✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی

🖌 کوشاد تلگرام

تکه‌ی 3

🔸معنی درست دمکراسی

در تکه‌ی 2 گفتیم از یاد دادن معنی مشروطه (یا دمکراسی) ، می‌توان نظام آموزشی در ایران را هرچه بهتر شناخته گردد.

«سی‌وهشت سال پیش در ایران جنبش مشروطه خواهی پدید آمد و پس از کشاکشها و خونریزیها مشروطه در این کشور پذیرفته گردید. این پیشامد برای ایران بسیار ارجمند می‌بود. زیرا مشروطه بهترین گونه از گونه‌های سررشته‌داریست. چیزی که هست مشروطه‌پذیرفتنِ یک کشور تنها با آن نیست که یک قانون اساسی نوشته شود و یک پارلمانی باز شود. برای پایدار گردیدن مشروطه در یک کشور ، بیش از همه ، باید توده معنی مشروطه را بفهمد و آن را بخواهد و خود را شاینده‌ی[=لایق] آن گرداند. زندگانی در زیر یوغ پادشاهانِ خودکام با زندگی آزاد در یک کشورِ مشروطه دو تاست. برای این ، شایستگی دیگری می‌خواهد. مردمی که به شورش[=انقلاب] برخاسته با پادشاه خودکام می‌جنگند و مشروطه می‌خواهند ، این جنگ و شورش معنایش آنست که می‌خواهند دست آن پادشاه را کوتاه گردانیده ، مردمْ خودشانْ کشور را راه برند. اینست در کشور مشروطه باید هر یکی از جوان و پیر ، زن و مرد ، توانگر و کمچیز ، و شهری و روستایی ، خود را پاسخده[=مسئول] نگهداری آن کشور بشناسد و کوشش بآبادی آن را بایای خود بداند. چنانکه در معنی میهن‌پرستی گفتم باید درمیانه پیمان وَرجاوَندی [1] بنام «هم‌‌زیستن» باشد.

اینهاست معنی مشروطه. ولی در ایران چون جنبش برخاست این سخنان بمیان نیامد. شورش مشروطه‌خواهی در ایران ، بیش از همه ، جنگ دادخواهی با ستمگری می‌بود. اینست معنی درست مشروطه بمردم فهمانیده نشد و هنوز پس از سی‌وهشت سال یکی از هزار مردم معنی راست آن را نمی‌داند.[2]

از آنسوی ایرانیان چند هزار سال در زیر یوغ پادشاهان زیسته کتابهاشان و دلهاشان پر از پندارهای پست شاه‌پرستی و دستورهای زیردستی و مانند اینها بود که پس از مشروطه بایستی از میان رود و بازنماند. یک توده‌ای که بزندگانی آزاد دمکراسی پا می‌گزارند ، باید اندیشه و سَهِشهای[احساسات] آنان نیز دیگر گردد.

از اینرو یکی از کارهایی که بایستی در ایران انجام گیرد این می‌بود که آن پندارهای کهن زمانهای گذشته از میان رود و آن کتابها از دست مردم گرفته شود». (دفتر «فرهنگ چیست؟»)

کسروی می‌گوید : «هنوز پس از سی‌وهشت سال یکی از هزار مردم معنی راست آن را نمی‌داند». ما می‌گوییم : امروز هم پس از نزدیک به 120 سال معنی راست دمکراسی را جز چند تن از هزار مردم نمی‌دانند (نه آنکه شنیده‌اند)؟! بسیاری از مردم دمکراسی را همان «آزادی» می‌دانند. آن هم آزادی بی‌مرز و اندازه. از آنسو ، نزدیک به همه‌ی درسخواندگان ما گمان دارند مشروطه جز از دمکراسی است. گمان دارند کشور مشروطه آنست که پادشاه دارد. ولی دمکراسی جز آنست و مثلاً رئیس‌جمهور دارد. از دمکراسی هم بیش از پارلمان و قانون اساسی و استقلال سه قوه و انتخابات را نمی‌دانند.

