📖 کتاب در پاسخ حقیقتگو
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشهی یک رشته گمراهیهای کیشی (دو از سه)
هوس خلافت چندان بر مردم چیره شده بود که سالی نمیگذشت که یکی برنشورد و کشته نشود. در کیش شیعی خلافت ازآنِ دوازده امام بوده. با اینهمه اگر بشماریم دستهی بزرگی از خود علویان آن را نشناختهاند و هر یکی خلافت را برای خود خواستهاند. داستان زید را هر کسی شنیده که باآنکه پسر علیبنالحسین و برادر امام محمدباقر بود خلافت را برای خود خواست و در کوفه با پیروان بسیار بشورید و در جنگ کشته گردید. این شگفت که زید میگفت خلافت ازآنِ کسیست که با شمشیر بیرون آید ، که اگر این سخن راست باشد پدر و برادر و برادرزادگان او هیچ یک خلیفه یا امام راستینی نبودهاند. زیرا هیچ کدام از ایشان با شمشیر بیرون نیامدهاند. محمد نفس زکیه پسر نوهی حسنبنعلی نخستین کسی بود که مهدی نام یافت و پدرش عبدالله و عموهایش و بسیاری از سران بنیهاشم در مدینه باو دست دادند و او را بنام مهدی شناخته بخلافت برداشتند ، و چون در این زمان امام جعفرصادق زنده میبود دنبال او فرستاده و بانجمن خواندند که او نیز بیاید و بمحمد دست دهد (بیعت کند) و او چون آمد دست بمحمد نداد ولی نکوهش نیز بر بنیهاشم از رهگذر آن کار نکرد. از اینگونه چندانست که اگر بشماریم میباید چندین صفحه را پر سازیم. داستان امین و مأمون را که دو برادر بر سر خلافت یکدیگر را میکشتند و بسیار داستانها از اینگونه هر کسی شنیده است. ننگینتر از همه داستان باطنیان و قَرمَطیانست که در راه رسیدن بخلافت آن سیاهکاریها را کردهاند و شما اگر میخواهید از داستان آنان آگاه شوید بخش سوم از کتاب جوینی را خوانید. امام جعفر پسر خود اسماعیل را بجانشینی نامزد گردانید ولی چون اسماعیل بکارهای بدی برخاست وآنگاه پیش از پدر خود درگذشت امام جعفر پسر دیگرش امام موسا را بجانشینی برگزید. ولی گروهی از پیروان باین سخن او گردن نگزارده گفتند جانشین جز اسماعیل نتواند بود و مرگ او را نپذیرفته گفتند زنده است و چشمهای مردم بخطا دیده. بدینسان دستهای جدا گردیدند و باطنیگری را بنیاد نهادند. ببینید گستاخی و دلیری بر دروغ و فریبکاری تا چه اندازه بوده است و هوس پیشوایی تا چه اندازه چیرگی داشته است.
یکمشت مردم گستاخ و بیشرم همینکه در جایی درمیماندند درزمان حدیثی ساخته رواج میدادند و یا آیهای را از قرآن گرفته با گزارش بخواست خود میخوابانیدند و از بهر رسیدن به یک گامی چند گام بخطا برمیداشتند.
زیدبنعلی را که نام بردم او را داستانی هست که نمونهی نیکی از بیشرمی این کسان و از گستاخی آنان میباشد. زید هنگامی که آمادهی شورش میگردید بیشتر شیعه باو دست دادند ولی چون برخاست و کنون بایستی دستدهندگان بر سر او گرد آیند و در راهش جانفشانی نمایند یک دسته از ایشان از زید پرسیدند : «دربارهی ابوبکر و عمر چه میگویی؟!.» زید گفت : «من دربارهی ایشان جز نیک نمیگویم ، ما خاندان از ایشان بدی ندیدهایم». پرسندگان چون این پاسخ را شنیدند زید را رها کرده پراکنده گردیدند. زید گفت : «مرا در سختترین هنگام رها کردید». از اینجا آن دسته را «رها کنندگان» (رفضة ـ رافضیان) گفتند. این چیزیست که همهی تاریخنگاران بزرگ از طبری و ابنخلدون و ابنعبری و ابوالفرج اسپهانی نوشتهاند. در اینجاست که میباید شما گفتهی عامیانهی «کاسهی گرمتر از آش» را بیاد آورید. در اینجاست که میباید اندازهی گستاخی و بیراهی این کسان را دریابید. امام علیبنابیطالب با دو خلیفهی نخست همه بخوشی زیست و دختر دوازده سالهی خود امکلثوم را بخلیفه عمرِ شصتساله داد و هرگز رنجشی پدید نیامد ، اینان پس از صد سال میگفتند باید آنان را بد دانست و زید را که بامامت شناخته و دست باو داده بودند میخواستند پیرو نادانیهای خود سازند.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشهی یک رشته گمراهیهای کیشی (دو از سه)
هوس خلافت چندان بر مردم چیره شده بود که سالی نمیگذشت که یکی برنشورد و کشته نشود. در کیش شیعی خلافت ازآنِ دوازده امام بوده. با اینهمه اگر بشماریم دستهی بزرگی از خود علویان آن را نشناختهاند و هر یکی خلافت را برای خود خواستهاند. داستان زید را هر کسی شنیده که باآنکه پسر علیبنالحسین و برادر امام محمدباقر بود خلافت را برای خود خواست و در کوفه با پیروان بسیار بشورید و در جنگ کشته گردید. این شگفت که زید میگفت خلافت ازآنِ کسیست که با شمشیر بیرون آید ، که اگر این سخن راست باشد پدر و برادر و برادرزادگان او هیچ یک خلیفه یا امام راستینی نبودهاند. زیرا هیچ کدام از ایشان با شمشیر بیرون نیامدهاند. محمد نفس زکیه پسر نوهی حسنبنعلی نخستین کسی بود که مهدی نام یافت و پدرش عبدالله و عموهایش و بسیاری از سران بنیهاشم در مدینه باو دست دادند و او را بنام مهدی شناخته بخلافت برداشتند ، و چون در این زمان امام جعفرصادق زنده میبود دنبال او فرستاده و بانجمن خواندند که او نیز بیاید و بمحمد دست دهد (بیعت کند) و او چون آمد دست بمحمد نداد ولی نکوهش نیز بر بنیهاشم از رهگذر آن کار نکرد. از اینگونه چندانست که اگر بشماریم میباید چندین صفحه را پر سازیم. داستان امین و مأمون را که دو برادر بر سر خلافت یکدیگر را میکشتند و بسیار داستانها از اینگونه هر کسی شنیده است. ننگینتر از همه داستان باطنیان و قَرمَطیانست که در راه رسیدن بخلافت آن سیاهکاریها را کردهاند و شما اگر میخواهید از داستان آنان آگاه شوید بخش سوم از کتاب جوینی را خوانید. امام جعفر پسر خود اسماعیل را بجانشینی نامزد گردانید ولی چون اسماعیل بکارهای بدی برخاست وآنگاه پیش از پدر خود درگذشت امام جعفر پسر دیگرش امام موسا را بجانشینی برگزید. ولی گروهی از پیروان باین سخن او گردن نگزارده گفتند جانشین جز اسماعیل نتواند بود و مرگ او را نپذیرفته گفتند زنده است و چشمهای مردم بخطا دیده. بدینسان دستهای جدا گردیدند و باطنیگری را بنیاد نهادند. ببینید گستاخی و دلیری بر دروغ و فریبکاری تا چه اندازه بوده است و هوس پیشوایی تا چه اندازه چیرگی داشته است.
یکمشت مردم گستاخ و بیشرم همینکه در جایی درمیماندند درزمان حدیثی ساخته رواج میدادند و یا آیهای را از قرآن گرفته با گزارش بخواست خود میخوابانیدند و از بهر رسیدن به یک گامی چند گام بخطا برمیداشتند.
زیدبنعلی را که نام بردم او را داستانی هست که نمونهی نیکی از بیشرمی این کسان و از گستاخی آنان میباشد. زید هنگامی که آمادهی شورش میگردید بیشتر شیعه باو دست دادند ولی چون برخاست و کنون بایستی دستدهندگان بر سر او گرد آیند و در راهش جانفشانی نمایند یک دسته از ایشان از زید پرسیدند : «دربارهی ابوبکر و عمر چه میگویی؟!.» زید گفت : «من دربارهی ایشان جز نیک نمیگویم ، ما خاندان از ایشان بدی ندیدهایم». پرسندگان چون این پاسخ را شنیدند زید را رها کرده پراکنده گردیدند. زید گفت : «مرا در سختترین هنگام رها کردید». از اینجا آن دسته را «رها کنندگان» (رفضة ـ رافضیان) گفتند. این چیزیست که همهی تاریخنگاران بزرگ از طبری و ابنخلدون و ابنعبری و ابوالفرج اسپهانی نوشتهاند. در اینجاست که میباید شما گفتهی عامیانهی «کاسهی گرمتر از آش» را بیاد آورید. در اینجاست که میباید اندازهی گستاخی و بیراهی این کسان را دریابید. امام علیبنابیطالب با دو خلیفهی نخست همه بخوشی زیست و دختر دوازده سالهی خود امکلثوم را بخلیفه عمرِ شصتساله داد و هرگز رنجشی پدید نیامد ، اینان پس از صد سال میگفتند باید آنان را بد دانست و زید را که بامامت شناخته و دست باو داده بودند میخواستند پیرو نادانیهای خود سازند.
