✴️ گواهی یکی از همراهان کانال

درود
با تذکرات و اشارات شما بر آن شدم که در باب پنجم گلستان نظری کنم
دیدم در این زمان پیشرفت ارتباطات بدخواهان این مملکت بیکار ننشسته تنها به انتشار بسنده نکرده بلکه به رویه فایل صوتی منتشر کرده اند.
و باز هم با زبانهای موثر(صدای بانویی با آرامش و به نحوه ای فیلسوفانه) پخش کرده اند.
این مساله مرا واداشت تا به گواهی دیگری برخیزم
چنانکه اگر قبل از آشناییم با پاکدینی بود حکایات این باب را اگر می‌خواندم یا می‌شنیدم بسیار گرام میداشتم و خوشحال میشدم که چیزی یاد گرفته ام و به این شعرا ( مفاخر ملی) می نازیدم
یا شاید در مجلسی هم برای دیگران تعریف میکردم
اما حالا که به لطف حق و تلاشهای شما و راهنماییهای آن بزرگمرد اندکی با حقایق زندگی آشنا شده ام می فهمم که این کتابها و این اشخاص چه زیانی به من و هموطنانم دارند.

کوشاد تلگرام : جای خشنودی بسیارست که هَنایش (=تأثیر) حقایق را بر دلهای پاک و اندیشه‌های روشن می‌بینیم. جای خشنودیست که با همه‌ی کوششی که بدخواهان کشور به زهرآلود گردانیدن اندیشه‌های جوانان می‌کنند باز در برابر نیروی حقایق ناتوانند. خواهد رسید روزی که آواز ما بلندتر از این بگوشها و دلها برسد و نیکمردان بیشتری از دامهایی که بر سر راهشان گسترده شده برهند.



🌸

📖 آیا در این کار رازی نمی‌باشد؟!

🖌 نویساد (هیئت تحریریه)

🔸 تکه‌ی دو از دو



سخنان کسروی راهنمای ما در یافتن پاسخ به این پرسش است. او پس از آنکه معنی درست مشروطه یا دمکراسی را بازمی‌نماید چنین نتیجه می‌گیرد :

«... ایرانیان چند هزار سال در زیر یوغ پادشاهان زیسته کتابهاشان و دلهاشان پر از پندارهای پست شاه‌پرستی و دستورهای زیردستی و مانند اینها بود که پس از مشروطه بایستی از میان رود و بازنماند. یک توده‌ای که بزندگانی آزاد دمکراسی پا می‌گزارند ، باید اندیشه و سَهِشهای[احساسات] آنان نیز دیگر گردد.

از اینرو یکی از کارهایی که بایستی در ایران انجام گیرد این می‌بود که آن پندارهای کهن زمانهای گذشته از میان رود و آن کتابها از دست مردم گرفته شود». (فرهنگ چیست؟ ، ص 28)

«چون جنبش مشروطه با تکانی در فهمها و خردها توأم می‌بود و آزادیخواهان بیش یا کم زیان صوفیگری را دانسته و یکی از شُوندهای[=سببهای] درماندگی و بدبختی ایران اندیشه‌های صوفیانه را می‌شناختند و نویسندگان و گویندگان بارها از آن بد می‌نوشتند و می‌گفتند ، از اینرو بدخواهان نیارَستند [جرئت نکردند] که صوفیگری را درمیان دیگر بدآموزیها جا داده برواج آن نیز کوشند. در آن هنگام چنین دلیری‌ای ننمودند. تنها نام «ادبیات» و «مذهب» و «فلسفه» را عنوان نموده برواج بدآموزیهای زهرآلود این چند رشته بس کردند و بنیاد فرهنگ را بروی آنها گزاردند». (فرهنگ است یا نیرنگ؟ تکه‌ی دو از شش)

«صوفیگری در هزار سال پیش که رواج گرفت ، در آن روزگارِ خاموشی جهان با زندگانی نساخت و مایه‌ی بدبختی و گرفتاری گردید. چه رسد بامروز که جهان در تکان بسیار سختیست و توده‌ها با یکدیگر بنبردهای نابود کننده برخاسته‌اند؟!. ...

