🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ23 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش دوازدهم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
باید در اینجا اندکی درنگ کرد و از نیک بودن و نیک گردیدن سخن راند. آیا خواست از نیک گردیدن چیست؟!.. باید بیاد آورد که چون از بدیهای حکومت گفتیم ، همانجا به آلودگیهای مردم نیز اشاره‌هایی کردیم و این نشان دادیم که مانند همان بدیها را خود نیز داراییم. همچنین این گفتیم که ، مردمی با چنین بدیها و آلودگیها تا تحولی نیابند به جایی نرسند اگرچه سالها و دهه‌ها نیز بگذرد.
بیشتر نیکیها چیزی جز دوری جستن از بدیها نیست. برای مثال به این بیندیشید که رانندگان ایرانی همه آیین‌نامه را خوانده و کمابیش می‌دانند. آیین‌نامه در رانندگی همچون حقایق است در زندگی. برای چند دقیقه فرض کنید رانندگان ایرانی بجای رفتار کنونی ، همه بکوشند درست و از روی آیین‌نامه رانندگی کنند. از سودجویی و خلافکاری در رانندگی دوری کنند. به همدیگر احترام بگزارند ، دلسوزی و مهربانی نشان دهند و راه به هم دهند. اگر چنین شود توده را سودهای فراوانی خواهد بود. از جمله اینکه از آسیبهای جانی و پولی بسیار کاسته خواهد شد. دلهای مردم به هم نزدیک شده و بخش بزرگی از دشواریهای رانندگی از میان خواهد برخاست. بلکه زندگانی کنونی که با حال کنونی رانندگی ما به کینه‌ها و سردی دلها می‌انجامد ، از آن تأثیر گرفته با دلسوزی و مهربانی دلپذیرتر خواهد شد.
چنان رفتار ستوده و متمدنانه‌ای به مردمی که نومیدیها دلهاشان را فراگرفته و درمانده‌شان گردانیده ، امیدها خواهد داد. مردم نه تنها امید به رانندگیِ ایمن ، نیز امید به زندگی آسوده‌تر و خوشتر را بازخواهند یافت. به نیروی نیکیها و نیرویی که دارایش بودند ولی از آن بهره برنمی‌داشتند پی خواهند برد. خواهند دانست که چنین نیکرفتاریها نه تنها در رانندگی بلکه در بسیاری از شئون زندگی تحولی را پدید خواهد آورد. تحولی که هرچه گسترده‌تر و ژرفتر گردد ، بهره‌شان از خوشی و آسایش بیشتر خواهد بود.
گمان نمی‌رود کسی با این مخالف باشد که برای برداشتن گامهای بزرگ فیروزی باید نخست گامهای کوچکی را فیروزانه برداشت تا نوبت به گامهای بلند هم برسد. زندگانی مردان و زنان بزرگ ایران و جهان جز این نشان نمی‌دهد که آنها پیش از دست یافتن به فیروزیهای بزرگ ، نخست به کارهای کم‌بهاتری پرداخته در آنها فیروزیها بدست آورده‌اند. درباره‌ی توده‌ها نیز همین را توان گفت : اگر گامهای کوچک را فیروزانه بردارند ، آنگاه در گامهای بزرگ نیز امید به فیروزیشان بیشتر باشد.
رانندگی یک مثال بود. در بسیار زمینه‌ها باید راه نیکی پیمود و از بدیها بازایستاد. مثلاً با هرچه جز راستی است همراهی نکنند. برای مثال می‌گوییم : از زمانی که حکومت ملایان بر سر کار آمد ، یک رشته واژه‌ها ، عبارتها ، شعارها ، معنیها و مراسم رواج یافته که جز سخنان و کارهای پوچی نیست. مثلاً اینکه «راه قدس از کربلا می‌گذرد» ، یا «راه‌پیمایی اربعین عبادت بزرگی است». اینکه به روز پانزدهم شعبان توجه بسیار شود و برایش مراسم تازه‌ای اختراع گردد. اینکه بجای «آقا» و «خانم» که پیشتر رواج داشت ، همدیگر را «حاج‌آقا» و «حاج‌خانم» بخوانند. اینکه نذریهای باشکوه در روزهای محرم بدهند و دسته‌‌های انبوهی از مردم نیز با قابلمه‌هاشان صف ببندند ، و مانندهای آن که بسیار است ، اینها چیزهایی نیست که مردمی که خواهان حکومت بهتر و زندگانی آزادتری هستند بیپروا از کنارش بگذرند یا اینکه با رواج‌دهندگان آنها (حکومت ملایان) همراهی کنند.