🌸
📖 انکیزیسیون در ایران
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بیپرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکهی شش از هشت)
همچنین در تیرماه 1325 هنگامی که قوام مخالفان خود را دستگیر و زندانی کرد ، درمیان دستگیر شدگان سرشناسانی از هوادارانِ ارتجاع همچون سید ضیاء ، کاشانی و علی دشتی ـ «مدافع جدیدالورود و سینهچاک» آنزمانِ «مذهب جعفری» ـ بچشم میخوردند. بدستور قوام روزنامهی پرچم اسلام و چندین روزنامهی راستی دیگر تعطیل شد. او از یکسو داراییهای دو حزب عدالت (برهبری علی دشتی) و ارادهی ملی (برهبری سید ضیاء) را مصادره کرده و از سوی دیگر فشار و محدودیتها را از روی حزب توده برداشت. کادرهای حزبی را از زندان آزاد کرد ... و حزب را به بازگشایی باشگاههای خود که هنگام نخستوزیری صدر بآتش کشیده شده بود تشویق نمود و حتا با ایشان ائتلاف کرده سه وزارتخانه را بایشان واگزار کرد. (1) به سخن دیگر با حزبی ائتلاف کرد که پستنهادانی از همین تیرهی ملایان ، فتوا بارتداد ایشان داده ازدواج با تودهایها و ایشان را بهمسرانشان حرام اعلام کرده بودند. رویهمرفته قوام بکارهایی دست زد که اگر واکنش بنوشتههای کسروی را «خودجوش» و از رهگذر «غیرت» ملایان به کیششان بینگاریم ، میبایست وحشیگریها و آدمکشیهای گستردهای در سراسر کشور در واکنش به تصمیمهای او راه میافتاد. حال آنکه باز هم از ملایان اعتراضی یا هایهویی برنخاست و خشمناک نگردیدند.
با این رخدادها دانسته شد آنچه میبایست دانسته شود. روشن گردید چه جاهاست که «ملت مسلمان» «بدین و کیش خود علاقمندست». دانسته گردید چرا پرسیدنِ چند پرسش از ملایان و بشیعیگری ایراد گرفتن گناهی بزرگتر و ناآمرزیدنیتر از دستگیری پیشوایان ملایان و پشتیبانانِ آنان و بستن چندین روزنامهی دست راستی و ائتلاف با حزبی همچون حزب توده است. دانسته گردید در جایی که نخستوزیری با ائتلاف با حزبی همچون حزب توده به فتواهای آقایان دهانکجی میکند و صدایی از آنان برنمیآید ، این سخن که تنها «قلدری» رضاشاه جلو ملایان را گرفته بود تا چه اندازه ناراست است. همچنین این سخن که دولت بعلت فشار بازاریان و علما بناچار جانیان کسروی را آزاد گردانید چه اندازه از راستی بدورست.
باشد که بگویید : دور نیست که علت دشمنی وزیران و زیردستانِ ایشان با کسروی و آزادگان از رهگذر کینههای شخصی و همچنین همکیشی با ملایان بوده و نه از بدخواهی و نقشهی از پیش آماده. البته اگر این را راست بپنداریم ، همانست که «عذر بدتر از گناه»اش مینامند.
کینههای شخصی و کمترین آن رشک ، بیگمان در دشمنی با او کارگر بوده. خود کسروی هم باین موضوع در جاهایی و از جمله در نامه به ساعد نخستوزیر اشاره دارد. (2) ولی قرائن نشان میدهد که این بخش کوچکی از علتهاست.
دربارهی یاری دولتیان بملایان از رهگذر مسلمانی و همکیشی باید گفت : ما دشمنی را بیشتر از کسانی میبینیم که هیچ درد دین نداشتند و این مایهی بدگمانی بیشترست.
از فروغی بنام کارگردان اصلی (تا آنجا که ما دانستهایم) نام بردیم. سه نخستوزیر دیگر ساعد و هژیر و صدر هم در بدخواهیهاشان بسیار پافشردند که کتاب «دادگاه» اندازهی مسلمانی هر کدام را نیک نشان میدهد. جز اینها چند تن از سرشناسان ، از نمایندگان مجلس و سرانِ ادارهها و افسران هستند که در همان کتاب میبینیم دین اسلام را آن میدانند که به نام او یا به نام شیعیگری با آزادیخواهان بدخواهی و دشمنی کنند. یکی از آن سیاستبازان را که بعنوان نمایندهی مجلس دورهی چهاردهم ، در دفاع از «مذهب جعفری» ، علیه کسروی بسخنان تحریکآمیزی برخاسته بود در اینجا بعنوان نمونه بشناسیم. دیگران مسلمانتر از او نیستند.
او در جوانی به طلبگی پرداخته ، سپس از آن بازگشته و سخن از تجدد و اروپاخواهی میرانده و در این راه قلم میزده. آنگاه بدستگاه رضاشاه راه یافته و از ستایندگان او گردیده. در دورهی دیکتاتوری شش دوره نمایندهی مجلس و پس از آن رئیس ادارهی سانسور گردیده که میبایست نشریات را بر پایهی خواستِ دولت ممیزی کند. لیکن پس از سوم شهریور20 ، هنوز رضاشاه از کشور بیرون نرفته بعنوانِ نمایندهی مجلس «سفارشی» دوازدهم ، سخن از «حق تضییع شدهی» مردم در بیست سال گذشته رانده و خواستار رسیدگی به «اموال منقول و غیرمنقول» شاهِ گذشته و حتا اموالی که با خود از ایران بیرون میبرد شده از نخستوزیر میپرسد : اگر «مبلغی» از جواهرات سلطنتی گم شود آیا او و دولت مسئولیت آن را بگردن خواهند گرفت؟!
همو چند سال پس از افتادن رضاشاه ، در مجلس چهاردهم برخاسته در پرده به نوشتههای کسروی تاخت آورده و سخن از «مذهب جعفری» میراند و اینکه مذهب رسمیکشور است و قانون اساسی آن را تصریح نموده و از اینکه «حالا عدهای پیدا شدهاند که بر ضد این مذهب چیز مینویسند و انتشاراتی میدهند» افسوس میخورد.
👇
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بیپرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکهی شش از هشت)
همچنین در تیرماه 1325 هنگامی که قوام مخالفان خود را دستگیر و زندانی کرد ، درمیان دستگیر شدگان سرشناسانی از هوادارانِ ارتجاع همچون سید ضیاء ، کاشانی و علی دشتی ـ «مدافع جدیدالورود و سینهچاک» آنزمانِ «مذهب جعفری» ـ بچشم میخوردند. بدستور قوام روزنامهی پرچم اسلام و چندین روزنامهی راستی دیگر تعطیل شد. او از یکسو داراییهای دو حزب عدالت (برهبری علی دشتی) و ارادهی ملی (برهبری سید ضیاء) را مصادره کرده و از سوی دیگر فشار و محدودیتها را از روی حزب توده برداشت. کادرهای حزبی را از زندان آزاد کرد ... و حزب را به بازگشایی باشگاههای خود که هنگام نخستوزیری صدر بآتش کشیده شده بود تشویق نمود و حتا با ایشان ائتلاف کرده سه وزارتخانه را بایشان واگزار کرد. (1) به سخن دیگر با حزبی ائتلاف کرد که پستنهادانی از همین تیرهی ملایان ، فتوا بارتداد ایشان داده ازدواج با تودهایها و ایشان را بهمسرانشان حرام اعلام کرده بودند. رویهمرفته قوام بکارهایی دست زد که اگر واکنش بنوشتههای کسروی را «خودجوش» و از رهگذر «غیرت» ملایان به کیششان بینگاریم ، میبایست وحشیگریها و آدمکشیهای گستردهای در سراسر کشور در واکنش به تصمیمهای او راه میافتاد. حال آنکه باز هم از ملایان اعتراضی یا هایهویی برنخاست و خشمناک نگردیدند.
با این رخدادها دانسته شد آنچه میبایست دانسته شود. روشن گردید چه جاهاست که «ملت مسلمان» «بدین و کیش خود علاقمندست». دانسته گردید چرا پرسیدنِ چند پرسش از ملایان و بشیعیگری ایراد گرفتن گناهی بزرگتر و ناآمرزیدنیتر از دستگیری پیشوایان ملایان و پشتیبانانِ آنان و بستن چندین روزنامهی دست راستی و ائتلاف با حزبی همچون حزب توده است. دانسته گردید در جایی که نخستوزیری با ائتلاف با حزبی همچون حزب توده به فتواهای آقایان دهانکجی میکند و صدایی از آنان برنمیآید ، این سخن که تنها «قلدری» رضاشاه جلو ملایان را گرفته بود تا چه اندازه ناراست است. همچنین این سخن که دولت بعلت فشار بازاریان و علما بناچار جانیان کسروی را آزاد گردانید چه اندازه از راستی بدورست.
