پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
ما کنون باید بچاره پردازیم. کنون باید بجبران گذشته کوشیم. نویسنده‌ی گفتار از تبریز می‌گوید : «بتوده‌ی جوان حمایت کنید». می‌گویم : بهترین حمایت ما اینست که نقیصه‌های آنان را رفع کنیم و اینک به همان می‌کوشیم.

یکی از مقاصد ما همانست که جوانان را با حقایق آشنا گردانیم و از معنی درست زندگانی آگاهشان سازیم. این گفتارهای پیاپی برای همینست. ما از یکسوی این حقایق را برای ایشان روشن می‌گردانیم و از یکسو یک راهی برای کوشش و همدستی ـ چه در تهران و چه در تبریز ـ بروی ایشان باز کرده‌ایم.

(پرچم روزانه شماره‌های 42 و 43)


🌸
📖 حقایق زندگی

🖌 احمد کسروی

🔸 23ـ گفت و شنید (دو از دو)


ایرانیان نه تنها معنی زندگانی را نمی‌دانند دانستن آن را نیز نمی‌خواهند ، و بسیاری از حقایق هست که اگر گفته شود بهیاهو برخیزند. یک مثل نیکی برای این ، داستان زمینهاست. زمین برای چیست؟.. باید بهره‌ای از آن برداشت؟.. پیداست که زمین برای کشت و کار است. برای آنست که گندم و جو و ذرت و ارزن و نخد و لوبیا و سیب‌زمینی و هویج و بادمجان و سبزیها و میوه‌ها که اگر بشماریم تا چند صد قسم می‌رسد بدست آید و خوراک آدمیان باشد. مایه‌ی زندگانی در این زمینست. باید گفت : خدا آدمیان را آفریده و روزی آنان را در زمین نهفته که باید بکوشند و بیرون آورند. در جای دیگری هم گفته‌ام : آن باوری که کسانی بکیمیا داشتند و می‌پنداشتند که با وسایلی خواهند توانست مس و آهن را به زر و سیم تبدیل کنند بیپا بوده.

اگر کسی در جستجوی کیمیاست ، آن کشاورزی می‌باشد که خاک تیره را بخربزه‌ی گرگاب و انار ساوه و امرود نطنز تبدیل می‌دهد و آنهمه خوردنیهای گوناگون و ارجدار از زمین بیرون می‌آورد.

به هر حال زمین برای کشت و کار است و باید در دست کسانی باشد که آن را بکارند و بهره بردارند. ولی ایرانیان این معنی را نفهمیده‌اند. در ایران بخش کمی از زمینها در دست کشاورزانست و از آنها بهره‌مندی می‌شود. بازمانده یک حال شگفتی پیدا کرده. بدانسان که کسانی از بازرگانان کالاها را جز یک وسیله‌ای برای سودجویی و پول اندوزی خود نمی‌دانند و اینست آنها را بجای فروختن بخاندانها دست بدست می‌گردانند ، زمین نیز آن حال را پیدا کرده یک دسته‌ای آن را جز وسیله‌ای برای اعیانیت و خوشگذرانی خود نمی‌شناسند.

مثلاً فلان دیه بهرام‌آباد ، فیض‌آباد ، حسن‌آباد دارای زمینهای پهناوریست که اگر در دست کشاورزان باشد و آن را بکارند خوراک چند هزار خاندان تهیه خواهد شد ـ بویژه اگر وسایل علمی امروزه را بکار برند. چنین دیهی مِلک فلان مرد توانگریست که آن را خریده و یگانه بهره‌ای که از آن برداشته می‌شود همینست که سالانه صدهزار ریالی از دسترنج روستاییان بکیسه‌ی ارباب ریخته شود که با خوشی و مفتخواری بگذراند و پسرانش عیاشی و الواطی کنند و شما اگر بدیه بروید خواهید دید صد یا دویست خانواری که در آنجا هستند و کشاورزان آن زمینها می‌باشند خود گرسنه و بینوایند و از آنهمه زمینها باری خود آنها باندازه‌ی نیازمندی بهره برنمی‌دارند. اینست استفاده‌ای که در ایران از زمینها می‌شود ـ آیا این معنی زندگی را ندانستن نیست؟!..

اساساً این درخور بحث است که چگونه یک کسی که در شهر می‌نشیند مالک زمینهایی می‌شود که سی فرسنگ یا بیشتر ازو دور است؟!..

چگونه کسی مالک زمینهایی می‌شود که آن را نمی‌کارد و هیچ گونه کوششی در راه کاشتن آنها بگردن نمی‌گیرد؟!.. باید گفت : معنی مالکیت دانسته نشده. باید گفت : این یک حقیقت مهم نیز پوشیده مانده.

چنانکه گفته می‌شود سوسیالها منکر مالکیت می‌باشند. ولی ما آن را اشتباه می‌شماریم. مالکیت درخور انکار نیست. مالکیت را نمی‌توان از میان آدمیان برداشت. چیزی که هست باید معنی درست آن را بمردمان فهمانید. و به همان معنی درستش اجرا کرد. من معنی آن را در اینجا روشن می‌گردانم.

مالکیت یک رابطه‌ایست که میانه‌ی یک کسی با یک چیزی پدید می‌آید. ولی این رابطه بدلخواه و بی‌وسیله نتواند بود. مثلاً شما نمی‌توانید مالک یک کوهی باشید. زیرا چه رابطه درمیانه‌ی شما و آن کوهست؟!.. با چه وسیله‌ای آن را مالک توانید گردید؟!.. شما نمی‌توانید بگویید فلان کلاغ در آسمان مال منست. چه نسبتی میانه‌ی شما با آن کلاغست؟!.. آری می‌توانید بگویید فلان کبوتر مال منست. زیرا آن کبوتر را در خانه‌ی خود نگه می‌دارید و دانه و آبش می‌دهید و همین خود وسیله‌ی مالکیت می‌باشد.

شما این کلاه را بسر می‌گزارید مال شماست ، آن کت را بتن می‌کنید مال شماست ، در فلان خانه می‌نشینید مال شماست. اگر این روابط نباشد مالکیت معنی نخواهد داشت.

چنین انگارید یک عصایی یا یک کیفی در خیابان بروی زمین افتاده و چند تنی گرد آمده از هم می‌پرسند : این مال کیست؟... شما می‌گویید : این مال فلان کسست. من دیروز در دستش دیدم. اگر این جمله‌ی آخری را (من دیروز در دستش دیدم) نگویید سخنتان بی‌دلیل خواهد بود و مردم خواهند پرسید : شما از کجا می‌دانید مال اوست؟.. ولی چون این جمله را گفتید دیگر پرسشی نخواهند کرد.

کوتاه سخن آنکه باید مالکیت به یک علتی یا وسیله‌ای مستند باشد. مالکیت زمین نیز جز بوسیله‌ی کاشتن و آباد کردن نتواند بود. اکنون شما ببینید آن اربابی که در شهر نشسته و هیچ گونه زحمتی در راه کاشتن و آباد کردن فلان رشته زمینها نمی‌کشد چگونه مالک آن تواند بود؟!.. چگونه می‌توان پذیرفت که آن کشاورزانی که زمین را می‌کارند مالک نباشند ولی اینکه نمی‌کارد مالک باشد؟! این با کدام قاعده درست می‌آید؟!..

👇
این را برای مثل می‌گویم. تنها این نیست. در بسیاری از رشته‌های زندگانی حقیقت از میان رفته. ما برآنیم که باید در ایران نخست یک تکانی در اندیشه‌ها پدید آید و سپس یک تکانی در طرز زندگانی پیدا شود و برای همانست که این کوششها را بکار می‌بریم. باید از هر باره بنیاد زندگانی حقایق باشد.


🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🖌 احمد کسروی

🔸 11ـ باید از دور و نزدیک دست بهم داد (یک از یک)


در یک رشته گفتارهای گذشته مقصود خود را روشن گردانیدم و اینک می‌خواهم روشنتر از آن گردانم :

امروز ایران در یک حالیست که اگر کسی نیک اندیشد و حال گرفتاری این توده را بدیده گیرد باید رویش نخندد و همیشه دلتنگ و ناآرام باشد. باید شبها خوابش نبرد و همیشه دل پر از درد دارد.

ببینید کشوریست ما داریم : دارای هوای خوش ، آبهای گوارا ، زمینهای بارده ، کشوری پر از نعمت و برکت. در این کشور زندگی می‌کنیم و درپی نگهداری آن نیستیم ، در اندیشه‌ی آبادیش نمی‌باشیم ، بهره‌ای که از آن توان برداشت برنمی‌داریم.

امروز یک دسته‌ی بزرگی در این کشور ببهانه‌ی مذهب خود را کنار کشیده می‌گویند ما کاری بکشور نداریم. [1] اینان پول دولت را حرام می‌شمارند. کوشش در راه کشور و نگهداری آن را گناه می‌پندارند. تا می‌توانند مالیات نمی‌دهند ، بسربازی نمی‌روند.

اینان تا حدی پافشارند که ماها را که بنگهداری کشور علاقه‌مندیم دشمن می‌دارند و آشکاره بد می‌گویند و ریشخند می‌کنند ، و هر زمان که روز سختی بکشور پیش می‌آید بشماتت می‌پردازند.

دسته‌های کوچک [2] دیگری با این کشور دشمن می‌باشند و نابودی آن را می‌خواهند. چون مذهبشان یا نژادشان جداست دل پر از کینه‌ی ایرانیان دارند و برای کینه‌جویی بدبختی آنان را می‌خواهند. در این کشور زندگی می‌کنند و از خوشیهای آن بهره می‌برند و از درون دل دشمن آن می‌باشند.

یک دسته‌ی دیگر به بیگانگان گراییده به پیشرفت مقاصد آنان می‌کوشند. حزبی ساخته‌اند ، روزنامه می‌نویسند ، خود را از توده می‌خوانند ، ولی برای دیگران کار می‌کنند.

گروه انبوهی از جوانان جز درپی هوسبازیها و خودنماییها نیستند و هر کسی بکارهای هوسمندانه‌ی دیگری می‌کوشند.

اینها شهرنشینانند. از آنسو روستاییان که اکثریت با آنهاست [3] بیکبار از این مطالب ناآگاهند و بیچارگان از زندگی جز ستمکشی و توسری‌خوری نفهمیده‌اند و کمترین علاقه را بکشور و این مطالب ندارند. ایلها که آنها نیز دسته‌ی بزرگی هستند از این زمینه بسیار دورند و زندگی را جز کوچیدن و رفتن و برگشتن ـ و اگر فرصت یافتند ـ چپاول کردن نمی‌شمارند.

اینست اجمالی از حال توده. کنون بگویید چه کار باید کرد؟! آیا باید پیروی از دیگران نماییم و ما نیز بی‌پروایی کنیم؟!. آیا باید چشم براه حوادث دوخته بکاری نکوشیم؟!..

نگهداری از کشور و آزادی توده وظیفه‌ی آدمیگری هر کسی می‌باشد. هر کسی که بهره از آدمیگری دارد ، باید بآزادی خود و کشورش بکوشد و از زیردستی بیگانگان دوری گزیند.

امروز ما اگر بنگهداری کشور خود نکوشیم آیندگان بما نفرینها خواهند فرستاد و نامهای ما را ببدی خواهند برد. فرزندان ما دچار تیره‌روزی گردیده و ما را مسئول آن دانسته از بدگویی بازنخواهند ایستاد.

پس چگونه می‌توان به پیروی از دیگران بی‌پروایی نمود؟!.. چگونه می‌توان چشم براه حوادث دوخت و آسوده نشست؟!. چنین اندیشه‌ای بسیار غلطست و ما نباید بی‌پروایی کنیم. دیگران نمی‌کوشند نکوشند ما باید بکوشیم.

امروز یک راه بیشتری نیست ، و آن اینکه غیرتمندان جدا گردند و از دور و نزدیک ، از پیر و جوان ، از زن و مرد ، باهم مربوط گردند ، و یک راه پیشرفتی باندیشه گرفته همگی آن را بپذیرند ، و برای کوشش در راه آن پیمان بندند و بدینسان یک دسته‌ی بزرگی پدید آورده مردانه بکوشش پردازند.

امروز با همه‌ی این آلودگیها مردان آزاده و غیرتمند کم نیستند. کم نیستند ولی پراکنده و بیراهند. باین معنی که باهم مربوط نمی‌باشند و هر یکی در تنهایی این گرفتاریها را می‌بینند و می‌سوزند و ناله و افغان بلند می‌کنند. از آنسوی راهی برای کوشش در پیش ندارند و جز از گله و ناله و یا اظهار افسوس و دریغ کاری نمی‌شناسند ، نه دردها را نیک می‌دانند و نه چاره‌ی آنها را می‌شناسند.

تنها چاره آنست که اینان باهم مربوط گردند و یک توده باشند و همدستی نمایند. از آنسوی یک راهی برای کوشش بروی آنان باز باشد.

یگانه راه اینست و ما نیز باین می‌کوشیم. اگر حزب میگوییم این را می‌گوییم. اگر جمعیت می‌نامیم این را می‌خواهیم.

ما برای این کار زمینه آماده می‌کنیم. زیرا از یکسو یک رشته حقایقی را برگزیده‌ایم و یکایک آنها را شرح می‌دهیم تا زمینه برای یکی گردیدن اندیشه‌ها باز شود.

آن گفتارها که ما در پیرامون مشروطه نوشتیم مقدمه‌ی همین کار است. کسانی اگر آنها را بخوانند همه حقیقت و همه راستی است. هر کسی که از خرد بهره دارد و بدلیل گردن می‌گزارد باید آنها را بپذیرد. آنها در زمینه‌ی یکی از مقاصد ماست. زمینه‌های دیگری را نیز یکایک بگفتگو گزارده حقایق را خواهیم نوشت.

از یکسو نیز می‌کوشیم همه‌ی غیرتمندان از هر کجا که هستند بما گرایند و با ما همدست گردند. و برای این کار تلاشهایی بکار می‌بریم.

👇
این روزنامه برای همان مقصود است. هر کسی که اینها را می‌خواند و در دلش تکانی پدید می‌آید و بصدد می‌آید که مردانه کوشش در راه کشور و توده کند باید بما پیوندد و همراهی نماید. اینست آنچه ما می‌خواهیم ، اینست آنچه در راهش می‌کوشیم.