«درخور صد شگفتست که پس از آنکه مشروطه در ایران روان گردید بایستی وزارت فرهنگ یکی از بایاهای خود این را داند که دلهای نوآموزان را از بدآموزیهای کهن قرنهای تاریک گذشته پاک گرداند و بجای آنها معنی مشروطه و زندگانی مشروطه‌ای (دمکراسی) و میهن‌پرستی و اینگونه چیزها را بگزارد. لیکن وزارت فرهنگ درست وارونه‌ی این را گرفته و بایای خود دانسته که بدآموزیهای کهن را ـ با یک رویه‌ی[ruye=صورت] رسمی ـ در دلهای جوانان جا دهد و مغزهای آنان را آلوده‌تر از مغزهای پدران درس‌ناخوانده‌شان گرداند». (کتاب «دادگاه»)

می‌گوییم : فسوسا امروز هم همانست و هیچ دیگری رخ نداده. چنانکه دلیل آن را خواهید دید.


پابرگیها :
[1] : ورجاوند = ارجمند ، بویژه از دیده‌ی دین و خداشناسی ـ مقدس
[2] : مردم کوچه و بازار بکنار ، پیشوایان مشروطه نیز این معنی را از آن کلمه کمتر فهمیده بودند. علی‌اکبر دهخدا که از نویسندگان روزنامه‌های زمان مشروطه و از پیشگامان آن جنبش بوده در یکی از نوشتارهایش چنین می‌نویسد : «... من از قدیم از همه مشروطه‌تر بودم. من از روز اول به سفارت رفتم ؛ به شاه عبدالعظیم رفتم ؛ پای پیاده همراه آقایان به قم رفتم. برای اینکه من از روز اول فهمیده بودم که مشروطه یعنی عدالت ؛ مشروطه یعنی رفع ظلم ؛ مشروطه یعنی آسایش رعیت ، مشروطه یعنی آبادی مملکت.» (مقالات دهخدا ص 131).


🌸

✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی

🖌 کوشاد تلگرام

تکه‌ی 4

🔸 بهم زدن نظام آموزشی بهداشت روانی توده را

«امروز این بیگفتگوست كه ایران در این پنجاه و چند سال از معارف (یا فرهنگ) بجای سود زیان برده. این چیزیست كه باید هر كسی آن را بپذیرد و در جلو چشم دارد. ولی باید علت آن را جست و بچاره‌اش اندیشید.

چرا معارف بجای سود زیان رسانیده؟.. چرا جوانان را سست‌عزم و بی‌اراده می‌گرداند؟.. پیداست كه باید علت را از كتابهای درسی و دیگر كتابهایی كه در دسترس شاگردانست جستجو كرد. باید در آن زمینه به یك دقت و توجه پرداخت». (روزنامه‌ی «پرچم» شماره‌ی 97 ، اردی‌بهشت 1321)

می‌گوییم : امروز جز کتابها باید علت را از نوشته‌هایی که کپی از آنها یا میوه‌ی آن کتابهاست و در اینترنت بفراوانی در دسترس جوانانست جستجو گردد. این نیز دانستنی است که اکنون از آن زمان هشتاد سال دیگر گذشته ، سستی و بی‌ارادگی جوانان و پول‌پرستی و بی‌پرواییشان به آینده ده چندان شده و پراکندگی ‌اندیشه‌هاشان چنانست که در ساده‌ترین کارها نمی‌توانند دست بهم داده به انجام رسانند.

«دبستان و دبیرستان و دانشكده برای آنست كه بجوانان خواندن و نوشتن آموزد ، و دانشها یاد دهد ، و از حقایق زندگی آگاهشان گرداند. این دستگاه ، خواندن و نوشتن یاد می‌دهد ، و اندك دانشهایی نیز می‌آموزد ، ولی در زمینه‌ی حقایقِ زندگانی چیزی یاد نمی‌د‌هد. از آنسوی در سایه‌ی درسهای بیهوده‌ی بسیار مغزهای جوانان را می‌فرساید ، و از این بدتر آنكه نیروهای ساده‌ی خدادادی و خویهای ستوده‌ی آنان را بسیار ناتوان می‌گرداند». (روزنامه‌ی «پرچم» ش 254 ، آذرماه 1321)