باشد که بگویید : دور نیست که علت دشمنی وزیران و زیردستانِ ایشان با کسروی و آزادگان از رهگذر کینههای شخصی و همچنین همکیشی با ملایان بوده و نه از بدخواهی و نقشهی از پیش آماده. البته اگر این را راست بپنداریم ، همانست که «عذر بدتر از گناه»اش مینامند.
کینههای شخصی و کمترین آن رشک ، بیگمان در دشمنی با او کارگر بوده. خود کسروی هم باین موضوع در جاهایی و از جمله در نامه به ساعد نخستوزیر اشاره دارد. (2) ولی قرائن نشان میدهد که این بخش کوچکی از علتهاست.
دربارهی یاری دولتیان بملایان از رهگذر مسلمانی و همکیشی باید گفت : ما دشمنی را بیشتر از کسانی میبینیم که هیچ درد دین نداشتند و این مایهی بدگمانی بیشترست.
از فروغی بنام کارگردان اصلی (تا آنجا که ما دانستهایم) نام بردیم. سه نخستوزیر دیگر ساعد و هژیر و صدر هم در بدخواهیهاشان بسیار پافشردند که کتاب «دادگاه» اندازهی مسلمانی هر کدام را نیک نشان میدهد. جز اینها چند تن از سرشناسان ، از نمایندگان مجلس و سرانِ ادارهها و افسران هستند که در همان کتاب میبینیم دین اسلام را آن میدانند که به نام او یا به نام شیعیگری با آزادیخواهان بدخواهی و دشمنی کنند. یکی از آن سیاستبازان را که بعنوان نمایندهی مجلس دورهی چهاردهم ، در دفاع از «مذهب جعفری» ، علیه کسروی بسخنان تحریکآمیزی برخاسته بود در اینجا بعنوان نمونه بشناسیم. دیگران مسلمانتر از او نیستند.
او در جوانی به طلبگی پرداخته ، سپس از آن بازگشته و سخن از تجدد و اروپاخواهی میرانده و در این راه قلم میزده. آنگاه بدستگاه رضاشاه راه یافته و از ستایندگان او گردیده. در دورهی دیکتاتوری شش دوره نمایندهی مجلس و پس از آن رئیس ادارهی سانسور گردیده که میبایست نشریات را بر پایهی خواستِ دولت ممیزی کند. لیکن پس از سوم شهریور20 ، هنوز رضاشاه از کشور بیرون نرفته بعنوانِ نمایندهی مجلس «سفارشی» دوازدهم ، سخن از «حق تضییع شدهی» مردم در بیست سال گذشته رانده و خواستار رسیدگی به «اموال منقول و غیرمنقول» شاهِ گذشته و حتا اموالی که با خود از ایران بیرون میبرد شده از نخستوزیر میپرسد : اگر «مبلغی» از جواهرات سلطنتی گم شود آیا او و دولت مسئولیت آن را بگردن خواهند گرفت؟!
همو چند سال پس از افتادن رضاشاه ، در مجلس چهاردهم برخاسته در پرده به نوشتههای کسروی تاخت آورده و سخن از «مذهب جعفری» میراند و اینکه مذهب رسمیکشور است و قانون اساسی آن را تصریح نموده و از اینکه «حالا عدهای پیدا شدهاند که بر ضد این مذهب چیز مینویسند و انتشاراتی میدهند» افسوس میخورد.
👇
کسروی در کتاب «دولت بما پاسخ دهد» از سخنرانی آن نماینده در مجلس یاد کرده و پس از آنکه نامسلمانیش را به رخش میکشد ، از او میخواهد یا از مردمفریبی دست کشد و یا با قلم توانایی که دارد بپرسشهای کتاب پاسخ دهد. لیکن پاسخی نیست! آری از آن نویسندهی «پردهدر» و زبردست با داشتنِ مصونیت پارلمانی دیگر بانگی برنمیخیزد.
اگر خوشباورانی در آن زمان ، جوش و خروشهای اینچنانی او را برخاسته از باور و تعصب او بشیعیگری گمان میکردند ، امروز دیگر جایی برای آن خوشگمانیها نیست. زیرا او ، علی دشتی ، کسیست که در سالهای بازپسینِ عمرش کتابی بنامِ «23 سال» را در انتقاد به محمد و اسلام نوشت.
مسلمانی شاه را نیز امروز همه میدانند که چه بود و پایبندی او به دین بیش از آن وزیران و سیاستمداران نبود. پس اینکه اینان خود را پایبند کیش و مسلمانی مینمودند جز فریبکاری نمیبود. همچنان دیدیم که کسروی از شاه میخواهد که از فرصت بهره جسته با ملایان گفتگوی حکومت را به نتیجه رساند ولی از شاه در این زمینه کمترین تکانی دیده نمیشود.
آری ، هواداریها و پشتیبانیها چنان استادانه کارگردانی میشد که پس از چندی گویا خود ملایان هم پنداشتند (یا بهتر دانستند چنین بپندارند) آنچه پیش آمده و میآید در سایهی نیروی ایشان و والایی کیش شیعیست. به سخن دیگر «امر به ایشان مشتبه شده». باشد که پنداشتهاند آنچه باعث یاوری دولتیان بایشان شده ، باورهای مذهبی وزیران و زیردستان ایشان بوده. اینها را از اعلامیهها و نوشتههاشان درمییابیم.
پانوشتها :
1ـ آبراهامیان ، یاد شده ، ص 277 تا 292.
2ـ پاکدامن ، پیشین ، ص 267 و 268.
🌸
اگر خوشباورانی در آن زمان ، جوش و خروشهای اینچنانی او را برخاسته از باور و تعصب او بشیعیگری گمان میکردند ، امروز دیگر جایی برای آن خوشگمانیها نیست. زیرا او ، علی دشتی ، کسیست که در سالهای بازپسینِ عمرش کتابی بنامِ «23 سال» را در انتقاد به محمد و اسلام نوشت.
مسلمانی شاه را نیز امروز همه میدانند که چه بود و پایبندی او به دین بیش از آن وزیران و سیاستمداران نبود. پس اینکه اینان خود را پایبند کیش و مسلمانی مینمودند جز فریبکاری نمیبود. همچنان دیدیم که کسروی از شاه میخواهد که از فرصت بهره جسته با ملایان گفتگوی حکومت را به نتیجه رساند ولی از شاه در این زمینه کمترین تکانی دیده نمیشود.
آری ، هواداریها و پشتیبانیها چنان استادانه کارگردانی میشد که پس از چندی گویا خود ملایان هم پنداشتند (یا بهتر دانستند چنین بپندارند) آنچه پیش آمده و میآید در سایهی نیروی ایشان و والایی کیش شیعیست. به سخن دیگر «امر به ایشان مشتبه شده». باشد که پنداشتهاند آنچه باعث یاوری دولتیان بایشان شده ، باورهای مذهبی وزیران و زیردستان ایشان بوده. اینها را از اعلامیهها و نوشتههاشان درمییابیم.
پانوشتها :
1ـ آبراهامیان ، یاد شده ، ص 277 تا 292.
2ـ پاکدامن ، پیشین ، ص 267 و 268.
🌸
📖 کتاب در پاسخ حقیقتگو
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشهی یک رشته گمراهیهای کیشی (سه از سه)
هنگامی که این کشاکشها و سودجوییها بنام خلافت پیش میرفت از یکسو نیز کشاکش مُعتَزِله و اشعری و قَدَری و جبری و چندین کشاکش دیگر برخاسته و در کار میبود. نیز خارجیان دسته دسته پدید آمده و با آن اندیشههای تند ویژهی خود هر دستهای در یک گوشهی کشور میدانداری مینمودند. نیز در همان زمان بود که نخست فلسفهی یونان و سپس صوفیگری راه بمیان مسلمانان یافته و جا برای خود باز میکرد ، و این بدآموزیها گرچه از بیرون آمده و در آغاز هر کس از آنها رو برمیگردانید ولی کمکم رواج یافته و با دین درمیآمیخت.
بدینسان اگر بشماریم سخن بس دراز خواهد گردید. همین بس که بگوییم هنوز سه چهار قرن از پیدایش اسلام نمیگذشت که بگفتهی شهرستانی و دیگران هفتاد و دو راه میان پیروان آن پدید آمد. اینها هنوز در قرنهای نخستین میبود. در قرنهای دیرتر رنگهای دیگری پیدا شده و هیچ قرنی نگذشته که یک کیش نوینی پیدا نشود و یک رشته گمراهیهای دیگری رو ننماید.
سید محمد مُشَعشَع برخاسته ، شاهاسماعیل برخاسته ، آن شیخ عرب [1] برخاسته ، این مردان ایرانی برخاستهاند [2] ـ پیاپی برخاستهاند و آمدهاند و رفتهاند و کار هر یکی جز آن نبوده که دروغهای کهن را بگیرند و باهم آمیزند و چیزهایی از خود بر آنها افزایند و یک گمراهی درهم نوینی پدید آورند. هیچ کسی دربند راستیها نبوده و هیچ کسی اندیشهی جهان و مردمان را نکرده است. سید محمد مُشَعشَع چون برخاسته داستان امام دوازدهم را از کیش شیعی برداشته و آن را با پندار «گوهر و پرده» که در کیش باطنیانست بهم آمیخته و این نتیجه را گرفته که خود را امام دوازدهم نماید و چندزمانی فرمان راند. آن شیخ عرب افسانهی «خردهای دهگانه» را از فلسفهی یونان گرفته و با باورهایی که علیاللهیان دربارهی امام علیبنابیطالب میداشتند درآمیخته و آن نتیجه را گرفته که خدا زمین و آسمان را با دست دوازده امام آفریده و آنانند که جهان را راه میبرند و بمردم روزی میدهند. یکایک چه بشمارم. هر یکی جز بر سنگینی بار نکوشیده است.
