📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸44ـ خود را بشناسید (یک از یک)
یکی از یاران می‌گوید : دو گفتاری که در پرچم درباره‌ی خرد نوشتید بس نبود. انبوه مردم خرد را نمی‌شناسند و این را باور نمی‌کنند که می‌توان براهنمایی خرد حقایق زندگی را دریافت و یک زندگانی آسوده و خوشی پیش گرفت ، و همینکه گفتگو می‌شود می‌گویند : «با این عقلها؟! ، با این عقلها می‌خواهی ما حقایق را درک کنیم؟!.» از اینگونه ایرادها بسیار می‌گیرند. آن دو گفتاری که شما نوشتید کسانی آن را یک «بحث علمی» می‌شمارند و چنان می‌دانند که یک گفتگوی تفننی است. اینست شما باید بارها در این زمینه گفتار بنویسید تا مردم مقصود شما را بفهمند.
می‌گویم : راست میگویید. این یکی از شگفتیهای جهانست که خدا چنان گوهری بمردمان داده و آنان قدرش نمی‌دانند ، بلکه از بودنش ناآگاهند. یکی از شگفتیهای جهانست که با بودن ملیونها راهنما و پیشوا درمیان مردمان ، چنین گمراهی‌ای نیز درمیانست. مردم نه تنها خرد را نمی‌شناسند از گوهر خود ناآگاهند. شما همینکه با کسی بسخن می‌آیید که باید این جنگ و خونریزی از میان برخیزد ، آدمی برای بدیها آفریده نشده ، سرش را بلند می‌کند و با یک سردی چنین می‌گوید : «بشر با حرص و طمعی که دارد بهتر از این نتواند بود». آنگاه شما ناگزیر هستید که از گوهر آدمی سخن رانید و داستان «جان و روان» را برای او روشن گردانید تا نشان دهید که آدمی اگر دارای آز و خودخواهیست دارای خویهای گرانبهای دیگری بنام نیکخواهی ، غمخواری ، جانبازی ، از خود گذشتگی نیز هست ، که اگر تربیت ببیند این خویهایش بر آز و خودخواهی چیرگی نموده آنها را از میان می‌برد. ناگزیر هستید بیادش آورید که درمیان آدمیان کسان بسیاری هستند که اگر یکی را در خطر بینند خود را بخطر انداخته او را رها می‌گردانند ، کسان بسیاری هستند که داراک خود را به بینوایان داده تهیدست می‌مانند. پس چرا شما اینها را نمی‌بینید؟!
بسیاری از اینان دردشان تنها نادانستن نیست. ناآگاهی از نادانی خودشان درد دیگریست. اینان با آن بیمایگی هر یکی خود را دانا می‌شمارند و هیچ کمی در خود سراغ ندارند ، و اینست سخنانی را که می‌گوییم با یک بی‌پروایی تلقی می‌کنند ، و خود را نیازمند شنیدن و فهمیدن آنها نمی‌دانند. اینان بگمراهی خود گردن نخواهند گزاشت مگر هنگامی که سرشان بدیوار خورد. داستان اینان داستان آن نابیناییست که به یک کوچه‌ی بن‌بستی درآمده و گام بگام پیش می‌رود و هنگامی بگمراهی خود پی خواهد برد که سرش بدیوار آید.
بارها دیده‌ام در گفتگو می‌کوشند که گردن بهیچ دلیلی نگزارند و شکستی بخود راه ندهند و تا در یک جایی بگیر نیفتند زبان از سخن بازنمی‌دارند. دو سال پیش از تبریز بازمی‌گشتم در اتومبیل با مردی همراه بودم که چون زمانی فقه و اصول خوانده خود را «عالم» می‌شمرد و درباره‌ی خرد چنین می‌گفت : «عقول مختلف است. هر کسی بطور دیگر می‌فهمد ...» من بخاموشی گراییدم ، چون بزنجان رسیدیم و برای خوابیدن بمهمانخانه‌ای رفتیم و شب را بسر برده فردا خواستیم راه افتیم او با مهمانخانه‌دار بکشاکش پرداخت که دیشب خوابگاه من ناراحت بود و لحاف کم داشتم ، و چون راه افتادیم با من بسخن پرداخته چنین گفت :
«من نمی‌فهمم مگر اینها عقل ندارند. چرا نمی‌فهمند که اگر وسایل آسایش مسافر را بهتر آماده گردانند از مسافر نیز بیشتر پول توانند گرفت. بعلاوه آمد و شد بیشتر می‌گردد ...» گفتم : «پس شما می‌گفتید عقول مختلف است و هر کسی بطور دیگری می‌فهمد ... با آن گفته‌تان ، چه جای این نکوهش است؟!..» گفت : «آخر اینها که از واضحاتست». گفتم : «در نظر تو از واضحاتست. چون می‌گویی عقول متفاوتست در نظر او واضح نبوده». از پاسخ درماند و همانا اندکی بنافهمی خود پی برد که تا تهران دیگر بجدل نپرداخت.
👇
🖌 احمد کسروی
🔸44ـ خود را بشناسید (یک از یک)
یکی از یاران می‌گوید : دو گفتاری که در پرچم درباره‌ی خرد نوشتید بس نبود. انبوه مردم خرد را نمی‌شناسند و این را باور نمی‌کنند که می‌توان براهنمایی خرد حقایق زندگی را دریافت و یک زندگانی آسوده و خوشی پیش گرفت ، و همینکه گفتگو می‌شود می‌گویند : «با این عقلها؟! ، با این عقلها می‌خواهی ما حقایق را درک کنیم؟!.» از اینگونه ایرادها بسیار می‌گیرند. آن دو گفتاری که شما نوشتید کسانی آن را یک «بحث علمی» می‌شمارند و چنان می‌دانند که یک گفتگوی تفننی است. اینست شما باید بارها در این زمینه گفتار بنویسید تا مردم مقصود شما را بفهمند.
می‌گویم : راست میگویید. این یکی از شگفتیهای جهانست که خدا چنان گوهری بمردمان داده و آنان قدرش نمی‌دانند ، بلکه از بودنش ناآگاهند. یکی از شگفتیهای جهانست که با بودن ملیونها راهنما و پیشوا درمیان مردمان ، چنین گمراهی‌ای نیز درمیانست. مردم نه تنها خرد را نمی‌شناسند از گوهر خود ناآگاهند. شما همینکه با کسی بسخن می‌آیید که باید این جنگ و خونریزی از میان برخیزد ، آدمی برای بدیها آفریده نشده ، سرش را بلند می‌کند و با یک سردی چنین می‌گوید : «بشر با حرص و طمعی که دارد بهتر از این نتواند بود». آنگاه شما ناگزیر هستید که از گوهر آدمی سخن رانید و داستان «جان و روان» را برای او روشن گردانید تا نشان دهید که آدمی اگر دارای آز و خودخواهیست دارای خویهای گرانبهای دیگری بنام نیکخواهی ، غمخواری ، جانبازی ، از خود گذشتگی نیز هست ، که اگر تربیت ببیند این خویهایش بر آز و خودخواهی چیرگی نموده آنها را از میان می‌برد. ناگزیر هستید بیادش آورید که درمیان آدمیان کسان بسیاری هستند که اگر یکی را در خطر بینند خود را بخطر انداخته او را رها می‌گردانند ، کسان بسیاری هستند که داراک خود را به بینوایان داده تهیدست می‌مانند. پس چرا شما اینها را نمی‌بینید؟!
بسیاری از اینان دردشان تنها نادانستن نیست. ناآگاهی از نادانی خودشان درد دیگریست. اینان با آن بیمایگی هر یکی خود را دانا می‌شمارند و هیچ کمی در خود سراغ ندارند ، و اینست سخنانی را که می‌گوییم با یک بی‌پروایی تلقی می‌کنند ، و خود را نیازمند شنیدن و فهمیدن آنها نمی‌دانند. اینان بگمراهی خود گردن نخواهند گزاشت مگر هنگامی که سرشان بدیوار خورد. داستان اینان داستان آن نابیناییست که به یک کوچه‌ی بن‌بستی درآمده و گام بگام پیش می‌رود و هنگامی بگمراهی خود پی خواهد برد که سرش بدیوار آید.