در چنین روزگاری که دانشمندان دانشهای خود را در راه آبادی جهان بکار می‌برند و دولتها نقشه‌های پنج‌ساله و ده‌ساله پیش می‌گیرند ، در کشور ویران بدبختی همچون ایران برواج صوفیگری کوشیدن و مردم دل‌مرده را دل‌مرده‌تر گردانیدن جز بدخواهی و دشمنی چه نامی تواند داشت؟!..

در چنین روزگاری که دیگران بجوانان درس غیرت و جانبازی می‌دهند و از آنان خلبانان و چتربازان پدید می‌آورند ، در این کشور بجوانان درس صوفیگری دادن و سَهِشهای[احساسات] آنان را زهرآلود گردانیدن ، جز کوشش بنابودی توده چه معنی تواند داد؟!.

صوفیگری «جهان را خوار داشتن ، آن را ویرانه گزاشتن ، دامن از آن درچیدن ، بگوشه‌ای خزیده روز بسر بردن» است. آیا پستی و زیانمندی این اندیشه‌ها چیزیست که آقای علی‌‌اصغر حکمت و دکتر قاسم غنی نفهمند؟!. آیا گمان این اندازه نافهمی بآنان توان برد؟!.» (همانجا)

«تا پیش از زمان مشروطه در ایران شاعران جز درمیان درباریان ، بازاری نداشتندی و خرندگان برای كالای خود نیافتندی. در بیرون اگر شاعرانی بودندی بایستی شعر را برای خود گویند. از توده كم‌كسانی پروا كردندی و ارجی بشعرهای او نهادندی». (در پیرامون ادبیات ، نشست یکم)

«ولی پس از چند سال از آغاز مشروطه ، در ایران تكانی بنام «ادبیات» و شعر پدید آمد و یك رشته كوششهایی در راه افزودن برواج شاعری و سخنبازی آغاز یافت و واژه‌ی «ادبیات» معنی خود را عوض كرده عنوان دیگری پیدا و خود افزاری بُرنده در دست بدخواهان شد. چون در این زمینه نیرنگی هم بكار رفته و خود داستانیست كه كمتر كسی آن را می‌داند من بگشادی سخن رانده و چگونگی را بازخواهم نمود :

چنانكه در تاریخ مشروطه بازنموده‌ام در ایران دبستانها بشیوه‌ی اروپایی پیش از مشروطه بنیاد گزارده شد و بنیادگزاران آنها آزادیخواهان می‌بودند. ولی پس از مشروطه وزارت فرهنگ ـ یا بهتر گویم یك دسته از بدخواهان كه برای راهبردن فرهنگ ایران و زهرآلود گردانیدن آن برگزیده شده بودند ـ دست بروی آن دبستانها گزاردند كه چیزها بآنها افزودند و چیزها كاستند.

از جمله اینان چون برنامه‌های فرانسه‌ای را ترجمه می‌كردند در برابر واژه‌ی «لیتراتور» واژه‌ی «ادبیات» را گزاردند. در حالی كه در زبان فرانسه و دیگر زبانهای اروپایی ، «لیتراتور» بمعنی دیگریست و در زبان فارسی «ادبیات» بمعنی دیگری. ... » (همانجا)

سپس تاریخچه‌ی آن نیرنگ را می‌نویسد و شرح می‌دهد که چگونه از آن برای فرونشانیدن شور آزادیخواهی و غیرت نبرد با ستمگران که به دنبال شورش مشروطه در میان مردم بویژه جوانان برانگیخته شده بود سود جستند.

اینها را در کتابهایی که یاد کردیم به گشادی توانید خواند.


اکنون سخن در اینست که در جنبش 57 هرچند ملایان مردم را فریفتند ولی نیاز بود که آزادگان و آزادیخواهانی را که در هر جنبش بزرگی پدید می‌آیند بزانو درآورند و این کار تنها با کشتن و زندانی کردن بجایی نمی‌رسید. بلکه باید خونها را از جوش انداخت و غیرتها را کشت.