«وزارت فرهنگ ، اگر برای ویرانی این كشور نبودی بایستی بوارونه‌ی آنچه امروز می‌كند نبرد با صوفیگری و خراباتیگری و مانند آنها را بزرگترین بایای خود شمارد. بایستی بجای كتابهای حافظ و سعدی و مثنوی و مانند اینها ، كتابهایی در بازنمودن زیانهای آنها بچاپ رساند و بمیان مردم پراكند.
كوتاه‌سخن آنكه در ایران چنین سیاست بدخواهانه‌ای هست و یك رشته‌ی بزرگ آن هواداری از گمراهیهای كهن و كوشش بآلوده گردانیدن مغزهای جوانان می‌باشد ، و یكی از زهرآلودترین گمراهیها كه بدخواهان برواج آن می‌كوشند صوفیگریست كه وزارت فرهنگ آن را براه دیگری انداخته و از چند راه برواج آن پرداخته». (کتاب «فرهنگ است یا نیرنگ؟»)

آیا اینها سخنان آشنایی نیست؟! آیا اینها تنها درباره‌ی وزارت فرهنگ هشتاد سال پیش نوشته شده؟! آیا نظام آموزشی کنونی که بجای وزارت فرهنگ آن زمان نشسته تافته‌ی جدابافته‌ای است؟! و این ایرادها به او وارد نیست؟!

این سخنان تو گویی درباره‌ی آموزش و پرورش کنونی نیز نوشته شده. همان آموزاکهای صوفیگری که کسروی بعنوان یک نشانه از زهرآلودگی درسهای وزارت فرهنگ آن زمان یاد می‌کند همین امروز در کتابهای درسی به فراوانی هست و بسا بیش از گذشته به پیشرفت آن می‌کوشند.

در هر دوره‌ا‌ی از نظام آموزشی خواسته می‌شود : 1) حقایق زندگی و درسهایی را که در اجتماع به آن نیاز بسیار هست به فرزندانمان بیاموزد. 2) در مدرسه‌ها گمراهیهای کهن بویژه ادبیات زهرناک دوره‌ی مغول یاد داده نشود. کتابها و درسهایی درباره‌ی زیان آنها نوشته شده بشاگردان آموخته شود. کتابهاشان از بدآموزیها پاک بوده ، هیچ درس بیهوده‌ی دیگری به شاگردان یاد داده نشود.

ولی چنین چشمداشتی درباره‌ی وزارتخانه‌ها‌ی دخیل در بهداشت روانی بویژه آموزش و پرورش بیکبار بی‌پاست زیرا دیده می‌شود که زهر بدآموزیهای کهن را زیر عنوان «ادبیات»‌ و «تعلیمات دینی» در بیشتر کتابها بکام دانش‌آموزان می‌ریزند.

برای پی بردن به اینکه نظام آموزشی کشور چه اندازه به بهداشت روانی توده آسیب می‌زند نمونه‌های فراوانی می‌توان یاد کرد که یک نمونه‌ی‌ برجسته‌ی آن واداشتن نوآموزان به یادگیری بدآموزیهای صوفیگریست. شما یک کتاب درسی ادبیات فارسی دبیرستان (یا راهنمایی) را بدست گیرید و از دیده بگذرانید. آنچه خواهید دید اینست که بدآموزیهای صوفیگری (یا عرفان) را تبلیغ کرده به شکلهای گوناگون در کتابهای درسی جا داده‌اند.


🌸

✴️ صوفیگری و عرفان

بخش سوم

کوشاد تلگرام : دیروز و پریروز اندکی از صوفیگری سخن رانده یادآور شدیم که دسته‌ای از برجستگان توده با همه‌ی زهرناکی این گمراهی برواج آن می‌کوشند. می‌خواهیم در گفتار امروز و روزهای آینده ببینیم این کسان هواداری از چه می‌کنند. پاره‌ای از نوشته‌های صوفیان را بیاوریم و با افسانه‌های (کرامات) ایشان آشنا گردیم ، ببینیم اگر این دستگاه اندیشه‌ای چیز ارجدار و سودمندیست ما هم همراه ایشان گردیم و برواج آن بکوشیم. اگر نیست بپرسیم بهر چه هواداری از آن می‌کنند. این را بپرسیم تا بدانیم پاسخشان چیست.

داستان زیر درباره‌ی شیخ‌ صفی و شیخ زاهد گیلانی مرشد او و دو تن از پیروان شیخ‌ صفی می‌باشد.