بارها دیده‌ام در گفتگو می‌کوشند که گردن بهیچ دلیلی نگزارند و شکستی بخود راه ندهند و تا در یک جایی بگیر نیفتند زبان از سخن بازنمی‌دارند. دو سال پیش از تبریز بازمی‌گشتم در اتومبیل با مردی همراه بودم که چون زمانی فقه و اصول خوانده خود را «عالم» می‌شمرد و درباره‌ی خرد چنین می‌گفت : «عقول مختلف است. هر کسی بطور دیگر می‌فهمد ...» من بخاموشی گراییدم ، چون بزنجان رسیدیم و برای خوابیدن بمهمانخانه‌ای رفتیم و شب را بسر برده فردا خواستیم راه افتیم او با مهمانخانه‌دار بکشاکش پرداخت که دیشب خوابگاه من ناراحت بود و لحاف کم داشتم ، و چون راه افتادیم با من بسخن پرداخته چنین گفت :
«من نمی‌فهمم مگر اینها عقل ندارند. چرا نمی‌فهمند که اگر وسایل آسایش مسافر را بهتر آماده گردانند از مسافر نیز بیشتر پول توانند گرفت. بعلاوه آمد و شد بیشتر می‌گردد ...» گفتم : «پس شما می‌گفتید عقول مختلف است و هر کسی بطور دیگری می‌فهمد ... با آن گفته‌تان ، چه جای این نکوهش است؟!..» گفت : «آخر اینها که از واضحاتست». گفتم : «در نظر تو از واضحاتست. چون می‌گویی عقول متفاوتست در نظر او واضح نبوده». از پاسخ درماند و همانا اندکی بنافهمی خود پی برد که تا تهران دیگر بجدل نپرداخت.
👇
چند سال پیش روزی به یکی از دادگاهها رفتم. یکی از قضات که شنیده‌ام از هواخواهان خاص سعدیست مرا چون دید چنین گفت : «شما چرا از شعرا بد میگویید؟!. شما شعر را دوست نمی‌دارید من دوست می‌دارم. در سر سفره ، شما فلان خوراک را نمی‌خواهید من میخواهم ...» گفتم : مَثَل خوراک و سفره پرتست. موضوع خوراک چیز دیگریست. اما اینکه شما شعر را دوست می‌دارید و من نمی‌دارم باید خرد درمیان ما داور باشد. گفت «تازه عقل هم کاری نمی‌تواند ، عقل شما یک جور می‌فهمد عقل من یک جور می‌فهمد» .. گفتم : پس اینکه در عدلیه دزدها را می‌آورند و محاکمه می‌کنند برای چیست؟!.. اگر در جهان نیک و بدی نیست و کسی نباید بدیگری ایراد گیرد پس برای چه شما دزدها را دنبال می‌کنید؟!.. اگر یک دزدی همان سخنان شما را برختان کشیده بگوید : «برای چه مرا دنبال می‌کنید؟!. شما اگر از دزدی بدتان می‌آید من خوشم می‌آید؟!» .. شما چه پاسخی باو خواهید داد؟!.. خواهید گفت : قانون چنین دستور داد[ه]. خواهد گفت : قانون شما دزدی را بد می‌داند ولی قانون ما دزدان خوب می‌داند. ما حق خود می‌دانیم که دارایی توانگران را بدزدیم ـ آیا بآن چه خواهید گفت؟!. از پاسخ درماند و بخاموشی گرایید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 232)
🌸
(پرچم روزانه شماره‌ی 232)
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 44ـ پاسخ دیگری به پیام بهائیان (یک از یک)
آقای کسروی
پیام بهائیان در شماره‌ی 214 پرچم توجه مرا جلب نمود. میخواهم بدین وسیله پاسخ دیگری برای آن بنویسم ـ من قبل از اینکه براه پاکدینی بگروم بهائی متعصب بودم و نیک می‌دانید در سه سال پیش که نزد شما آمدم با بودن آقایان واعظ‌پور و واهب‌زاده و دیگران با چه حرارت و التهابی از بهائیگری دفاع می‌نمودم ولی پس از اینکه ایراد شما را شنیدم و کتاب «راه رستگاری» و مهنامه‌ی پیمان را مطالعه کردم معنی حقیقی دین برای من روشن گردید و باشتباه خود متوجه شدم و به نارسایی کیش بهائی در مقابل حقایق پیمان اعتراف نمودم بدینجهت خلاف انسانیت و عقل دانستم که گفته‌ها و نوشته‌های خردپذیر شما را نپذیرم و پشتیبانی نکنم و بترویجش نکوشم. از همان موقع در مجالس و محافل بهائی بگفتگو پرداختم و آنان را بخواندن پیمان و دیگر کتابهای شما دعوت نمودم و ایرادهای عقلی و علمی که از شما شنیده و در پیمان خوانده بودم بمیان آورده پاسخ خواستم. آقایان بجای پاسخ مانند ملایان به هیاهو برخاسته و سخنان عجیب بزبان آوردند که فلانی ناقض شده ، ازلی شده ، به تفرقه‌ی یاران ، و تزلزل جوانان ، و ایجاد رخنه در ایمان آنان ، مشغول است و بانهدام امرالله می‌کوشد ، با ناقضین رفت و آمد می‌کند ، و با صبحی [1] معاشرت می‌نماید ، مفتشین و جاسوسین باطرافم گماردند عرصه را باندازه‌ای برایم تنگ گردانیدند که ناگزیر شده از اداره‌ی خرید جنس ارتش که رئیس آن آقای علائی (از بهائیان بنام) می‌بود و بمن اذیت و آزار می‌رسانید استعفا داده بدادگستری رفتم.
پس از چند روزی هم برگهای ماشین شده بنام «اخبار امری» از طرف محفل روحانی باین مضمون انتشار دادند : احبا از رحیمی دوری کنند و مذاکره ننمایند زیرا متزلزل شده آنها را از جاده‌ی مستقیم امرالله منحرف می‌سازد (نمونه‌ای از آن برگها در نزد من موجود است). زیانهای دیگری نیز بمن رسانیده‌اند فعلاً از افشاء و ابراز آنها خودداری می‌کنم با وصف این گذشته گذشته اکنون که آقایان پیام فرستاده و حاضر شده‌اند بنشینید و گفتگو نمایند من با کمال میل و رغبت حاضر هستم هر کس را انتخاب نمایند و هر کجا را تعیین فرمایند بروم و برادرانه بگفتگو پردازم بشرط آنکه کتابهایشان را بمیان گزارند و خرد را داور سازند و از آوردن حدیث و شعر احتراز جویند و از راه دلیل و منطق پیش آیند و گفتگو را نیز روی کاغذ آورند که هیچ گونه جای تردید و انکار باقی نماند. در این ضمن این را هم روشن گردانم آقایان وقتی که در برابر یک ایرادی درمی‌مانند بهانه آورده می‌گویند چون این موضوع مربوط به سیاست است جمال مبارک (بهاء‌الله) فرموده بسیاست مداخله نکنید [2] و بدین عنوان از پاسخ طفره می‌زنند و ای بسا بگفتگو و جلسه نیز خاتمه داده پراکنده می‌گردند. چون این قضیه یک نوع پناهگاه و گریزگاهی است باید مواظبت فرمایند باین رویه‌ی نامطلوب نیز متمسک نشوند.
تهران ـ محمدباقر رحیمی
(پرچم روزانه شماره‌ی 216)
پانوشتها :
1ـ فضل‌الله مهتدی شناخته به صبحی از مبلغان بهائی بود که از بهائیگری بازگشت و کتابی در نکوهش آنان نوشت.
2ـ یکی از آشنایان به درستی می‌گفت : اینکه به بهائیان دستور داده شده بسیاست مداخله نکنند ، خود یک دستور سیاسیست!
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 44ـ پاسخ دیگری به پیام بهائیان (یک از یک)
آقای کسروی
پیام بهائیان در شماره‌ی 214 پرچم توجه مرا جلب نمود. میخواهم بدین وسیله پاسخ دیگری برای آن بنویسم ـ من قبل از اینکه براه پاکدینی بگروم بهائی متعصب بودم و نیک می‌دانید در سه سال پیش که نزد شما آمدم با بودن آقایان واعظ‌پور و واهب‌زاده و دیگران با چه حرارت و التهابی از بهائیگری دفاع می‌نمودم ولی پس از اینکه ایراد شما را شنیدم و کتاب «راه رستگاری» و مهنامه‌ی پیمان را مطالعه کردم معنی حقیقی دین برای من روشن گردید و باشتباه خود متوجه شدم و به نارسایی کیش بهائی در مقابل حقایق پیمان اعتراف نمودم بدینجهت خلاف انسانیت و عقل دانستم که گفته‌ها و نوشته‌های خردپذیر شما را نپذیرم و پشتیبانی نکنم و بترویجش نکوشم. از همان موقع در مجالس و محافل بهائی بگفتگو پرداختم و آنان را بخواندن پیمان و دیگر کتابهای شما دعوت نمودم و ایرادهای عقلی و علمی که از شما شنیده و در پیمان خوانده بودم بمیان آورده پاسخ خواستم. آقایان بجای پاسخ مانند ملایان به هیاهو برخاسته و سخنان عجیب بزبان آوردند که فلانی ناقض شده ، ازلی شده ، به تفرقه‌ی یاران ، و تزلزل جوانان ، و ایجاد رخنه در ایمان آنان ، مشغول است و بانهدام امرالله می‌کوشد ، با ناقضین رفت و آمد می‌کند ، و با صبحی [1] معاشرت می‌نماید ، مفتشین و جاسوسین باطرافم گماردند عرصه را باندازه‌ای برایم تنگ گردانیدند که ناگزیر شده از اداره‌ی خرید جنس ارتش که رئیس آن آقای علائی (از بهائیان بنام) می‌بود و بمن اذیت و آزار می‌رسانید استعفا داده بدادگستری رفتم.