همینکه به این بیهوده‌کاریها بیپروا باشند و بکوشند جز با نیکیها زندگانی بسر ندهند خود سودهای بزرگی را درپی خواهد داشت. مثلاً رفته‌رفته این نتیجه بدست خواهد آمد که یک دسته از مردم از این سخنان و مراسم فریب‌آمیز دوری کنند. یک دسته‌ای پدید می‌آیند که با دوری جستن از آن کارهای فریب‌آمیز ، از دیگران بازشناخته می‌گردند و چون رفتارشان نیک است نیکخواهان به آنها خواهند گرایید. چنان دسته‌ای همه جویای نیکیها و پایبند به دور ماندن از فریبهای حکومت و درپی یاد گرفتن و آموختن «حقایق زندگی» خواهند بود (در این باره شرح کوتاهی نیز از تاریخهای انگلستان و هندوستان خواهد آمد).
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش دوازدهم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
باید در اینجا اندکی درنگ کرد و از نیک بودن و نیک گردیدن سخن راند. آیا خواست از نیک گردیدن چیست؟!.. باید بیاد آورد که چون از بدیهای حکومت گفتیم ، همانجا به آلودگیهای مردم نیز اشاره‌هایی کردیم و این نشان دادیم که مانند همان بدیها را خود نیز داراییم. همچنین این گفتیم که ، مردمی با چنین بدیها و آلودگیها تا تحولی نیابند به جایی نرسند اگرچه سالها و دهه‌ها نیز بگذرد.
بیشتر نیکیها چیزی جز دوری جستن از بدیها نیست. برای مثال به این بیندیشید که رانندگان ایرانی همه آیین‌نامه را خوانده و کمابیش می‌دانند. آیین‌نامه در رانندگی همچون حقایق است در زندگی. برای چند دقیقه فرض کنید رانندگان ایرانی بجای رفتار کنونی ، همه بکوشند درست و از روی آیین‌نامه رانندگی کنند. از سودجویی و خلافکاری در رانندگی دوری کنند. به همدیگر احترام بگزارند ، دلسوزی و مهربانی نشان دهند و راه به هم دهند. اگر چنین شود توده را سودهای فراوانی خواهد بود. از جمله اینکه از آسیبهای جانی و پولی بسیار کاسته خواهد شد. دلهای مردم به هم نزدیک شده و بخش بزرگی از دشواریهای رانندگی از میان خواهد برخاست. بلکه زندگانی کنونی که با حال کنونی رانندگی ما به کینه‌ها و سردی دلها می‌انجامد ، از آن تأثیر گرفته با دلسوزی و مهربانی دلپذیرتر خواهد شد.
چنان رفتار ستوده و متمدنانه‌ای به مردمی که نومیدیها دلهاشان را فراگرفته و درمانده‌شان گردانیده ، امیدها خواهد داد. مردم نه تنها امید به رانندگیِ ایمن ، نیز امید به زندگی آسوده‌تر و خوشتر را بازخواهند یافت. به نیروی نیکیها و نیرویی که دارایش بودند ولی از آن بهره برنمی‌داشتند پی خواهند برد. خواهند دانست که چنین نیکرفتاریها نه تنها در رانندگی بلکه در بسیاری از شئون زندگی تحولی را پدید خواهد آورد. تحولی که هرچه گسترده‌تر و ژرفتر گردد ، بهره‌شان از خوشی و آسایش بیشتر خواهد بود.
گمان نمی‌رود کسی با این مخالف باشد که برای برداشتن گامهای بزرگ فیروزی باید نخست گامهای کوچکی را فیروزانه برداشت تا نوبت به گامهای بلند هم برسد. زندگانی مردان و زنان بزرگ ایران و جهان جز این نشان نمی‌دهد که آنها پیش از دست یافتن به فیروزیهای بزرگ ، نخست به کارهای کم‌بهاتری پرداخته در آنها فیروزیها بدست آورده‌اند. درباره‌ی توده‌ها نیز همین را توان گفت : اگر گامهای کوچک را فیروزانه بردارند ، آنگاه در گامهای بزرگ نیز امید به فیروزیشان بیشتر باشد.