📖 پرچم هفتگی

داستانی از صوفیان (از کتاب صفوة الصفا)

ادام الله بركته علی العالمین (شیخ صدرالدین) فرمود كه نوبتی شیخ صفی قدس سره از سیاورود عزم اردبیل فرمود و عادت چنان داشتی كه هرگز از زاویه‌ی شیخ زاهد قدس سره چنانكه دیگران تبرك برداشتندی او برنداشتی. اتفاقاً در آن نوبت شیخ زاهد بنور ولایت احوال از پیش می‌دانست. اشارت فرمود تا از برای توشه‌ی شیخ صفی گرده‌های نان بسیار آماده كردند چنانكه بخروار گرده نان از برای توشه در ناو نهادند حال آنكه در آن زمان مسافت ناو در آب اندك بود و از سیاورود تا كلاس كه از آب بیرون آیند یك گرده كفایت كردی. چون شیخ صفی‌الدین در ناو نشست و روانه شد در حال حالتی است ارباب سلوك را چون بدان رسند آتش محبت چنان بر وی مستولی شود و معده‌ی وی چنان آتش گیرد كه اگر طعام مجموع روی زمین بوی دهند بخورد و یك ذره بمعده‌ی وی نرسد بلكه در طریق محترق گردد تا بحدی كه بعضی باشند كه از این آتش ، وجود ایشان سوخته گردد چون طعام و غذا نیابد. شعر :
ذره‌ی آتش عشقت بدلی چون افروخت جمله اجزای وجود و عدمش پاك بسوخت

شیخ را آن حالت پیدا شد و هرچه آن توشه و گرده های نان كه در ناو بود تمام بخورد و چون از ناو بیرون آمدند اصحابی كه با وی بودند معلوم كردند كه شیخ را آنحالت رسیده است پیشتر از نزول شیخ بدیه و منزلی كه در پیش بود می‌رفتند و ترتیب طعامها می‌دادند كردن و در هر دیهی بسیاری از طعام كه جمع بسیار را كفایت باشد مرتب می‌گردانیدند ، چون شیخ می‌رسید در پیش می‌كشیدند و شیخ مجموع تناول می‌كرد و بدین طریق تمام راه تا باردبیل بیامدند.
👇

چنانكه هر جای پنج شش گوسفند ترتیب می‌كردند و همچنان شیخ در عقب می‌رسید و می‌خورد تا بدیه كلخوران رسید چون در خانه رفت دید كه نان می‌پختند پیش تنور بنشست و هرچه پخته می‌شد می‌خورد تا تمام هرچه پختند تمام بخورد تا آن خمیر كه از برای خانه و مهمانان و كاركنان آماده بود تمامت بپختند و او تمام بخورد چون والده‌اش رحمت الله علیها آن حال بدید بدانست كه شیخ را چه حالست. قوچی سخت بزرگ در خانه داشت آن را ذبح داد كردن و پختن و دیگی بزرگ از طعام با آن مرتب گردانید آن مجموع نیز بخورد پس از خانه‌ی اقارب هرچه معد می‌بود از انواع اطعمه می‌آوردند و می‌خورد پس از خانه‌ی همسایگان همچنان می‌آوردند تا آن نیز پرداخته شد پس آوازه در دیه افتاد و هر كس چیزی از مأكولات می‌آوردند و شیخ می‌خورد تا بحدی رسید كه اضطرار كلی در شیخ پیدا شد و باین همه اطعمه سیر نمی‌شد. شعر :
مرغ همت چون در آن منزل بیابد آشیان کمتر از یك داند دانه پیش خود كون و مكان

و چون سالك را این حالت پیدا شود مرشد باید كه وی را از این حالت بیرون آرد و تلقین ذكری خاص بوی كند تا از این حال بگذرد و بازآید پس چـون شیخ صفی الدین در این حالت بدان حال رسید كه بیـم هلاكت بود صفت شیخ زاهد را می‌دید كه بیامد و او را تلقین آن ذكر كرد و از آن حالت بیرون آورد و ساكن شد. شعر :
اندرین میكده‌ام ساقــی هشیاری هست كه خمار من سرمست بیـــك جرعه شكست