پس از چند روزی هم برگهای ماشین شده بنام «اخبار امری» از طرف محفل روحانی باین مضمون انتشار دادند : احبا از رحیمی دوری کنند و مذاکره ننمایند زیرا متزلزل شده آنها را از جاده‌ی مستقیم امرالله منحرف می‌سازد (نمونه‌ای از آن برگها در نزد من موجود است). زیانهای دیگری نیز بمن رسانیده‌اند فعلاً از افشاء و ابراز آنها خودداری می‌کنم با وصف این گذشته گذشته اکنون که آقایان پیام فرستاده و حاضر شده‌اند بنشینید و گفتگو نمایند من با کمال میل و رغبت حاضر هستم هر کس را انتخاب نمایند و هر کجا را تعیین فرمایند بروم و برادرانه بگفتگو پردازم بشرط آنکه کتابهایشان را بمیان گزارند و خرد را داور سازند و از آوردن حدیث و شعر احتراز جویند و از راه دلیل و منطق پیش آیند و گفتگو را نیز روی کاغذ آورند که هیچ گونه جای تردید و انکار باقی نماند. در این ضمن این را هم روشن گردانم آقایان وقتی که در برابر یک ایرادی درمی‌مانند بهانه آورده می‌گویند چون این موضوع مربوط به سیاست است جمال مبارک (بهاء‌الله) فرموده بسیاست مداخله نکنید [2] و بدین عنوان از پاسخ طفره می‌زنند و ای بسا بگفتگو و جلسه نیز خاتمه داده پراکنده می‌گردند. چون این قضیه یک نوع پناهگاه و گریزگاهی است باید مواظبت فرمایند باین رویه‌ی نامطلوب نیز متمسک نشوند.
تهران ـ محمدباقر رحیمی
(پرچم روزانه شماره‌ی 216)
پانوشتها :
1ـ فضل‌الله مهتدی شناخته به صبحی از مبلغان بهائی بود که از بهائیگری بازگشت و کتابی در نکوهش آنان نوشت.
2ـ یکی از آشنایان به درستی می‌گفت : اینکه به بهائیان دستور داده شده بسیاست مداخله نکنند ، خود یک دستور سیاسیست!
🌸
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ17 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش ششم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
دوم ، علت دیگر مخالفت ما با چنان اندیشه‌ای اینست که باور داریم : این مردم ناتوان و بیمارند و تا درستی روان و نیرومندی خرد را بازنیابند هر کاری کنند نتیجه‌ی درستی در دست نخواهند داشت. باید نیک و توانا گردند ـ توانا به راه بردن خویش. توانایی نیز بیش از همه به نیک بودن بستگی دارد. این نکته از جُستار سرمایه‌ی اجتماعی بدست می‌آید.
اگر بخواهیم سخنِ کوتاه را کوتاهتر گردانیم باید بگوییم که علت بدبختیها و درماندگیهامان در ناچیز بودن سرمایه‌ی اجتماعی ایرانیان است. پس باید بکوشیم این سرمایه فزونی یابد. پرسشی که پیش خواهد آمد آنست که «سرمایه‌ی اجتماعی» چیست و چرا ایرانیان سرمایه‌ی اجتماعیشان کم و ناچیز است؟!. ما به این جستار (مبحث) درآمده و دفتری در آن باره بنام «سرمایه‌ی اجتماعی ایرانیان ، شایندگی در چیست؟» فراهم آورده‌ایم.
در آنجا سرمایه‌ی اجتماعی را شرح داده و اجزای آن را نشان داده‌ایم. سپس سخنانی از احمد کسروی آورده و نشان داده‌ایم که آنها چاره‌ی سرمایه‌ی اجتماعی ناچیز ایرانیان است و اگر بر آن پایه کار شود ، ایرانیان نیز می‌توانند همچون مردم کشورهای پیشرفته با نیرو و کوششهای خود از این بدبختیها رهایی یابند. اینجا بر سر گفتگوی خود می‌رویم.
می‌گوییم : چنانکه نشان دادیم حکومت ملایان از سال 57 چندین سازمان و «ستاد» و «نهادِ» انگلی بنیاد گزارده که کارشان جز مفتخوری از درآمدهای کشور نبوده. نهایت باید آنها را مُبلغان شیعیگری دانست. چون دمکراسی در این کشور فرمانروا نبوده ، حکومت خودسرانه چنان دستگاههایی را بنیاد گزارده. از آنسو ، حکومت چشم خود را بر سودجویی و شیادی یک دسته بسته و آنها را در تاراج منابع کشور آزاد گزارده. بلکه باید گفت در تاراج کشور شریکشان گردانیده. کسان ناشایسته‌ای را به راهبری وزارتخانه‌ها ، سازمانها ، ستادها و کارخانه‌ها گماشته که سود خود را جلوتر از سود توده و کشور دانسته و اینست از هیچ گونه قانونشکنی و دزدی باک نداشته‌اند. ردیفهای بودجه‌ای تعیین کرده که به شکل رسمی از سفره‌ی مردم بردارند.
اینها را با مثالهایی خودمان نشان دادیم. با همه‌ی اینها می‌پرسیم : مردم را از این سخنان بیش از آگاه شدن از وخامت اوضاع چه سود دیگری هست؟! به فرض که مردم ایران همه‌ی اینها را دانستند ، آیا با حال کنونی ، آن اختیار و نیرو را دارند که دست چنان کسانی را از سفره‌ی مردم کوتاه کنند؟!.. پاسخ روشنست : ندارند. آنگاه گیریم که این حکومت را برانداختند و حکومت دیگری را جانشینش گردانیدند ، مگر این پایان کارست؟! مگر رستگاری یک توده تنها در اینست که حکومت ناشاینده (نالایق) و ستمگرشان برافتد و یک حکومت دیگری ـ هرچه باشد ـ جانشینش گردد؟! آیا نه آنست که باید «راهی» نیز بشناسند تا مردم و حکومت هر دو در آن راه باشند و به اینسو و آنسو نپیچند تا بتوانند پیشرفت کنند؟! آیا چنان راهی هست؟! اگر هست کدامست؟! اگر کار ، تنها حکومت را برانداختن است ، مگر این آزموده نشده؟! اگر کاری که باید بشود اینست ، آیا جز اینست که تاریخ تکرار شده و نقطه‌ی آغازش بهمن سال 57 خواهد بود؟!. مگر آن زمان توانستند کاری کنند تا زندگیشان بهتر از پیش شود؟! از همینجا باید دانست که تنها گرفتاری ما این حکومت یا آن حکومت نیست.
این را باید پذیرفت که تا وضعمان بدینسان است ، حالمان بهتر نخواهد بود. باید در راه نیکی و توانایی تغییر کنیم. اگر خواسته می‌شود که رفتار حکومتی تغییر کند ، باید نخست مردم متحول شوند. چندان نیک گردند که پس از آنکه حکومتی را (یا رفتارش را) دیگر کردند نگزارند به راه خودکامگی رود که وضع بدتر و پشیمانیها تازه گردد. باید چندان شاینده شوند که بتوانند کارکرد حکومت را با نیروی مردمی بهبود دهند (چه با برانداختن و چه با ناچار گردانیدن).
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش ششم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
دوم ، علت دیگر مخالفت ما با چنان اندیشه‌ای اینست که باور داریم : این مردم ناتوان و بیمارند و تا درستی روان و نیرومندی خرد را بازنیابند هر کاری کنند نتیجه‌ی درستی در دست نخواهند داشت. باید نیک و توانا گردند ـ توانا به راه بردن خویش. توانایی نیز بیش از همه به نیک بودن بستگی دارد. این نکته از جُستار سرمایه‌ی اجتماعی بدست می‌آید.
اگر بخواهیم سخنِ کوتاه را کوتاهتر گردانیم باید بگوییم که علت بدبختیها و درماندگیهامان در ناچیز بودن سرمایه‌ی اجتماعی ایرانیان است. پس باید بکوشیم این سرمایه فزونی یابد. پرسشی که پیش خواهد آمد آنست که «سرمایه‌ی اجتماعی» چیست و چرا ایرانیان سرمایه‌ی اجتماعیشان کم و ناچیز است؟!. ما به این جستار (مبحث) درآمده و دفتری در آن باره بنام «سرمایه‌ی اجتماعی ایرانیان ، شایندگی در چیست؟» فراهم آورده‌ایم.
