببدی توده و کشور میکوشید و آن رفتار را از هر کابینه‌ای چشم نتوان داشت.
دولت اگر بخواهد که ما بدبختی و گرفتاری این توده را درنیابیم ، این را ازو نتوان پذیرفت.
اگر بخواهد که از ریشه‌های بدبختی و گرفتاری بجستجو نپردازیم این را هم نتوان پذیرفت.
اگر بخواهد که ریشه‌های بدبختی و گرفتاری را که جسته و یافته‌ایم بکندن نکوشیم این را هم نتوان پذیرفت. اینها کارهاییست که هر مردی بافهم و باغیرت باید کند و دولت را حق جلوگیری از آنها نیست.
ولی اگر دولت باندیشه‌های ما ایراد دارد ، می‌تواند ایرادهای خود را بما بفهماند. برای همانست که ما در این نامه‌ی سرگشاده اندیشه‌های خود را چه درباره‌ی کتابسوزان و چه درباره‌ی کیش شیعی ، با زبان ساده و روشن بازنمودیم و دلیلهای خود را بکوتاهی یاد کردیم. دولت چنین انگارد که ما در اندیشه‌های خود گمراهیم و پا پیش گزارد و ما را از گمراهی بیرون آورد.
👇
🔸 تکه‌ی 15
(٢) درباره‌ی مذهب : (تکه‌ی 10)
از آنسو در این چند سال که ما بکوششهایی برخاسته‌ایم و ایرادها برفتار و حال آنان میگیریم ، چون از منطق بسیار دورند و از همه چیز ناآگاه می‌باشند بیک رشته کارهایی برمیخیزند که برای کشور و توده مایه‌ی رسواییست. مثلاً پارسال در تبریز بهنگام انتخابات افزار دست ممقانی و ثقة‌الاسلامی و دیگر کاندیدهایی گردیدند و بیک رشته وحشیگریهای بسیار پستی که زشتیهای «قرون وسطای» اروپا را بیاد می‌آورد پرداختند. در مراغه و میاندوآب رفتار پستتری نمودند. کار بجایی رسید که نمایندگان شوروی بکوشش برخاستند و بدولت اعتراض نمودند.
امسال در تهران نقشه‌ای کشیده بودند که در محرم همان وحشیگری را تکرار کنند. از دو هفته پیش در منبرها داد میکشیدند و دروغ رسوای قرآنسوزانی را بمردم می‌پراکندند. یکی از ملایان در مسجد سپهسالار عمامه بزمین میزد و نعره‌ها بلند می‌ساخت که روز یکم دیماه قرآن را خواهند سوزاند.
آیا رسوایی نیست که چنین دروغی را پراکنده سازند؟!.. آیا این نام قرآن را خوار گردانیدن نیست؟!..
همان چند روز پیش بوده که در مسجد جامع با بودن جناب‌عالی که آقای بیاتید و آقایان وزیران دیگر ، ملایی بروی منبر بسخنان ناسزایی درباره‌ی ما پرداخته. آیا این بدولت برنمی‌خورد؟!.. آیا از جایگاه جناب‌عالی نمی‌کاهد؟!..
این رفتار ناستوده‌ی آنان در برابر منطق است. آمدیم که پاسخ می‌نویسند در آنجا نیز رسوایی پدید می‌آورند و سخنان زشت و بیفرهنگی را که بآبروی کشور بیشتر برمیخورد تا بما ، برشته‌ی نوشتن میکشند.
بدگویی و بدنویسی از ما راه روزی برای بسیاری گردیده. آخوندهای بیکاری بنام آنکه آقای حاجی‌سیدابوالحسن ایشان را فرستاده و اجازه داده که «از وجوه شرعیه دریافت دارند و بدفع و رد اضلالات کسروی مجاهدت کنند» از شهری بشهری میروند و در نشستها و بر منبرها بزشتگوییهایی می‌پردازند و با پراکندن دروغهایی مردم را برمی‌آغالانند (1) . یکی از ایشان آخوندیست که در بغداد دلالی میکرد و از کار دست کشیده بتهران آمده و بدنویسی و هوچیگری بزیان ما را راه روزی برای خود گرفته که گاهی «بمب آتشزای فولاد» می‌سازد و گاهی کتاب نوشته بچاپ آن می‌پردازد. (2)
از این سخنان نتیجه آن را میخواهم که رفتار ملایان از هر باره بزیان کشور است. اگر دولت پیشنهاد ما را می‌پذیرد این پرسشهای ما را بآنان فرستاده پاسخ طلبد ، و یا نمایندگانی از علمای نجف و قم و دیگر شهرها بخواهد و نشستی در زیر نگهبانی خود برپا گرداند.
آنچه ما میدانیم نمایندگان خواستن و نشست برپا گردانیدن از هرباره بهتر است. زیرا چه‌بسا علما که سخنانی را شنیده از زیانهای بسیار بزرگ دستگاه و رفتار خود آگاه خواهند گردید. چه‌بسا علما که بهمراهی با مشروطه و زندگانی دمکراسی گرویده از آن دشمنیهای آشکار که می‌نمایند دست خواهند برداشت. گذشته از اینها گفتگو و کشاکش که با ما پدید آمده با یک رویه‌ی ستوده و نیکی پایان خواهد پذیرفت. در اینجا هم میگوییم : گرهی را که با ناخن توان گشود چرا بدندان انداخته شود؟!.
ما هرچه می‌اندیشیم چنین نشستی را بایَنده میدانیم. چنین نشستی جا در تاریخ ایران برای خود باز خواهد کرد و چه آقای بیات و چه هر نخست‌وزیر دیگری که زمینه برای آن آماده گرداند نام بسیار نیکی از خود در تاریخ یادگار خواهد گزاشت.
با اینحال ما بروی آن پافشاری نمی‌نماییم. آنچه ما برویش پافشاری می‌نماییم آنست که دولت با ما با منطق و قانون رفتار کند. کابینه‌ی ساعد با ما با نیرنگ راه میرفت. بملایان پشتیبانی نشان میداد و «سیاست» را بهانه می‌آورد. ولی آن کابینه‌ی بدخواهی می‌بود و آشکاره ببدی توده و کشور میکوشید و آن رفتار را از هر کابینه‌ای چشم نتوان داشت.
دولت اگر بخواهد که ما بدبختی و گرفتاری این توده را درنیابیم ، این را ازو نتوان پذیرفت.
اگر بخواهد که از ریشه‌های بدبختی و گرفتاری بجستجو نپردازیم این را هم نتوان پذیرفت.
اگر بخواهد که ریشه‌های بدبختی و گرفتاری را که جسته و یافته‌ایم بکندن نکوشیم این را هم نتوان پذیرفت. اینها کارهاییست که هر مردی بافهم و باغیرت باید کند و دولت را حق جلوگیری از آنها نیست.