و مثل این حالت مریدی را از مریدان شیخ صفی قدس سره در كلخوران پیدا شد و بشب از خلوت بیرون آمد و در باغی بزرگ افتاد كه انواع بقول آنجا بود و در آن شب مجموع آن بقول چنان بخورد كه یك برگ باقی نماند بامداد باغبان بباغ رفت متحیر ماند كه آنچه در باغ بوده سوخته نشد كجا رفت شیخ این بشنید آن مرید را آن ذكر خاص تلقین كرد و از آن حالت بازآورد و هم چنان مثل این حالت دیگری را از مریدان شیخ صفی در اردبیل واقع شد و شیخ صلاح خادم را اشارت فرمود كه متعاقب از برای او نان و طعام مرتب دارد و صلاح بسیاری از اطعمه مرتب گردانید در خلوت آن حوضخانه پیش آن طالب نهاد و روز جمعه بود و بجامع رفت و مجموع را آن طالب بخورد و چون دیگر می‌خواست موجود نبود بباغی دررفت كه در پیش پنجره قبلی زاویه بود و هرچه در آنجا بقول بود تمام بخورد پس در اوراق اشجار افتاد و هرچه ممكن بود تمام بخورد و آنگاه در خلوت رفت و چون هیچ دیگر ممكن نبود و طاقتش برسید در خلوت وفات یافت شیخ قدس سره بنور ولایت بدانست در جامع كه او متوفـی شد چـون مـراجعت كرد و از استر فـرود آمد صلاح خادم را فرمود نه بتـو گفتـم كه لاینقطع مأكولات جهت آنكس مرتب داری بیا در خلوت او را ببین و دست صلاح گرفت و در خلوت برد آنكس را دیدند در كنج خلوت نشسته و اسناد بدیوار كرده و كف سبز بر دهان آورده و تسلیم نموده. شعر :
مردن عاشقان نكو باشد جان عاشق بهانه جو باشد

کوشاد تلگرام : خواست ما از آوردن این داستانها دانسته گردیدن راستیها درباره‌ی صوفیگری ، پیشوایان ایشان و افسانه‌هاشانست.
«می‌خواهیم خوانندگان از افسانه‌های شگفت‌آوری كه در كتابهای صوفیانست آگاه گردند. داستانی كه درباره‌ی پرخواری شیخ صفی‌الدین و دو تن از پیروان او آورده شده درخور آنست كه هر كسی نه بیكبار بلكه دو بار و سه بار بخواند و باندیشه سپارد. بیگمان داستان این بوده كه در سفری شیخ صفی پرخواری بسیار كرده و برای پرده‌كشی بعیب خود آن را برویه‌ی «معجزه‌ای» انداخته و این نمونه‌ای از گستاخی آنان در دروغ بستن بخداست».
اینها را خوانده بکوشیم پاسخی برای این پرسشها پیدا کنیم : چگونه کسانی که مراتب دانشگاهی را گذرانیده‌ و بینششان از دانش و روشهای دانشی که یاد گرفته‌اند روشنی گرفته ، به دستگاهی که قطبها و مرشدهایش چنین دروغگویان گستاخی بوده‌اند هواداری نشان می‌دهند؟! آیا اینها را باور کرده هواداری نشان می‌دهند؟! اگر باور ندارند ، پس چگونه است که به دانش و راستیها خیانت می‌کنند؟!


.

✴️ صوفیگری و عرفان

بخش چهارم

کوشاد تلگرام : دیروز داستانی از صوفیان آوردیم و امروز داستان دیگری که این هم از شیخ زاهد گیلانی و شیخ‌صفی‌الدین اردبیلی است. از این داستان نیز حقایق دیگری دانسته می‌گردد.