در آنجا سرمایه‌ی اجتماعی را شرح داده و اجزای آن را نشان داده‌ایم. سپس سخنانی از احمد کسروی آورده و نشان داده‌ایم که آنها چاره‌ی سرمایه‌ی اجتماعی ناچیز ایرانیان است و اگر بر آن پایه کار شود ، ایرانیان نیز می‌توانند همچون مردم کشورهای پیشرفته با نیرو و کوششهای خود از این بدبختیها رهایی یابند. اینجا بر سر گفتگوی خود می‌رویم.
می‌گوییم : چنانکه نشان دادیم حکومت ملایان از سال 57 چندین سازمان و «ستاد» و «نهادِ» انگلی بنیاد گزارده که کارشان جز مفتخوری از درآمدهای کشور نبوده. نهایت باید آنها را مُبلغان شیعیگری دانست. چون دمکراسی در این کشور فرمانروا نبوده ، حکومت خودسرانه چنان دستگاههایی را بنیاد گزارده. از آنسو ، حکومت چشم خود را بر سودجویی و شیادی یک دسته بسته و آنها را در تاراج منابع کشور آزاد گزارده. بلکه باید گفت در تاراج کشور شریکشان گردانیده. کسان ناشایسته‌ای را به راهبری وزارتخانه‌ها ، سازمانها ، ستادها و کارخانه‌ها گماشته که سود خود را جلوتر از سود توده و کشور دانسته و اینست از هیچ گونه قانونشکنی و دزدی باک نداشته‌اند. ردیفهای بودجه‌ای تعیین کرده که به شکل رسمی از سفره‌ی مردم بردارند.
اینها را با مثالهایی خودمان نشان دادیم. با همه‌ی اینها می‌پرسیم : مردم را از این سخنان بیش از آگاه شدن از وخامت اوضاع چه سود دیگری هست؟! به فرض که مردم ایران همه‌ی اینها را دانستند ، آیا با حال کنونی ، آن اختیار و نیرو را دارند که دست چنان کسانی را از سفره‌ی مردم کوتاه کنند؟!.. پاسخ روشنست : ندارند. آنگاه گیریم که این حکومت را برانداختند و حکومت دیگری را جانشینش گردانیدند ، مگر این پایان کارست؟! مگر رستگاری یک توده تنها در اینست که حکومت ناشاینده (نالایق) و ستمگرشان برافتد و یک حکومت دیگری ـ هرچه باشد ـ جانشینش گردد؟! آیا نه آنست که باید «راهی» نیز بشناسند تا مردم و حکومت هر دو در آن راه باشند و به اینسو و آنسو نپیچند تا بتوانند پیشرفت کنند؟! آیا چنان راهی هست؟! اگر هست کدامست؟! اگر کار ، تنها حکومت را برانداختن است ، مگر این آزموده نشده؟! اگر کاری که باید بشود اینست ، آیا جز اینست که تاریخ تکرار شده و نقطه‌ی آغازش بهمن سال 57 خواهد بود؟!. مگر آن زمان توانستند کاری کنند تا زندگیشان بهتر از پیش شود؟! از همینجا باید دانست که تنها گرفتاری ما این حکومت یا آن حکومت نیست.
این را باید پذیرفت که تا وضعمان بدینسان است ، حالمان بهتر نخواهد بود. باید در راه نیکی و توانایی تغییر کنیم. اگر خواسته می‌شود که رفتار حکومتی تغییر کند ، باید نخست مردم متحول شوند. چندان نیک گردند که پس از آنکه حکومتی را (یا رفتارش را) دیگر کردند نگزارند به راه خودکامگی رود که وضع بدتر و پشیمانیها تازه گردد. باید چندان شاینده شوند که بتوانند کارکرد حکومت را با نیروی مردمی بهبود دهند (چه با برانداختن و چه با ناچار گردانیدن).
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ12 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸45ـ چرا بکار از راهش نمی‌آیید؟!. (یک از سه)
یک رفتار بدی که ما از ایرانیان می‌بینیم آنست که پیاپی میخواهند بنالند و گله کنند و فریاد برآورند ، چاره‌ی دردها را تنها در این می‌دانند. هر روزی که پست می‌رسد یک دسته از این گله‌ها و ناله‌ها برای ما ارمغان می‌آورد.
شگفت داستانیست : ما داد می‌زنیم بیایید همدست شویم و بهمه‌ی این دردها از راهش چاره کنیم کمتر گوش می‌دهند ، لیکن پیاپی این گله‌ها و ناله‌ها را برای ما می‌فرستند. ما نمی‌دانیم باینان چه گوییم؟!. نمی‌دانیم باین نافهمی چه نامی دهیم؟!.
آخر ای بیچارگان شما اگر خرد دارید بیندیشید تا بدانید چاره‌ی دردها ناله و فریاد نیست. ناله و فریاد کار بچگان است ، کار درماندگانست ، اگر خود نمی‌توانید فهمید چشم باز کنید و بدیگران نگاه کنید : روسها چه کار کرده‌اند؟!.. ترکها چگونه اداره می‌شوند؟!. آمریکاییها چه سان می‌زیند؟! اینها را ببینید تا بدانید که در هر کشوری غیرتمندان و بخردان دست یکی گردانیده جمعیتی پدید آورده‌اند و از روی فهم و بینش کشور خود را راه می‌برند و در سختترین گرفتاریها بناله و گله نمی‌پردازند.
در این دو هفته چند نامه از کارکنان اداره‌ها از شهرستانها رسیده و همگی گله و ناله دارند که با این گرانی خواربار تکلیف ما چیست ، و از ما خواهش می‌نمایند که نوشته‌های ایشان را بچاپ رسانیم ، تو گویی دولت از حال آنان آگاه خواهد گردید و بچاره خواهد برخاست.
ما ناگزیریم یک بار دیگر باین کسان یادآوری کنیم که این گرفتاریهای ایران یک کار «اتفاقی» نیست و چاره‌ی آن نیز باین سادگی نتواند بود. این گرفتاری نتیجه‌ی آلودگیهای ایرانست و به هر حال راه چاره پدید آمدن یک باهَماد (جمعیت) بزرگیست که خردمندان و غیرتمندان در آن شرکت کنند و از روی فهم و اندیشه به یکایک گرفتاریها چاره اندیشند. اکنون جهان سراسر گرفتاریست. در چنین هنگامی یک توده‌ی پاشیده و پراکنده سرنوشتی جز نابودی نتواند داشت. امروز ایران در سر راه دولتهای جنگنده افتاده و ناگزیریست که آنان مقاصدی در اینجا دارند.
باید همه‌ی گوشه و کنار کارها را بدیده گرفت و با دوراندیشی راهی برای زیست این توده برگزید. چه درباره‌ی خواروبار و چه در دیگر باره‌ها ، با همدستی همه‌ی بخردان ، چاره‌هایی پیش گرفت ، و ما باین کار برخاسته‌ایم و از یک سال باز در این راه می‌کوشیم و رنج و زیان بخود هموار می‌گردانیم. هر کس هم که براستی علاقه بتوده و کشور دارد باید با ما همدست گردد.
اینست راهی که به یک نتیجه‌ای خواهد رسید. این ترتیب که خود را کنار گیرید و بی‌پروایی نمایید و اگر جایش افتاد ریشخند نمایید ، و چون به نتیجه‌ی نادانیهای خود گرفتار آمدید آنگاه بناله و گله پردازید بسیار بیخردانه است ، بسیار بیهوده است.
شگفتی آنست که در بیشتر این گله و ناله‌ها مرا که دارنده‌ی پرچمم «دانشمند و پیشوا» می‌نامند و «یگانه غمخوار و دلسوز توده» می‌ستایند. می‌گویم اگر اینها راستست و شما براستی مرا دارای دانش می‌شمارید و غمخوار توده می‌دانید باید بسخنانم گوش دهید. من بارها گفته‌ام و بار دیگر می‌گویم : این ترتیبی که شما پیش گرفته‌اید هیچ سودی ندارد. می‌گویم : این راهی که ما آغاز کرده‌ایم راه رستگاری شماست. این را از من بپذیرید و باور کنید و از دور و نزدیک با ما همدست و همراه گردید و مطمئن باشید که بهمه‌ی بدبختیها چاره خواهیم کرد.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸45ـ چرا بکار از راهش نمی‌آیید؟!. (یک از سه)
یک رفتار بدی که ما از ایرانیان می‌بینیم آنست که پیاپی میخواهند بنالند و گله کنند و فریاد برآورند ، چاره‌ی دردها را تنها در این می‌دانند. هر روزی که پست می‌رسد یک دسته از این گله‌ها و ناله‌ها برای ما ارمغان می‌آورد.
شگفت داستانیست : ما داد می‌زنیم بیایید همدست شویم و بهمه‌ی این دردها از راهش چاره کنیم کمتر گوش می‌دهند ، لیکن پیاپی این گله‌ها و ناله‌ها را برای ما می‌فرستند. ما نمی‌دانیم باینان چه گوییم؟!. نمی‌دانیم باین نافهمی چه نامی دهیم؟!.
