پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
برخی از کتابهای دکتر غنی
📖 دفتر فرهنگ است یا نیرنگ؟

🖌 احمد کسروی

🔸 تکه‌ی چهار از شش


تا اینجاست نوشته‌های آقای دکتر (چنانکه نشانه گزارده شده برخی از داستانها آورده نشده). خواهشمندم خوانندگان آن را بار دیگر خوانند و نیک اندیشند. نیک اندیشند که آقای دکتر :

1) داستانهایی که صوفیان بنام «کرامات پیران خود» ، در کتابهاشان نوشته‌اند براست می‌دارد ، و سخن گفتن با جانوران و آگاهی دادن از آینده و زر ساختن خاک و گوهر گردانیدن سنگ و زنده گردانیدن مرده و مانند اینها را «شدنی» می‌شمارد و می‌کوشد که آنها را با دانشها سازش دهد ، (تنها «آب شدن کسی را از شرم» «شدنی» ندانسته برکنار می‌گرداند) که این خود جای گفتگویست.

2) راه دانشی که آقای دکتر برای این کارها نشان می‌دهند «چیرگی روانی» یا بگفته‌ی خودش «قواعدیست که در معرفت‌النفس و فن تحلیل و تجزیه‌ی قوای روحی محرز و مقرر است». در حالی که در آن کارهایی که یکایک می‌شمارد و داستانهایی که راست دانسته یاد می‌کند (که ما هم آوردیم) ، آن عنوان «چیرگی روانی» هیچ نیست. کسی را در هوا معلق داشتن ، خری مرده را زنده گردانیدن ، کعبه به پیشواز کسی آمدن ، بار شتری بر هوا ایستادن و مانند اینها چه همبستگی با چیرگی روانی (یا قواعد معرفت‌النفس) دارد؟!.. این نیز جای گفتگوست. این خود نیرنگی از دکتر می‌باشد. این گندم نمودن و جو فروختن می‌باشد.

اکنون سخن ما بر سر آنست که آیا از دیده‌ی دانشها چنان کارهایی (کارهایی بیرون از آیین سپهر[=طبیعت]) شدنیست؟.. آیا یک دانشمند تواند براست بودن آن داستانها باور کند؟!. آیا دکتر غنی این نوشته‌ها را از روی باور نوشته؟!. آیا چنین گمانی باو توان برد؟!. آیا چنین نوشته‌هایی از یک پزشک دانشمند ، گذشته از همه چیز ، «خیانت» بجهان دانش نیست؟!. در این زمینه است که ما دانشمندان جهان را بداوری می‌خوانیم. در این زمینه است که دوست می‌داریم هر دانشمندی ، چه از ایرانیان و چه از دیگران ، چون این سخنان ما را می‌خواند فهمیده‌ی خود را در دو زمینه‌ی زیر بنویسد و بروزنامه‌ای دهد و این کار را بپاس دانشها و آمیغها[=حقایق] کند :

1ـ آیا بافسانه‌هایی که از درویشان نوشته‌اند ، از سخنگویی با جانوران ، پیشگویی از آینده ، دُر و گوهر گردانیدن خاک و سنگ ، زنده گردانیدن مرده ، و مانند اینها ، باور توان داشت؟!. آیا از دیده‌ی دانشها چنان کارهایی را (آن هم با دست درویشان بیدانش) شدنی توان شناخت؟..

2ـ یک دکتر در پزشکی و استاد روانشناسی که چنان افسانه‌هایی را براست می‌دارد و آنها را با دانشها سازش می‌دهد بچنان دکتری با چه دیده‌ای توان نگریست و چه نامی باو توان داد؟..


من پیامی نیز بخود دکتر می‌فرستم :

آقای دکتر غنی ما شما را بدخواه توده‌ی خود شناخته‌ایم. ما براز کارهای شما و همدستانتان پی برده نیک دانسته‌ایم که شما این کتابها را درباره‌ی حافظ و صوفیگری بخواهش دیگران و برای افزودن برواج صوفیگری و جبریگری و دیگر بدآموزیها که جز مایه‌ی بدبختی توده نیست نوشته‌اید. اینک دلیلهای ما :

باور نکردنیست که شما بدی صوفیگری و ناسازگاری آن را با زندگانی ندانید. باور نکردنیست که شما زیانهای بسیار شعرهای حافظ را (بویژه پس از آنکه ما بارها نوشتیم و پراکندیم) درنیابید. باور نکردنیست که شما بافسانه‌های صوفیان که «کرامات» نام گزارده‌اند باور دارید. شما که مردی دانشمندید چه شده که در رشته‌ی دانشهای خود نکوشید و با میرزامحمدخان قزوینی ریش بریش داده بچاپ کتاب حافظ و مانند آن پردازید؟!.. چه شده که برای افسانه‌های خنک صوفیان «راه دانشی» سازید و از نیرنگ و فریبکاری نیز بازنایستید؟!. اینها دلیلهاییست که بدخواهی شما را با توده و کشور بی‌پرده می‌گرداند و جایی برای خوشگمانی بازنمی‌گزارد.