رانندگی یک مثال بود. در بسیار زمینه‌ها باید راه نیکی پیمود و از بدیها بازایستاد. مثلاً با هرچه جز راستی است همراهی نکنند. برای مثال می‌گوییم : از زمانی که حکومت ملایان بر سر کار آمد ، یک رشته واژه‌ها ، عبارتها ، شعارها ، معنیها و مراسم رواج یافته که جز سخنان و کارهای پوچی نیست. مثلاً اینکه «راه قدس از کربلا می‌گذرد» ، یا «راه‌پیمایی اربعین عبادت بزرگی است». اینکه به روز پانزدهم شعبان توجه بسیار شود و برایش مراسم تازه‌ای اختراع گردد. اینکه بجای «آقا» و «خانم» که پیشتر رواج داشت ، همدیگر را «حاج‌آقا» و «حاج‌خانم» بخوانند. اینکه نذریهای باشکوه در روزهای محرم بدهند و دسته‌‌های انبوهی از مردم نیز با قابلمه‌هاشان صف ببندند ، و مانندهای آن که بسیار است ، اینها چیزهایی نیست که مردمی که خواهان حکومت بهتر و زندگانی آزادتری هستند بیپروا از کنارش بگذرند یا اینکه با رواج‌دهندگان آنها (حکومت ملایان) همراهی کنند.
همینکه به این بیهوده‌کاریها بیپروا باشند و بکوشند جز با نیکیها زندگانی بسر ندهند خود سودهای بزرگی را درپی خواهد داشت. مثلاً رفته‌رفته این نتیجه بدست خواهد آمد که یک دسته از مردم از این سخنان و مراسم فریب‌آمیز دوری کنند. یک دسته‌ای پدید می‌آیند که با دوری جستن از آن کارهای فریب‌آمیز ، از دیگران بازشناخته می‌گردند و چون رفتارشان نیک است نیکخواهان به آنها خواهند گرایید. چنان دسته‌ای همه جویای نیکیها و پایبند به دور ماندن از فریبهای حکومت و درپی یاد گرفتن و آموختن «حقایق زندگی» خواهند بود (در این باره شرح کوتاهی نیز از تاریخهای انگلستان و هندوستان خواهد آمد).
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ12 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
(همبسته با نوشتار بالا)
نمونه‌ای از رانندگی ما در شهرها
نمونه‌ای از رانندگی ما در شهرها
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
باید هر کاری (از جمله هر گفتار) را بهر نتیجه‌اش کرد.
از انداختن گناهِ مردم به گردن حکومت آیا مردم پاک می‌شوند؟!
آیا راه رستگاری بروی مردم باز می‌شود؟!
از انداختن گناهِ مردم به گردن حکومت آیا مردم پاک می‌شوند؟!
آیا راه رستگاری بروی مردم باز می‌شود؟!
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸47ـ راه چه دور و چه نزدیک با پیمودنست که بپایان می‌رسد (یک از یک)
کسانی می‌گویند : این راهی که شما پیش گرفته‌اید سالها می‌خواهد تا به نتیجه برسد. می‌گویم : شما نتیجه چه چیز را می‌گویید؟!. اینکه یک کسی معنی درست زندگی را بشناسد و از گمراهیها بیرون آید و زندگانی پاکدلانه پیش گیرد یک نتیجه‌ی بزرگی برای اوست که باید قدرش داند و خشنودی نماید. این سخنی که می‌گویید دلیلست که شما باز چشمتان تنها بسوی دیگران باز است و خود را بیاد نمی‌آورید. از آنسوی راه نزدیکتر از این کجا هست؟! یک مردمی که آلوده‌ی چند گونه نادانی گردیده‌اند و اندیشه‌های پست و پراکنده بآنان چیره می‌باشد چه راه چاره دارند جز آنکه خود را از آن نادانیها و اندیشه‌ها رها گردانند؟!..
این گفته‌ی شما بدان می‌ماند که کسی در دادگاه محکوم به بند همیشگی (حبس دائم) شده بود و چون وکیلی باو دلداری داده می‌گفت : «من یک راهی دارم که شما را رها گردانم باید اعاده‌ی محاکمه بخواهیم و حکم را لغو گردانیم و این کار یک سال می‌کشد» ، آن زندانی سر باز زده می‌گفت : «یک سال؟!. من باید یک سال صبر کنم؟!.. نه نمی‌خواهم». وکیل در شگفت شده می‌گفت : «شما محکومید که همیشه در زندان بمانید و اگر من نکوشم خواهید ماند. پس چگونه نمی‌خواهید یک سال صبر کنید؟!.» ، می‌گفت : یک راهی پیدا کن که احتیاج بمحاکمه پیدا نکند و زود نتیجه دهد. وکیل می‌گفت : من چنان راهی را نمی‌شناسم.