📖 پرچم هفتگی

داستانی از صوفیان
ادام الله بركته (شیخ صدرالدین) گفت شیخ صفی‌الدین قدس سره را یكجفت زراعت بود كه زراعت غله می‌كرد و انواع نعمت بصادر و وارد می‌داد از آنجا دادی و خدمتهای شایسته كه از آن شیـخ زاهد قدس سره می‌كرد و از آن مردم خانه‌ی شیخ و مجموع خادم و خادمه و مواشی و بطاین شیخ همه از اینجا بودی تا بحدی كه از سر افراط خدمت كه می‌دیدند می‌گفتند مگـر شیخ صفی‌الدین گنـج دارد از برای آنكـه هـر سال جهـت شیخ زاهد دو دست جامه مرتب از هر نوع ملبوسات سراپای هم زمستانی و هم تابستانی تمام می‌ساختی و هم از آن جماعت خانه‌ی شیخ بقدر لایق ایشان بساختی تا یك نوبت چنان اتفاق افتاد كه بر عادت جامه‌ها ساخته بود و خروارها از میوه‌ها معد[=آماده] گردانید متوجه حضرت شیخ زاهد شد و شیخ زاهد به سیاورود بود و چون اشتیاق غالب داشت مجموع بار و رخت در راه بگذاشت و پیشتر بشتافت و حضرت شیخ را دریافت و تمام آن بارها در ناو رها كرد كه ساحل آب بود كه ناو و كشتی آنجا بیرون آمدندی لكن گفت چون بحضرت شیخ می‌روم دست تهی نتوان رفتن مقدار یك من نبات در میان آورد و چون بدستبوس زیارت شیخ زاهد رسید آن نبات از میان بگشاد و در میان نهاد. چون شیخ را نظر بر آن نبات آمد در حدت رفت و حدت بس قوی آغاز كرد كه پیش پیران چنین آیند و چنین چیزی آرند من طفلم كه از برای من شیرینی آرند و شیخ صفی‌الدین همچنان ایستاده بود و نطق نمی‌زد و هیچ نمی‌گفت شعر :
ناز و جنگ دلبران را جان سپر كردن خوش است صاف درد آمیز از جام صفا خوردن خوش است

چون شیخ زاهد قدس سره بعد از مبالغه خاموش شده و اثر پشیمانی از این مبالغه فرمودن در بشره‌ی مباركش ظاهر شد شیخ صفی‌الدین قدس سره بیرون آمد و بیرون خلوت بایستاد و باخی سلیمان خادم گفت كه چهار پای چند بناو راه فرستد تا بارها و تبركها بیاورند شیخ زاهد چون این بشنید عظیم از آن حدت که كرده بود خجل شد و چهار پای بفرستادند و آن بارها بیاوردند و شیخ صفی‌الدین هرچه از برای هر یكی آورده بود بوی رسانید مگر آنچه از برای شیخ زاهد آورده بود كه حالی در میان نیاورد شیخ زاهد را این فكر در خاطر می‌گردید كه چون از برای همه هدیه آورده است چونست كه از برای من نیاورده و آن روز روز سه شنبه بود تا با روز جمعه صبر كرد و از آنچه از برای شیخ آورده بود هیچ اظهار نكرد تا روز جمعه پس كفش مبارك شیخ زاهد بنهاد و گفت شیخ یك لحظه بخلوت من تشریف فرمای شیخ زاهد اجابت فرمود و بخلوت شیخ صفی‌الدین تشریف داد. شعر:
خورشید كه در عرصه‌ی آفاق نگنجد تابان ز در خلوت ما دوش درآمد

چون بنشست شیخ صفی‌الدین میوه و فواكه[=میوه‌ها] كه آورده بود در میان آورده و نقل خاصی كه از برای شیخ زاهد آورده بود در پیش آورد شعر :
الصبوح ایدل كه آن دلبر بمهمان آمده است خوان جان را ماحضر[=خوراک ساده و آماده] سازم كه جانان آمده است
👇

و گفت شیخ این قدر تناول فرماید و این قدر بخانه برند و چون شیخ زاهد از آن چیزها تناول می‌فرمود شیخ صفی‌الدین بوقچه‌ جامه‌ها را در میان آورد در نظر شیخ زاهد نهاد و آنچه در این جا بود بعرض می‌رسانید و از آن جمله یك دستار شاش و كرنباس و دو كلاه یك مزوجه و یكی تنك و دو فرجی و دو جبه و دو نیم‌تنه و دو پیراهن و موزه و سرموزه و كفش. پس شیخ زاهد را یك دست جامه از اینها درپوشانید و یك دست دربست و بنهاد پس شیخ زاهد فرمود بزبانی گیلانی كه صفی (لیاله دله كچ توی) یعنی بزرگ دلا كه از آن تست این همه آورده بودی و نمی‌گفتی و چندین روز صبر كردی دیگران اگر دو درم می‌آرند چندین بار عرضه می‌كنند. شعر :
ما بروی تو جهان و دل و جان دربازیم بر سر كوی وصالت دو جهان دربازیــم