با این حال ما دوست میداریم شما از خود «دفاع» کنید. دوست میداریم بایرادهای ما پاسخ دهید.
آقای دکتر آیا راستست که رابعه چون در راه خرش مرده بوده آن را زنده گردانیده؟.. آیا راستست که بایزید باری که بر اشتر می‌نهاد آن بار در هوا می‌ایستاد و سنگینی بر شتر نمی‌انداخت؟.. آیا راستست که خانه‌ی کعبه به پیشواز رابعه آمده بود؟. آیا راستست که ابراهیم چون سوزنش را که بدریا افتاده بود بازخواست هزار ماهی هر یکی سوزن زرینی در دهان از آب بیرون آمدند؟.. آیا چنین کارهایی توانستی بود؟.. آیا در روانشناسی (یا بگفته‌ی خودتان معرفة‌النفس) «قواعدی» هست که کسانی را توانا باین کارهای بیرون از آیین سپهر (خارق‌الطبیعه) گرداند؟ اگر هست بازگویید و بما بفهمانید.


👇
آقای دکتر من نمی‌خواهم گفتگو رویه‌ی[ruye = صورت ، شکل] ریشخند و شوخی گیرد و این ناچاریست که می‌پرسم : شما که «چیرگی روانی» پیران صوفی را بر پیروان برخ ما کشیده و همان را راز «کرامتهای» آنان نشان داده‌اید آیا در داستان خر زنده گردانیدن رابعه نیز ، آن بوده؟.. آیا رابعه خرش هم صوفی می‌بوده؟.. آیا پایگاه «فنای در مرشد» را یافته بوده؟.. من نمی‌دانم شما چه خواسته‌اید؟!. چرا بدانسان سر کلافه را گم کرده‌اید؟!.

شما یا یکباره بگویید پیران صوفی ، چنانکه دعوای خودشان هست بر جهان و سپهر چیره ، و به «برهم زدن نوامیس طبیعی» توانا می‌بوده‌اند ، و دیگر نامی از دانشها نبرده کاری با آنها ندارید و یا از مرز دانشها پا بیرون نگزارید و باین گزافه‌های بسیار پست رویه‌ی دانش ندهید. بکشور و توده‌ی خود خیانت می‌کنید ، باری بجهان دانش خیانت نکنید. به هر حال ما از شما پاسخ میخواهیم.

ما از «کرامتهای» صوفیان در کتاب «صوفیگری» سخن رانده نشان داده‌ایم که چه از دیده‌ی تاریخ و چه از دیده‌ی دین ، همه‌ی آنها دروغ و همه‌ی آنها گزافه‌های بیشرمانه‌ای بیش نیست ، نشان داده‌ایم که چون مغولان به ایران آمدند و آنهمه کشتار و تاراج در این کشور کردند که می‌باید گفت سختترین روز ایرانیان می‌بود ، صوفیان که در همه‌ی شهرها می‌بودند و با فراوانی میان مردم می‌زیستند یکی نتوانست کمترین هنری از خود نماید و با این لافها که از چیرگی خود به سپهر می‌زنند بکوچکترین کاری نتوانستند برخاست. هر یکی از پیرانشان یا همچون ابوبکر رازی بی‌غیرتانه زنان و فرزندان را بدم شمشیر سپرده خود بگریختند و یا همچون شیخ عطار با پستی و خواری کشته شدند.

اینها را در آن کتاب نشان داده‌ایم و اینست دوباره بآنها نپرداخته در اینجا خواستیم از دیده‌ی دانش بآن داستانها نگریم. چون آقای دکتر غنی از آن راه پیش آمده ما نیز تنها از آن راه پیش آمدیم. پاسخی هم که می‌خواهیم از آن راه باید بود.