(پرچم روزانه شماره‌ی 47)


پانوشتها :
1ـ دسته‌ای که نویسنده اشاره دارد همانهایی‌اند که امروز برای خود «تاریخ کوششهای سیاسی» پدید ‌آورده مدعی‌اند که نه تنها پس از شهریور 20 بلکه در زمان رضاشاه هم کوشش سیاسی می‌کرده‌اند. اینها همانهایی‌اند که بالای منبر سخنانی از اینگونه گفته‌اند : «ما از خارجه می‌ترسیدیم که می‌آیند و بقبور مسلمین هتک احترام می‌کنند. دولت گذشته (دولت [رضاشاه] پهلوی) قبرستانهای ما را کند و سنگهای آنها را در خیابانها در زیر پا انداخت. ما دیگر چه ترسی از آمدن خارجه داریم ...». همانهایی که تلگراف خشنودی و سپاسگزاری از بدار کشیدن آزادیخواهان تبریز به امپراتور نکولای تزاری در سال 1290 فرستادند. اینهایند که امروز مدعی‌اند برای نگاهداری کشور کوششها می‌کرده‌اند.
2ـ اصل : کوچک کوچک.
3ـ در آن زمان نسبت روستایی به شهرنشین 80 به 20 بلکه بیشتر بوده.


🌸
📖 حقایق زندگی

🖌 احمد کسروی

🔸 24ـ یکی از دشواریها (یک از دو)


چنانکه بارها گفته‌ایم این بالا رفتن نرخها ـ از یک نظر ـ گرانی نیست و در واقع ارزان شدن پولست. زیرا همه چیز در نوبت خود بالا می‌رود. چنانکه می‌بینیم همینکه در بازار تکانی پدید می‌آید و بازرگانان و بنکداران و سقط فروشان و دیگران بنرخ کالاها می‌افزایند در بیرون نیز هر چیزی به همان تناسب بالا می‌رود. مثلاً کارگر و بنا و باربر مزد بیشتر می‌خواهد ، کافه‌چی و رستوران‌چی پول فزونتر می‌گیرد ، پزشک و دندانساز و وکیل حق‌الزحمه بیشتر می‌طلبد. یکی از چیزهایی که ما در این دو ساله در تهران می‌بینیم و خود شگفت می‌نماید فزونی بهای میوه می‌باشد. راست است که میوه به تهران از بیرون می‌آید و کرایه‌ها گران گردیده. ولی آیا تفاوت تا باین اندازه خواهد بود؟!..

راستی آنست که هر کسی در نوبت خود جبران بالا رفتن نرخها را می‌کند و بهای کالای خود را می‌افزاید و تنها کسانی از این جبران محرومند که ماهانه‌ی محدودی می‌گیرند ، و آنان کارکنان اداره‌ها می‌باشند. همه می‌دانند که اِشِلی[اینجا : جدول] که امروز پایه‌ی حقوقهاست در هفده و هجده سال پیش منظور گردیده. در حالی که در این مدت نرخها دست کم پنج برابر ـ و در برخی کالاها تا ده برابر ـ بالا رفته است. در این مدت به اشل تغییری داده نشده مگر پارسال اندک‌اضافه‌ای منظور شده.

در این باره بهیچ توضیحی نیاز نیست و همه می‌دانیم که بیشتری از کارکنان ادارات دولت با چه سختی می‌گذرانند. مثلاً فلان مدیر دفتر با شصت و هفتاد تومان و فلان آموزگار با صد تومان چگونه زندگی توانند کرد؟!.. مگر آنها زن و خانواده ندارند؟!.. آن کارمندان سر و پایی[؟] که میزان ماهانه‌شان از چهارصد ریال نمی‌گذرد و هر کدام زن و فرزندانی دارند با آن حقوق کم چه کار توانند کرد؟!.. آری اگر برای چند ماهی بود عیب نداشت. این گرفتاری از مدتها آغاز شده و روز بروز سختتر می‌گردد.

شگفت است که دولت در اندیشه‌ی چاره‌ای نمی‌باشد و چنانکه دانسته‌ایم آقایان وزیران برآنند که امسال نیز باین ترتیب بگذرد. ولی ما این را انصاف نمی‌شماریم. این یک چیز کوچکی نیست. این کارکنان ادارات بیگانه نیستند. از آنسوی رشته‌ی کارهای دولت در دست اینهاست. کسانی که در چنین تنگی و سختی باشند با چه دلگرمی کار توانند کرد؟!..

چند روز پیش با یکی از سران ادارات این سخن می‌رفت و چنین پاسخ داد : دولت می‌خواهد از بودجه بکاهد نه آنکه بآن بیفزاید. سپس گفت : «بعقیده‌ی من درستکاری و نادرستی از کمی یا فزونی حقوق نیست. آنکه درستکار است اگر از گرسنگی بمیرد دست بنادرستی دراز نمی‌کند». من بهتر دانستم بخاموشی گرایم و پاسخی باو ندهم. زیرا نخست این سخن مبالغه‌آمیز است. در ایران گفته‌های مبالغه‌آمیز فراوانست و مردم آنها را دوست می‌دارند. چنانکه هندیها از فلفل بسیار و خوراک تند لذت می‌برند ایرانیان هم از سخنان مبالغه‌آمیز لذت می‌برند. هنگامی که پایت را بزمین کوبی و بتندی بگویی «آدم درستکار از گرسنگی می‌میرد و دست بنادرستی باز نمی‌کند» همه خوششان می‌آید و شما را تصدیق می‌کنند. ولی همان کسان خود از آزمایش بیرون نتوانند آمد.

آری چنان کسانی هستند که به هر سختی دچار گردند دست از درستکاری برندارند. ولی بسیار کمند. بیشتر مردم آنانند که چون بسختی افتادند ناگزیر بنادرستی پردازند. اینست در سالهای گرانی دزدی بسیار می‌گردد. یک پدری که بچه‌هایش در این هنگام سال روی میوه نمی‌بینند و هر روز گله‌های معصومانه‌ی خود را بگوش پدر و مادر می‌رسانند ، بآسانی نخواهد توانست پاکدامن باشد. یک کسی که پول برای کفش بچه‌اش ندارد و هر روز او را با کفشهای کهنه و پاره و با چشم اشک‌آلود روانه‌ی دبستان می‌گرداند به یک روان بسیار نیرومندی نیاز دارد تا از راه در نرود. اینست می‌گوییم آن جمله مبالغه‌آمیز است.

دوم گفتگوی ما از درستکاری و نادرستی نبود. از سختی زندگانی و از فشار آن بود. بسیار خوب : آدم درستکار به کمی حقوق تاب آورده دست بنادرستی باز نمی‌کند. ولی آیا بسختی زندگانی نیز چاره تواند کرد؟!.. آیا از آه و تحسر فرزندان خود هم جلوگیری تواند نمود؟!.. آیا نباید باینها چاره ‌اندیشید؟!..


🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🖌 احمد کسروی

🔸 12ـ با بدنهادان دشمنی نمایید (یک از یک)


در شماره‌ی دیروز پرچم شرحی از حال آذربایجان نوشتیم و اینک می‌خواهیم باز در آن زمینه چند سخنی نویسیم :

چنانکه می‌شنویم ماجراجویانی که در تبریز و ارومی و دیگر جاها حزب می‌سازند و یا دسته بسته بآدمکشی می‌پردازند ، چنین وامی‌نمایند که افسران سپاهی و کارکنان سیاسی شوروی پشتیبانی بآنان دارند و باین آوازه‌ی دروغ کار خود را پیش می‌برند.

در نتیجه‌ی همین نسبت است که کارکنان دولت شوروی بارها بصدد تکذیب آمده و این نسبت را از خود رد کرده‌اند.

ما می‌خواهیم بکارکنان دولتی ایران در آذربایجان و همچنین بمردم آنجا بگوییم که گذشته از آنکه کارکنان دولت شوروی چنان نسبتی را تکذیب می‌کنند و این تکذیب دارای همه گونه اعتبار می‌باشد اساساً ما با دولت شوروی پیمانی داریم و آن پیمان باستواری خود برجاست.