پس در خاطر مبارك شیخ زاهد قدس سره درآمد كه چه بودی كه از برای اهل من چیزی آورده بودی خاصه سربند نقره‌دوزی كه در آنزمان مستعمل بود و اهل شیخ زاهد را خاطر سخت متعلق چنان سربندی بودی شیخ قدس سره دریافت كه خاطر شیخ زاهد متعلق این معنی است یك بوقچه بندی در میان آورد و در آنجا چنان سربندی و مقنعه و كفش و دستی جامه بود جهت اهل شیخ. شیخ زاهد چون آن بدید خاطر مباركش از آن فكر خلاصی یافت و دل مباركش برخواست و آن جامه ها را برداشت و بر دست مبارك خود گرفت و تا ساعتی سر مباركش برداشت و روی سوی آسمان كرد و بتن و سر مبارك در حركت می‌بود و بخشایشی در حق شیخ صفی‌الدین از دل فرمود شیخ قدس سره گفت آنچه یافتم از آن نظر یافتم . شعر :
چون گدای كوی این سلطان درویشان شدم تخت بخت پادشاهی زان گدایی یافتم
طایران قدس صید دام اقبال منند زان نظر كز سایه‌ی فر همایی یافتــــم

پرچم : «می‌خواهیم اندازه‌ی چشم‌پوشی پیران صوفی از جهان و دارایی جهان نیك دانسته شود. داستانی كه در این شماره است نیك می‌رساند كه چگونه شیخ زاهد چشمش بدست پیروان باز می‌بوده و از آنان ارمغان می‌بیوسیده[انتظار داشتن] كه اگر نمی‌آورده‌اند رنجیدگی نشان می‌داده.
می‌خواهیم اندازه‌ی غیبدانی درویشان و پیران ایشان دانسته گردد. همین داستان می‌رساند كه غیب‌دانیها كه در حكایت دیروزی و در دیگر جاها از شیخ زاهد نوشته‌اند بیكبار دروغ می‌بوده و او از ارمغانی كه شیخ صفی برایش آورده بوده آگاهی نمی‌داشته».



.

✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی

🖌 کوشاد تلگرام

تکه‌ی 5

🔸 کوششی پلید به رواج و ماندگاری صوفیگری ـ 1

صوفیگری (یا عرفان) چیست؟! ما در این زمینه نوشتارها نوشته و این زمینه را روشن گردانیده‌ایم که صوفیگری یک گمراهی هزارساله و از سرچشمه‌های بدبختی توده‌های شرقی از مصر و دورتر از آن تا هندوستان و آنسوی اوست. صوفیگری جهان و زندگانی را خوار گرفتن و ویران گزاشتن ، دامن از آن برچیدن ، بگوشه‌ای خزیده روز بسر بردن و از «قید تعلقات» رها گردیدنست.

همین عنوان رهایی از قید تعلقات که صوفیان دستور زندگانی خود گرفته بودند و در کتاب درسی دبیرستان نیز با ستایش از آن یاد شده ، چندان شناخته بوده که در یکی از شعرهای حافظ ، همان حافظی که از صوفیان نبوده و طعنه‌ها به آنان می‌زده ، پدیدارست. آنجا که می‌گوید :

غلام همت آنم که زیر چرخ کبود
ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است

این شعر از شناخته‌ترین شعرهای حافظ است [1] در حالی که پوچ و پرزیانست. او با این سخن ریشه‌ی زندگی و همبستگیها میان آدمیان را می‌کند. زیرا تعلق به معنی دلبستگی است و بنیاد زندگی و اجتماع بیش از همه بروی برخی از این دلبستگیهاست. مثلاً دلبستگی به همسرست که زناشویی را پایدار و چراغ خانه را روشن نگاه می‌دارد. دلبستگی به کارست که به استواری و نیرومندی توده می‌انجامد. دلبستگی به فرزندست که مایه‌ی پایداری نژاد می‌گردد. دلبستگی به والاتری و بهتری است که آدمی را به یادگیریها و پروا به تندرستی خود وامی‌دارد. دلبستگی به دیگر آدمیانست که دستگیری از بینوایان می‌کند و بیاری افتادگان می‌شتابد. دلبستگی به خویهای نیکوست که به رواج نیکیها راه می‌گشاید. دلبستگی به میهن‌ است که بود و نبود یک توده به آن بسته می‌باشد.

