پاکدینی ـ احمد کسروی

🔶 «مُشَعشَعیان یا بخشی از تاریخ خوزستان» ـ بخش یکم : هفتاد سال استقلال (احمد کسروی)

🔸 1 ـ 7 : گفتگوهاى سید محمد با عالِم بغدادى (تکه‌ی یک از یک)

چنانکه از کلام‌المهدى پیداست سید محمد نامه‌هاى بسیارى به امیر پیرقلى مى‌نوشته. ولى این نامه اثر دیگرى داشته که آن امیر یکى از علمای بغدادى را به نوشتن پاسخ واداشته. اگرچه ما نسخه‌ی آن نوشته‌ی عالم بغدادى را در دست نداریم ولى پاسخى که سید محمد بآن پاسخ داده در کلام‌المهدى هست و نامه‌ی بسیار درازیست. چون برخى از این گفتگوها ارزش تاریخى دارد ترجمه‌ی آنها را در اینجا مى‌آوریم :

بغدادى نوشته : «تو اگر خرسندى خدا را مى‌جستى بایستى خرسندى پیغمبر او را نیز بجویى ...».

سید محمد مى‌گوید : «خرسندى پیغمبر خدا را بیش از این چه بجویم که برواج شریعت او مى‌کوشم و از گفته‌هاى او فرمانبرى مى‌نمایم. هر که از کار من آگاهى دارد مى‌داند که مردمانى که هرگز نماز نخوانده و پدران و نیاکانشان هم نماز نخوانده بودند مگر اندکى از ایشان و خوراک آنان جز حرام و کارهاشان جز ناستوده نبود چنین مردمى را من بپاس شریعت پیغمبر خدا برانگیختم و به هر کجا براى آنان «قارى» برگماردم که حمد و سوره و دستنماز و غسل بیاموزد و از ناپاکیهاى دهگانه آنان را بپرهیز برانگیزد. هر که در کوچه‌هاى ناپاک پاى برهنه راه مى‌رود من او را مى‌زنم تا کفش بخرد و اگر بى‌چیز باشد بهاى کفش را خودم مى‌پردازم. و اگر این هم نتوانستم دستور مى‌دهم که اندکى خاک پاک در گوشه‌ی اتاق بریزند و چون بخانه درمى‌آیند پایهاى آلوده‌ی خود را با آن پاک کنند و سپس بر روى فرش یا رختخواب راه بروند. قصاب اگر خون گوشت را نَشست یا کارد را بجاى ناپاکى انداخت و با آن کارد پوست گوسفندى را کند مى‌زنم. اگر با پاى ناپاک خود پوستى را لگد کرد و گوشت را بروى آن انداخت مى‌زنم. اگر کسى از چنین قصابى گوشت خرید و آن را نَشست مى‌زنم. رنگرزى که ریسمانهاى لگد شده با پایهاى ناپاک را در خم مى‌اندازد مى‌زنم. آشپز یا بقال که ظرفهای خود را بروی زمینهای ناپاک می‌اندازد می‌زنم. هر که بر زنى یا دخترى بلذت نگاه کند مى‌زنم. مگر طبیب که ناگزیر است ...» مى‌گوید : «همه‌ی صنعتگران جهود که در بصره و جزایر و هویزه بودند من بیرون کردم. از ضرابخانه نیز بیرونشان کردم چرا که آنان ناپاکند.»

بغدادى گفته : «تو اگر خرسندى خدا مى‌خواستى چرا از پسرت جلوگیرى نکردى؟.» سید محمد مى‌گوید : «بیش از این چه مى‌توانستم که کسى نزد حاکم حِلّه فرستاده پیغام دادم که مشعشعیان آهنگ راه حاجیان را دارند ، شما و امیران دیگر آگاه باشید و از این خبر فرستادن بیم کشته شدن را درباره‌ی خود داشتم.»

بغدادى گفته : «دانشی که تو ادعا مى‌کنى خود شایسته‌ی آن فرومایگانى است که به تو گرویده‌اند.» سید محمد مى‌گوید : «کسانى که پیرامون منند مردم نادانى بودند که بدستیارى شعشعه بر سر خود گرد آوردم و بچاره‌ی نادانى ایشان برخاستم تا براه راستشان آوردم. گروهى از آنان درباره‌ی من و پسرانم غلو کرده بودند تا از آن غلوشان بازگردانیدیم. کنون به پایه‌اى رسیدند که اگر همه کشته شوند روى از ما برنمى‌گردانند.»

سید محمد در نوشته‌هاى خود به هر کسى مى‌نوشته : «نزد ما بیا تا ببینى آنچه را که یقین کنى و بپرسى آنچه را که نمى‌دانى.» در آن نامه‌ی خود به امیر پیرقلى نیز چنین عبارتى را نوشته بوده. عالم بغدادى در پاسخ آن مى‌گوید : «تو هر که را بدست آوردى حَجّاج‌وار کشتى دیگر چگونه کسى جان خود به تباهى اندازد و نزد تو بیاید؟!» (1) در پاسخ این جمله سید محمد سه تن را نام مى‌برد که نزد او بوده‌اند و آنان را کشته است ، ولى براى هر یکى عذرى یاد مى‌کند. عالم بغدادى را نیز بیم ‌دهد که به یارى خدا بدست آورده و خواهد کشت! مى‌گوید : «اى بیدین بیشرم! حجّاج یکى از کارکنان مروانیان بود و من از خاندان پیغمبرم تو چگونه مرا با او یکى مى‌خوانى؟!» در جاى دیگر نیز زشتترین دشنامها را که جز از زبان مردم فرومایه سزاوار نیست درباره‌ی عالم بغدادى که نمى‌شناسد کیست مى‌نویسد.

بغدادى گفته : «تو چگونه پسرت را دوزخى خوانده‌اى در حالی که پیش از این او را به نیکى مى‌ستودى و دعا درباره‌ی او مى‌کردى؟!» سید محمد پس از یک رشته زشتگوییهاى ناسزا پاسخ مى‌دهد که «من آن زمان بیم جان داشتم و هرچه مى‌کردم و مى‌گفتم از بیم جان بود ، چنانکه امام على‌بن‌ابیطالب در زمان ابوبکر از بیم جان با او رفتار مى‌کرد و پشت سر او نماز مى‌خواند.»

بغدادى مى‌گوید : «تو بودى که پسرت را درس مى‌دادى و در کارها راهنماى او بودى. کنون چگونه است که ازو بیزارى مى‌جویی؟» سید محمد یک رشته دشنام شمرده سپس مى‌گوید : «من در این باره پیروى امام على را داشتم که او به ابوبکر رهنماییها مى‌کرد ولى سپس ازو شکایتها نموده چنانکه در خطبه‌ی شقشقه (2) ».

👇

673 viewsedited 16:30