در شهریور ماه که سپاهیان دو دولت بخاک ما درآمدند و آن حوادث رخ داد ، خود آنان در همه جا آگهی پراکندند که درآمدنشان بایران از روی دشمنی نیست و بیش از این مقصودی ندارند که از وضع جغرافیایی کشور ما استفاده‌ی جنگی کنند و سپس خود آنان پیمانی پیشنهاد کردند که چند هفته در مجلس بگفتگو گزارده شد و پذیرفته گردیده و در آن پیمان تصریح گردیده که این بودن سپاه انگلیس و روس در ایران اشغال نظامی نیست و هیچ گونه مزاحمتی با قوای تأمینیه نخواهند داشت و هیچ گونه دخالتی در کارهای درونی ایران نخواهند نمود.

در نتیجه‌ی آن اظهار دوستی که نمودند و این پیمانی که بستند ما نیز با آنان رفتار دوستانه می‌نماییم و در این هنگام که سراسر جهان در جوش و خروشست و هر توده‌ای از بزرگ و کوچک از سرنوشت آینده‌ی خود گفتگوها و جستجوها می‌کند ما با یک آرامش و خاموشی روز می‌گزاریم و بلکه بجلوگیری از احساسات جوانان و دیگران می‌کوشیم. و باطمینان اینکه همسایگان استقلال کشور ما را در پیمانی که بسته‌اند تصریح نموده و البته آن را محترم می‌شمارند از تشویش خودداری نموده یک جمله در روزنامه‌هامان شکایت نمی‌نویسیم.

تاکنون بارها رادیوهای محور سخن از دخالت کارکنان شوروی در آذربایجان راندند و رادیوها و روزنامه‌های روسی و انگلیسی بتکذیب پرداختند و در هر فرصتی از اشاره باستواری مواد پیمان خودداری ننمودند.

کوتاه مطلب : آنچه نباید ترتیب اثری کرد اینست که کارکنان دولت شوروی از اشرار و ماجراجویان پشتیبانی نمایند. این چیزیست که هیچگاه نباید پذیرفت و هیچگاه بِرو نباید آورد.

ما باید گناه را از خود آن اشرار و ماجراجویان بدانیم. باید آنها را به پستنهادی بشناسیم و از نفرت و بیزاری بازنایستیم. باید فراموش نکنیم که در چنین هنگامی که می‌بایست همه هوسها را کنار گزارند و همه کینه‌ها از یاد برند و همگی از دور و نزدیک دست بهم داده ‌امنیت و آرامش را نگاه دارند و همدستی و یگانگی نشان دهند ، یک دسته بدنهادانی فرصت یافتند و به بهانه‌هایی دم از تفرقه زدند و با یک خیالهای خائنانه‌ای حزبها ساختند و بدستاویز مسلک دسته‌های تاراجگری و آدمکشی بروستاها فرستادند.

باید فراموش نکنیم که در توده‌ی ما چنین بدنهادانی بسیارند. فراموش نکنیم که تاراجگران کرد همینکه فرصت یافتند از کشتار و یغما پرهیز نمی‌کنند. فراموش نکنیم که آسوریان در رضائیه همیشه مایه‌ی دردسری برای ما فراهم می‌کنند. فراموش نکنیم که یک دسته هوسمندانی در توده‌ی ما یافت شده‌اند که اگر یک رضاشاهی برخاست و مشتی گره کرد پستنهادانه خاموشی می‌گزینند و باین گوشه و بآن گوشه می‌خزند و اگر آزادی داده شد این زمان در لجام‌گسیختگی اندازه نمی‌شناسند و بنام خودنمایی و هوسبازی پشت پا باستقلال کشور نیز می‌زنند.

اینها از آلودگیهای خود توده است. ما باید در اندیشه‌ی چاره باین آلودگیها باشیم. باید این نامردان را دشمنان خود دانسته سزای خائنان بایشان دهیم. باید نگوییم از ما هستند. نگوییم خویشان یا دوستان ما می‌باشند. نگوییم نام ایرانیگری برای خود دارند. باید فریب آزادیخواهی و مسلکداری که از خود می‌نمایند نخوریم. [1]

بیشرمی ‌نگرید : اشرار را برمی‌انگیزند که بروستاها روند و مردان و زنان بیگناه را بکشند ، و چون نیروی نظامی از چگونگی آگاه می‌گردد و بسراغشان می‌رود و دستگیرشان می‌سازد این زمان بدادخواهی می‌پردازند و تلگراف می‌فرستند که قوای دولت «چون فاشیستهای خونخوار» بفلان دیه ریختند و چنین کردند و چنان کردند. با این جمله می‌خواهند خود را آزادیخواه بجلوه دهند و در ضمن دعوا انتساب بدولت شوروی نمایند. اینست شیوه‌ی کاری که برای بدنهادیهای خود اندیشیده‌اند.

بدنهادان بنام هواداری از رنجبران ریشه‌ی رنجبران را می‌کنند. آدمکشان و تاراجگران را هوادار رنجبران می‌خوانند و سپاهیان دولتی را که برای نشر امنیت رفته‌اند ، «فاشیستهای خونخوار» نام می‌دهند. اینست نمونه‌ی وارونه‌گوییهای آنان.

👇
دوباره می‌گویم باید اینان را دشمن گرفت. باید از نفرت و بیزاری بازنایستاد. این نتیجه‌ی سستگیری مردم است که یکمشت هوسمندان خیانتکار گستاخ گردیده‌اند.

ما می‌شنویم دسته‌هایی از تبریز و دیگر جاها می‌کوچند. این کار بسیار غلط است. کوچیدن برای چیست؟!.. مگر می‌خواهید از سرزمین خود دست بردارید؟!. مگر می‌خواهید آن را باشرار واگزارید؟!.. و آنگاه بکجا می‌کوچید؟!.. مگر در شهرهای دیگر از آن بدنهادان نیستند؟!.. مگر گمان آشفتگی بهمه جا نمی‌رود؟!..

این جز نتیجه‌ی سستنهادی و ناشایستگی نیست. هرگز نباید کوچید. هرگز نباید از شهر خود چشم پوشید. چرا آن نمی‌کنید که مردانه دست بهم دهید و یک دسته‌ی نیرومندی باشید و در برابر اشرار ایستادگی نشان دهید؟!.. چرا آن نمی‌کنید که یک توده‌ای گردیده و از کارکنان دولت که بکندن ریشه‌ی اشرار می‌کوشند پشتیبانی بنمایید.

بدانید ای آذربایجانیان : وظیفه‌ناشناسی و خیانت بکشور راههای بسیاری دارد و در این هنگام یکی از آنها کوچیدن و شهر را به اشرار و ماجراجویان بازگزاردنست.

می‌دانم خواهید گفت : از دست ما کاری برنمی‌آید. می‌گویم : تا بدینسان پراکنده‌اید البته هیچ کاری از دستتان نخواهد آمد. ولی اگر آزادگی نمایید و مردانه به یک راه درآیید و یک دسته‌ی آبرومندی باشید در آنحال خواهید توانست باشرار فیروز درآیید و هر آرزویی که دارید بانجام رسانید.

(پرچم روزانه شماره‌ی 52)


پانوشت :
1ـ هوسبازیهای خائنانه‌ای که در این گفتار یادش رفته سه سال پس از آن با تحریک احساسات برخی از آذربایجانیان ساده‌دل تبدیل به آشوب ننگ‌آوری در سال 1324 شد که بنام غائله‌ی دمکراتهای آذربایجان شناخته می‌شود. امروز نیز این بیگانه‌پرستان در کارند و همچون آن دو غائله‌ی پیش ، زبان ترکی را بهانه‌ی جست و خیزهاشان گرفته‌اند. دانستن حقیقت میهن و میهن‌پرستی و نیز اینکه ترکی ، زبان کهن آذربایجان نبوده ، به رسوایی و خواری این دشمنان ایران و آذربایجان یاوری بسیار تواند کرد.