👇

نتیجه آنکه بدخواهانی که به گفته‌ی کسروی : «در کار خود بسیار ورزیده و آزموده‌اند و از زیر دست استادان بسیار آزموده بیرون آمده‌اند» نیک می‌دانستند که مردم بویژه جوانان را باید با شعر و «ادبیات» و «عرفان» سرگرم گردانند و زهرآلود کنند.

انبوه مردم چه بدانند که صوفیگری و «ادبیات» آلوده‌ی مغول چه بر سر ایشان می‌آورد؟! آنگاه اگر کسانی هم به این سیاست شاعرپروری و هواداری از عرفان بدگمان گردند ، چون دهها «دکتر» و «استاد» بوده و هستند (میوه‌ی تخمهای زهرآلودی که شرقشناسان و همدستانشان در این سرزمین پاشیدند) که دمادم تبلیغ اینها را می‌کنند و کتاب می‌نویسند و سخنرانیها و انجمنها راه می‌اندازند ، آنها نیز چون این تبلیغها را از رادیو و تلویزیون و روزنامه و اینترنت و دیگر تریبونها می‌شنوند نمی‌توانند به گمان خود باور استوار پیدا کنند و بسیاری از آنها هم فریب می‌خورند.

امروز شعر و ادبیات و شاعران (که عنوان مفاخر ملی به آنها داده‌اند) حکم یک کیش را پیدا کرده. چنانکه شما با یک شیعی متعصب از زیانمندی گنبدپرستی سخن برانید خواهد رنجید ، همچنان هواداران «کیشِ شعر و شاعری» نیز از ایرادهایی که به شعرهای یک شاعری بگیرید خواهند رنجید. به باور آنها ما حق نداریم به «مفاخر ملی» ایراد بگیریم. اگر چنان کنیم «هویت ایرانی»شان خدشه خواهد پذیرفت.

کسانی که تنها سوء مدیریت و فرمانروایی را در ایران عامل بدبختیها می‌شمارند باید هوش دارند همین آلودگیهای اندیشه‌ای که در میان ایرانیانست از پرداختن به صوفیگری و خراباتیگری و «ادبیات» خود از بدترین عوامل بدبختی است و دیگر بدبختیها نیز مستقیم یا نامستقیم از آن تأثیر می‌پذیرد.


🌸

📖 ترور کسروی و تاوان اجتماعی آن

🖌 نویساد (هیئت تحریریه)

🔸 تکه‌ی یک از دو


کوشاد تلگرام : نوشتار زیر با عنوان «آیا ایران قربانی ترور کسروی شده است…؟! / ترور کسروی و تاوان اجتماعی آن» درباره‌ی همبستگی میان بدبختیهای کنونی ایران و ترور احمد کسروی نوشته شده و ما تاکنون در دو کانال تلگرامی دیده‌ایم. از نویسنده سپاسمندیم و بجا دانستیم به چند نکته در این نوشته‌ اشاره کرده سخنانی بیفزاییم. او می‌نویسد :


«در خاطرات آیت الله مستجابی چنین آمده است:

«در نجف حین تحصیل با نواب صفوی آشنا شده بودم. با سید مجتبی نواب صفوی قرار گذاشتیم که بیاییم تهران با احمد کسروی و چند تا از علمایی که بعد از مشروطه منحرف شده بودند بحث و مناظره کنیم. آمدیم ایران با آشیخ باقر کمره‌ای بحث کردیم. اطراف این شیخ را کمونیست‌ها گرفته بودند. بعد از چند روز بحث قانع شد. دیگران هم به همین منوال، خیلی زود راه افتادند اما کسروی نه.

روزی که برای بحث رفتیم سراغ کسروی هر سه نفر ما را یک لقمه کرد. آدم کارکرده و بسیار باسوادی بود. وکیل هم بود. با همه آن حرارتی که نواب صفوی و ما داشتیم، ما را یک لقمه کرد. یاران نواب چند تا جلسه دیگر هم گرفتند و بعد دیدند فایده ندارد و حریفش نمی‌شوند. بالاخره رفتند و او را کشتند.

بار اول که نواب اقدام کرد کسروی کشته نشد. بار دوم سید حسین امامی کار را تمام کرد. در راهروی دادگستری۲۴ضربه چاقو بهش زد و البته چند تایی هم گلوله»


این چند خط بخش تلخی از تاریخ عبرت آموز معاصر ماست که نشان می دهد ما چه راه سختی از اعماق تصلب تا به امروز پیموده‌ایم.