ولی اگر دولت باندیشه‌های ما ایراد دارد ، می‌تواند ایرادهای خود را بما بفهماند. برای همانست که ما در این نامه‌ی سرگشاده اندیشه‌های خود را چه درباره‌ی کتابسوزان و چه درباره‌ی کیش شیعی ، با زبان ساده و روشن بازنمودیم و دلیلهای خود را بکوتاهی یاد کردیم. دولت چنین انگارد که ما در اندیشه‌های خود گمراهیم و پا پیش گزارد و ما را از گمراهی بیرون آورد.
👇
ما ندانستیم آقای دشتی از آن یادآوری درباره‌ی ما که بهنگام گذشتن برنامه‌ی دولت کرد چه میخواست. آقای دشتی ابوالحسن ثقة‌الاسلامی نیست که بگوییم قانون نمی‌فهمد و از همه جا ناآگاهست و از دولت قانونشکنی چشم میدارد. همانا خواست آقای دشتی مثل زدن و سَهِش بازنمودن (3) بوده. بِهر حال ما پاسخ بگفته‌های ایشان دادیم و حال خود را در برابر دولت و مجلس روشن گردانیدیم.
دولت بیش از آن نتوانستی کرد که ما را بدادگاه و داوری کشاند. ما اینک با پای خود بدادگاه آمده‌ایم و داوطلبانه داوری میخواهیم. ما گفتنیهای خود گفته‌ایم و اکنون نوبت دولتست که بسخن درآید. نوبت دولتست که بما پاسخ دهد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ برآغالانیدن = بهایهوی و دشمنی کسی برانگیختن.
2ـ اشاره به حاج‌سراج انصاری است که در مجله‌ی «آیین اسلام» نیز چیز می‌نوشته.
3ـ سهش بازنمودن = ابراز احساسات کردن ؛ سهش = احساس(ات)
.
دولت بیش از آن نتوانستی کرد که ما را بدادگاه و داوری کشاند. ما اینک با پای خود بدادگاه آمده‌ایم و داوطلبانه داوری میخواهیم. ما گفتنیهای خود گفته‌ایم و اکنون نوبت دولتست که بسخن درآید. نوبت دولتست که بما پاسخ دهد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ برآغالانیدن = بهایهوی و دشمنی کسی برانگیختن.
2ـ اشاره به حاج‌سراج انصاری است که در مجله‌ی «آیین اسلام» نیز چیز می‌نوشته.
3ـ سهش بازنمودن = ابراز احساسات کردن ؛ سهش = احساس(ات)
.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)
🔸 باید از نادانیها جلو گرفت (تکه‌ی دو از دو)
کسانی می‌گویند : این حزبهای بیمایه و بیپایی که هستند اثری ندارند و مردم پروایی به آنها نمی‌نمایند ، و آنگاه هر کدام پس از یکی دو هفته عمر از میان میروند. پس چه نیاز دارد که شما از آنها بد نویسید؟!..
میگویم : چرا کسانی بیک کارهای بیهوده‌ای برخیزند که پس از دو سه هفته از میان رود؟!.. اینان اگر دشمنان ما بودند می‌گفتیم بگزار عمر خود را با کارهای بیهوده هدر گردانند. ولی دشمنان ما نیستند و ما باید بجلوگیری کوشیم. اینها همه نتیجه‌ی نادانستن است و ما چون بنویسیم و بدانند بسیاری از آنان بازخواهند گردید.
اینها زیانش تنها بخود آن کسان نیست که ما بتوانیم خاموش باشیم. اینها زیانش بیش از همه بکشور و توده است که آبروی آن را می‌برد. امروز هر کس از خودی و بیگانه این کارها را بشنود باین توده با دیده‌ی توهین خواهد نگریست. در کشوری که این بازیچه‌های خنک رخ می‌دهد و جلوگیری یا اعتراض نمی‌شود هر کس حق دارد بآن کشور بدبین باشد.
این رفتار چندین نادانی را دربر دارد ، از چندین نادانی ترکیب یافته است.
1) این کار جز نتیجه‌ی خودخواهی نیست. آن خوی پست خودخواهیست که آنان را باین کار واداشته. وگرنه برای چیست که ما از سالهاست می‌کوشیم و خود یک جمعیتی هستیم بما نمی‌پیوندند و خودشان رفته آن بازیچه را درست می‌کنند؟!.
این یکی از دانستنیهاست که یک مردمی هرچه بیشتر پایین افتند و بیشتر خوار گردند خوی پلید خودخواهی درمیان آنان بیشتر نیرو گیرد. امروز در این مردم آن خوی ناستوده بسیار نیرومند است و این در نتیجه‌ی همانست که از همدستی با یکدیگر عارشان می‌آید و هر کسی میخواهد خود پیشوا باشد و بنیادگزار یک حزب شمرده شود.
این کار زشت را می‌کنند و آنوقت بهانه‌های شگفتی می‌آورند. مثلاً می‌پرسیم : شما اگر براستی می‌خواهید یک جمعیتی باشید چرا نباید با ما همدست گردید؟!.. در پاسخ درمی‌مانند و بهانه آورده چنین می‌گویند : «چون شما از شعرا بد گفته‌اید جوانان از شما رنجیده‌اند و بشما نزدیک نمی‌آیند».
پاسخ را تماشا کنید! خوب ای بیخردان ، ما اگر از شعرا بد نوشته‌ایم برای آنست که آنها را بد میدانیم و شعرهای آنها را بزیان این توده و این کشور می‌شناسیم. ما جمعیت را برای این میخواهیم که دست بهم داده باین آلودگیها چاره کنیم برای پلو خوردن نمی‌خواهیم. ما اگر از شعرا بد نوشته‌ایم دلیلهایش هم یاد کرده‌ایم. جوانان اگر نمی‌پسندند ایرادهاشان بنویسند. بنویسند تا بدانیم چه عذری برای آن پستیهای شعرا می‌آورند. و آنگاه کدام جوانانند که از ما رنجیده‌اند؟!.. جز یک چند تنی هوسباز که از یاوه‌بافی لذت می‌برند و نمی‌خواهند از آن دست بردارند کدامها از ما رنجیده‌اند؟!..
آن نوشته‌های ما درباره‌ی شعر این اثر را داد که صدها کسانی از جوانان بافهم و خرد از بیهوده‌گویی توبه کردند و سروده‌های خود را از میان بردند. تنها دسته‌ی کوچکی از پیر و جوان عناد بخرج دادند و دست از بیهوده‌گویی نکشیدند.
گذشته از همه‌ی اینها ، مگر ما باید از رنجش این کس و آن کس بترسیم؟!.. شما اگر گرفتار خودخواهی نیستید بایستی با ما همدست گردید و بآن جوانان نیز پاسخ دهید. نه اینکه بخاطر رنجش آنان خود را کنار گیرید و یک دسته‌ی دیگری باشید.