🌸
📖 حقایق زندگی

🖌 احمد کسروی

🔸 24ـ یکی از دشواریها (دو از دو)


هیچ تردیدی نیست که باید بحقوق کارکنان دولت افزوده شود. بخصوص بحقوق آنهایی که در رتبه‌های پایین هستند ، و پول بسیار کمی می‌گیرند. چه اگر افزوده نشود و باینحال بماند بیگمان نتیجه‌های نیکی در دست نخواهد بود.

اگر باینها نیازی هست و خواسته می‌شود کارهایی را انجام دهند ، باید باندازه‌ی کافی ماهانه بایشان داد و اگر نیازی نیست باید رهاشان ساخت که در اندیشه‌ی زندگانی خود باشند. با حال کنونی ، هم آنها در سختی خواهند بود و هم کارها به نتیجه‌ای نخواهد رسید.

از آنسوی دولت نیز نخواهد توانست ببودجه بیفزاید. زیرا یک درآمد نوینی درمیان نیست. بگفته‌ی یکی از وزیران دولت می‌خواهد از بودجه بکاهد ، نه اینکه بآن بیفزاید. اینست باید راههای دیگری اندیشیده شود تا این دشواری آسان گردد.

دولت باید بپاره‌ای صرفه‌جوییهایی پردازد و آنچه از آن راه بدست می‌آید بکارکنانِ کم‌حقوق دهد. برای صرفه‌جویی راههای بسیاری هست که من اینک برخی را یاد می‌کنم :

1ـ از خرجهای بیهوده جلوگیری شود. در اداره‌ها خرجهای بیهوده بسیار است و یک رقم آن اتومبیلهای سواریست که برای رؤسای ادارات خریداری شده. در این باره بارها در روزنامه‌ها یادآوری شد و جای افسوسست که آقایان وزیران گوش ندادند. امروز این حال کارکنان اداراتست که یک دسته‌ی انبوهی از آنها خرجهای ضروری زندگانی را راه نمی‌توانند انداخت و یک دسته‌ی دیگر زنها و فرزندانشان با اتومبیلهای دولتی بگردش می‌روند.

من نمی‌دانم دولت چه فلسفه‌ای برای نگهداری این اتومبیل‌ها می‌اندیشد؟.. اگر می‌گوید مایه‌ی آبروی دولت است می‌گوییم این در حالیست که داشته باشید و بتوانید بهمه‌ی کارکنان باندازه‌ی نیاز حقوق دهید. در آن صورتست که این اتومبیلها مایه‌ی آبروی دولت تواند بود. در اینحال که دسته‌ی انبوهی از کارکنان ادارات بحال بینوایی افتاده‌اند و دوست و دشمن همگی بحال ایشان آگاهست آیا باز اتومبیل‌سواری رؤسای بلندپایه مایه‌ی آبرو تواند بود؟!..

چنانکه شنیده شده نزدیک بپانصد تا اتومبیل‌های سواری بادارات داده شده. کنون ملاحظه کنید که با این گرانی لاستیک و دیگر افزارها چه پول گزافی در این راه صرف می‌شود. این هنوز ـ یک رقم خرجهای بیهوده است که من چون میدانم نوشتم. بیگمان رقمهای دیگر نیز هست.

2ـ دوم برخی اداره‌های بیهوده الغاء ‌شود. من چند روز پیش کانون بانوان را یاد کردم. مانندهای آن بسیار است که اگر الغاء شود و کسانی که بیهوده و ناسزا حقوق می‌برند بیرون رانده شوند از این راه هم مبلغ گزافی صرفه‌جویی خواهد شد.

3ـ بکسانی که از چند جا حقوق می‌گیرند تنها از یکجا حقوق داده شود. این یکی از داستانهای شگفتیست که کسان بسیاری ـ نمی‌دانم در سایه‌ی پررویی و بیشرمی و یا در نتیجه‌ی خویشاوندی با آقایان وزیران یا به هر علت دیگری ـ از چند جا حقوق می‌گیرند. یکی از آشنایانم چند روز پیش از این نامهای چند تن از نمایندگان مجلس را می‌شمرد که از اداره‌ها نیز حقوق می‌گیرند و من در شگفت شدم. زیرا با ماهی پنج‌هزار ریال چه جای آنست که کسی با تشبث یک حقوقی نیز برای خود از جای دیگری درست گرداند.

آیا این کار با راهزنی بوئراحمدیها چه تفاوتی دارد؟!.. این کار از دزدی کجایش جداست؟!.. ای نامردان مگر بچاپ‌بچاپ است که بدینسان بیباک و بی‌پروا دست بمال دولت یازیده‌اید؟!..

بسخن بیش از این دامنه نمی‌دهم. این یکی از دشواریهاییست که باید چاره شود و ما برخی پیشنهادهایی کردیم. ولی اگر دولت بخواهد و در اندیشه‌اش باشد راههای دیگر پیدا خواهد کرد. چیزی که هست ما می‌بینیم اهمیتی باین موضوع داده نمی‌شود. ولی ما این را مهم می‌شماریم و اینست باین یادآوری برخاسته‌ایم. اگر کسان دیگری هم از روی بینش و آگاهی گفتارهایی فرستند ما در پرچم چاپ توانیم کرد.

(پرچم روزانه شماره‌های 124 و 125)


🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🖌 احمد کسروی

🔸 13ـ باید اندیشه‌ها یکرویه گردد (یک از یک)


در گفتارهای گذشته معنی «دارایی» را روشن گردانیدیم. دارایی این خاک و این آبها و این هوا و این تابش آفتابست ، این کانهاست که بفراوانی در سینه‌های کوهها خوابیده ، این جنگلهای انبوه است که از این سر کشور تا بآن سر کشیده ،‌ این چشمه‌هاست ، این رودهاست ، این چمنهاست ، این چراگاههاست ، این چهارپایانست که از هر گونه در دسترس ماست و در کارهای زندگانی بما یاری می‌کنند ، این مرغهای قشنگ است که در خانه‌ها و در باغها با ما همسایگی می‌کنند.

اینهاست اساس دارایی. باید قدر اینها را دانست که از یکسو در اندیشه‌ی نگهداری آن بود و از یکسو بآبادی و نیکیش کوشید.

در شهریور ماه گذشته که آن حوادث اندوه‌انگیز رخ داد در همان روزها یکی از نمایندگان در مجلس گفتگوی جواهرات کرد و این سخن بزبانها افتاد ، و من میدیدم مردم با یک علاقه‌ی بسیاری باین گفتگوها می‌پردازند و از اینکه شاه گذشته آنها را با خود نبرده شادیها می‌نمایند.

این کار آنان بمن بسیار ناگوار می‌افتاد. زیرا می‌دیدم اینان به بیمهایی که از هر سو کشورشان را فراگرفته اهمیت نمی‌دهند ولی درباره‌ی جواهر آنهمه علاقه نشان می‌دهند.

می‌دیدم اینان از حقایق بسیار دورند و چنین می‌دانند که سرمایه‌ی زندگیشان آن جواهرات و مانند آنهاست. می‌دیدم معنی درست دارایی را نمی‌دانند.