اما تاسف بار تر از عمل ترور که توسط چند متعصب خشونت طلب رخ داد واکنش جامعه و رفتار خواص پس از قتل کسروی بود.

فردای واقعه برخی علماي نجف‌ به تهران تلگراف زدند و خواستار آزادی فوری عاملان ترور شدند. كاشاني و دیگر حامیان معنوی فداییان اعلاميه پخش كردند که درصورت محاکمه ضاربین دست به اقدامات جدي و اساسي خواهند زد.

دادگستری(بعنوان نماینده دستگاه سلطنت) علاوه بر اینکه راپورت زمان و مکان دادگاه کسروی را به فداییان داده بود، هیچ محافظتی از کسروی نکرد. چندی پس از ترور هم تحت فشار علما طی یک دادگاه نمایشی حکم به برائت فدائیان داده شد و برادران امامی آزاد شدند.

بازاریان ثروتمند علاوه بر اینکه وثیقه کلانی برای آزادی قاتلین مهیا کردند در خيابان نقل و شيريني پخش كردند‌ و گوسفند سر بريدند. بخشی از عوام و طبقات سنتی هم تعداد زیادی سند برای آزادی برادران امامی به دادگستری بردند.

اما تاسف بارتر از همه واکنش روشنفکران بود!

جز اندک مقاله‌هایی در روزنامه‌های چپ‌گرا، قتل کسروی با سکوت محض رسانه‌ها، سکولارهای روشنفکر و نواندیشان مذهبی و حتی ملی گرایان مواجه شد. قتل یک پژوهشگر، زبان شناس و مورخ ملی گرا، اندیشمند خردگرا و منتقد نظام فکری ـ فرهنگی معیوب ایران(و نه صرفا نظام مذهبی) [آخرین و بزرگترین و عمیق ترین مصلح اجتماعی ایران] که اتفاقا معتقد به زدودن بددینی ها بود در سالهایی که بانگ مشروطه خواهی، حکومت قانون و نوگرایی ملی و مذهبی در هر محفل روشنفکری بلند بود نمی‌توانست بدون تاوان باشد.

تاوان این سکوت و همراهی را جریان روشنفکری و کل جامعه ایران بعدها با ضرباتی که از واپس گرایان خورد به سختی پرداخت کرد. برای جامعه ایران نیز سکوت در برابر حذف روشنفکران به رویه‌ای مرسوم بدل گشت و روشنگری به خاموشی گرایید.


پی نوشت:
ما ایرانیان از این حجم مصیبت و فاجعه که این سالها بر این ملک و ملت رفت بهت زده‌ایم. به واقع ما چه گناه بزرگی کرده‌ایم؟ ما چه حق عظیمی را ناحق کرده‌ایم؟ در پیشگاه تاریخ کدام وقت سوی حقیقت ایستاده‌ایم؟»


در اینجا نویسنده سخنانی را در میان گیومه ( " " ) آورده ، چنان که خواننده می‌پندارد نوشته‌ی خود کسروی است. در حالی که نویسنده خواسته راه چاره به دردهای ایران را با «نقل به معنی» از نوشتارهای کسروی در یک پاراگراف بگنجاند. ولی باید گفت این شیوه‌‌ی نقل از نوشته‌های کسروی نتیجه‌ی خوبی بدست نمی‌دهد. زیرا کسروی برای بازنمودن هر حقیقتی چند صفحه دلیل و مثال می‌آورد تا زمینه روشن گردد. گذشته از این ، چون در هر زمینه باورهای باطل فراوانی هست ، ناچار هنگام روشن گردانیدن حقایق ، با باورهای زیانمند در آن زمینه هم به نبرد برخاسته به برانداختن آنها می‌کوشد. شیوه‌ی نویسش او چنینست که نبرد با گمراهیها و بازنمودن حقایق زندگی را دو روی یک کار می‌داند و در هر زمینه به هر دو می‌پردازد. زیرا بازنمودن هر یک از آن دو وجه به تنهایی تأثیر چندانی ندارد. هنگامی که این ویژگیها را از نوشته‌ی او بزداییم و در یک پاراگراف بگنجانیم آن ارج و تأثیر را از آن خواهیم گرفت.