پانوشتها :
1ـ اشاره به شیخ احمد احسائی است. تاریخچهی این کیشها که بر پایهی مهدیگری بنیاد یافته را در کتاب «بهائیگری» بخوانید.
2ـ اشاره به سید کاظم رشتی ، علیمحمد باب و حسینعلی بهاء میباشد.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشهی یک رشته گمراهیهای کیشی (سه از سه)
هنگامی که این کشاکشها و سودجوییها بنام خلافت پیش میرفت از یکسو نیز کشاکش مُعتَزِله و اشعری و قَدَری و جبری و چندین کشاکش دیگر برخاسته و در کار میبود. نیز خارجیان دسته دسته پدید آمده و با آن اندیشههای تند ویژهی خود هر دستهای در یک گوشهی کشور میدانداری مینمودند. نیز در همان زمان بود که نخست فلسفهی یونان و سپس صوفیگری راه بمیان مسلمانان یافته و جا برای خود باز میکرد ، و این بدآموزیها گرچه از بیرون آمده و در آغاز هر کس از آنها رو برمیگردانید ولی کمکم رواج یافته و با دین درمیآمیخت.
بدینسان اگر بشماریم سخن بس دراز خواهد گردید. همین بس که بگوییم هنوز سه چهار قرن از پیدایش اسلام نمیگذشت که بگفتهی شهرستانی و دیگران هفتاد و دو راه میان پیروان آن پدید آمد. اینها هنوز در قرنهای نخستین میبود. در قرنهای دیرتر رنگهای دیگری پیدا شده و هیچ قرنی نگذشته که یک کیش نوینی پیدا نشود و یک رشته گمراهیهای دیگری رو ننماید.
سید محمد مُشَعشَع برخاسته ، شاهاسماعیل برخاسته ، آن شیخ عرب [1] برخاسته ، این مردان ایرانی برخاستهاند [2] ـ پیاپی برخاستهاند و آمدهاند و رفتهاند و کار هر یکی جز آن نبوده که دروغهای کهن را بگیرند و باهم آمیزند و چیزهایی از خود بر آنها افزایند و یک گمراهی درهم نوینی پدید آورند. هیچ کسی دربند راستیها نبوده و هیچ کسی اندیشهی جهان و مردمان را نکرده است. سید محمد مُشَعشَع چون برخاسته داستان امام دوازدهم را از کیش شیعی برداشته و آن را با پندار «گوهر و پرده» که در کیش باطنیانست بهم آمیخته و این نتیجه را گرفته که خود را امام دوازدهم نماید و چندزمانی فرمان راند. آن شیخ عرب افسانهی «خردهای دهگانه» را از فلسفهی یونان گرفته و با باورهایی که علیاللهیان دربارهی امام علیبنابیطالب میداشتند درآمیخته و آن نتیجه را گرفته که خدا زمین و آسمان را با دست دوازده امام آفریده و آنانند که جهان را راه میبرند و بمردم روزی میدهند. یکایک چه بشمارم. هر یکی جز بر سنگینی بار نکوشیده است.
پانوشتها :
1ـ اشاره به شیخ احمد احسائی است. تاریخچهی این کیشها که بر پایهی مهدیگری بنیاد یافته را در کتاب «بهائیگری» بخوانید.
2ـ اشاره به سید کاظم رشتی ، علیمحمد باب و حسینعلی بهاء میباشد.
🌸
«... دین با حال كنونیش بیش از همه بکار بیدینان و تباهكاران میخورد. زیرا چنانكه در «راه رستگاری» نیز گفتهایم از یكسو آنان كه عمر بسیاهكاری ننگین گزاردهاند و بارها افزار دست بیگانگان شدهاند با دینداری پرده بروی سیاهكاریهای خود كشند و با نماز و تسبیح خاك بچشمها میپاشند ...» (در پاسخ حقیقتگو)
یک مثال : حسین فریدون و سعید مرتضوی و شرکت این دو در نمایشهای کیشی
یک مثال : حسین فریدون و سعید مرتضوی و شرکت این دو در نمایشهای کیشی
📖 انکیزیسیون در ایران
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بیپرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکهی هفت از هشت)
ملایان همانهایی بودند که در برابر مشروطه سپر انداخته هر یک بگوشهای خزیده بود. همانها که در برابر دانشهای نوین که از دنبال جنبش مشروطه آمد ، سخنی برای گفتن نیافتند و از دستگاهِ خود نومید گردیدند. همانهایی که در برابر مادیگری جز خاموشی چارهای ندیدند و بدتر آنکه بدآموزیهای آن را بگفتار و کردار خود راه دادند. همانها که در برابر روان گردیدن آیین زندگی اروپایی در ایران و تغییراتی که در شیوهی زندگانی پدیدار شده بود چارهای جز تسلیم نداشتند و کسانی از ایشان بهتر آن دیدند که رخت ملایی از تن درآورده پیروی از شیوهی زندگی اروپاییان کنند بلکه برخی از ایشان برای رهایی از زخم زبان این و آن بیدینی از خود مینمودند (یکی از صدها تنی که در زمان رضاشاه بیدینی مینمود ، آخوندیست بنام راشد. این مرد در زمان محمدرضاشاه که اوضاع برگشت ، تا سالها در رادیو که افزارِ پیشبرد ارتجاع گردیده بود بموعظه و سخنرانیهای دینی میپرداخت). دیگران نیز جز بخاموشی گراییدن یا «قاچاقی» بدینداری پرداختن ، کار دیگری از دستشان ساخته نبود.
ایشان در برابر فرمانهای رضاشاه بضد کیششان ، جز اندک تکانی از خود نشان ندادند بلکه برخی نیز زبان بچاپلوسی و تأیید کارهای دولت باز کردند. ملایان آنهاییاند که در برابر زباندرازی و ریشخندِ شاعران بدین یا ستایش از باده و مستی (همچون شعرهای خیام و حافظ) نه تنها کمترین تکانی بخود ندادند ، بلکه همانها را سرمایهای برای سخنبافی و گرمی بازارِ مردمفریبی گرفته بودند و حتا در برابرِ ریشخندهای بیدینان (متجددین) که همهجا را فراگرفته بود (و حتا بمحمد پاکمرد عرب نیز توهین میکردند : جار زد آن جارچی مسخره کالدنیا مزرعة الاخره) دلیرانهترین کاری که از ایشان دیده شد هیاهو کردن بود. همانها که از سرِ پریشانحالی و دلسردی و نادانی به فیروزیهای هیتلر و پشتیبانی او از مسلمانان امید بسته بودند.
در زمانی که روزنامهها و نیز بیشتر درسخواندگان و برگزیدگان مردم ، علت عقبماندگی ایرانیان را جز بیبهرگی از زندگانی اروپایی چیز دیگری نمیدانستند و همه بآن میکوشیدند که «چهار نعل» بتازند تا هرچه زودتر بایشان برسند ، پیروی از اروپاییان «تجدد» و تجدد نیز با بیدینی معنی همسنگ یافته بود. در چنان روزگاری که کسی را دلیری سخن راندن از دین نبود ، کسروی در پیمان بهواداری از دینِ راستین برخاست و از گزندها و زخم زبانها نهراسید. یورش اروپاییگری و مادیگری به دین را بازگردانید و در برابرِ خداناشناسی ایستاد و نام دین را که بخواری برده میشد زنده گردانید. دین را بمعنی خود بازگردانید و پیرایههایی از خرافهها و گمراهیها که به دین چسبیده بود را از آن زدود و ارج دین و نیاز آدمیان را بآن با بهترین مثالها آشکار کرد.
بیدینی ملایان از همینجا نمودار میشود که در زمانِ درماندگیشان در برابر مشروطه ، مادیگری و اروپاییگری ، هرگز بیادِ «مبارزه با بیدینی» و «پیشرفت معنویات و تحکیم امور دینی» نبودند. زیرا نه تنها از بلند گردیدن نام دین و خدا خشنود نگردیدند با پیمان دشمنی هم میکردند. ولی پس از شهریور1320 که دوران دیگری فرارسیده بود بیاد دینداری افتاده و از «غفلتهای گذشته» بشاه شکایت میکردند. کسروی را بدروغ دشمنِ اسلام نشان داده دهها دروغ دیگر را بیشرمانه رواج میدادند و با «تظلم» ، خواهان محاکمهی او میشدند و نام بدخواهیهاشان را «مبارزه با بیدینی» میگزاردند. چنان بیدینان بتپرستی ، کسرویِ دیندار را «بیدین» مینامیدند.