🌸
نمونه کتابهایی در پیرامون صوفیگری 1
نمونه کتابهایی در پیرامون صوفیگری 2
لوید ریجن انگلیسی برای جلوگیری از بدنامی صوفیگری از راه دیگری درمی‌آید. او می‌خواهد به ایرانیان بفهماند دارای میراث گرانمایه‌ای از صوفیگری هستند و مبادا آن را از دست بدهند. چون کتاب «صوفیگری» کسروی را سنگ راه خواست خود می‌بیند ، آن را در کتاب بالا به انگلیسی ترجمه کرده ولی با افزودن شرحهایی می‌کوشد چنین وانماید که کسروی در نکوهش از صوفیگری و حافظ و ادبیات زهرآلود دوره‌ی مغول تندروی کرده.
همچنین وامی‌نماید که همشهریش ، ادوارد براون ، در کوششهایی که به رواج ادبیات مغول کرده ایراندوست و بیگناه بوده.
🔶 «تاریخ و پندهایش» (احمد کسروی) ، بخش چهارم : تاریخچه‌ی گرفتاریهای ایران ـ نگاهی دیگر بگمراهیها

🔸 16ـ4) پستی اندیشه‌های مسلمانان


👈 متن گفتار را از اینجا بخوانید.


💐
📖 دفتر فرهنگ است یا نیرنگ؟

🖌 احمد کسروی

🔸 تکه‌ی پنج از شش


از دکتر غنی می‌گذرم. وزارت فرهنگ که این کتاب را بچاپ رسانیده پاسخده[=مسئول] نوشته‌های آنست. در این چند سال وزارت فرهنگ پیاپی کتابهای صوفیگری بچاپ رسانیده و میان مردم پراکنده. همه‌چیز بکنار ، همین داستان «کرامتهای» صوفیان چون بدانشها (و همچنان به دین) همبستگی می‌دارد ما ناچاریم آن را پی کنیم و با وزارت فرهنگ بگفتگو پردازیم :

اگر این راستست که پیران صوفی بآیین سپهر چیره درآمده کارهای بیرون از آیین (خارق‌الطبیعه) می‌کرده‌اند پس صوفیگری چیز بسیار ارجداریست و جایگاه آن والاتر از دانشهاست. پس چرا جهانیان از آن ناآگاه مانند؟. چرا در سراسر جهان بجای دانشگاهها خانقاههای صوفیگری برپا نگردد؟.

فسوسا دانشمندان پس از سیصد سال رنج و کوشش تازه بآن نتیجه رسیده‌اند که مرده‌ای را همان ساعت که مرده خون تازه‌ای در تنش جا دهند و آن را بزندگی بازگردانند. این هم چیزیست که ما از دور می‌شنویم و هنوز روشن و بیگمان نگردیده. ولی صوفیان می‌توانسته‌اند هر مرده‌ای ـ چه کهن و چه تازه ـ تنها با یک خواستن بزندگی بازگردانند. می‌توانسته‌اند کاری باین بزرگی را با آن آسانی بانجام رسانند. از چنین هنری چرا جهانیان ناآگاه مانند؟. چرا دانشمندان بسودجویی از آن نپردازند؟.. ما نمی‌دانیم وزارت فرهنگ ایران چرا سستی می‌کند؟.. چرا چنین راز ارجداری را بدانشمندان آگاهی نمی‌دهد؟.

ما بوزارت فرهنگ می‌گوییم : از دو حال بیرون نیست : یا آنچه دکتر غنی درباره‌ی صوفیگری و چیرگی آنان بسپهر و بهم زدن آیین آن نوشته راستست و یا همه دروغ می‌باشد. اگر راستست چرا همان زمینه را دنبال نمی‌کند و بسودجوییهایی از آن برای کشور و توده برنمی‌خیزد؟. چرا جهانیان را از آن آگاه نمی‌گرداند؟. اگر دروغست پس چرا کتاب او را بچاپ رسانیده؟. چرا او را بنوشتن چنان دروغهایی واداشته است؟. آیا این کار آن وزارت گذشته از همه‌چیز ، زبان ریشخند دانشمندان را باز نخواهد گردانید؟!. ما پافشاری نموده از وزارت فرهنگ نیز می‌خواهیم بما پاسخ دهد. ما می‌خواهیم بدانیم : آن وزارت فرهنگست یا وزارت نیرنگ؟

ما از وزارت فرهنگ چیزهای بسیار توانستیمی پرسید. این وزارت همانست که برای دانشکده‌ها لابراتوار و دیگر افزارها نمی‌خرد و پیاپی پولها می‌ریزد و کتابهای حافظ و سعدی و مثنوی و مانند آن را بچاپ می‌رساند. همانست که چند بیمارستانی که بدستش سپارده شده بودجه‌ی آنها را نمی‌رساند و بیماران بینوا را که پناه بسایه‌ی دولت آورده‌اند بی‌دارو و خوراک می‌گزارد و پولها بنام «حق‌التألیف» باین بدخواه و آن بدخواه می‌پردازد. همانست که اگر کتابهای سودمندی برای خریدن و یا چاپ کردن پیشنهاد شود نبودن بودجه را بهانه خواهد آورد. ولی برای چاپ کتابهای سراپا زیان هر ساله پولها بیرون می‌ریزد. از این زمینه‌ها پرسش یا ایراد بسیار می‌داریم. ولی از همه‌ی آنها چشم پوشیده در اینجا تنها به یک پرسش دانشی برخاسته‌ایم و پاسخ را نیز در همان زمینه می‌بیوسیم [1] .