از نظر حقیقت ارزش جواهر بسیار کمست. فلان لعل یا زمرد جز یک سنگ سرخ یا سبزی نیست و خود بیش از این سودی ندارد که یک پادشاهی آنها را بتاج خود زند و یک زنی آنها را بخود آویزد. اگر با آب و خاک بسنجیم همه‌ی آن جواهرات بهای یک کیلومتر زمین نمی‌باشد. زیرا این یک کیلومتر زمین سرچشمه‌ی زندگانی گروهی تواند بود ولی آن سنگهای قشنگ در زندگی هیچ اثری نتواند داشت.

اینها با آن اهمیتی که در نظر مردم دارند از دیده‌ی حقیقت همسنگ دیگر سنگها هستند. اینها نه گرسنه‌ای را سیر توانند کرد ، نه بدردی درمان توانند بود. نه به لُختی رخت توانند گردید. اگر روزی پایش افتاد و نیاز پیدا گردید باید در راه نگهداری کشور از اینها چشم پوشیم. نه تنها اینها ، باید از جانها در راه آن درگذریم. این سرزمین سرچشمه‌ی زندگانی ما و فرزندان ماست. اینها خانه و آسایشگاه ماست. باید همه‌ی ارزش را باین دهیم. باید همه‌ی کوشش را در راه نگه داشتن و آباد گردانیدن این بکار بریم. این وظیفه‌ی مردانگی هر کسی است.

در چندی پیش این را نوشتم که بمردم ایران هر سخنی را بگویید خواهند گفت : «می‌دانم». راستی هم آنست اینان از هر مطلبی یک چیزهای ناقص را شنیده‌اند و بی‌آنکه نیک بفهمند و باور کنند به دل سپارده‌اند. مثلاً نام میهن‌پرستی را شنیده و شاید چند گفتاری نیز در پیرامون آن خوانده‌اند. ولی از آنسوی مغزهاشان پر از اندیشه‌هاییست که بضد میهن‌پرستی می‌باشد.

امروز در ایران این یکی از گرفتاریهاست. این یکی از گرفتاریهاست که ‌اندیشه‌های درهم و ضد هم مغزها را پر گردانیده و خود نتیجه‌ی آنهاست که اراده‌ها سست شده ، فهمها از کار افتاده ، مغزها تباه گردیده. یکی از بدبختیهای ایرانیان همین می‌باشد و در این باره در سی سال اخیر بیش از همه روزنامه‌ها باعث بوده‌اند. اینها برای پر کردن ستونهای خود هرچه پیدا کرده بچاپ رسانیده‌اند ، و آنچه امروز گفته‌اند فردا بضدش نوشته‌اند. [1]

امروز شما اگر پیش کسی از میهن‌پرستی گفتگو کنید و این سخنانی را که نوشتیم برایش بگویید همه را گوش دهد و چنین وانماید که خودش هم می‌دانسته ، بلکه چه‌بسا ایراد گرفته می‌گوید : «ما مگر اینها را نمی‌دانستیم؟!..». سپس اگر سخن از مادّیگری برانید و چنین بگویید : «آدم باید زیرک باشد و پول دربیاورد و اعتنا بهیچ چیزی نکند» ، یا اگر از شعرهای خیام و حافظ برایش بخوانید : «اینجهان هیچست و پوچست ، باید دم را غنیمت دانست و در فکر گذشته یا آینده نبود» ، یا اگر گفتگو از صوفیگری کنید که : «آدم باید دنیا را ترک کند و تنها در اندیشه‌ی تصفیه‌ی نفس باشد» ، بهمه‌ی اینها نیز گوش دهد و هیچ نگوید : «اینها کجا و میهن‌پرستی کجا؟!» ، هیچ ایراد نگیرد که اینها با زندگانی سازش ندارد ، هیچ نپرسد : «آخر این سخنان ضد هم برای چیست؟!..» زیرا از بس سخنان درهم و متضاد شنیده که از یکسو عادت گرفته و از سوی دیگر مغزش از کار افتاده و اساساً معنی درست اینها را نمی‌فهمد تا متضاد بودنش را بداند.


👇
از سخن خود دور نیفتم : بسیاری از ایرانیان این سخنانی را که ما درباره‌ی «دارایی» و آب و خاک و میهن‌پرستی نوشتیم خوانده چنین خواهند گفت : «ما اینها را می‌دانستیم». اینان «دانستن» را همان شنیدن و بیاد سپردن می‌شمارند. ولی این دانستن نیست. «دانستن» آنست که یکی یک موضوعی را نیک بفهمد و با دلیل آن را تصدیق کند و بروی آن پافشاری نماید و اگر سخنی را بضد آن شنید با دلیل رد کند و پس از همه آن را بکار بندد و رفتارش از روی آن باشد. دانستن این را می‌گویند ، و ما نیز اینگونه دانستن را می‌خواهیم.

ما می‌خواهیم ایرانیان این سخنان را نیک بفهمند و نیک بیندیشند و باور کنند و هر گونه ‌اندیشه‌های ضد آن که در دل دارند بیرون کنند.

می‌خواهیم این را باور کنند که این سرزمین که خدا بایشان داده سرچشمه‌ی زندگانی خودشان و فرزندانشان می‌باشد و اینست باید آن را گرامی شمارند و قدرش دانند و بنگهداریش کوشند.

می‌خواهیم این را باور کنند که اگر نکوشند این سرزمین از دستشان خواهد رفت و همگی بزیردستی و بندگی خواهند افتاد و پراکنده و خوار و بیچاره خواهند گردید.

می‌خواهیم اینها را نیک بفهمند و باور کنند و بکار بندند ، آن وقت آن سخنان بیهوده‌ای را که از بدآموزیهای مادّیگران یا از گفته‌های بیپای شاعران یا از فریبکاریهای ملایان و دیگران شنیده‌اند و با این اندیشه‌ها نمی‌سازد از دل بیرون کنند.

(پرچم روزانه شماره‌ی 56)


پانوشت :
1ـ در چهل سال گذشته نیز حکومت ملایان به این آشفته‌اندیشی بسیار افزوده. زیرا اینها که بجای کارِ راست و بنیادی ، بیش از همه کارشان را با «تبلیغ» و «نمایش» پیش برده‌اند ، میکرفن بدست و دوربین بدوش به میان مردم رفته و از ایشان گزارشهای خبری دلخواه خود را فراهم آورده نشان داده‌اند. بدآموزی آن کار این بوده که هر کسی گمان کرده می‌تواند و باید به هر جستاری درآید و دانسته و ندانسته ، اندیشیده و نیندیشیده به سخن بلکه به پندآموزی درآید. در سالهای نخست ، گزارشگران «صدا و سیما»شان همیشه می‌پرسیدند : اکنون چه «پیامی» برای مردم دارید؟ و مردم فریبخوار و ساده‌دل نیز آغاز می‌کردند به سخن‌بافی و «پیام دادن». کم‌کم زشتی این از میان برخاست و اکنون بسیار کسان هر یک خود را پیشوایی می‌پندارد که باید در هر زمینه‌ای به سخن درآید و گفتار نویسد و راه چاره نشان دهد.

نمونه‌ی آن سخنبافیهاییست که امروز بویژه در اینترنت و پیامرسانها بفراوانی دیده می‌شود. امروز ما بجای آنکه از متخصصان توده که تعدادشان هم محدود هست سخنان پرمغز بشنویم ، از کانالها و «گروهها» و «سایتها» صدها سخن کم‌ژرفا و بی‌مایه می‌شنویم که نتیجه‌ای جز آشفته‌اندیشی و بیکارگی مغزها ندارد.