شگفتا دیده میشد که (پس از چهار سال پشتیبانی بیدریغِ دولت) از شاه و وزیران درخواستهایی خلاف قانون میکنند. بشاه و نخستوزیر ، قوام ، نامههای هشدار دهنده و حتا تهدیدآمیز مینویسند و هنوز یک هفته از کشتار وحشیانهشان نگذشته ، آزادی جانیان را درخواست کرده و از آن پس هم دمادم در کارِ رسیدگی بپرونده اخلال میکنند ولی دولت بیکبار در برابرشان خاموشست و این خاموشی تا سالها پس از آن پایدارست.
🌸
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بیپرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکهی هفت از هشت)
ملایان همانهایی بودند که در برابر مشروطه سپر انداخته هر یک بگوشهای خزیده بود. همانها که در برابر دانشهای نوین که از دنبال جنبش مشروطه آمد ، سخنی برای گفتن نیافتند و از دستگاهِ خود نومید گردیدند. همانهایی که در برابر مادیگری جز خاموشی چارهای ندیدند و بدتر آنکه بدآموزیهای آن را بگفتار و کردار خود راه دادند. همانها که در برابر روان گردیدن آیین زندگی اروپایی در ایران و تغییراتی که در شیوهی زندگانی پدیدار شده بود چارهای جز تسلیم نداشتند و کسانی از ایشان بهتر آن دیدند که رخت ملایی از تن درآورده پیروی از شیوهی زندگی اروپاییان کنند بلکه برخی از ایشان برای رهایی از زخم زبان این و آن بیدینی از خود مینمودند (یکی از صدها تنی که در زمان رضاشاه بیدینی مینمود ، آخوندیست بنام راشد. این مرد در زمان محمدرضاشاه که اوضاع برگشت ، تا سالها در رادیو که افزارِ پیشبرد ارتجاع گردیده بود بموعظه و سخنرانیهای دینی میپرداخت). دیگران نیز جز بخاموشی گراییدن یا «قاچاقی» بدینداری پرداختن ، کار دیگری از دستشان ساخته نبود.
ایشان در برابر فرمانهای رضاشاه بضد کیششان ، جز اندک تکانی از خود نشان ندادند بلکه برخی نیز زبان بچاپلوسی و تأیید کارهای دولت باز کردند. ملایان آنهاییاند که در برابر زباندرازی و ریشخندِ شاعران بدین یا ستایش از باده و مستی (همچون شعرهای خیام و حافظ) نه تنها کمترین تکانی بخود ندادند ، بلکه همانها را سرمایهای برای سخنبافی و گرمی بازارِ مردمفریبی گرفته بودند و حتا در برابرِ ریشخندهای بیدینان (متجددین) که همهجا را فراگرفته بود (و حتا بمحمد پاکمرد عرب نیز توهین میکردند : جار زد آن جارچی مسخره کالدنیا مزرعة الاخره) دلیرانهترین کاری که از ایشان دیده شد هیاهو کردن بود. همانها که از سرِ پریشانحالی و دلسردی و نادانی به فیروزیهای هیتلر و پشتیبانی او از مسلمانان امید بسته بودند.
در زمانی که روزنامهها و نیز بیشتر درسخواندگان و برگزیدگان مردم ، علت عقبماندگی ایرانیان را جز بیبهرگی از زندگانی اروپایی چیز دیگری نمیدانستند و همه بآن میکوشیدند که «چهار نعل» بتازند تا هرچه زودتر بایشان برسند ، پیروی از اروپاییان «تجدد» و تجدد نیز با بیدینی معنی همسنگ یافته بود. در چنان روزگاری که کسی را دلیری سخن راندن از دین نبود ، کسروی در پیمان بهواداری از دینِ راستین برخاست و از گزندها و زخم زبانها نهراسید. یورش اروپاییگری و مادیگری به دین را بازگردانید و در برابرِ خداناشناسی ایستاد و نام دین را که بخواری برده میشد زنده گردانید. دین را بمعنی خود بازگردانید و پیرایههایی از خرافهها و گمراهیها که به دین چسبیده بود را از آن زدود و ارج دین و نیاز آدمیان را بآن با بهترین مثالها آشکار کرد.
بیدینی ملایان از همینجا نمودار میشود که در زمانِ درماندگیشان در برابر مشروطه ، مادیگری و اروپاییگری ، هرگز بیادِ «مبارزه با بیدینی» و «پیشرفت معنویات و تحکیم امور دینی» نبودند. زیرا نه تنها از بلند گردیدن نام دین و خدا خشنود نگردیدند با پیمان دشمنی هم میکردند. ولی پس از شهریور1320 که دوران دیگری فرارسیده بود بیاد دینداری افتاده و از «غفلتهای گذشته» بشاه شکایت میکردند. کسروی را بدروغ دشمنِ اسلام نشان داده دهها دروغ دیگر را بیشرمانه رواج میدادند و با «تظلم» ، خواهان محاکمهی او میشدند و نام بدخواهیهاشان را «مبارزه با بیدینی» میگزاردند. چنان بیدینان بتپرستی ، کسرویِ دیندار را «بیدین» مینامیدند.
شگفتا دیده میشد که (پس از چهار سال پشتیبانی بیدریغِ دولت) از شاه و وزیران درخواستهایی خلاف قانون میکنند. بشاه و نخستوزیر ، قوام ، نامههای هشدار دهنده و حتا تهدیدآمیز مینویسند و هنوز یک هفته از کشتار وحشیانهشان نگذشته ، آزادی جانیان را درخواست کرده و از آن پس هم دمادم در کارِ رسیدگی بپرونده اخلال میکنند ولی دولت بیکبار در برابرشان خاموشست و این خاموشی تا سالها پس از آن پایدارست.
🌸
📖 کتاب در پاسخ حقیقتگو
🖌 احمد کسروی
🔸 19ـ کیشهای امروزی سنگ راه زندگانیند (یک از دو)
پس از هزار و سیصد سال کنون نتیجه آن گردیده که شما درمیان یازده کیش جداگانه و ملیونها خبرهای ساختگی و صدها پندارهای خردناپذیر بگیر افتادهاید و بدینسان درماندهاید. نتیجه آن گردیده که شما از گوهر دین که پرستش خدای یگانه و غیرت و مردانگی و همدستی و خویهای ستوده بوده بیکبار بیبهره گردیدهاید و بجای آنها پرستش این و آن را میدارید و به هر گوشهی کشور بتخانهی دیگری برپاست که باید به هر بهایی سر آید آنها را نگه دارید و درپی آبادی کشور نباشید و تنها آبادی آنها را خواهید. نتیجه آن گردیده که یک دینی که عرب و بربر و ترک ـ هر گروهی بنوبت خود ـ سود آن را بردهاند و فرمانرواییش را کردهاند شما باید خواری و گرفتاریش را کشید. نتیجه آن گردیده دروغهایی را که سیاستگران عرب برای پیشرفت کار خود ساخته و بیرون ریختهاند شما کنون باید نگهبان آنها باشید و آزادی و گردنفرازی و همه چیز خود را فدای آنها سازید. نتیجه آن گردیده که از هر چیزی مغزش را دیگران خوردهاند و بردهاند و پوستهای پوچ را جلو شما ریختهاند که نگه دارید و تا روز رستاخیز از دست ندهید. نتیجه آن گردیده که شما در باتلاقی فرورفتهاید و نافهمانه آلودگی و گرفتاری خود را درنمییابید و همه غم آن میخورید که مبادا کسی نزدیک آید و خواهد شما را از آن گرفتاری رهاند و آشکاره میگویید ما را رهاننده نخواهد بود.
نتیجه آن گردیده که کسانی گردن بداوری خرد نمیگزارند و آشکاره میگویند : اگر کارها با خرد باشد باید ما از همهی باورهای خود دست برداریم و بسیاری چون در برابر پندارهای بیخردانه درمیمانند بجای آنکه آنها را رها کنند خرد خود را نارسا میشمارند ، و این سخن چندان زشتست که من نمیدانم چه نامی بروی آن گزارم و چه نکوهشی روا شمارم و ناگزیرم بگویم اینان کسانیند که اگر کفش تنگ بود پا را تراشند.
نتیجه آن گردیده که کسانی که پستترین خیانت را بکشور و تودهی خود کردهاند و باید همیشه میان مردم روسیاه باشند با یک ریش و یک تسبیح خود را بپناه دین میکشند و کسی آنان را بیدین نمیشناسد و ایراد نمیگیرد زیرا که دین را جز از اینگونه نمایشهای بیهوده نمیشمارند.
نتیجه آن شده که پیشوایانتان پس از سی سال و چهل سال درس خواندن ، نمیدانند دین چیست و از برای چیست ، و پیغمبر میگویند و معنایش را نمیدانند و امام میگویند معنایش را نمیشناسند.
پس از همه نتیجه آن شده که انبوه مردم خدای زندهی جاویدان را کنار گزارده و با پندارهای شوم خود دست او را از راهبردن جهان کوتاه ساختهاند و چنین میدانند که اگر صدهزارها سال و هزارهزارها سال جهان بپاید دیگر خدا را کاری باینجهان نخواهد بود ، ولی از آنسوی آفریدگانی را که هزار سال و دوهزار سال پیش درگذشتهاند و دیگر آنان را هیچ کاری با جهان نتواند بود زندهی جاویدان میشمارند و کارهای خدا را ازو میخواهند.