2) اینان معنی حزب و جمعیت را نفهمیده‌اند و آن را بیش از این نمی‌دانند که یک نامی بروی خود گزارند و چند جمله‌ای را بهم بافته مرامنامه خوانند و چند جلسه گرد هم نشینند. حزب را همین می‌دانند و بس. چنانکه دیروز گفتیم این همان داستان شاگرد مسگر و مسگری یاد گرفتن اوست.
اینان هیچ نمی‌دانند که یک دسته از چه راه باهم یگانه می‌گردند. نمی‌دانند که اساس یگانگی چیست؟!.. اگر شما بپرسید پاسخ درستی نخواهید شنید. اینان می‌پندارند همینکه از دوستان و رفقای خود خواهش کنند که بیایید و با ما باشید و آنها نیز بپذیرند همین کافیست ، یا تصور می‌کنند که مردم را به هر نامی که بدور خود گرد آورند نتیجه خواهد داد.
یکی از اینان با من میگفت : شما اگر در مرامنامه قید کنید : «کار پیدا کردن برای بیکاران» یا «سعی باضافه حقوق کارمندان دولت» پیشرفت بسیاری خواهد کرد و یک دسته‌هایی از بیکاران و یا از کارمندان دولت بسر شما گرد خواهند آمد. دیگری میگفت : من یک فکری کرده‌ام و آن اینکه بمستخدمین دون‌اِشِل ادارات وعده‌ی حمایت دهیم و آنها را بسر خود گرد آوریم.
در تبریز با یکی از آنان که حزب ساخته‌اند گفتگو می‌کردیم. من گفتم : اساس بدبختی ایران پراکندگی اندیشه‌هاست. امروز در این کشور اساس حکومت دانسته نیست. زیرا قانون اساسی بروی دمکراسیست در حالی که دسته‌های بسیاری بعنوان‌های گوناگون آن را نمی‌پسندند و ایرادهایی میگیرند و هر دسته یک نوع دیگری از حکومت را آرزو می‌نمایند.
👇
🔸 باید از نادانیها جلو گرفت (تکه‌ی دو از دو)
کسانی می‌گویند : این حزبهای بیمایه و بیپایی که هستند اثری ندارند و مردم پروایی به آنها نمی‌نمایند ، و آنگاه هر کدام پس از یکی دو هفته عمر از میان میروند. پس چه نیاز دارد که شما از آنها بد نویسید؟!..
میگویم : چرا کسانی بیک کارهای بیهوده‌ای برخیزند که پس از دو سه هفته از میان رود؟!.. اینان اگر دشمنان ما بودند می‌گفتیم بگزار عمر خود را با کارهای بیهوده هدر گردانند. ولی دشمنان ما نیستند و ما باید بجلوگیری کوشیم. اینها همه نتیجه‌ی نادانستن است و ما چون بنویسیم و بدانند بسیاری از آنان بازخواهند گردید.
اینها زیانش تنها بخود آن کسان نیست که ما بتوانیم خاموش باشیم. اینها زیانش بیش از همه بکشور و توده است که آبروی آن را می‌برد. امروز هر کس از خودی و بیگانه این کارها را بشنود باین توده با دیده‌ی توهین خواهد نگریست. در کشوری که این بازیچه‌های خنک رخ می‌دهد و جلوگیری یا اعتراض نمی‌شود هر کس حق دارد بآن کشور بدبین باشد.
این رفتار چندین نادانی را دربر دارد ، از چندین نادانی ترکیب یافته است.
1) این کار جز نتیجه‌ی خودخواهی نیست. آن خوی پست خودخواهیست که آنان را باین کار واداشته. وگرنه برای چیست که ما از سالهاست می‌کوشیم و خود یک جمعیتی هستیم بما نمی‌پیوندند و خودشان رفته آن بازیچه را درست می‌کنند؟!.
این یکی از دانستنیهاست که یک مردمی هرچه بیشتر پایین افتند و بیشتر خوار گردند خوی پلید خودخواهی درمیان آنان بیشتر نیرو گیرد. امروز در این مردم آن خوی ناستوده بسیار نیرومند است و این در نتیجه‌ی همانست که از همدستی با یکدیگر عارشان می‌آید و هر کسی میخواهد خود پیشوا باشد و بنیادگزار یک حزب شمرده شود.
این کار زشت را می‌کنند و آنوقت بهانه‌های شگفتی می‌آورند. مثلاً می‌پرسیم : شما اگر براستی می‌خواهید یک جمعیتی باشید چرا نباید با ما همدست گردید؟!.. در پاسخ درمی‌مانند و بهانه آورده چنین می‌گویند : «چون شما از شعرا بد گفته‌اید جوانان از شما رنجیده‌اند و بشما نزدیک نمی‌آیند».
پاسخ را تماشا کنید! خوب ای بیخردان ، ما اگر از شعرا بد نوشته‌ایم برای آنست که آنها را بد میدانیم و شعرهای آنها را بزیان این توده و این کشور می‌شناسیم. ما جمعیت را برای این میخواهیم که دست بهم داده باین آلودگیها چاره کنیم برای پلو خوردن نمی‌خواهیم. ما اگر از شعرا بد نوشته‌ایم دلیلهایش هم یاد کرده‌ایم. جوانان اگر نمی‌پسندند ایرادهاشان بنویسند. بنویسند تا بدانیم چه عذری برای آن پستیهای شعرا می‌آورند. و آنگاه کدام جوانانند که از ما رنجیده‌اند؟!.. جز یک چند تنی هوسباز که از یاوه‌بافی لذت می‌برند و نمی‌خواهند از آن دست بردارند کدامها از ما رنجیده‌اند؟!..
آن نوشته‌های ما درباره‌ی شعر این اثر را داد که صدها کسانی از جوانان بافهم و خرد از بیهوده‌گویی توبه کردند و سروده‌های خود را از میان بردند. تنها دسته‌ی کوچکی از پیر و جوان عناد بخرج دادند و دست از بیهوده‌گویی نکشیدند.
گذشته از همه‌ی اینها ، مگر ما باید از رنجش این کس و آن کس بترسیم؟!.. شما اگر گرفتار خودخواهی نیستید بایستی با ما همدست گردید و بآن جوانان نیز پاسخ دهید. نه اینکه بخاطر رنجش آنان خود را کنار گیرید و یک دسته‌ی دیگری باشید.
2) اینان معنی حزب و جمعیت را نفهمیده‌اند و آن را بیش از این نمی‌دانند که یک نامی بروی خود گزارند و چند جمله‌ای را بهم بافته مرامنامه خوانند و چند جلسه گرد هم نشینند. حزب را همین می‌دانند و بس. چنانکه دیروز گفتیم این همان داستان شاگرد مسگر و مسگری یاد گرفتن اوست.