اگر دانش‌آموزان همین رهایی از «قید تعلقات»‌ را که از آموزاکهای صوفیگریست و در کتابهای درسی‌ یادش رفته دستور زندگانی بگیرند آیا از ایشان می‌توان چشم داشت که برای کشورشان سودمند باشند؟! در برابر دشمنان ایستادگی کرده بجنگند؟! خانه و زندگانی برپا سازند و تازه اگر برپا داشتند بنگهداریش بکوشند؟! در دوستی پایداری و وفاداری کنند؟! بعنوان یک کارمند به کارهای اداره و شرکت دل سوزانند؟! به بهتری زندگانیشان کوشند؟! مگر می‌توان دلبستگیها و وابستگیها (تعلقات) را بند (قید)‌ دانست و از یکسو به رستن از آن کوشید و از سوی دیگر به چنین کوششهایی برخاست؟! پس چه بیجاست که رهایی از آن را سرفرازی شمارد؟!

نمونه‌ی دیگر از کوشش به رواج صوفیگری در کتابهای درسی ، یاد کردن از کتاب تذکرة‌الاولیاء است. این کتاب پر است از سرگذشتهای گزافه‌آمیز و دروغبافیهای پیشوایان صوفی. یکی از آنها که درباره‌ی حسین منصور حلاج می‌باشد در کتاب درسی ادبیات پیش‌دانشگاهی (1/283) در چهار صفحه آمده. این درس پر است از افسانه‌هایی که درباره‌ی او گفته شده :

«نقل است که درویشی در آن میان[در پای دار] ازو پرسید که «عشق چیست»؟ گفت : «امروز بینی و فردا و پس‌فردا». آن روزش بکشتند و دیگر روز بسوختند و سوم روزش به باد بردادند ، یعنی عشق اینست».

ببینید چگونه به نوجوانان دبیرستانی با چنین افسانه‌ و ستایشهای فرومایه‌ی آن معنی «عشق» را یاد می‌دهند.

نمونه‌ای دیگر :

«پس هر کسی سنگی می‌انداختند. شبلی موافقت را گِلی انداخت. حسین بن منصور آهی کرد ؛ گفتند : «از اینهمه سنگ چرا هیچ آهی نکردی ، از گلی آه کردن چه سرّ است؟» گفت : آنکه آنها نمی‌دانند معذورند ؛ از او سختم می‌آید که می‌داند که نمی‌باید انداخت».

معناهای باریکتر از مو که شنیده‌اید ، این یک مثالش است.

در این نوشته‌ها هیچ اشاره‌ای به ادعای کودکانه‌ی «انا الحق» (من خدایم) که حلاج از زبان نمی‌انداخته نشده.

پرده‌های دیگر هنوز هست و بدخواهیهای فراهم کنندگان کتابهای درسی به این کوتاهی پایان نمی‌گیرد. اینجا و آنجا سخن از مثنوی مولوی بمیان می‌آید. افسانه‌ی خنک طوطی‌ و بقال را به شاگردان می‌نمایانند. از اسرارالتوحید حکایتهای بی‌ارج می‌آورند. از زبان زرینکوب که راستی را یک مبلغ صوفیگری بوده است «سیرت مولانا» آورده چندین صفحه را سیاه می‌کنند. او در ستایش از مولوی سخنانی بدینسان می‌آورد :

«وقتی یک تن از یاران را غمناک دید گفت که در دنیا همه‌ی دلتنگیها از دل نهادگی بر این عالم است». دلنهادگی بر این عالم چیست؟! بیاد بیاورید که صوفیان «تعلقات» را «قید» (بند) می‌شمارند که باید برای آزادی از آن رست. زرینکوب اینها را خاکساری و تواضع مولوی شمارده چنین نتیجه می‌گیرد : «خویشتن را از «خود»‌ خالی کرده بود و به مرتبه‌ی فنا [فی‌الله] رسیده بود». بدینسان شاگردان باید بیاموزند که به این «دنیا» و زندگانی دل ننهند تا دچار دلتنگی نگردند و اگر دلتنگ شدند بدانند که از دل‌نهادگی بر این عالم است.

👇

دیده می‌شود که زرینکوب و وزارت آموزش و پرورش این کشور دست در دست یکدیگر گمراهیها را به شاگردان یاد می‌دهند. بجای حقایق زندگی (نیک‌آموزیها) ضد آنها را که بدآموزیهاست در مغز نوجوانان جای می‌دهند.


پابرگی :
[1] : این شعر در کتاب درسی ادبیات فارسی سال یکم دبیرستان (1/201) نیز آمده.


🌸