آخر ای بیچارگان شما اگر خرد دارید بیندیشید تا بدانید چاره‌ی دردها ناله و فریاد نیست. ناله و فریاد کار بچگان است ، کار درماندگانست ، اگر خود نمی‌توانید فهمید چشم باز کنید و بدیگران نگاه کنید : روسها چه کار کرده‌اند؟!.. ترکها چگونه اداره می‌شوند؟!. آمریکاییها چه سان می‌زیند؟! اینها را ببینید تا بدانید که در هر کشوری غیرتمندان و بخردان دست یکی گردانیده جمعیتی پدید آورده‌اند و از روی فهم و بینش کشور خود را راه می‌برند و در سختترین گرفتاریها بناله و گله نمی‌پردازند.
در این دو هفته چند نامه از کارکنان اداره‌ها از شهرستانها رسیده و همگی گله و ناله دارند که با این گرانی خواربار تکلیف ما چیست ، و از ما خواهش می‌نمایند که نوشته‌های ایشان را بچاپ رسانیم ، تو گویی دولت از حال آنان آگاه خواهد گردید و بچاره خواهد برخاست.
ما ناگزیریم یک بار دیگر باین کسان یادآوری کنیم که این گرفتاریهای ایران یک کار «اتفاقی» نیست و چاره‌ی آن نیز باین سادگی نتواند بود. این گرفتاری نتیجه‌ی آلودگیهای ایرانست و به هر حال راه چاره پدید آمدن یک باهَماد (جمعیت) بزرگیست که خردمندان و غیرتمندان در آن شرکت کنند و از روی فهم و اندیشه به یکایک گرفتاریها چاره اندیشند. اکنون جهان سراسر گرفتاریست. در چنین هنگامی یک توده‌ی پاشیده و پراکنده سرنوشتی جز نابودی نتواند داشت. امروز ایران در سر راه دولتهای جنگنده افتاده و ناگزیریست که آنان مقاصدی در اینجا دارند.
باید همه‌ی گوشه و کنار کارها را بدیده گرفت و با دوراندیشی راهی برای زیست این توده برگزید. چه درباره‌ی خواروبار و چه در دیگر باره‌ها ، با همدستی همه‌ی بخردان ، چاره‌هایی پیش گرفت ، و ما باین کار برخاسته‌ایم و از یک سال باز در این راه می‌کوشیم و رنج و زیان بخود هموار می‌گردانیم. هر کس هم که براستی علاقه بتوده و کشور دارد باید با ما همدست گردد.
اینست راهی که به یک نتیجه‌ای خواهد رسید. این ترتیب که خود را کنار گیرید و بی‌پروایی نمایید و اگر جایش افتاد ریشخند نمایید ، و چون به نتیجه‌ی نادانیهای خود گرفتار آمدید آنگاه بناله و گله پردازید بسیار بیخردانه است ، بسیار بیهوده است.
شگفتی آنست که در بیشتر این گله و ناله‌ها مرا که دارنده‌ی پرچمم «دانشمند و پیشوا» می‌نامند و «یگانه غمخوار و دلسوز توده» می‌ستایند. می‌گویم اگر اینها راستست و شما براستی مرا دارای دانش می‌شمارید و غمخوار توده می‌دانید باید بسخنانم گوش دهید. من بارها گفته‌ام و بار دیگر می‌گویم : این ترتیبی که شما پیش گرفته‌اید هیچ سودی ندارد. می‌گویم : این راهی که ما آغاز کرده‌ایم راه رستگاری شماست. این را از من بپذیرید و باور کنید و از دور و نزدیک با ما همدست و همراه گردید و مطمئن باشید که بهمه‌ی بدبختیها چاره خواهیم کرد.
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 45ـ باز در پیرامون صوفیگری (یک از چهار)
در شمارههای پیش پرچم از صوفیگری سخن رانده گفتیم : سرچشمه‌ی صوفیگری آن بود که پلوتینوس فیلسوف رومی چنین گفته : «روان آدمی از آنجهان آزاد و بی‌آلایش فرود آمده و در اینجهان گرفتار مادّه گردیده و آلودگیها پیدا کرده. لیکن هر کسی که بخواهشهای تن نپردازد و بپرورش روان برخیزد آلایش او کمتر خواهد بود ، و کسانی که بخواهند از این دامگه بازرهند و بجایگاه پیشین بازگردند باید از خوشیهای اینجهان دامن درچینند و پارسا باشند».
این سخن نتیجه آن را داده که کسانی از کارها و خوشیهای اینجهان روگردان باشند و در خانقاهها نشسته بخود سختی دهند ، و آن را وسیله‌ای برای پاکی روان و نیرومندی آن شمارند ، و چون اینان برای رنجانیدنِ تن رختهای پشمی ناهموار می‌پوشیدند آنان را «صوفی» (یا پشمینه‌پوش) نامیده‌اند.
این آغاز صوفیگری بوده ولی داستان در اینجا نایستاده و کسانی چنین گفته‌اند : «روانهای ما از خدا جدا می‌شود و پایین آمده در تن جا می‌گیرد ، و اینست ما چون بخود سختی دهیم و تن مادّی خود را از نیرو اندازیم بخدا می‌پیوندیم و خود خدا می‌شویم» ، و اینست کسانی از پیشروان ایشان همچون شِبلی و دیگران بدعوای خدایی برخاسته‌اند : «لیس فی جُبَّتی الا الله» [1] یا «سبحانی ما اعظم شأنی» [2] .
سپس از این اندازه هم گذشته و داستان «وحدت وجود» را بمیان آورده‌اند. این «وحدت وجود» یک معماییست که هر کسی بشکل دیگری آن را بازنموده و حقیقت آن اینست که کسانی می‌گویند : «خدا همین هستی (وجود) است و چیز دیگری نیست. اینست هر چیزی که در جهانست خداست. ما به هرچه می‌نگریم خدا را می‌بینیم و جز او را نمی‌بینیم :
یار بی‌پرده از در و دیوار
در تجلیست یا اولی‌الابصار»
پیداست که این عقیده جز از عقیده‌ی پیش است. در آنجا تنها «روان» آدمی را از خدا می‌شماردند و در اینجا تن و جان ، و آدمی و چهارپا ، و در و دیوار ، و سنگ و کوه ، و همه چیز را «خدا» می‌شمارند ـ ولی صوفیان هر دوی این عقیده را نگه داشته‌اند و بهم آمیخته‌اند و شما اگر گفتار و کردار آنها را بسنجید و بیازمایید خواهید دید هر زمان یکی از این دو را پیش می‌کشند زیرا از یکسو همه چیز را خدا شمارده می‌گویند :
که یکی هست و هیچ نیست جز او
وحده لا اله الا هو
این از ذکرهای ایشانست که همه شنیده‌اند :
یاهو یاهو یا من هو
یا من لیس الا هو
در این باره داستانهای بسیاری از ایشان درمیان است. این دو داستان را من زبانی شنیده‌ام و در کتابی ندیده‌ام :
1) ابوبکر خوارزمی جای پای سگی را بوسید و چون ایراد گرفتند سری تکان داده و گفت : «هو!».
2) شیخ عطار در نیشابور چون نخستین بار چشمش بمغولان افتاد وجدی باو دست داد و گفت : «در این رخت آمده‌ای که نشناسمت».
دیده میخواهم که باشد شه‌شناس تا شناسد شاه را در هر لباس
و از یکسو می‌گویند باید رنج برد تا بخدا پیوست ، و پیران ایشان خود را بالا گرفته می‌گویند ما بخدا رسیده‌ایم.
باید پرسید : اگر این راستست که هرچه هست خداست «لیس فی الدار غیره دیار» [3] دیگر چه نیازی به رنج کشیدن است؟!. مگر شما از خدا جدایید تا باو پیوندید؟! این یک ایراد بزرگی بایشانست.
🔹 پانوشتها :
1ـ در رخت من چیزی جز خدا نیست (ضمنی : من خدایم).
2ـ جایگاهم پاک و بلند است. (سبحان یکی از نامهای خداست.)
3ـ در خانه جز خداوندِ خانه نیست (ضمنی : در جهان چیزی جز خدا نیست).
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 45ـ باز در پیرامون صوفیگری (یک از چهار)
در شمارههای پیش پرچم از صوفیگری سخن رانده گفتیم : سرچشمه‌ی صوفیگری آن بود که پلوتینوس فیلسوف رومی چنین گفته : «روان آدمی از آنجهان آزاد و بی‌آلایش فرود آمده و در اینجهان گرفتار مادّه گردیده و آلودگیها پیدا کرده. لیکن هر کسی که بخواهشهای تن نپردازد و بپرورش روان برخیزد آلایش او کمتر خواهد بود ، و کسانی که بخواهند از این دامگه بازرهند و بجایگاه پیشین بازگردند باید از خوشیهای اینجهان دامن درچینند و پارسا باشند».