کسانی که در ایران برواج صوفیگری می‌افزایند بهانه‌ای هم ساخته‌اند. بهانه‌ای که سراپا فریب ولی گیراست. می‌گویند : «این مادّیگری که اروپا را فراگرفته چاره‌ی آن جز با رواج صوفیگری نخواهد بود». صوفیگری را در ایران رواج می‌دهند که چاره‌ی مادّیگری اروپا باشد.

فروغی که سردسته‌ی این بدخواهان و فریبکاران او می‌بود روزی در زمان نخست‌وزیریش از نوشته‌های من درباره‌ی شاعران و صوفیان گله می‌کرد و همان جمله‌ها را بزبان می‌آورد.

پاسخ دادم که سخن بسیار پرتیست. زیرا مگر اروپاییان صوفی خواهند شد؟!. آیا چنین امیدی بآنان توان بست؟!. آنگاه مادّیگری را با صوفیگری چاره کردن آیا ماننده‌ی آن نیست که کسی که از افزونی خون بیمار یا دیوانه گردیده شما چندان خون ازو بگیرید که یکبار ناتوان گردد و افتد و برنخیزد؟!. یا ماننده‌ی آن نیست که کسی که می‌خواهد از آنسوی بام فروافتد شما دستش را گرفته باینسو آورید و بگویید از اینسو فرو افت.

گفتم : اگر مادّیگری برای جهان گرفتاریست صوفیگری گرفتاری دیگری خواهد بود. امروز در نتیجه‌ی مادّیگری مردم بی‌اندازه می‌کوشند و آزمندان پولها می‌اندوزند ، و فردا که بگمان شما صوفی خواهند شد همه بیکار و بی‌درد زیسته از کوشش خواهند گریخت و جهان ویران خواهد ماند.

این نتیجه‌ی صوفیگری و مانندهای اوست که ایرانیان سرزمینی را که می‌دارند و دست‌کم باید خوراک و پوشاک و نوشاک سیصد‌ملیون را بدهد روزی بیست‌ملیون را نمی‌تواند داد و چنین سرزمینی در بیشتر سالها کمیابیست. اگر اروپاییان صوفی شوند اروپا نیز چنین خواهد بود.

اینها را که گفتم با آنکه پاسخی نتوانست هیچی درو نهَنایید[=اثر نکرد] و این دلیل دیگر می‌باشد که کارهای او و همدستانش از راه بدخواهیست ، نه از روی نافهمی.


👇
روزی دیگری چنین می‌گفت : «شما به تصوف توهین می‌کنید. ولی متفکرین بر این عقیده‌اند که چاره‌ی مادّیگری اگر باشد و نباشد با تصوف خواهد بود». گفتم : این سخن شما بیاد من می‌اندازد آن را که لعلی شاعر شعرهایی از روی شوخی در زمینه‌ی پزشکی سروده و برای بسیاری از بیماریها و دردها ، درمانها و چاره‌ها یاد داده. از جمله درباره‌ی کژدم‌گزیدگی چنین می‌گوید :

خواهی ار دفع سم عقرب را بشنو این نسخه‌ی مجرب را
پنج مثقال مرگ موش بنوش تا بحدی ترا کند بیهوش
که رود سم عقرب از یادت برساند ترا باجدادت

چون یک مرد کودن می‌بود به همان پاسخ شوخی‌آمیز بس کردم. دوباره می‌گویم : اینها همه از روی فریبکاریست. نه چاره‌ی درد اروپا با صوفیگری تواند بود و نه صوفیگری در اروپا پیش تواند رفت. پس از همه‌ی اینها ما در ایران ، باید بیش از همه در اندیشه‌ی دردهای خود باشیم و بچاره‌ی آنها کوشیم. اگر چاره‌ی مادیگری اروپا صوفیگریست باشد ، آیا چاره این درماندگی و بیچارگی شرقیان چیست؟.. ما باید پیش از همه و بیش از همه در این باره بکوشیم.


پابرگی :
1ـ بیوسیدن (biusidan) = منتظر بودن


🌸