اینان هیچ نمی‌دانند که یک دسته از چه راه باهم یگانه می‌گردند. نمی‌دانند که اساس یگانگی چیست؟!.. اگر شما بپرسید پاسخ درستی نخواهید شنید. اینان می‌پندارند همینکه از دوستان و رفقای خود خواهش کنند که بیایید و با ما باشید و آنها نیز بپذیرند همین کافیست ، یا تصور می‌کنند که مردم را به هر نامی که بدور خود گرد آورند نتیجه خواهد داد.
یکی از اینان با من میگفت : شما اگر در مرامنامه قید کنید : «کار پیدا کردن برای بیکاران» یا «سعی باضافه حقوق کارمندان دولت» پیشرفت بسیاری خواهد کرد و یک دسته‌هایی از بیکاران و یا از کارمندان دولت بسر شما گرد خواهند آمد. دیگری میگفت : من یک فکری کرده‌ام و آن اینکه بمستخدمین دون‌اِشِل ادارات وعده‌ی حمایت دهیم و آنها را بسر خود گرد آوریم.
در تبریز با یکی از آنان که حزب ساخته‌اند گفتگو می‌کردیم. من گفتم : اساس بدبختی ایران پراکندگی اندیشه‌هاست. امروز در این کشور اساس حکومت دانسته نیست. زیرا قانون اساسی بروی دمکراسیست در حالی که دسته‌های بسیاری بعنوان‌های گوناگون آن را نمی‌پسندند و ایرادهایی میگیرند و هر دسته یک نوع دیگری از حکومت را آرزو می‌نمایند.
👇
مقصودم این بود که باید نخست تکلیف این اختلاف و مانندهای آن را روشن گردانیم تا اندیشه‌ها یکی گردد و یگانگی درمیان باشد.
ولی شنونده چنین گفت : «ما امروز باید همه را بر سر خود گرد آوریم و باین اختلافها کاری نداشته باشیم». در دل خود گفتم : اندازه‌ی دانش شما دانسته شد.
اینها نمونه‌هایی از اندیشه‌های آنهاست و خود دلالت می‌کند که معنی درست حزب را نمی‌دانند و از سِرّ یگانگی آگاه نیستند. اینها تنها مربوط شدن صد تن یا کمتر یا بیشتر را بهمدیگر یگانگی می‌شناسند. در حالی که آن یگانگی نیست و خود سودی ندارد. زیرا یک دستهای که با آن ترتیب بهم مربوط شوند و درمیان ایشان اشتراکی در اندیشه و باور و آرزو نباشد با یک پیشامدی پراکنده گردند و اساساً از چنین دستهای کاری ساخته نگردد.
از تاریخ دلیلهای بسیار برای این گفته پیدا توان کرد. در آغاز مشروطه روزنامه‌ها پیاپی مردم را به «اتحاد و اتفاق» دعوت می‌کردند. هر روز گفتارها بود که در این زمینه نوشته می‌شد. نویسندگان بجای آنکه معنی درست مشروطه را بمردم بفهمانند و حقایق را شرح داده تصرف در اندیشه‌های آنان کنند و از این راه «یگانگی و همدستی» درمیان ایشان پدید آورند هر روز فشار آورده بمردم می‌گفتند : «اتحاد کنید» و «دست برادری بهم دهید» و «اعتصموا بحبل‌الله» و مانند اینها. آنوقت داستانها از یگانگی و همدستی توده‌های اروپایی می‌سرودند.
در نتیجه‌ی این کار ، مردم در تهران و دیگر جاها بتکان آمده آرزو می‌کردند که همدستی نمایند. ولی چه می‌کردند؟... مثلاً در یک مسجدی پانصد تن گرد می‌آمدند و یکی پا می‌شد و ستایش از «اتحاد» میکرد و بالاخره همگی پیمان می‌بستند که «متحد» باشند و باهم برادری نمایند ، و سپس برداشته بتهران یا بشهرهای دیگر تلگرافهای گزافه‌آمیز می‌کردند که ما مردم فلان شهر ده‌هزار نفر متحد شده‌ایم و پیمان برادری بسته‌ایم.
در حالی که دلهای آنها پر از اندیشه‌های گوناگون بود و در نهان کمترین وسیله برای همدستی و یگانگی باهم نداشتند ، و اینبود پس از چند ماهی همینکه در تهران حاجی شیخ فضل‌الله نوری و در نجف سیدکاظم یزدی با مشروطه مخالفت نمودند همان کسان بمیانشان دوتیرگی افتاده و دسته‌ی انبوهی از آنان که دیروز بنام مشروطه‌خواهی اتحاد کرده بودند امروز مشروطه‌خواهان را بیدین شناختند و در تبریز و برخی شهرهای دیگر تفنگهای خود را برداشته بکشتن مشروطه‌خواهان برخاستند. این بود پایان آن پیمانهای اتحاد که باهم می‌بستند.
(پرچم روزانه شماره‌های 67 و 68 سال یکم دوشنبه 24 و سه شنبه 25 فروردین ماه 1321)
.
ولی شنونده چنین گفت : «ما امروز باید همه را بر سر خود گرد آوریم و باین اختلافها کاری نداشته باشیم». در دل خود گفتم : اندازه‌ی دانش شما دانسته شد.
اینها نمونه‌هایی از اندیشه‌های آنهاست و خود دلالت می‌کند که معنی درست حزب را نمی‌دانند و از سِرّ یگانگی آگاه نیستند. اینها تنها مربوط شدن صد تن یا کمتر یا بیشتر را بهمدیگر یگانگی می‌شناسند. در حالی که آن یگانگی نیست و خود سودی ندارد. زیرا یک دستهای که با آن ترتیب بهم مربوط شوند و درمیان ایشان اشتراکی در اندیشه و باور و آرزو نباشد با یک پیشامدی پراکنده گردند و اساساً از چنین دستهای کاری ساخته نگردد.
از تاریخ دلیلهای بسیار برای این گفته پیدا توان کرد. در آغاز مشروطه روزنامه‌ها پیاپی مردم را به «اتحاد و اتفاق» دعوت می‌کردند. هر روز گفتارها بود که در این زمینه نوشته می‌شد. نویسندگان بجای آنکه معنی درست مشروطه را بمردم بفهمانند و حقایق را شرح داده تصرف در اندیشه‌های آنان کنند و از این راه «یگانگی و همدستی» درمیان ایشان پدید آورند هر روز فشار آورده بمردم می‌گفتند : «اتحاد کنید» و «دست برادری بهم دهید» و «اعتصموا بحبل‌الله» و مانند اینها. آنوقت داستانها از یگانگی و همدستی توده‌های اروپایی می‌سرودند.