این سخن نتیجه آن را داده که کسانی از کارها و خوشیهای اینجهان روگردان باشند و در خانقاهها نشسته بخود سختی دهند ، و آن را وسیله‌ای برای پاکی روان و نیرومندی آن شمارند ، و چون اینان برای رنجانیدنِ تن رختهای پشمی ناهموار می‌پوشیدند آنان را «صوفی» (یا پشمینه‌پوش) نامیده‌اند.
این آغاز صوفیگری بوده ولی داستان در اینجا نایستاده و کسانی چنین گفته‌اند : «روانهای ما از خدا جدا می‌شود و پایین آمده در تن جا می‌گیرد ، و اینست ما چون بخود سختی دهیم و تن مادّی خود را از نیرو اندازیم بخدا می‌پیوندیم و خود خدا می‌شویم» ، و اینست کسانی از پیشروان ایشان همچون شِبلی و دیگران بدعوای خدایی برخاسته‌اند : «لیس فی جُبَّتی الا الله» [1] یا «سبحانی ما اعظم شأنی» [2] .
سپس از این اندازه هم گذشته و داستان «وحدت وجود» را بمیان آورده‌اند. این «وحدت وجود» یک معماییست که هر کسی بشکل دیگری آن را بازنموده و حقیقت آن اینست که کسانی می‌گویند : «خدا همین هستی (وجود) است و چیز دیگری نیست. اینست هر چیزی که در جهانست خداست. ما به هرچه می‌نگریم خدا را می‌بینیم و جز او را نمی‌بینیم :
یار بی‌پرده از در و دیوار
در تجلیست یا اولی‌الابصار»
پیداست که این عقیده جز از عقیده‌ی پیش است. در آنجا تنها «روان» آدمی را از خدا می‌شماردند و در اینجا تن و جان ، و آدمی و چهارپا ، و در و دیوار ، و سنگ و کوه ، و همه چیز را «خدا» می‌شمارند ـ ولی صوفیان هر دوی این عقیده را نگه داشته‌اند و بهم آمیخته‌اند و شما اگر گفتار و کردار آنها را بسنجید و بیازمایید خواهید دید هر زمان یکی از این دو را پیش می‌کشند زیرا از یکسو همه چیز را خدا شمارده می‌گویند :
که یکی هست و هیچ نیست جز او
وحده لا اله الا هو
این از ذکرهای ایشانست که همه شنیده‌اند :
یاهو یاهو یا من هو
یا من لیس الا هو
در این باره داستانهای بسیاری از ایشان درمیان است. این دو داستان را من زبانی شنیده‌ام و در کتابی ندیده‌ام :
1) ابوبکر خوارزمی جای پای سگی را بوسید و چون ایراد گرفتند سری تکان داده و گفت : «هو!».
2) شیخ عطار در نیشابور چون نخستین بار چشمش بمغولان افتاد وجدی باو دست داد و گفت : «در این رخت آمده‌ای که نشناسمت».
دیده میخواهم که باشد شه‌شناس تا شناسد شاه را در هر لباس
و از یکسو می‌گویند باید رنج برد تا بخدا پیوست ، و پیران ایشان خود را بالا گرفته می‌گویند ما بخدا رسیده‌ایم.
باید پرسید : اگر این راستست که هرچه هست خداست «لیس فی الدار غیره دیار» [3] دیگر چه نیازی به رنج کشیدن است؟!. مگر شما از خدا جدایید تا باو پیوندید؟! این یک ایراد بزرگی بایشانست.
🔹 پانوشتها :
1ـ در رخت من چیزی جز خدا نیست (ضمنی : من خدایم).
2ـ جایگاهم پاک و بلند است. (سبحان یکی از نامهای خداست.)
3ـ در خانه جز خداوندِ خانه نیست (ضمنی : در جهان چیزی جز خدا نیست).
🌸
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ18 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش هفتم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
شما می‌بینید مردم کشورهای پیشرفته خواستهاشان را از راههای چندی بشکل قانون درمی‌آورند. آنها چه در گذشته چه اکنون هرگز با این فلسفه زندگی بسر نداده‌اند که «از دست ما کاری برنمی‌آید ، پس ناچار باید با این اوضاع ساخت!». مغزهای آنان با فلسفه‌های بیدردی و نومیدی از کوشش پر نیست. نتیجه آنکه می‌دانند برای بهبود زندگیشان باید بکوشند و از کوششهاشان سود برمی‌دارند.
مثالهایش کم نیست. مثلاً سیاهپوستان از نخست حقوق برابر با سفیدپوستان نداشتند و با آنکه در آن کشورها در اقلیت بودند ، آنها را بدست آوردند. در کشوری مانند آفریقای جنوبی نیز که در اقلیت نبودند تا سال 1994 حق رای نداشتند و سپس بدست آوردند. همچنین زنان در بسیاری از همین کشورهای پیشرفته حق رای نداشتند که با برگزاری تظاهرات و نوشتن نامه‌های اعتراضی ، حق رأی خود را به دست آوردند. اکنون کشوری از آنان نیست که زنان حق رای نداشته باشند. انگلیسیان با هندویان رفتار آقا با بندگانش را داشتند. لیکن کوششهای ناخونریزانه‌ی گاندی و حزب «کنگره» ، آن امپراتوری بزرگ را ناچار به گردن نهادن به درخواست آنان کرد : دادن استقلال به هندویان. کوشندگان هوادار محیط زیستِ سالم ، دهها درخواست داشتند که با برگزاری تظاهرات ، گردآوری تومار ، نوشتن گفتار در رسانه‌ها و دیگر کوششها ، حکومتها را واداشتند به خواستهاشان گردن نهند. در آمریکا اگر مخالفتها و اعتراضهای گسترده‌ی مردم نبود خدا می‌داند جنگ ویتنام چند سال دیگر ادامه می‌یافت.
جنبشهای مردم اروپای شرقی بضد حکومتهای خودکامه و همدست با شوروی که به آزادی کشورهاشان انجامید هم جزو همین کوششهاست. اینها که شمردیم همه‌ی دستاوردهای بزرگ توده‌ها در کشورهای جهان نیست. اگر بخواهیم نام بریم مانندهای آن باز هم توان شمرد. همچنین دستاوردهای کم‌بهاتری که جهانیان از راه حزبها ، رسانه‌ها ، سازمانهای مردم نهاد ، تظاهرات و اینگونه کوششها بدست آورده‌اند نیز بسیار است.
از آنسو ، جنبشهایی که بنام «بهار عربی» رخ داد خود بهترین گواه به درستی سخن ماست. پیش از آن جنبشها نیز مردم از حکومتهاشان بسیار چیزها چشم داشتند که به آنها دست نمی‌یافتند. پس خواستند تا حکومتهاشان را براندازند. چون در این خواست هم‌سخن بودند توانستند همدست گردند و به خواست خود هم رسیدند. ولی چون هر دسته از ایشان راه دیگری برای آینده‌ی کشور (آرمان) به دیده داشت و از سوی دیگر جلوگیرهای دمکراسی را از میان برنداشته و تنها می‌پنداشتند با برانداختن حکومت همه چیز درست می‌شود ، میانشان پراکندگی (تفرقه) فرمانروا گردید. همان حال کنونیشان بهترین نشانه است بر خامی کوششهاشان. مثلاً آیا نمی‌توان پرسید : «در مصر چه چیزی دیگر شد ، جز آنکه مبارک رفت و سیسی بجایش آمد؟!».
اینکه ایرانیان پس از نزدیک به 120 سال به دمکراسی دست نیافته‌اند ، نزدیک به نیم قرن ستمها و نامردیهای این حکومت را تاب آورده‌اند عادی نیست. علت اینها را باید جست و یافت. آنچه پاکدینی جسته و یافته آنست که اینها نشان ناتندرستی یک توده‌ای است. نشان از آن دارد که از یک بیماری و یک درد درونی رنج می‌برد. آن بیماری یا درد ، «پراکندگی» و «دسته‌بندیها» است. همانست که مانع همبستگیها و اعتماد یافتن می‌گردد. همانست که امروز با «ناچیز بودن سرمایه‌ی اجتماعی» نشانش می‌دهند.
چنانکه ما اکنون از کوششهای فیروزمندانه‌ی دیگران مثال می‌آوریم ، اگر به گرفتاریهای خود از راه درست بپردازیم و آنها را از میان برداریم ، زمانی هم دیگران مثال از فیروزیهای ما خواهند آورد. اکنون در آغاز چنان راهی هستیم و اگر نکوشیم یا برای نکوشیدن بهانه بیاوریم راه بهبود و نیکی را بروی خود خواهیم بست.