🌸
📖 حقایق زندگی

🖌 احمد کسروی

🔸 25ـ چرا زندگانی رو بسختی رفته؟.. (یک از سه)


بارها شنیده‌ام کسانی بمن نسبت می‌دهند که منکر ماشین هستم. همین اکنون نامه‌ای در پیشم است که یکی می‌نویسد : در فلان مجلس گفتگو از مضرات ماشین می‌رفت من هم با عقیده‌ی شما موافقت کردم.

من در شگفتم که سخنی را که می‌نویسم بیشتری از مردم نیک نمی‌خوانند و نیک نمی‌فهمند ، و بسیاری از ایشان بگفته‌های من معنایی از پیش خود می‌دهند. ما ناگزیر شده‌ایم هر سخنی را یک بار بنویسیم و یک بار هم در پیرامون آن شرحها داده بگوییم : مقصود ما فلانست و فلان نیست.

در آغاز جوانیم روزی در تبریز بسربازخانه رفتم ، دیدم یک سرکرده‌ای بقزاقهای سوار مشق می‌دهد. ولی چون ایشان زبان فارسی نمی‌فهمند یک بار فرمان می‌دهد و یک بار بترکی ترجمه می‌کند. مثلاً فرمان می‌دهد «بچپ!» و سپس می‌گوید : «صولا ها !» [1] اکنون کار ما به همان صورت افتاده.

سخنانی که درباره‌ی ماشین نوشته‌ایم پرمغزترین سخنانست و بسیار جای افسوسست که ایرانیان بجای فهمیدن آنها بتحریفش می‌پردازند. باز جای افسوسست که ما با نادانیها و گمراهیهای ایرانیان سرگرم نبرد شده‌ایم و نمی‌توانیم این سخنان را بگوش جهانیان برسانیم. اگر کسانی می‌خواهند گفته‌های مرا درباره‌ی ماشین بدانند باید بخش نخست کتاب «آیین» را که بعربی هم ترجمه شده بخوانند ، و برای آنکه خوانندگان پرچم از آن ناآگاه نمانند فشاره‌ی گفتارهای خود را در اینجا می‌آورم و من خواستارم این را با دقت بخوانند و بیندیشند :

از صد و دویست سال باینسو در اروپا پیاپی ماشینها و افزارها اختراع گردیده و درباره‌ی هر یکی از آنها گفته شده که باعث آسایش مردمانست. مثلاً راه‌آهن را اختراع کرده چنین گفته‌اند : «راهها را نزدیک می‌گرداند و زحمت مردمان را در راه‌پیمایی و بارکشی ده بر یک کمتر می‌سازد». ماشین دوخت را ساختند چنین گفتند : «از رنج خانواده‌ها بسیار می‌کاهد. رختی را که در سه چهار روز می‌دوختند با این ماشین در سه چهار ساعت خواهند دوخت». ماشینهای کشاورزی را پدید آوردند و چنین گفتند : «بزندگانی کمک بسیار خواهد کرد و کشاورزان رنجشان ده بر یک کم خواهد شد». درباره‌ی هر اختراعی این سخن را گفتند و شما چون بیندیشید اینها همه راست است. زیرا بیگفتگوست که راه‌آهن ، آیروپلان و هواپیما [2] رنج سفر و بارکشی را ده بر یک کم گردانیده. همچنین دیگر ماشینها هر یک در نوبت خود از زحمت کار و کوشش بسیار کاسته است ـ ما راهی را که صد سال پیش ده روزه می پیمودیم اکنون یک روزه می‌پیماییم. همچنین در دیگر کارها.

ولی گفتگو در اینجاست که از روزی که این اختراعها پیدا شده زندگانی آدمیان نیز بجای آنکه آسوده‌تر و آسانتر گردد روز بروز سختتر و پررنجتر شده. پس این از کجاست؟. از روی آن حسابهایی که ما درباره‌ی اختراعها رفته‌ایم و هر یکی را وسیله‌ی کمی زحمت و رنج شمرده‌ایم اکنون بایستی رویهم‌رفته رنج زندگانی ده بر یک کمتر شده باشد. مثلاً اگر در صد سال پیش مردمان روزانه ده ساعت کار می‌کردند ، اکنون می‌بایست هر روزی یک ساعت بیشتر کار نکنند و بازمانده را بآسایش و خوشی پردازند. در حالی که قضیه بعکس است و امروز رنج و کوشش مردمان بسیار بیشتر از صد سال پیش است. ما خود بیاد داریم که بیست سال پیش آسوده‌تر از اکنون بودیم.

اساساً این یک چیز محسوسیست که پیشرفت اختراعات با سختی زندگانی همدوش و همگام است و در هر کشوری که اختراعات و افزارهای نوین بیشتر بکار می‌رود رنج زندگانی هم بیشتر است. مثلاً در آمریکا چنانکه «ماشینکاری»[= ماشینیزم؟]رواج بیشتر دارد زندگانی نیز سختتر می‌باشد. در آمریکا انبوهی از مردم نان را به بهای جان بدست می‌آورند.


پانوشتها :
1ـ صولّا یعنی به چپ. صولا ها ! یعنی بچپ ها !. «ها» در اینجا برای تأکید است.
2ـ به گمان ما هواپیما می‌بایست درون پرانتز نوشته شود.


🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🖌 احمد کسروی

🔸 14ـ درباره‌ی استقلال (یک از دو)


در شماره‌ی 57 پرچم گفتاری از آقای دادپرور درباره‌ی آذربایجان بچاپ رسانیدیم که در آن چنین می‌گوید : «در آذربایجان پرچم مانند دسته‌ گلی دست بدست می‌گردد ... هر کس می‌خواهد ببیند نسبت به آذربایجان تازه چه نوشته شده ... اما افسوس ... کمتر در پرچم خبر مسرت‌بخشی نسبت به آذربایجان خوانده می‌شود». [1]

می‌گویم : چه آذربایجان و چه دیگر جاها «خبر شادی‌آور» بسته بکوششهای خود ماست. ما را از این گرفتاریها جز کوششهای خودمان رها نخواهد گردانید. باید بکوشیم و فیروز گردیم و به نتیجه‌های شادی‌آور رسیم.

بدانید ای آقای دادپرور : در جهان هیچ کاری بی‌انگیزه نتواند بود. همان ناموسهایی که در فیزیک و شیمی و دیگر علوم خوانده‌اید در سراسر کارهای جهان حکمفرماست. این گرفتاریها و سختیهای ما بی‌علت نیست. یک کار تصادفی نبوده. نتیجه‌ی اوضاع کواکب نمی‌باشد. اینها نتیجه‌ی آلودگیهای هزارساله است. آلودگیهای هزارساله این توده را ناتوان گردانیده و از پا انداخته و اینست همیشه صدمه می‌خورد ، همیشه گزند می‌بیند.

از اینسوی امروز هم اگر از راهش بکار درآییم و بکوششهای دلسوزانه پردازیم ، این کوششها بی‌نتیجه نخواهد ماند و هرآینه فیروزمند خواهیم گردید.

آذربایجان یک رشته نیازمندیهایی دارد که باید دولت توجه کند. درباره‌ی آنها گفتگو شده است و ما نیز فشار توانیم آورد. ولی اساس چیزهای دیگریست. یک رشته موضوعهای بسیار مهمتری درمیان است که مربوط بخود توده است.

امروز در گام نخست ما نیاز بنگهداری کشور خود داریم. امروز این جنگها و خونریزیها که در جهان برخاسته همه برای آب و خاکست. ما نیز باید در اندیشه باشیم. نباید بی‌پروا نشینیم و چشم براه حوادث دوزیم.