در نتیجه‌ی این کار ، مردم در تهران و دیگر جاها بتکان آمده آرزو می‌کردند که همدستی نمایند. ولی چه می‌کردند؟... مثلاً در یک مسجدی پانصد تن گرد می‌آمدند و یکی پا می‌شد و ستایش از «اتحاد» میکرد و بالاخره همگی پیمان می‌بستند که «متحد» باشند و باهم برادری نمایند ، و سپس برداشته بتهران یا بشهرهای دیگر تلگرافهای گزافه‌آمیز می‌کردند که ما مردم فلان شهر ده‌هزار نفر متحد شده‌ایم و پیمان برادری بسته‌ایم.
در حالی که دلهای آنها پر از اندیشه‌های گوناگون بود و در نهان کمترین وسیله برای همدستی و یگانگی باهم نداشتند ، و اینبود پس از چند ماهی همینکه در تهران حاجی شیخ فضل‌الله نوری و در نجف سیدکاظم یزدی با مشروطه مخالفت نمودند همان کسان بمیانشان دوتیرگی افتاده و دسته‌ی انبوهی از آنان که دیروز بنام مشروطه‌خواهی اتحاد کرده بودند امروز مشروطه‌خواهان را بیدین شناختند و در تبریز و برخی شهرهای دیگر تفنگهای خود را برداشته بکشتن مشروطه‌خواهان برخاستند. این بود پایان آن پیمانهای اتحاد که باهم می‌بستند.
(پرچم روزانه شماره‌های 67 و 68 سال یکم دوشنبه 24 و سه شنبه 25 فروردین ماه 1321)
.
✴️ سخنان دانشورانه بیدلیل نتواند بود
(بخش یک از دو)
کوشاد تلگرام : چند روز پیش آقای بهرام مشیری در ویدئویی سخن از جنبش کتابسوزان پیش کشیده و از آن کار رنجیدگی نموده. جای افسوس است که ایشان بجای آنکه به موضوع با روش دانشی بپردازد و به ایرادهای کسروی به کتابهای زیانمند پاسخ دهد ، جز تعصب از خود ننموده.
نوشتار زیر را یکی از یاران ما نوشته و فرستاده. ما نیز پاسخ جداگانه به ایشان نوشته در روزهای آینده در کانال خواهیم آورد.
نشانی ویدئوی ایشان اینست :
https://youtu.be/60SIgE46XAo
به قلم یکی از یاران
پس از گروش به پاکدینی همیشه آرزومند بودم کسی پیدا شود یک ایراد راست به نوشته‌های پاکدینی بگیرد یا ایرادی در نوشته‌ها پیدا کند. خودم هم چیزی نیافتم. همیشه تا آنجا که دسترس داشتم می‌کوشیدم سخنان دیگران را درین باره گرد آورده بخوانم. نوشته‌های فراوانی یافتم از کسان شناخته و ناشناخته. اگر بیهوده‌گویان را کنار گزاریم و تنها به برخی شناختگان بپردازم باید بگویم هیچ کدام ایرادی نیافتند و جز بسخنان بیدلیل بسنده نکردند.
یکی از زمینه‌های بسیار ارجمند و بزرگ که پاکدینی بدان پرداخته و پافشارانه دنبال می‌کند نابودی نوشته‌های زیانمند از هر راه (بویژه سوزاندن) است. کتابسوزان به بسیاری گران افتاده و آنان را به پادسخن برانگیخته. لیکن ما هنگامی که سخنان ایشان را می‌خوانیم می‌بینیم هیچ دلیلی در برابر این کار ندارند که افسوسمندانه برخی همچون این آقای مشیری چنانکه از سخنانش برمی‌آید اساساً نمی‌دانند کتابسوزان بهر چیست!!. و نوشته‌های ما را در این زمینه نخوانده‌اند و از شنیده و خوانده‌ها و پندار خود چیزهایی سرهم کرده بنام پاسخ بقالب می‌زنند.
درباره‌ی کتابسوزان کتابها و گفتارها نوشته شده و هر سال که این جشن برپا می‌گردد دفتری پراکنده می‌گردد که گزارش کتابسوزان در آن آمده است. من اینک فهرست آنها را در پایین می‌آورم :
یکم دیماه و داستانش ، یکم دیماه 1322 ، یکم دیماه 1323 ، دادگاه ، چه کتابهایی را می‌سوزانیم؟.. (پرچم روزانه ش 253) ؛ و در جاهایی از مهنامه‌ی پیمان باین کار اشاره شده و سخنانی رفته (همچنین گفتارهای پاکدینان در سالهای دیرتر که یاد آنها در اینجا ضروری نیست). من برای روشنی سخن و سبب این کار در پایین تکه‌ای را از کتاب «یکم دیماه و داستانش» که بکوتاهی خواست جنبش پاکدینی از کتابسوزان را شرح می‌دهد می‌آورم. خوانندگان برای آگاهی بهتر و کامل توانند به منابع یاد شده بازگردند :
«چنانکه خوانندگان می‌دانند ما یکم دیماه (یا روز یکم زمستان) را عید گرفته در آن روز در همه جا کتابهایی را می‌سوزانیم. این کار را چرا می‌کنیم؟.. کتابها را چرا می‌سوزانیم؟.. برای اینکه آنها را سرچشمه‌ی بدبختیها می‌شناسیم و به یاری خدا و بخواست او بخشکانیدن آن سرچشمه می‌کوشیم.
کسانی بما ایراد گرفته رنجیدگی می‌نمایند. میگویم : از رنجیدگی چه برخیزد؟!. بهتر است بسخنان ما گوش دهید و با ما بداوری بنشینید که اگر حق با شماست ما دست از این رفتار برداریم. وگرنه شما نیز با ما همدستی کنید.
ما باین کار بی‌مقدمه برنخاسته‌ایم. ما سالهاست در این راه می‌کوشیم و تاکنون صد گفتار بیشتر نوشته این نشان داده‌ایم که مایه‌ی بدبختی این مردم اندیشه‌های پریشان و بدآموزیهای فراوانیست که در کتابها و مغزها جا گرفته. این را با دلیلهای بسیارْ روشن گردانیده‌ایم.
سپس چون بکوشش پرداخته میخواهیم به یاری آفریدگار جهان ریشه‌ی آن بدآموزیها را براندازیم در آن راهست که بنابود کردن کتابها می‌کوشیم و هرچه را بدست آوردیم بآتش می‌کشیم. دوباره میگویم : این کار را با خواست خدا می‌کنیم.