اگر از اینگونه بشمارم باید چندین صفحه را پر سازم. شما آسیبهای چهارگانه را که برای کیشها شمردم فراموش نساختهاید. چنانکه گفتم اینها همه نتیجهی آنست که قرنها کسانی دین را بازیچهی سیاست گرفته و افزار کار خود ساختهاند و هزارها دروغ بآن آمیخته و هزار دغلها بکار زدهاند. آنان خواست خود را پیش برده و بدلخواه خود رسیدهاند ولی اکنون شما زیان کار ایشان را میکشید. دروغبافیها و دغلکاریهای آنان کنون پاپیچ شما گردیده. دوباره میگویم فرمانرواییش را عرب و بربر و ترک و دیگران کردهاند و خواری و گرفتاریش بهرهی شما گردیده است. مغزها را آنان بردهاند و خوردهاند پوستها را بدست شما سپردهاند که نگه دارید.
من از شما میپرسم : آیا باین گرفتاریها چاره باید جست یا نه؟!.. اگر چاره باید جست بگویید که باید جوید و از چه راه جوید؟. اگر میگویید باید علماء بچاره کوشند میگویم پس چرا نمیکوشند؟!.. چرا بکاری برنمیخیزند؟! اگر میگویید باید کسی از ناپیدا آید و باین گرفتاریها چاره کند میگویم کنون که نمیآید چه چاره باید کرد؟!.. آیا میتوان با این گرفتاریها ساخت و در اندیشهی چاره نبود؟!.. آیا این بیدردی و پستنهادی شمرده نخواهد شد؟!..
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 19ـ کیشهای امروزی سنگ راه زندگانیند (یک از دو)
پس از هزار و سیصد سال کنون نتیجه آن گردیده که شما درمیان یازده کیش جداگانه و ملیونها خبرهای ساختگی و صدها پندارهای خردناپذیر بگیر افتادهاید و بدینسان درماندهاید. نتیجه آن گردیده که شما از گوهر دین که پرستش خدای یگانه و غیرت و مردانگی و همدستی و خویهای ستوده بوده بیکبار بیبهره گردیدهاید و بجای آنها پرستش این و آن را میدارید و به هر گوشهی کشور بتخانهی دیگری برپاست که باید به هر بهایی سر آید آنها را نگه دارید و درپی آبادی کشور نباشید و تنها آبادی آنها را خواهید. نتیجه آن گردیده که یک دینی که عرب و بربر و ترک ـ هر گروهی بنوبت خود ـ سود آن را بردهاند و فرمانرواییش را کردهاند شما باید خواری و گرفتاریش را کشید. نتیجه آن گردیده دروغهایی را که سیاستگران عرب برای پیشرفت کار خود ساخته و بیرون ریختهاند شما کنون باید نگهبان آنها باشید و آزادی و گردنفرازی و همه چیز خود را فدای آنها سازید. نتیجه آن گردیده که از هر چیزی مغزش را دیگران خوردهاند و بردهاند و پوستهای پوچ را جلو شما ریختهاند که نگه دارید و تا روز رستاخیز از دست ندهید. نتیجه آن گردیده که شما در باتلاقی فرورفتهاید و نافهمانه آلودگی و گرفتاری خود را درنمییابید و همه غم آن میخورید که مبادا کسی نزدیک آید و خواهد شما را از آن گرفتاری رهاند و آشکاره میگویید ما را رهاننده نخواهد بود.
نتیجه آن گردیده که کسانی گردن بداوری خرد نمیگزارند و آشکاره میگویند : اگر کارها با خرد باشد باید ما از همهی باورهای خود دست برداریم و بسیاری چون در برابر پندارهای بیخردانه درمیمانند بجای آنکه آنها را رها کنند خرد خود را نارسا میشمارند ، و این سخن چندان زشتست که من نمیدانم چه نامی بروی آن گزارم و چه نکوهشی روا شمارم و ناگزیرم بگویم اینان کسانیند که اگر کفش تنگ بود پا را تراشند.
نتیجه آن گردیده که کسانی که پستترین خیانت را بکشور و تودهی خود کردهاند و باید همیشه میان مردم روسیاه باشند با یک ریش و یک تسبیح خود را بپناه دین میکشند و کسی آنان را بیدین نمیشناسد و ایراد نمیگیرد زیرا که دین را جز از اینگونه نمایشهای بیهوده نمیشمارند.
نتیجه آن شده که پیشوایانتان پس از سی سال و چهل سال درس خواندن ، نمیدانند دین چیست و از برای چیست ، و پیغمبر میگویند و معنایش را نمیدانند و امام میگویند معنایش را نمیشناسند.
پس از همه نتیجه آن شده که انبوه مردم خدای زندهی جاویدان را کنار گزارده و با پندارهای شوم خود دست او را از راهبردن جهان کوتاه ساختهاند و چنین میدانند که اگر صدهزارها سال و هزارهزارها سال جهان بپاید دیگر خدا را کاری باینجهان نخواهد بود ، ولی از آنسوی آفریدگانی را که هزار سال و دوهزار سال پیش درگذشتهاند و دیگر آنان را هیچ کاری با جهان نتواند بود زندهی جاویدان میشمارند و کارهای خدا را ازو میخواهند.
اگر از اینگونه بشمارم باید چندین صفحه را پر سازم. شما آسیبهای چهارگانه را که برای کیشها شمردم فراموش نساختهاید. چنانکه گفتم اینها همه نتیجهی آنست که قرنها کسانی دین را بازیچهی سیاست گرفته و افزار کار خود ساختهاند و هزارها دروغ بآن آمیخته و هزار دغلها بکار زدهاند. آنان خواست خود را پیش برده و بدلخواه خود رسیدهاند ولی اکنون شما زیان کار ایشان را میکشید. دروغبافیها و دغلکاریهای آنان کنون پاپیچ شما گردیده. دوباره میگویم فرمانرواییش را عرب و بربر و ترک و دیگران کردهاند و خواری و گرفتاریش بهرهی شما گردیده است. مغزها را آنان بردهاند و خوردهاند پوستها را بدست شما سپردهاند که نگه دارید.
من از شما میپرسم : آیا باین گرفتاریها چاره باید جست یا نه؟!.. اگر چاره باید جست بگویید که باید جوید و از چه راه جوید؟. اگر میگویید باید علماء بچاره کوشند میگویم پس چرا نمیکوشند؟!.. چرا بکاری برنمیخیزند؟! اگر میگویید باید کسی از ناپیدا آید و باین گرفتاریها چاره کند میگویم کنون که نمیآید چه چاره باید کرد؟!.. آیا میتوان با این گرفتاریها ساخت و در اندیشهی چاره نبود؟!.. آیا این بیدردی و پستنهادی شمرده نخواهد شد؟!..
🌸
📖 انکیزیسیون در ایران
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بیپرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکهی هشت از هشت)
تا سه سال پس از آزادی جانیان ، دستگاه ملایان کمکم نیرومندتر گردیده ، بخشی از نیروی سیاسی را در مجلس و دولت بدست آورد. در 13/8/28 در مسجد سپهسالار ، یکی از جانیان آزاد شده ، بنام سید حسین امامی که مستقیماً متهم بکشتن کسروی بود ، وزیر دربار وقت ، عبدالحسین هژیر را کشت. امامی که دستگیر شده بود محاکمه و 5 روز بعد اعدام شد و مراجع عظام اعتراضی نکردند. چند سالی پس از این (25/8/34) ، فداییان اسلام بجان حسین علاء وزیر دربار و نخستوزیر پیشین سوءقصد کردند ولی ناکام ماندند و قتلی رخ نداد. یک هفته بعد فداییان بازداشت و زندانی شدند. متهمان را دادگاه باعدام محکوم کرد و در 27/10/34 حکم باجرا درآمد. از اقدامات مراجع تقلید و بزرگان روحانیت برای جلوگیری از اجرای این حکم ، خبر و نشانی در دست نیست. (1)
براستی اگر اینها را دربارهی کشور دیگری میخواندید چه برداشتی میکردید؟!. ...
بیرون داستان اینست که از علما پرسشهایی شده و این مرزناشناسی و ناپاسداریست با «اسلام و قرآن و پیغمبر» و «اثرِ سوء» آن روگردانی مردم از «دینداری» است. ملایان که «نگهبانان دین»اند ، وظیفه دارند «حسینوار» در برابر ستمی که به دین رفته بایستند. اینست هرچه در راه خدا و «رضایت» او میبایسته دریغ نکردهاند.