امروز جنگ است و دولتها در برابر یکدیگر میدانها باز کرده‌اند. شاید فردا نیز گفتگوی آشتی و تقسیم غنایم جنگ بمیان آید. در همه‌ی این حالها بکشور ما خطرهایی متوجه است و ما باید خود را برای مقاومت با حوادث آماده گردانیم.

من می‌شنوم کسانی در این مجلس و آن مجلس نشسته چنین می‌گویند : «ایران طلسمی است که هر که در آن افتاد بیرون رفتن نخواهد توانست». بتوده‌ای که بدبختی رو آوَرَد ‌اینگونه پندارهای بیخردانه فراوان می‌گردد. خلفای عباسی در دوره‌های ناتوانی خود عقیده داشتند که هیچ کس با آنان دشمنی نتواند کرد : «ان خلافة آل عباس موصولة بیوم القیمة». [2] با این خرافه‌ی رسوا دلهای خود را شاد می‌ساختند ولی روزی رسید که از دست مغولان مشت سختی را خوردند و خلافت بماند که خاندانشان از میان رفت. بشومی آن خرافه‌ی رسوا بود که چهل روز در بغداد کشتار می‌رفت و مغولان از خون مردان و بچگان جویها روان می‌گردانیدند.

این ننگی برای یک توده است که بجای کوششهای مردانه ، خود را با این خرافه‌ها دلخوش گرداند. ننگ است که چنین اندیشه‌ای از دل کسی گذرد ، چه رسد بآنکه بزبان آورد و در این مجلس و آن مجلس بگوید.

مگر ایرانیان جز از دیگر مردمانند که نکوشند و استقلال داشته باشند؟! چه شده که قانون طبیعت درباره‌ی اینها نقض گردد؟!..

کسان دیگری را می‌شنوم چنین می‌گویند : «این مملکت صاحبی دارد. او خود نگه می‌دارد». بپرسید : آن صاحب کشور کیست؟!.. تا کی می‌توان این سخنان پیره‌زنانه را شنید؟!..

یک دسته هم رنگ سوسیالی به پستیهای خود داده چنین می‌گویند : «چه کشور؟!.. چه میهن؟!.. باید همه‌ی اینها یکی گردد». آنها نیز برای بیدردی و تنبلی خود این بهانه را پیش می‌آورند. [3]

باید گفت : نخست کشور است و پس از آن مسلک و اندیشه. ای بیخردان سوسیالهای اروپا تفنگ بدوش گرفته بر سر آب و خاک ، خون یکدیگر را می‌ریزند ، و بر سر خاندانهای همدیگر آتش و آهن می‌بارانند. مگر ای بدبختها با این سخن شما را بحال خود خواهند گزاشت؟!

یک دسته‌ی دیگر نومیدی نشان داده چنین می‌گویند : «ما بیست‌ملیون نفر چه کار خواهیم توانست و بکجا خواهیم رسید؟!..» این هم بهانه‌ی آنهاست. اینها نمی‌فهمند که شرط استقلال و سرفرازی تنها فزونی نفوس نمی‌باشد و امروز درمیان دولتها توده‌های سه‌ملیونی و پنج‌ملیونی هست که استقلال دارند و دولتها از آنها حساب می‌برند. گذشته از اینکه ما هم کم نیستیم و اگر از راهش کوشیم بسیار فزونتر از آنیم که پنداشته می‌شود.

به هر حال اینها همه بهانه‌های بیجاییست و ما باید بکشور خود علاقه‌مند باشیم و برای کوشش و جانفشانی آماده گردیم. جهان آینده‌اش بیمناکست و کسی نمی‌داند چه حوادثی در پیش خواهد بود. کسی نمی‌داند چه تاختهایی از زمین و از هوا بکشور ما خواهد بود. کسی نمی‌داند چه طمع‌هایی به آب و خاک ما در دلهای آزمندان خوابیده. به هر حال ما باید بی‌پروایی ننماییم و برای روبرو شدن با حوادث آماده گردیم.


👇
خواهید گفت : از چه راه؟.. می‌گویم از همان راهی که بارها شرح داده‌ایم. باید یک دسته غیرتمندان و آزادگان جدا گردند و دست بهم دهند و اندیشه و سخن یکی گردانند و برای کوشش و جانفشانی آماده باشند.

امروز با این شتابی که درمیانست و حوادث گام بگام بما نزدیک می‌گردد نخواهیم توانست همگیِ مردم کشور را براه آوریم و بکار واداریم. ولی این خواهیم توانست که مردان باخرد و غیرت را بتکان آوریم و با خود همدست و همراه سازیم. چه درباره‌ی آذربایجان و چه درباره‌ی سراسر ایران چاره همینست و باید بهمین بکوشیم.


🔹 پانوشتها :

1ـ اندک‌زمانی پس از پیشامدهای شهریور 1320 در آذربایجان آواز جدایی‌خواهی و آشوبگری برخاست. اینها جز از جدایی‌خواهیِ رسمی‌تر «فرقه‌ی دمکرات آذربایجان» در سال 1324 بود. بیگفتگو آنچه در آن زمان در آذربایجان روی می‌داد جز کار یکمشت بیگانه‌پرست نبود که به شیوه‌ی شاهسونان راه می‌زدند و روستاها را تاراج کرده سراسر آذربایجان را میدان تاخت و تاز خود گردانیده بودند. این سیاهکاریها را در چنان هنگامه‌ی بیمناکی که افتادن رضاشاه و درآمدن سپاهیان روس و انگلیس به ایران پدید آورده بود می‌کردند ـ هنگامه‌ای که کشور در هرج و مرج سراسری بود. دستاویزی که برای جدایی نشان می‌دادند زبان ترکی بود که آن را بهانه‌ی دشمنی با دولت و مردم دیگر استانها گرفته بودند. روزنامه‌ی پرچم از نخستین شماره‌اش به آن آشوبها پرداخت و با گفتارهای خردمندانه‌ی خود ، مردم آذربایجان را از دستهای پشت پرده و بهانه‌جوییهای آشوبگران آگاه ساخت و نقاب از چهره‌شان برکشید. شماره‌های بسیاری از پرچم بیرون نیامده بود که آشوبگران نقشه‌های خود را بر باد رفته یافتند. مردم آنجا آنان را بهتر شناختند و از گِردشان پراکنده شدند. آشوب از آن بیمناکی آغازی بیرون آمد ولی این گوشه و آن گوشه هنوز ادامه داشت زیرا دستهایی در کار بود که دولت ناتوان باشد و همه با نابسامانیها سرگرم باشند. از آنسو هم آرتشی که آن را «درهم شکسته» می‌شماردند هنوز راهبر درستی نداشت تا سرکشان را در کوتاه زمانی سر بکوبد.
مغز سخن در این گفتار «انتظارات و مطالباتِ» مردم برای سامان گرفتن کارها و اینکه «چه باید کرد» می‌باشد. با آنکه نزدیک به هشتاد سال درمیانه می‌گذرد چه مانندگیهایی با حال امروز کشور دارد!

2ـ معنی : خلافت دودمان عباس تا روز قیامت دنباله دارد.

3ـ دسته‌ی دیگری هم که بیشتر شعرپرستان و «ادیبان»اند این معنی را بر زبانها انداخته‌اند که ایران را فرهنگ و ادبیات آن نگه داشته و از مهلکه‌ها رهانیده ، همیشه این عامل بزرگی در «مستحیل» کردن بیگانگان در وطن ما شده بطوری که اگر آنان از نبردگاه پیروز درآمده‌اند لیکن در پهنه‌ی فرهنگی شکست خورده‌اند!


🌸