کنون شما هر سخنی دارید بگویید. آیا این توده[=ملت] را بدبخت و گرفتار میدانید؟!. اگر میدانید انگیزه‌ی آن چیست؟!. چرا بیست‌ملیون مردم نمی‌توانند بسرفرازی و آسودگی زندگی کنند؟!. چرا نمی‌توانند این سرزمین باردهی را که خدا بآنان داده نگه دارند و آباد گردانند و از آن بهره جویند؟!.. چرا همیشه توسری‌خور و لگدمالند؟!. چرا از هر حادثه‌ای شکست‌یافته بیرون می‌آیند؟!.. آیا ایرانیان چه چیزشان کمتر از دیگرانست؟!.. ساختمان تنیشان ناتوانتر است؟! ، نیروهای مغزیشان کمتر است؟!.. آخر از چیست که بدینسان زبون و درمانده‌اند؟!..
ما انگیزه‌ی اینها را روشن گردانیده‌ایم. دوباره میگویم : بنیاد بدبختی این مردم آن بدآموزیهاست که از کتابها و یا از روزنامه‌ها یاد میگیرند. اینست گمراه گردیده از دانستن حقایق زندگانی و از هر چیزی که مایه‌ی پیشرفت توده و نیرومندی کشور ، [و] بالاخره وسیله‌ی آسایش تواند بود بی‌بهره می‌مانند.
(فردا دنباله‌ی این نوشتار خواهد آمد)
(بخش یک از دو)
کوشاد تلگرام : چند روز پیش آقای بهرام مشیری در ویدئویی سخن از جنبش کتابسوزان پیش کشیده و از آن کار رنجیدگی نموده. جای افسوس است که ایشان بجای آنکه به موضوع با روش دانشی بپردازد و به ایرادهای کسروی به کتابهای زیانمند پاسخ دهد ، جز تعصب از خود ننموده.
نوشتار زیر را یکی از یاران ما نوشته و فرستاده. ما نیز پاسخ جداگانه به ایشان نوشته در روزهای آینده در کانال خواهیم آورد.
نشانی ویدئوی ایشان اینست :
https://youtu.be/60SIgE46XAo
به قلم یکی از یاران
پس از گروش به پاکدینی همیشه آرزومند بودم کسی پیدا شود یک ایراد راست به نوشته‌های پاکدینی بگیرد یا ایرادی در نوشته‌ها پیدا کند. خودم هم چیزی نیافتم. همیشه تا آنجا که دسترس داشتم می‌کوشیدم سخنان دیگران را درین باره گرد آورده بخوانم. نوشته‌های فراوانی یافتم از کسان شناخته و ناشناخته. اگر بیهوده‌گویان را کنار گزاریم و تنها به برخی شناختگان بپردازم باید بگویم هیچ کدام ایرادی نیافتند و جز بسخنان بیدلیل بسنده نکردند.
یکی از زمینه‌های بسیار ارجمند و بزرگ که پاکدینی بدان پرداخته و پافشارانه دنبال می‌کند نابودی نوشته‌های زیانمند از هر راه (بویژه سوزاندن) است. کتابسوزان به بسیاری گران افتاده و آنان را به پادسخن برانگیخته. لیکن ما هنگامی که سخنان ایشان را می‌خوانیم می‌بینیم هیچ دلیلی در برابر این کار ندارند که افسوسمندانه برخی همچون این آقای مشیری چنانکه از سخنانش برمی‌آید اساساً نمی‌دانند کتابسوزان بهر چیست!!. و نوشته‌های ما را در این زمینه نخوانده‌اند و از شنیده و خوانده‌ها و پندار خود چیزهایی سرهم کرده بنام پاسخ بقالب می‌زنند.
درباره‌ی کتابسوزان کتابها و گفتارها نوشته شده و هر سال که این جشن برپا می‌گردد دفتری پراکنده می‌گردد که گزارش کتابسوزان در آن آمده است. من اینک فهرست آنها را در پایین می‌آورم :
یکم دیماه و داستانش ، یکم دیماه 1322 ، یکم دیماه 1323 ، دادگاه ، چه کتابهایی را می‌سوزانیم؟.. (پرچم روزانه ش 253) ؛ و در جاهایی از مهنامه‌ی پیمان باین کار اشاره شده و سخنانی رفته (همچنین گفتارهای پاکدینان در سالهای دیرتر که یاد آنها در اینجا ضروری نیست). من برای روشنی سخن و سبب این کار در پایین تکه‌ای را از کتاب «یکم دیماه و داستانش» که بکوتاهی خواست جنبش پاکدینی از کتابسوزان را شرح می‌دهد می‌آورم. خوانندگان برای آگاهی بهتر و کامل توانند به منابع یاد شده بازگردند :
«چنانکه خوانندگان می‌دانند ما یکم دیماه (یا روز یکم زمستان) را عید گرفته در آن روز در همه جا کتابهایی را می‌سوزانیم. این کار را چرا می‌کنیم؟.. کتابها را چرا می‌سوزانیم؟.. برای اینکه آنها را سرچشمه‌ی بدبختیها می‌شناسیم و به یاری خدا و بخواست او بخشکانیدن آن سرچشمه می‌کوشیم.
کسانی بما ایراد گرفته رنجیدگی می‌نمایند. میگویم : از رنجیدگی چه برخیزد؟!. بهتر است بسخنان ما گوش دهید و با ما بداوری بنشینید که اگر حق با شماست ما دست از این رفتار برداریم. وگرنه شما نیز با ما همدستی کنید.
ما باین کار بی‌مقدمه برنخاسته‌ایم. ما سالهاست در این راه می‌کوشیم و تاکنون صد گفتار بیشتر نوشته این نشان داده‌ایم که مایه‌ی بدبختی این مردم اندیشه‌های پریشان و بدآموزیهای فراوانیست که در کتابها و مغزها جا گرفته. این را با دلیلهای بسیارْ روشن گردانیده‌ایم.
سپس چون بکوشش پرداخته میخواهیم به یاری آفریدگار جهان ریشه‌ی آن بدآموزیها را براندازیم در آن راهست که بنابود کردن کتابها می‌کوشیم و هرچه را بدست آوردیم بآتش می‌کشیم. دوباره میگویم : این کار را با خواست خدا می‌کنیم.
کنون شما هر سخنی دارید بگویید. آیا این توده[=ملت] را بدبخت و گرفتار میدانید؟!. اگر میدانید انگیزه‌ی آن چیست؟!. چرا بیست‌ملیون مردم نمی‌توانند بسرفرازی و آسودگی زندگی کنند؟!. چرا نمی‌توانند این سرزمین باردهی را که خدا بآنان داده نگه دارند و آباد گردانند و از آن بهره جویند؟!.. چرا همیشه توسری‌خور و لگدمالند؟!. چرا از هر حادثه‌ای شکست‌یافته بیرون می‌آیند؟!.. آیا ایرانیان چه چیزشان کمتر از دیگرانست؟!.. ساختمان تنیشان ناتوانتر است؟! ، نیروهای مغزیشان کمتر است؟!.. آخر از چیست که بدینسان زبون و درمانده‌اند؟!..