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش هفتم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
شما می‌بینید مردم کشورهای پیشرفته خواستهاشان را از راههای چندی بشکل قانون درمی‌آورند. آنها چه در گذشته چه اکنون هرگز با این فلسفه زندگی بسر نداده‌اند که «از دست ما کاری برنمی‌آید ، پس ناچار باید با این اوضاع ساخت!». مغزهای آنان با فلسفه‌های بیدردی و نومیدی از کوشش پر نیست. نتیجه آنکه می‌دانند برای بهبود زندگیشان باید بکوشند و از کوششهاشان سود برمی‌دارند.
مثالهایش کم نیست. مثلاً سیاهپوستان از نخست حقوق برابر با سفیدپوستان نداشتند و با آنکه در آن کشورها در اقلیت بودند ، آنها را بدست آوردند. در کشوری مانند آفریقای جنوبی نیز که در اقلیت نبودند تا سال 1994 حق رای نداشتند و سپس بدست آوردند. همچنین زنان در بسیاری از همین کشورهای پیشرفته حق رای نداشتند که با برگزاری تظاهرات و نوشتن نامه‌های اعتراضی ، حق رأی خود را به دست آوردند. اکنون کشوری از آنان نیست که زنان حق رای نداشته باشند. انگلیسیان با هندویان رفتار آقا با بندگانش را داشتند. لیکن کوششهای ناخونریزانه‌ی گاندی و حزب «کنگره» ، آن امپراتوری بزرگ را ناچار به گردن نهادن به درخواست آنان کرد : دادن استقلال به هندویان. کوشندگان هوادار محیط زیستِ سالم ، دهها درخواست داشتند که با برگزاری تظاهرات ، گردآوری تومار ، نوشتن گفتار در رسانه‌ها و دیگر کوششها ، حکومتها را واداشتند به خواستهاشان گردن نهند. در آمریکا اگر مخالفتها و اعتراضهای گسترده‌ی مردم نبود خدا می‌داند جنگ ویتنام چند سال دیگر ادامه می‌یافت.
جنبشهای مردم اروپای شرقی بضد حکومتهای خودکامه و همدست با شوروی که به آزادی کشورهاشان انجامید هم جزو همین کوششهاست. اینها که شمردیم همه‌ی دستاوردهای بزرگ توده‌ها در کشورهای جهان نیست. اگر بخواهیم نام بریم مانندهای آن باز هم توان شمرد. همچنین دستاوردهای کم‌بهاتری که جهانیان از راه حزبها ، رسانه‌ها ، سازمانهای مردم نهاد ، تظاهرات و اینگونه کوششها بدست آورده‌اند نیز بسیار است.
از آنسو ، جنبشهایی که بنام «بهار عربی» رخ داد خود بهترین گواه به درستی سخن ماست. پیش از آن جنبشها نیز مردم از حکومتهاشان بسیار چیزها چشم داشتند که به آنها دست نمی‌یافتند. پس خواستند تا حکومتهاشان را براندازند. چون در این خواست هم‌سخن بودند توانستند همدست گردند و به خواست خود هم رسیدند. ولی چون هر دسته از ایشان راه دیگری برای آینده‌ی کشور (آرمان) به دیده داشت و از سوی دیگر جلوگیرهای دمکراسی را از میان برنداشته و تنها می‌پنداشتند با برانداختن حکومت همه چیز درست می‌شود ، میانشان پراکندگی (تفرقه) فرمانروا گردید. همان حال کنونیشان بهترین نشانه است بر خامی کوششهاشان. مثلاً آیا نمی‌توان پرسید : «در مصر چه چیزی دیگر شد ، جز آنکه مبارک رفت و سیسی بجایش آمد؟!».
اینکه ایرانیان پس از نزدیک به 120 سال به دمکراسی دست نیافته‌اند ، نزدیک به نیم قرن ستمها و نامردیهای این حکومت را تاب آورده‌اند عادی نیست. علت اینها را باید جست و یافت. آنچه پاکدینی جسته و یافته آنست که اینها نشان ناتندرستی یک توده‌ای است. نشان از آن دارد که از یک بیماری و یک درد درونی رنج می‌برد. آن بیماری یا درد ، «پراکندگی» و «دسته‌بندیها» است. همانست که مانع همبستگیها و اعتماد یافتن می‌گردد. همانست که امروز با «ناچیز بودن سرمایه‌ی اجتماعی» نشانش می‌دهند.
چنانکه ما اکنون از کوششهای فیروزمندانه‌ی دیگران مثال می‌آوریم ، اگر به گرفتاریهای خود از راه درست بپردازیم و آنها را از میان برداریم ، زمانی هم دیگران مثال از فیروزیهای ما خواهند آورد. اکنون در آغاز چنان راهی هستیم و اگر نکوشیم یا برای نکوشیدن بهانه بیاوریم راه بهبود و نیکی را بروی خود خواهیم بست.
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ12 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
جنبش سیاهپوستان برای بدست آوردن حقوق برابر با سفیدپوستان
(همبسته با این نوشتار)
(همبسته با این نوشتار)
جنبش مردم آفریقای جنوبی بضد تبعیض علیه سیاهان
(همبسته با این نوشتار)
(همبسته با این نوشتار)
تظاهرات برای حق رای زنان در آغازهای سده‌ی بیستم در آمریکا
(همبسته با این نوشتار)
(همبسته با این نوشتار)
نمونه‌ای از کوششها در آمریکا برای پایان دادن بجنگ ویتنام
(همبسته با این نوشتار)
(همبسته با این نوشتار)
جنبش در تونس (2010 و 2011) و آغاز «بهار عربی»
(همبسته با این نوشتار)
(همبسته با این نوشتار)
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸45ـ چرا بکار از راهش نمی‌آیید؟!. (دو از سه)
این را هم بنویسم که زمینه‌ی آرمان و کوششهای ما تنها ایران نیست. من و یارانم جدایی میانه‌ی ایرانیان و دیگران نمی‌گزاریم ، ما نیکی را برای همگی می‌خواهیم و برستگاری همگی می‌کوشیم. آن معنایی که دیگران به نژاد و توده می‌دهند و تعصب و دشمنی با دیگران را شرط میهن‌پرستی می‌شمارند ما نمی‌شماریم. در نزد ما نژادها و توده‌ها حکم خاندانها را دارند که چنانکه در خاندانها هر یکی از آنها جداگانه می‌زید و در داخل خانه‌ی خود آزاد است ولی در بیرون با دیگر خاندانها روابطی دارند [و] با همدیگر با همدستی و مهربانی راه می‌روند توده‌ها نیز چنین باید بود.
به هر حال این دخالت در کارهای ایران و اینکه شماها را بهمدستی می‌خوانیم تنها از آن راهست که در این کشور می‌باشیم و اینجا خانه‌ی ماست. ما می‌بینیم بیچاره مردم این کشور نه تنها در اندیشه‌ی آینده نیستند و هیچ نمی‌گویند در این جهان پرکشاکش سرنوشت ما چه خواهد بود ، نه تنها چشم براه حوادث دوخته اگر از دولتی فشار و سختی می‌بینند روی دل بسوی دشمنان او برگردانیده دفع این را از آن میخواهند ، نه تنها آلودگیهای خود را درنمی‌یابند و دربند چاره‌ی آنها نمی‌باشند ، بیکبار سررشته را گم کرده‌اند و در چنین هنگامی که جنگ و گرسنگی این کشور را تهدید می‌کند دربند خود و خاندانشان نمی‌باشند.
اینهاست که ما را وادار می‌کند که جمعیت برپا کنیم و روزنامه بنویسیم و با دولت و با دیگران طرفیت نماییم و هر زمان به یک موضوع سخت دیگری پردازیم ، یک زمان بآذربایجان و داستان زبان ترکی که عنوانی بدست یک دسته هوسبازان نافهم داده بود پرداخته بکوشیم ، یک زمان برضائیه توجه کرده دولت را وادار بفرستادن نیرو نماییم ، یک زمان قضیه‌ی خلخال را دنبال کنیم ، یک زمان درباره‌ی خواربار نویسیم ـ اینها همگی برای آنست که در چنین روزی از دلسوزی بهم‌میهنان خود بازنایستیم وگرنه نه من و نه یارانم کمترین سودی از این کارها چشم نداریم ، هر یکی از ماها با دسترنج خود زندگی می‌کنیم. من در چنین سالِ سختی فرزندان و خاندان خود را از درآمد وکالت اداره می‌کنم. این روزنامه را که می‌نویسم من رنج آن را می‌برم و یک دسته از همراهانِ غیرتمند نیز زیان پولیش را می‌پردازند.
ما دلمان باین بچگان بیگناه می‌سوزد که اگر نکوشیم و چاره نکنیم به شومی این آلودگیها و درماندگیهایِ شما از گرسنگی و از آسیب جنگ گزندها خواهند دید. دلمان باین زنان چشم‌بسته و ناآگاه می‌سوزد که اگر جلو نگیریم با آسیبهای دلخراش روبرو خواهند گردید. اینست رنج را بخود هموار گردانیده بدینسان می‌کوشیم.