درون داستان چیست؟!... کیشیست هزار ساله ، سراسر گمراهی و نادانی که با انتشارِ چند کتاب بلرزه درآمده و در آستانهی برافتادنست. نه توان شکیبایی دارد نه دلیری بازگشت از گمراهی. یک کیش سراسر بیدینی ، زهر و آلودگی ، سرچشمهی تیرهروزیهای بیستمیلیون ایرانی ، قرنها بر پای این مردمِ ستمکشیده همچون پایبندی بوده که از پیش رفتن بازشان داشته ، بدینسان بهترین افزار برای بیگانگان بوده و باعث گردیده کشور و مردم یوغِ زیردستی بیگانگان را بگردن گیرند. در جنبش مشروطه چهرهی راستین این کیش و پیشوایانش بر آزادیخواهان آشکار گردید. با پروندهی سیاهی که از ملایان بازمانده بود بیست سال کم یا بیش محکوم بگوشهنشینی بودند. سپس که نسلی درمیانه گذشته و بسیاری از مردم پیشینهی ایشان را نمیدانستند و دورهی رضاشاه هم بسر رسیده بود ، فرصتی بدست آن سیاست شومِ ارتجاعپرور افتاد که ایشان را برکشیده دوباره افزارِ دستِ سیاست گردانَد. ایشان را میدان داد که از حجرههاشان بیرون آیند و بر مردم سروری کنند و دستگاه مفتخوری خود از نو بگسترند. مردم را در نادانی نگاه دارند و هرچه پیشرفت از جنبش مشروطه تا آن روز پدید آمده بود ، همه را برگردانند. پیشوایان این کیش اگر درد دین داشتند کم نبود هنگامهایی که میبایست «حسینوار» برخیزند و با بیدینی بنبردند. پس چرا جلوتر بتکان نیامدند و تازه در آن هنگام بیاد دین افتاده ریاکارانه سخن از دینداری راندند و افسوسِ از دست رفتنِ دین خوردند؟!...
همه از آنجاست که پای پولهای مفتِ هنگفت درمیان بود. پای دکانی که هزارها خاندان را نان مفت دهد. چنین دکاندارانی را چه شگفت که در برابر دلیل و منطق ، رفتارشان جز آشوب بپا کردن ، دروغ ساختن ، بهتان زدن ، دشنام دادن ، خشم و ناآرامینمودن ، وحشیگری و ویران کردن نباشد.
در سیوپنج سالی که از جنبش مشروطه میگذشت ، هیچ کس ایشان را چندان زیانمند ندانسته بود که خشکانیدن ریشهشان را یک وظیفهی میهنی و مردمی داند. تا آنکه کسروی با از جان گذشتگی و کاردانی بیمانندی از راه پراکندن حقایق دین و معنی درست آن از یکسو و از سوی دیگر با نشان دادنِ دروغبافیها و آلودگیهایی که در شیعیگری کارگر افتاده و بازنمودن زیانهای بسیار سهمگین آن در زندگانی ، ماهیت آن را از تاریکی بروشنایی آورده چهرهی راستینش را بپیشرفتگان توده نشان داد. در گام دیگر که میبایست آن کتابها بدستِ انبوهِ مردم برسد تا اندیشههاشان روشنی یابد تا دیگر بازیچهی دست بدخواهان و ملایان نگردند ، دولت بیدرنگ دست بکار شد و برای آن کتاب و 12 کتاب دیگر پروندهسازی کرد و مانع تراشید. مانعی که از آن روز تاکنون بوده و هنوز هم هست : انکیزیسیونی که دامنگیر همهی آزادیخواهان گردید.
در روزگار اندیشههای تاریک سدههای میانه ، انکیزیسیون کلیسایی جز چندگاهی با زور و ستم نپایید. امروز در این جهانی که حالِ دهکدهای کوچک را یافته انکیزیسیون ملایی چه اندازه خواهد پایید؟!.
نویساد ـ تیرماه 1403
پانوشت :
1ـ پیشین ، ص 40 و 188.
🌸
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بیپرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکهی هشت از هشت)
تا سه سال پس از آزادی جانیان ، دستگاه ملایان کمکم نیرومندتر گردیده ، بخشی از نیروی سیاسی را در مجلس و دولت بدست آورد. در 13/8/28 در مسجد سپهسالار ، یکی از جانیان آزاد شده ، بنام سید حسین امامی که مستقیماً متهم بکشتن کسروی بود ، وزیر دربار وقت ، عبدالحسین هژیر را کشت. امامی که دستگیر شده بود محاکمه و 5 روز بعد اعدام شد و مراجع عظام اعتراضی نکردند. چند سالی پس از این (25/8/34) ، فداییان اسلام بجان حسین علاء وزیر دربار و نخستوزیر پیشین سوءقصد کردند ولی ناکام ماندند و قتلی رخ نداد. یک هفته بعد فداییان بازداشت و زندانی شدند. متهمان را دادگاه باعدام محکوم کرد و در 27/10/34 حکم باجرا درآمد. از اقدامات مراجع تقلید و بزرگان روحانیت برای جلوگیری از اجرای این حکم ، خبر و نشانی در دست نیست. (1)
براستی اگر اینها را دربارهی کشور دیگری میخواندید چه برداشتی میکردید؟!. ...
بیرون داستان اینست که از علما پرسشهایی شده و این مرزناشناسی و ناپاسداریست با «اسلام و قرآن و پیغمبر» و «اثرِ سوء» آن روگردانی مردم از «دینداری» است. ملایان که «نگهبانان دین»اند ، وظیفه دارند «حسینوار» در برابر ستمی که به دین رفته بایستند. اینست هرچه در راه خدا و «رضایت» او میبایسته دریغ نکردهاند.
درون داستان چیست؟!... کیشیست هزار ساله ، سراسر گمراهی و نادانی که با انتشارِ چند کتاب بلرزه درآمده و در آستانهی برافتادنست. نه توان شکیبایی دارد نه دلیری بازگشت از گمراهی. یک کیش سراسر بیدینی ، زهر و آلودگی ، سرچشمهی تیرهروزیهای بیستمیلیون ایرانی ، قرنها بر پای این مردمِ ستمکشیده همچون پایبندی بوده که از پیش رفتن بازشان داشته ، بدینسان بهترین افزار برای بیگانگان بوده و باعث گردیده کشور و مردم یوغِ زیردستی بیگانگان را بگردن گیرند. در جنبش مشروطه چهرهی راستین این کیش و پیشوایانش بر آزادیخواهان آشکار گردید. با پروندهی سیاهی که از ملایان بازمانده بود بیست سال کم یا بیش محکوم بگوشهنشینی بودند. سپس که نسلی درمیانه گذشته و بسیاری از مردم پیشینهی ایشان را نمیدانستند و دورهی رضاشاه هم بسر رسیده بود ، فرصتی بدست آن سیاست شومِ ارتجاعپرور افتاد که ایشان را برکشیده دوباره افزارِ دستِ سیاست گردانَد. ایشان را میدان داد که از حجرههاشان بیرون آیند و بر مردم سروری کنند و دستگاه مفتخوری خود از نو بگسترند. مردم را در نادانی نگاه دارند و هرچه پیشرفت از جنبش مشروطه تا آن روز پدید آمده بود ، همه را برگردانند. پیشوایان این کیش اگر درد دین داشتند کم نبود هنگامهایی که میبایست «حسینوار» برخیزند و با بیدینی بنبردند. پس چرا جلوتر بتکان نیامدند و تازه در آن هنگام بیاد دین افتاده ریاکارانه سخن از دینداری راندند و افسوسِ از دست رفتنِ دین خوردند؟!...
همه از آنجاست که پای پولهای مفتِ هنگفت درمیان بود. پای دکانی که هزارها خاندان را نان مفت دهد. چنین دکاندارانی را چه شگفت که در برابر دلیل و منطق ، رفتارشان جز آشوب بپا کردن ، دروغ ساختن ، بهتان زدن ، دشنام دادن ، خشم و ناآرامینمودن ، وحشیگری و ویران کردن نباشد.
در سیوپنج سالی که از جنبش مشروطه میگذشت ، هیچ کس ایشان را چندان زیانمند ندانسته بود که خشکانیدن ریشهشان را یک وظیفهی میهنی و مردمی داند. تا آنکه کسروی با از جان گذشتگی و کاردانی بیمانندی از راه پراکندن حقایق دین و معنی درست آن از یکسو و از سوی دیگر با نشان دادنِ دروغبافیها و آلودگیهایی که در شیعیگری کارگر افتاده و بازنمودن زیانهای بسیار سهمگین آن در زندگانی ، ماهیت آن را از تاریکی بروشنایی آورده چهرهی راستینش را بپیشرفتگان توده نشان داد. در گام دیگر که میبایست آن کتابها بدستِ انبوهِ مردم برسد تا اندیشههاشان روشنی یابد تا دیگر بازیچهی دست بدخواهان و ملایان نگردند ، دولت بیدرنگ دست بکار شد و برای آن کتاب و 12 کتاب دیگر پروندهسازی کرد و مانع تراشید. مانعی که از آن روز تاکنون بوده و هنوز هم هست : انکیزیسیونی که دامنگیر همهی آزادیخواهان گردید.
در روزگار اندیشههای تاریک سدههای میانه ، انکیزیسیون کلیسایی جز چندگاهی با زور و ستم نپایید. امروز در این جهانی که حالِ دهکدهای کوچک را یافته انکیزیسیون ملایی چه اندازه خواهد پایید؟!.
نویساد ـ تیرماه 1403
پانوشت :
1ـ پیشین ، ص 40 و 188.
🌸
📖 کتاب در پاسخ حقیقتگو
🖌 احمد کسروی
🔸 19ـ کیشهای امروزی سنگ راه زندگانیند (دو از دو)
میخواهم شما سخنانی را که تاکنون من گفتهام و کارهایی را [که] کردهام کنار گزارید و بیکبار مرا فراموش سازید و چنین انگارید خودتان نشستهاید و این دردها را یاد میکنید و آنچه باندیشهتان میرسد پاکدلانه بگویید. ما میگوییم : خدا جهان را بخود نگزارد و چون این بر شما گران میافتد پس بگویید راه چیست و چه باید باشد؟!..