ما انگیزه‌ی اینها را روشن گردانیده‌ایم. دوباره میگویم : بنیاد بدبختی این مردم آن بدآموزیهاست که از کتابها و یا از روزنامه‌ها یاد میگیرند. اینست گمراه گردیده از دانستن حقایق زندگانی و از هر چیزی که مایه‌ی پیشرفت توده و نیرومندی کشور ، [و] بالاخره وسیله‌ی آسایش تواند بود بی‌بهره می‌مانند.
(فردا دنباله‌ی این نوشتار خواهد آمد)
YouTube
بهرام مشیری - برنامه ی سرزمین جاوید -اشاره به کتاب سوزان احمد کسروی
#BahramMoshiri #SarzamineJavid #احمد_کسروی
همراهان گرامی؛
شما می‌توانید از طریق (PayPal) و یا وب‌سایت (Patreon) برنامه‌های سرزمین جاوید را پشتیبانی کنید و در لیست دریافت‌کنندگان برنامه‌های ویژه بهرام مشیری قرار بگیرید و در گسترش این رشته برنامه‌های فرهنگی…
همراهان گرامی؛
شما می‌توانید از طریق (PayPal) و یا وب‌سایت (Patreon) برنامه‌های سرزمین جاوید را پشتیبانی کنید و در لیست دریافت‌کنندگان برنامه‌های ویژه بهرام مشیری قرار بگیرید و در گسترش این رشته برنامه‌های فرهنگی…
🔶 کتاب «دولت بما پاسخ دهد» (احمد کسروی)
🔸 تکه‌ی 16
سخن دیگری ما را با دولت درباره‌ی «روزنامه‌ی پرچم» است. می‌باید داستان آن نیز نویسم.
پارسال در بهمن‌ماه ملایان در تبریز و مراغه و میاندوآب به تهمت قرآنسوزی مردم نافهم عامی را بجمعیت ما برآغالانیدند و چنانکه نامش بردم یک رشته وحشیگریهای رسوای پست رخ داد.
این شیوه‌ی ملایان تبریز است که هر زمان که خود را در فشار دیدند و چاره‌ی دیگری نیافتند معاویه‌وار قرآنسوزانی را بهانه گردانند و مردم را برآغالانند. آنچه ما خود دیده‌ایم و بیاد می‌داریم تاکنون سه بار این شیوه‌ی خود را بکار زده‌اند : یک بار در زمان صمدخان که یک بلژیکی به پیشکاری دارایی آذربایجان آمده و از امام‌جمعه مالیاتهای چند ساله‌ی دیههایش را میخواست و فشار سختی می‌آورد. یک بار در سال ١٣٤٠ (قمری) که اداره‌ی فرهنگ میخواست اوقاف را از دست ملایان اوقاف‌خوار درآورد و آنان را بفشار گزارده بود. یک بار همان پارسال که نوشته‌های ما میدان را بملایان تنگ گردانیده و پرسشهایی که از آنان درباره‌ی حکومت می‌کنیم فشار سختی بآنان گردیده بود. هر یکی از این سه بار داستانی دراز میدارد و داستان پارسال درازتر است و در اینجا فرصت گفتن نیست.
چون چنان وحشیگری برخاسته و یک ماه بیشتر دامنه می‌داشت و دستهای نهانی در کار می‌بود که در تهران نیز چنان آشوبی پدید آید و آنچه بیرون افتاد و دانسته شد جناب آقای هژیر وزیر کشور و تیمسار سرپاس جهانبانی رئیس کل شهربانی که هر دو حافظ‌پرست می‌باشند بکینه‌ی سوخته شدن دیوان آن شاعر ، دشمنی آشکار با ما می‌نمودند و برای هر گونه پشتیبانی از وحشیگریها آماده می‌بودند. در چنان هنگام هراس‌انگیزی ما پرچم هفتگی را بنیاد نهاده پراکندن آغاز کردیم و چون پرده از روی دروغسازیها و نیرنگبازیهای ملایان تبریز و دیگر بنیادگزاران آن وحشیگریها برمی‌داشتیم بسیار کارگر افتاده هر شماره‌ای که درآمد اثر آشکاری داشت.
این در فروردین‌ماه می‌بود. در همان هنگام جناب آقای ساعد مراغه‌ای کابینه‌ی نخست خود را پدید می‌آورد. ما چشم براه می‌بودیم که کابینه بمجلس رود و شناسانیده گردد و آغاز بکار کند و ما در پیرامون پیشامدهای خود بگفتگو درآییم و اندیشه‌ی دولت را بدانیم. من آقای ساعد را از سی سال پیش دیده و آشنایی پیدا کرده بودم. ولی چنانکه می‌بایست نمی‌شناختم.
در اینجا باید از زمینه‌ی سخن بیرون شده بجناب آقای نخست‌وزیر آگاهی دهم که ما نیک دانسته‌ایم که در این کشور دسته‌ی بدخواهانی هستند که از پنجاه و شصت سال باز ، سیاست بسیار شومی را درباره‌ی این کشور دنبال می‌کنند. چون رشته‌ی کارها را در دست می‌دارند می‌کوشند این توده را از پیشرفت بازداشته نگزارند بپای توده‌های پیشرفته‌ی اروپا و آسیا رسند. می‌کوشند که آنان را در اینحال بدبختی و گرفتاری که می‌دارند نگه دارند و راههای چاره را بروی آنان بندند.
ما این دسته را شناخته‌ایم و از کارهاشان آگاهیم و من اگر بخواهم ، از پیشامدهای این شصت و پنجاه سال صد گواه یاد توانم کرد. دوباره میگویم صد گواه یاد توانم کرد.
با اینحال ما هیچگاه نمی‌خواستیم پرده از روی کار آنها برداریم و یا سخنی در نوشته‌هامان از آنها گوییم. ما سرچشمه‌ی بدبختی ، نادانی خود توده را دانسته با خود می‌گفتیم : اگر باین نادانیها چاره کنیم بهمه چیز چاره خواهد شد.
ولی افسوس که جناب آقای ساعد بیگدار بآب زد و در آن چند ماه که سررشته‌دار کارهای ایران گردید بی‌باکیهای بسیار نمود ، و آن رفتار اوست که ما را واداشت پرده از روی کار برداریم و به ناآگاهان آگاهی دهیم.
ما نیک دانسته بودیم که رو دادن بملایان و روضه‌خوانان و افزودن بچیرگی آنان که نتیجه‌ی ناگزیریش سست گردیدن دستگاه دمکراسی و از کار افتادن سَهِشهای میهن‌پرستی و رسوا و بی‌آبرو گردیدن کشور است ، ماده‌ی برجسته‌ای در پروگرام آن دسته‌ی بدخواهان می‌باشد. بلکه می‌باید گفت : این یکی از شاهکارهای ایشانست. زیرا چون نام دین یا مذهب درمیانست کمتر کسی ایراد تواند گرفت. اگرهم کسی ایراد گرفت بدستاویز اسلام دهانش را توانند بست.