🌸

📖 ترور کسروی و تاوان اجتماعی آن

🖌 نویساد (هیئت تحریریه)

🔸 تکه‌ی دو از دو


ما از اینکه نویسنده احساسات پاک نشان داده سپاس می‌گزاریم و از افسوسهایی که خورده افسوسمندیم. لیکن چنانکه گفتیم ناچاریم در دو زمینه سخنانی بیفزاییم. نخست می‌پرسیم : از چه رو «تاسف‌بارتر از همه واکنش روشنفکران بود!»؟! نویسنده‌ی کتاب «قتل کسروی» و برخی دیگر که به این نکته اشاره کرده‌اند علت را بازننموده‌اند. در حالی که علت این ، خود درخور جستجو و اندیشه است.

آری ، جای صد افسوس است که چنین شد. جای افسوس است که ارتجاع دانست که می‌تواند به هر وحشیگری دست بزند و نیرویی جلوگیرش نیست.

آری ، سه ماه و نیم پس از آن ترور وحشیانه که لکه‌ی ننگی در تاریخ کشور بود ، در نخستین انجمن نویسندگان ایران در خانه‌ی فرهنگ شوروی ، که 78 تن از نویسندگان و شاعران ایرانی گرد هم آمدند ، کمترین سخنی از این قتل بمیان نیامد و بخاموشی برگزار شد (4 تا 13 تیرماه 1325). صادق هدایت که از اعضای هیئت مدیره بوده بدوستش شهید نورایی چنین نوشته : «... انجمن فرهنگی ایران و شوروی ، کنگره‌ی نویسندگان درست کرده و دو ، سه روز است که در آنجا هستم. مخصوصاً دیروز به قدری بغل گوشم شعر خواندند که هنوز سرم گیج می‌رود».

تنها از این کنگره نیست که فهمیده می‌شود برجستگان توده‌ی ایران سرگرم چه‌ها بوده‌اند. در حکومت محمدرضاشاه نیز از این دسته که انتظار می‌رفت اندیشه‌های مردم را روشن کنند و راهنماشان باشند ، کارهایی سراغ داریم که جز بیهوده‌کاری و تباهی نبود. از آنان جز یک خروار دفتر شعر و رمان یا نوشتارهایی در ستایش عرفان و مثنوی و قلم‌فرسایی با عنوان «حافظ شناسی» یا سخن راندن از فیلسوفان یونان و فلسفه‌ی آنان را شرح دادن ، کوشش ارجداری بجا نمانده. جز چند تن انگشت شمار ، از آن دیگران کاری دیده نشده که بتوان گفت مردم را با یک رشته حقایق ارجداری که هر توده‌ای باید بداند آشنا کرده‌اند.

شما از اینجا پی به آن برید که برجستگان کشور به چه کارهایی سرگرم و خود تا چه اندازه از حقایق دور بودند. پرداختن به بدآموزیهایی مانند ادبیات آلوده و قافیه جفت کردن ، مثنوی کاوی ، درباره‌ی مناقب شاعران قلمفرسایی کردن ، دیوان حافظ را برای یافتن یک معنی خردپذیر زیر و رو کردن و همچنین به فلسفه‌ی یونان و رمان پرداختن ، خرد این دسته را از کار انداخته بود.

ببینید یک دسته از اینان همزمان کسروی بودند و در آن زمان یک پاسخ خردپذیر به سخنان او ندادند بلکه 90 درصدشان خاموشی گزیدند. ولی ده سال بیش یا کم ، پس از کشته شدن او ، آغاز کردند به بدزبانی ازو. باز کاش سخن تازه‌ای و ایراد تازه‌ای پیش کشیده دلیل برای سخنانشان می‌آوردند. همه به هو و غوغا پناه آوردند که به مفاخر ما توهین کرده و به پرتگوییهایی از اینگونه پرداختند.

در جایی که پیش افتادگان و برجستگان توده به چنان بیهودگیها می‌پردازند از مردم عادی چه می‌توان چشم داشت؟!