باین کسان هم باید گفت : یگانه راه همینست که ما پیش گرفته‌ایم و راه دیگری درمیان نیست. اینست چه دور و چه نزدیک باید این راه را پیمود. باید آلودگیها را از خود و از دیگران دور گردانید.
از آنسوی این راه چرا دور است؟!. شما هیاهوی یکمشت هواداران پندارپرستی و یاوه‌بافی را می‌بینید و دل خود را باخته و نومید می‌گردید. شما گمان میکنید جهانیان همه چنینند و همه در برابر دلیل بهایهوی پردازند. ولی چنین نیست و این هیاهوها بسیار پوچتر از آنست که کسی ارجی گزارد.
ما یک سرمایه‌ی بیمانندی داریم که ضامن فیروزی ماست. ما یک راهی را برای جهان پیشنهاد می‌کنیم و سخنانی را می‌گوییم که دانشمند و کم دانش ، بیدین و دیندار ، اروپایی و آسیایی ، پیر و جوان ـ هر کس که بهره از فهم و خرد دارد این را خواهد پذیرفت و هواداری و پشتیبانی خواهد نمود. شما ببینید ما در نوشته‌های خود بهمگی ایراد می‌گیریم و تاکنون نشده که کسی هم بما ایراد بگیرد و پس از این هم نخواهد شد.
با چنین راه روشنی چرا از پیشرفت نومید باشیم؟!.. چرا نتیجه را از خود دور سازیم؟! بجای این گفته‌ها بهتر است کوشش بیشتر گردانیم و گرمی و دلبستگی بیشتر نشان دهیم. من می‌بینم کسانی تا آن اندازه سست و کم‌دلند که نمی‌خواهند حقایق را بهمسر و فرزندان خود بیاموزند و از اینکه یک شب خشم و دلتنگی خواهد بود یا یک هیاهویی خواهد برخاست پروا می‌نمایند و با این حال شتاب دارند که هرچه زودتر به نتیجه برسند. گویا می‌خواهند فرشتگان از آسمان بیایند و این کارها را انجام دهند و یا یک «اعجازی» رخ داده آنان را از هر رنجی آسوده گرداند.
اینست می‌گویم : یک راهی چه دور و چه نزدیک ، با رفتنست که بپایان می‌رسد. شما نیز تا نکوشید نتیجه‌ای نخواهید دید و از درد دل گفتن و آرزو کردن کمترین سودی نخواهد بود.
شما یکبارگی یا باین خواری و زبونی گردن نهید و سر پایین انداخته با این زیستِ پستی که دارید بسازید و بیهوده بگله و ناله نپردازید ، و یا اگر می‌خواهید از خواری و زبونی رها گردید راه آن همینست که بکوشید و این اندیشه‌های پراکنده را دور رانید و راستیها را در دلها جایگزین گردانید و همگی را دارای یک راه و یک آرمان سازید. [1]
(پرچم روزانه شماره‌ی 242)
🔹 پانوشت :
1ـ اینها در زمانی گفته شده که بیشتر جنبندگان سیاسی کارهایی را که با گرمی بسیار به آن می‌پرداختند کوششهای بنیادی پنداشته به نتیجه‌های بزرگی امید بسته بودند. اینبود گوشها کمتر می‌شنید و دلها کمتر درمی‌یافت. ولی امروز که کوششهای سیاسی هفتاد سال گذشته را جلو دیدگان بیاوریم این سخنان بهتر فهمیده می‌شود. این گفتار ارجدارتر از آنست که درباره‌اش گفتگوی جدایی نرود.
[یادداشت کوشاد تلگرام فردا می‌آید]
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸47ـ راه چه دور و چه نزدیک با پیمودنست که بپایان می‌رسد (یک از یک)
کسانی می‌گویند : این راهی که شما پیش گرفته‌اید سالها می‌خواهد تا به نتیجه برسد. می‌گویم : شما نتیجه چه چیز را می‌گویید؟!. اینکه یک کسی معنی درست زندگی را بشناسد و از گمراهیها بیرون آید و زندگانی پاکدلانه پیش گیرد یک نتیجه‌ی بزرگی برای اوست که باید قدرش داند و خشنودی نماید. این سخنی که می‌گویید دلیلست که شما باز چشمتان تنها بسوی دیگران باز است و خود را بیاد نمی‌آورید. از آنسوی راه نزدیکتر از این کجا هست؟! یک مردمی که آلوده‌ی چند گونه نادانی گردیده‌اند و اندیشه‌های پست و پراکنده بآنان چیره می‌باشد چه راه چاره دارند جز آنکه خود را از آن نادانیها و اندیشه‌ها رها گردانند؟!..