ما این را دانسته و بارها دیده بودیم وزیرانی که خود بیکباره بیدینند «ابلاغیه» بنام دین بیرون می‌دهند و کسانی که در عمر خود یک بار رو بمسلمانی نشُسته‌اند باسلام هواداری می‌نمایند.
چیزی که هست این هم اندازه می‌داشت و از پرده بیرون نمی‌افتاد. ولی آقای ساعد اندازه را بهم زد و یکباره گامهای برجسته‌ای برداشت.
.
🔸 تکه‌ی 16
سخن دیگری ما را با دولت درباره‌ی «روزنامه‌ی پرچم» است. می‌باید داستان آن نیز نویسم.
پارسال در بهمن‌ماه ملایان در تبریز و مراغه و میاندوآب به تهمت قرآنسوزی مردم نافهم عامی را بجمعیت ما برآغالانیدند و چنانکه نامش بردم یک رشته وحشیگریهای رسوای پست رخ داد.
این شیوه‌ی ملایان تبریز است که هر زمان که خود را در فشار دیدند و چاره‌ی دیگری نیافتند معاویه‌وار قرآنسوزانی را بهانه گردانند و مردم را برآغالانند. آنچه ما خود دیده‌ایم و بیاد می‌داریم تاکنون سه بار این شیوه‌ی خود را بکار زده‌اند : یک بار در زمان صمدخان که یک بلژیکی به پیشکاری دارایی آذربایجان آمده و از امام‌جمعه مالیاتهای چند ساله‌ی دیههایش را میخواست و فشار سختی می‌آورد. یک بار در سال ١٣٤٠ (قمری) که اداره‌ی فرهنگ میخواست اوقاف را از دست ملایان اوقاف‌خوار درآورد و آنان را بفشار گزارده بود. یک بار همان پارسال که نوشته‌های ما میدان را بملایان تنگ گردانیده و پرسشهایی که از آنان درباره‌ی حکومت می‌کنیم فشار سختی بآنان گردیده بود. هر یکی از این سه بار داستانی دراز میدارد و داستان پارسال درازتر است و در اینجا فرصت گفتن نیست.
چون چنان وحشیگری برخاسته و یک ماه بیشتر دامنه می‌داشت و دستهای نهانی در کار می‌بود که در تهران نیز چنان آشوبی پدید آید و آنچه بیرون افتاد و دانسته شد جناب آقای هژیر وزیر کشور و تیمسار سرپاس جهانبانی رئیس کل شهربانی که هر دو حافظ‌پرست می‌باشند بکینه‌ی سوخته شدن دیوان آن شاعر ، دشمنی آشکار با ما می‌نمودند و برای هر گونه پشتیبانی از وحشیگریها آماده می‌بودند. در چنان هنگام هراس‌انگیزی ما پرچم هفتگی را بنیاد نهاده پراکندن آغاز کردیم و چون پرده از روی دروغسازیها و نیرنگبازیهای ملایان تبریز و دیگر بنیادگزاران آن وحشیگریها برمی‌داشتیم بسیار کارگر افتاده هر شماره‌ای که درآمد اثر آشکاری داشت.
این در فروردین‌ماه می‌بود. در همان هنگام جناب آقای ساعد مراغه‌ای کابینه‌ی نخست خود را پدید می‌آورد. ما چشم براه می‌بودیم که کابینه بمجلس رود و شناسانیده گردد و آغاز بکار کند و ما در پیرامون پیشامدهای خود بگفتگو درآییم و اندیشه‌ی دولت را بدانیم. من آقای ساعد را از سی سال پیش دیده و آشنایی پیدا کرده بودم. ولی چنانکه می‌بایست نمی‌شناختم.
در اینجا باید از زمینه‌ی سخن بیرون شده بجناب آقای نخست‌وزیر آگاهی دهم که ما نیک دانسته‌ایم که در این کشور دسته‌ی بدخواهانی هستند که از پنجاه و شصت سال باز ، سیاست بسیار شومی را درباره‌ی این کشور دنبال می‌کنند. چون رشته‌ی کارها را در دست می‌دارند می‌کوشند این توده را از پیشرفت بازداشته نگزارند بپای توده‌های پیشرفته‌ی اروپا و آسیا رسند. می‌کوشند که آنان را در اینحال بدبختی و گرفتاری که می‌دارند نگه دارند و راههای چاره را بروی آنان بندند.
ما این دسته را شناخته‌ایم و از کارهاشان آگاهیم و من اگر بخواهم ، از پیشامدهای این شصت و پنجاه سال صد گواه یاد توانم کرد. دوباره میگویم صد گواه یاد توانم کرد.
با اینحال ما هیچگاه نمی‌خواستیم پرده از روی کار آنها برداریم و یا سخنی در نوشته‌هامان از آنها گوییم. ما سرچشمه‌ی بدبختی ، نادانی خود توده را دانسته با خود می‌گفتیم : اگر باین نادانیها چاره کنیم بهمه چیز چاره خواهد شد.
ولی افسوس که جناب آقای ساعد بیگدار بآب زد و در آن چند ماه که سررشته‌دار کارهای ایران گردید بی‌باکیهای بسیار نمود ، و آن رفتار اوست که ما را واداشت پرده از روی کار برداریم و به ناآگاهان آگاهی دهیم.
ما نیک دانسته بودیم که رو دادن بملایان و روضه‌خوانان و افزودن بچیرگی آنان که نتیجه‌ی ناگزیریش سست گردیدن دستگاه دمکراسی و از کار افتادن سَهِشهای میهن‌پرستی و رسوا و بی‌آبرو گردیدن کشور است ، ماده‌ی برجسته‌ای در پروگرام آن دسته‌ی بدخواهان می‌باشد. بلکه می‌باید گفت : این یکی از شاهکارهای ایشانست. زیرا چون نام دین یا مذهب درمیانست کمتر کسی ایراد تواند گرفت. اگرهم کسی ایراد گرفت بدستاویز اسلام دهانش را توانند بست.
ما این را دانسته و بارها دیده بودیم وزیرانی که خود بیکباره بیدینند «ابلاغیه» بنام دین بیرون می‌دهند و کسانی که در عمر خود یک بار رو بمسلمانی نشُسته‌اند باسلام هواداری می‌نمایند.
چیزی که هست این هم اندازه می‌داشت و از پرده بیرون نمی‌افتاد. ولی آقای ساعد اندازه را بهم زد و یکباره گامهای برجسته‌ای برداشت.
.