اگر با اینحال باز شما بخود نیایید و همدستی با ما نکنید ، اگر باز تنها بگله و ناله بس کرده تنها چاره همان را بشناسید ، بدانید درمان نخواهید پذیرفت ، بدانید که از دست روزگار مشتهای دندان‌شکن خواهید خورد. بارها گفته‌ام شما نادانانی هستید که می‌خواهید آئین خدا را بهم زنید. شما میگویید ما نخواهیم کوشید و دست بهم نخواهیم داد و با اینحال آسوده و دلخوش زندگی خواهیم کرد.
مرا شگفت افتاده پریروز در رضائیه ، و دیروز در خلخال آن گرفتاری بود و ما با گفتار و کوشش ، تا اندازه‌ای که می‌توانستیم به یاوری کوشیدیم ولی همینکه داستان بپایان رسیده می‌بینم مردم خود را کنار کشیده‌اند و هیچ نمی‌گویند آن روزنامه‌ای که دیروز آن فداکاری را در راه ما کرد و با یک نیروهای خطرناکی طرفیت کرد و با دولت مخالفت نشان داد [1] یک مقاصدی را دنبال می‌کند ، مقاصدی که درباره‌ی کشور و توده می‌باشد ـ پس ما نیز همراهی با او کنیم. نمی‌گویند که ما آزمودیم و دیدیم که یک روزنامه چون از سوی یک باهَمادی نوشته می‌شود آن دستگیری مهمی را از ما نمود. پس ما نیز بایشان پیوندیم که دیگر نیرومندتر باشند و در روزهای سختِ آینده بدرد این کشور بخورند. بدبختهای بیچاره سر کلافه را گم کرده‌اند و چون غائله فرونشسته هر کدام پی هوسهای خود رفته‌اند و امروزها که داستان نان سخت گردیده می‌بینم بی‌آنکه هیچی بروی خود بیاورند پیاپی تلگراف و نامه‌ی شکایت و ناله می‌فرستند که تو گویی ما اینجا نشسته‌ایم که هر زمان که آنها حس دردی کردند و بفریادی برخاستند ما نیز پیروی از آنان نماییم. در اینجاست که باید بگویم ای بیچارگان ، ای بیچارگان.
🔹 پانوشت :
1ـ درباره‌ی رضاییه (ارومیه) پرچم آشوبهای دلخراش آنجا را دنبال می‌کرد و چنانکه نویسنده می‌نویسد با دولت طرف شد و کوشید دولت را وادارد برای سرکوبی اشرار سپاه به آنجا فرستد. این گزارشها و گفتارها از جمله در شمارههای 52 ، 99 ، 160 و 165 پرچم روزانه آمده است.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸45ـ چرا بکار از راهش نمی‌آیید؟!. (دو از سه)
این را هم بنویسم که زمینه‌ی آرمان و کوششهای ما تنها ایران نیست. من و یارانم جدایی میانه‌ی ایرانیان و دیگران نمی‌گزاریم ، ما نیکی را برای همگی می‌خواهیم و برستگاری همگی می‌کوشیم. آن معنایی که دیگران به نژاد و توده می‌دهند و تعصب و دشمنی با دیگران را شرط میهن‌پرستی می‌شمارند ما نمی‌شماریم. در نزد ما نژادها و توده‌ها حکم خاندانها را دارند که چنانکه در خاندانها هر یکی از آنها جداگانه می‌زید و در داخل خانه‌ی خود آزاد است ولی در بیرون با دیگر خاندانها روابطی دارند [و] با همدیگر با همدستی و مهربانی راه می‌روند توده‌ها نیز چنین باید بود.
به هر حال این دخالت در کارهای ایران و اینکه شماها را بهمدستی می‌خوانیم تنها از آن راهست که در این کشور می‌باشیم و اینجا خانه‌ی ماست. ما می‌بینیم بیچاره مردم این کشور نه تنها در اندیشه‌ی آینده نیستند و هیچ نمی‌گویند در این جهان پرکشاکش سرنوشت ما چه خواهد بود ، نه تنها چشم براه حوادث دوخته اگر از دولتی فشار و سختی می‌بینند روی دل بسوی دشمنان او برگردانیده دفع این را از آن میخواهند ، نه تنها آلودگیهای خود را درنمی‌یابند و دربند چاره‌ی آنها نمی‌باشند ، بیکبار سررشته را گم کرده‌اند و در چنین هنگامی که جنگ و گرسنگی این کشور را تهدید می‌کند دربند خود و خاندانشان نمی‌باشند.
اینهاست که ما را وادار می‌کند که جمعیت برپا کنیم و روزنامه بنویسیم و با دولت و با دیگران طرفیت نماییم و هر زمان به یک موضوع سخت دیگری پردازیم ، یک زمان بآذربایجان و داستان زبان ترکی که عنوانی بدست یک دسته هوسبازان نافهم داده بود پرداخته بکوشیم ، یک زمان برضائیه توجه کرده دولت را وادار بفرستادن نیرو نماییم ، یک زمان قضیه‌ی خلخال را دنبال کنیم ، یک زمان درباره‌ی خواربار نویسیم ـ اینها همگی برای آنست که در چنین روزی از دلسوزی بهم‌میهنان خود بازنایستیم وگرنه نه من و نه یارانم کمترین سودی از این کارها چشم نداریم ، هر یکی از ماها با دسترنج خود زندگی می‌کنیم. من در چنین سالِ سختی فرزندان و خاندان خود را از درآمد وکالت اداره می‌کنم. این روزنامه را که می‌نویسم من رنج آن را می‌برم و یک دسته از همراهانِ غیرتمند نیز زیان پولیش را می‌پردازند.
ما دلمان باین بچگان بیگناه می‌سوزد که اگر نکوشیم و چاره نکنیم به شومی این آلودگیها و درماندگیهایِ شما از گرسنگی و از آسیب جنگ گزندها خواهند دید. دلمان باین زنان چشم‌بسته و ناآگاه می‌سوزد که اگر جلو نگیریم با آسیبهای دلخراش روبرو خواهند گردید. اینست رنج را بخود هموار گردانیده بدینسان می‌کوشیم.
اگر با اینحال باز شما بخود نیایید و همدستی با ما نکنید ، اگر باز تنها بگله و ناله بس کرده تنها چاره همان را بشناسید ، بدانید درمان نخواهید پذیرفت ، بدانید که از دست روزگار مشتهای دندان‌شکن خواهید خورد. بارها گفته‌ام شما نادانانی هستید که می‌خواهید آئین خدا را بهم زنید. شما میگویید ما نخواهیم کوشید و دست بهم نخواهیم داد و با اینحال آسوده و دلخوش زندگی خواهیم کرد.
مرا شگفت افتاده پریروز در رضائیه ، و دیروز در خلخال آن گرفتاری بود و ما با گفتار و کوشش ، تا اندازه‌ای که می‌توانستیم به یاوری کوشیدیم ولی همینکه داستان بپایان رسیده می‌بینم مردم خود را کنار کشیده‌اند و هیچ نمی‌گویند آن روزنامه‌ای که دیروز آن فداکاری را در راه ما کرد و با یک نیروهای خطرناکی طرفیت کرد و با دولت مخالفت نشان داد [1] یک مقاصدی را دنبال می‌کند ، مقاصدی که درباره‌ی کشور و توده می‌باشد ـ پس ما نیز همراهی با او کنیم. نمی‌گویند که ما آزمودیم و دیدیم که یک روزنامه چون از سوی یک باهَمادی نوشته می‌شود آن دستگیری مهمی را از ما نمود. پس ما نیز بایشان پیوندیم که دیگر نیرومندتر باشند و در روزهای سختِ آینده بدرد این کشور بخورند. بدبختهای بیچاره سر کلافه را گم کرده‌اند و چون غائله فرونشسته هر کدام پی هوسهای خود رفته‌اند و امروزها که داستان نان سخت گردیده می‌بینم بی‌آنکه هیچی بروی خود بیاورند پیاپی تلگراف و نامه‌ی شکایت و ناله می‌فرستند که تو گویی ما اینجا نشسته‌ایم که هر زمان که آنها حس دردی کردند و بفریادی برخاستند ما نیز پیروی از آنان نماییم. در اینجاست که باید بگویم ای بیچارگان ، ای بیچارگان.
🔹 پانوشت :
1ـ درباره‌ی رضاییه (ارومیه) پرچم آشوبهای دلخراش آنجا را دنبال می‌کرد و چنانکه نویسنده می‌نویسد با دولت طرف شد و کوشید دولت را وادارد برای سرکوبی اشرار سپاه به آنجا فرستد. این گزارشها و گفتارها از جمله در شمارههای 52 ، 99 ، 160 و 165 پرچم روزانه آمده است.
🌸