حقیقتگو و همراهان او آسودگی خود را در آن دیدهاند که بهیچ پرسشی پاسخ ندهند. ما میپرسیم : چنانکه شما بروی کیش خود پافشاری مینمایید دیگران نیز مینمایند پس چارهی پراکندگی چیست؟.. پاسخی نمیشنویم. میپرسیم : این میدانی که میان دین با دانشها باز شده و این دو را باهم هیچ سازشی نیست شما چه میاندیشید؟.. آیا باید دین را دور انداخت یا از دانشها چشم پوشید یا چه کار باید کرد؟!. پاسخی نمیشنویم. میپرسیم : شما اگر نگهبان دین میباشید پس چگونه در برابر فلسفهی مادّی و خراباتیگری و دیگر بیدینیها خاموشی گزیدید و بچاره نکوشیدید؟!. پاسخی نمیشنویم. همچنین هرچه میپرسیم ناشنیده میگیرند و با اینحال همیشه چشم براهند که یک دستاویزی پیدا شود و میدان برای دشمنی با پیمان باز گردد.
بیدردی نگرید : ما اینهمه گرفتاریها را یادآوری مینماییم و بدبختیها را میشماریم اینان آنها را بخود نگرفته و بما پاسخ میدهند : «پس شما دعوای راهنمایی میکنید؟!..» چندین سالست که ما با گمراهیها و بیخردیها در نبردیم و یکایک را دور میرانیم و راه زندگانی را بازمینماییم اینان تازه میپرسند : «پس شما دعوای راهنمایی میکنید؟!..» میگویم : شما نخست از دردها و گرفتاریها سخن رانید و کنون که برآنید که نباید راهنمایی باشد بگویید پس با اینها چه باید کرد؟!.. در اینجاست که باز خود را بخاموشی میزنند و پاسخی نمیگویند.
راستی اینست اینان جز درپی کار و زندگانی خود نیستند و چون از این راه نان میخورند که اگر نباشد باید پی برزگری و سبزیفروشی و باربری روند اینست ناگزیرند بدینسان جز درپی کارشکنی نباشند. این دسته اگر ده تن باشند بیش از یکی پاکدل نیست و غم توده و رستگاری آن را نمیخورد و دیگران جز در اندیشهی روزی و زندگانی خود نمیباشند [1] و باید ما نیز اینها را کنار گزاریم و راه خود را پیش گیریم.
پانوشت :
1ـ در زمانی که همه از دین گریزان بوده و کار بجایی رسیده بود که ملایان و دیگر پیشوایان کیشها از خود بیدینی مینمودند ، پیمان یکه و تنها درفش دینداری برافراشت و نشان داد که تنها چارهی آزمندی آدمیان و گمراهیهای کنونی او با دین است ـ دینی که با خرد و دانش سازگار باشد. از این هنگام پیشوایان کیشها یکایکِ شمارههای پیمان را بدست آورده و بآرزوی آنکه پیمان کیش نارسا و بیهودهی ایشان را گرفته رسا و در برابر فلسفهی مادّی و دانشها توانا گرداند گفتارهایش را با دقت پی میگرفتند. باآنکه ایشان دعوای نگهبانی از دین داشتند و پیاپی مشتها بود که از دانشها و فلسفهی مادّی میخوردند ولی در برابر کوششهای پیمان که به استواری بنیاد دین و بلندی نام خدا میکوشید ، کمترین تکانی بخود ندادند و دریغ از دستی از آنان که به یاری دراز و گامی که بهمراهی برداشته گردد! در حالی که یک دسته همچنان بیدردانه بخاموشی میگذرانیدند دستهای دیگر همینکه پیمان با نوشتن گفتارهایی به نبرد با کیشها پرداخت ، این را با دلخواستههای خود ناسازگار یافته بکارشکنیها و آزارها پرداختند. ریشهی یک رشته از دشمنیهایی که در سالهای 21 تا 24 از ملایان دیده شد را باید از آن گفتارها دانست. آزار و کارشکنی بماند ، چنانکه در اینجا اشاره شده آن خاموشیها ساده نیست. زیرا از هر راهی که بنگریم پرسشهای یاد شده پیش آمده و ملایان بنامی همچون شریعت سنگلجی ، ابوالحسن اصفهانی ، حسین قمی ، کاشانی و آیتالله بروجردی پاسخی بآنها نداشتهاند.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 19ـ کیشهای امروزی سنگ راه زندگانیند (دو از دو)
میخواهم شما سخنانی را که تاکنون من گفتهام و کارهایی را [که] کردهام کنار گزارید و بیکبار مرا فراموش سازید و چنین انگارید خودتان نشستهاید و این دردها را یاد میکنید و آنچه باندیشهتان میرسد پاکدلانه بگویید. ما میگوییم : خدا جهان را بخود نگزارد و چون این بر شما گران میافتد پس بگویید راه چیست و چه باید باشد؟!..
حقیقتگو و همراهان او آسودگی خود را در آن دیدهاند که بهیچ پرسشی پاسخ ندهند. ما میپرسیم : چنانکه شما بروی کیش خود پافشاری مینمایید دیگران نیز مینمایند پس چارهی پراکندگی چیست؟.. پاسخی نمیشنویم. میپرسیم : این میدانی که میان دین با دانشها باز شده و این دو را باهم هیچ سازشی نیست شما چه میاندیشید؟.. آیا باید دین را دور انداخت یا از دانشها چشم پوشید یا چه کار باید کرد؟!. پاسخی نمیشنویم. میپرسیم : شما اگر نگهبان دین میباشید پس چگونه در برابر فلسفهی مادّی و خراباتیگری و دیگر بیدینیها خاموشی گزیدید و بچاره نکوشیدید؟!. پاسخی نمیشنویم. همچنین هرچه میپرسیم ناشنیده میگیرند و با اینحال همیشه چشم براهند که یک دستاویزی پیدا شود و میدان برای دشمنی با پیمان باز گردد.
بیدردی نگرید : ما اینهمه گرفتاریها را یادآوری مینماییم و بدبختیها را میشماریم اینان آنها را بخود نگرفته و بما پاسخ میدهند : «پس شما دعوای راهنمایی میکنید؟!..» چندین سالست که ما با گمراهیها و بیخردیها در نبردیم و یکایک را دور میرانیم و راه زندگانی را بازمینماییم اینان تازه میپرسند : «پس شما دعوای راهنمایی میکنید؟!..» میگویم : شما نخست از دردها و گرفتاریها سخن رانید و کنون که برآنید که نباید راهنمایی باشد بگویید پس با اینها چه باید کرد؟!.. در اینجاست که باز خود را بخاموشی میزنند و پاسخی نمیگویند.
راستی اینست اینان جز درپی کار و زندگانی خود نیستند و چون از این راه نان میخورند که اگر نباشد باید پی برزگری و سبزیفروشی و باربری روند اینست ناگزیرند بدینسان جز درپی کارشکنی نباشند. این دسته اگر ده تن باشند بیش از یکی پاکدل نیست و غم توده و رستگاری آن را نمیخورد و دیگران جز در اندیشهی روزی و زندگانی خود نمیباشند [1] و باید ما نیز اینها را کنار گزاریم و راه خود را پیش گیریم.
پانوشت :
1ـ در زمانی که همه از دین گریزان بوده و کار بجایی رسیده بود که ملایان و دیگر پیشوایان کیشها از خود بیدینی مینمودند ، پیمان یکه و تنها درفش دینداری برافراشت و نشان داد که تنها چارهی آزمندی آدمیان و گمراهیهای کنونی او با دین است ـ دینی که با خرد و دانش سازگار باشد. از این هنگام پیشوایان کیشها یکایکِ شمارههای پیمان را بدست آورده و بآرزوی آنکه پیمان کیش نارسا و بیهودهی ایشان را گرفته رسا و در برابر فلسفهی مادّی و دانشها توانا گرداند گفتارهایش را با دقت پی میگرفتند. باآنکه ایشان دعوای نگهبانی از دین داشتند و پیاپی مشتها بود که از دانشها و فلسفهی مادّی میخوردند ولی در برابر کوششهای پیمان که به استواری بنیاد دین و بلندی نام خدا میکوشید ، کمترین تکانی بخود ندادند و دریغ از دستی از آنان که به یاری دراز و گامی که بهمراهی برداشته گردد! در حالی که یک دسته همچنان بیدردانه بخاموشی میگذرانیدند دستهای دیگر همینکه پیمان با نوشتن گفتارهایی به نبرد با کیشها پرداخت ، این را با دلخواستههای خود ناسازگار یافته بکارشکنیها و آزارها پرداختند. ریشهی یک رشته از دشمنیهایی که در سالهای 21 تا 24 از ملایان دیده شد را باید از آن گفتارها دانست. آزار و کارشکنی بماند ، چنانکه در اینجا اشاره شده آن خاموشیها ساده نیست. زیرا از هر راهی که بنگریم پرسشهای یاد شده پیش آمده و ملایان بنامی همچون شریعت سنگلجی ، ابوالحسن اصفهانی ، حسین قمی ، کاشانی و آیتالله بروجردی پاسخی بآنها نداشتهاند.
🌸