آخرین نکته‌ای که می‌خواهیم یاد کنیم بازپسین پاراگراف نوشتار است. در آنجا نویسنده چنین می‌نویسد :

«گفتنی است علت عدم حمایت دستگاه سلطنت از کسروی این بود که وی همان قاضی بود که حکم به رفع تصرف رضاخان از املاک مردم حاشیه تهران داد و رییس دادگستری رضاشاه برای خوش خدمتی او را منتظر خدمت کرد اما کسروی در پایین این حکم نوشت : من منتظر خدمت نمی‌مانم ، این خدمت است که باید منتظر من بماند!

و اکنون بیش از هفتاد سال است که خدمت منتظر یک کسروی مانده است…!»

اینجا سخن نویسنده روشن نیست. آیا خواست او هواداری کدام دستگاه سلطنت است : رضاشاه یا محمدرضاشاه؟! درباره‌ی رفتار هر کدام از این دو دستگاه گفتنی بسیار است.

نویسنده به داستان اوین و نتیجه‌های آن اشاره می کند که کسروی در زندگانی من آنها را آورده است. کوتاهش اینست که رضاشاه می‌خواست ده اوین را از دست روستاییان آنجا درآورد. آنها به دادگستری «تظلم» کردند. در آن زمان کسروی رئیس کل محاکم بدایت تهران بود. رای به سود روستائیان اوین داد. این کار خشم دربار و پیش و بیش از آن خشم داور وزیر (نه رئیس) دادگستری را برانگیخت و از اینرو کسروی را منتظر خدمت کردند.

آن یگانه‌مرد زیان بسیاری از این رهگذر کشید. سرانجام دیرگاهی پس از آن توانست پروانه‌ی وکالت بگیرد و به وکالت پردازد. سپس هم امتیاز مهنامه‌ی پیمان را گرفت. در سال دوم آن مهنامه (1313) ، به شعر و شاعری در ایران که حال دیوانگی گرفته بود تاختها برد. از این زمان فروغی نخست وزیر و حکمت وزیر فرهنگ تا توانستند با او دشمنی کردند. فروغی گفته بود : ««کسی که می‌خواهد با سعدی و حافظ مبارزه کند باید قوه‌ی بزرگی داشته باشد ...».



👇

چون قانون استادان دانشگاه از مجلس گذشته بود و کسروی نیز بایستی استاد باشد ، حکمت شرط استادی او را پس گرفتن سخنانش درباره‌ی شعر و شاعری گزارد. آن مرد بزرگ از سخنان خود که جز حقیقت نبود بازنگشت و بدینسان از استادی (و بهره‌مندیهای آن) چشم پوشید.

پس می‌بینید که در زمان رضاشاه دشمنی را بیش از همه حکمتها ، فروغیها و داورها و کسانی می‌کردند که زمینه را برای بزندان افتادن او در آن دستگاه فراهم آوردند (این نیز داستانی دیگر است و در جایی دیگر باید از آن گفت).

کسانی که با تاریخ معاصر آشنایی دارند می‌دانند که رضاشاه جلو ارتجاع را تا توانست گرفت. در زمان او ملایان پر و بالی نداشتند. نمایشهای خواری‌آور محرم و مانندهای آن ممنوع شده بود. زنان با روهای باز به توده درآمدند. چنان شده بود که ملایان «دوره‌ی روحانیت را خاتمه یافته» دانسته بسیاری از آنها رخت ملایی را کنار گزاردند. در همان کتاب «قتل کسروی» به این زمینه خوب پرداخته شده.

ولی شهریور 1320 آغاز دوره‌ی بدبختی در ایران بود. ملایان را «کمپانی خیانت» پیش آورده نیرو دادند. (کتاب دادگاه دیده شود). محمدرضاشاه برای بدست آوردن زور بیشتر در فرمانروایی بوارونه‌ی پدر با ملایان مماشات کرد و بدینسان به آنان وامدار بود (دفتر دولت بما پاسخ دهد دیده شود). دستگاه سلطنت با چنان سیاستی چگونه می‌توانست از کسروی هواداری کند؟!


🌸