این گفته‌ی شما بدان می‌ماند که کسی در دادگاه محکوم به بند همیشگی (حبس دائم) شده بود و چون وکیلی باو دلداری داده می‌گفت : «من یک راهی دارم که شما را رها گردانم باید اعاده‌ی محاکمه بخواهیم و حکم را لغو گردانیم و این کار یک سال می‌کشد» ، آن زندانی سر باز زده می‌گفت : «یک سال؟!. من باید یک سال صبر کنم؟!.. نه نمی‌خواهم». وکیل در شگفت شده می‌گفت : «شما محکومید که همیشه در زندان بمانید و اگر من نکوشم خواهید ماند. پس چگونه نمی‌خواهید یک سال صبر کنید؟!.» ، می‌گفت : یک راهی پیدا کن که احتیاج بمحاکمه پیدا نکند و زود نتیجه دهد. وکیل می‌گفت : من چنان راهی را نمی‌شناسم.
باین کسان هم باید گفت : یگانه راه همینست که ما پیش گرفته‌ایم و راه دیگری درمیان نیست. اینست چه دور و چه نزدیک باید این راه را پیمود. باید آلودگیها را از خود و از دیگران دور گردانید.
از آنسوی این راه چرا دور است؟!. شما هیاهوی یکمشت هواداران پندارپرستی و یاوه‌بافی را می‌بینید و دل خود را باخته و نومید می‌گردید. شما گمان میکنید جهانیان همه چنینند و همه در برابر دلیل بهایهوی پردازند. ولی چنین نیست و این هیاهوها بسیار پوچتر از آنست که کسی ارجی گزارد.
ما یک سرمایه‌ی بیمانندی داریم که ضامن فیروزی ماست. ما یک راهی را برای جهان پیشنهاد می‌کنیم و سخنانی را می‌گوییم که دانشمند و کم دانش ، بیدین و دیندار ، اروپایی و آسیایی ، پیر و جوان ـ هر کس که بهره از فهم و خرد دارد این را خواهد پذیرفت و هواداری و پشتیبانی خواهد نمود. شما ببینید ما در نوشته‌های خود بهمگی ایراد می‌گیریم و تاکنون نشده که کسی هم بما ایراد بگیرد و پس از این هم نخواهد شد.
با چنین راه روشنی چرا از پیشرفت نومید باشیم؟!.. چرا نتیجه را از خود دور سازیم؟! بجای این گفته‌ها بهتر است کوشش بیشتر گردانیم و گرمی و دلبستگی بیشتر نشان دهیم. من می‌بینم کسانی تا آن اندازه سست و کم‌دلند که نمی‌خواهند حقایق را بهمسر و فرزندان خود بیاموزند و از اینکه یک شب خشم و دلتنگی خواهد بود یا یک هیاهویی خواهد برخاست پروا می‌نمایند و با این حال شتاب دارند که هرچه زودتر به نتیجه برسند. گویا می‌خواهند فرشتگان از آسمان بیایند و این کارها را انجام دهند و یا یک «اعجازی» رخ داده آنان را از هر رنجی آسوده گرداند.
اینست می‌گویم : یک راهی چه دور و چه نزدیک ، با رفتنست که بپایان می‌رسد. شما نیز تا نکوشید نتیجه‌ای نخواهید دید و از درد دل گفتن و آرزو کردن کمترین سودی نخواهد بود.
شما یکبارگی یا باین خواری و زبونی گردن نهید و سر پایین انداخته با این زیستِ پستی که دارید بسازید و بیهوده بگله و ناله نپردازید ، و یا اگر می‌خواهید از خواری و زبونی رها گردید راه آن همینست که بکوشید و این اندیشه‌های پراکنده را دور رانید و راستیها را در دلها جایگزین گردانید و همگی را دارای یک راه و یک آرمان سازید. [1]
(پرچم روزانه شماره‌ی 242)
🔹 پانوشت :
1ـ اینها در زمانی گفته شده که بیشتر جنبندگان سیاسی کارهایی را که با گرمی بسیار به آن می‌پرداختند کوششهای بنیادی پنداشته به نتیجه‌های بزرگی امید بسته بودند. اینبود گوشها کمتر می‌شنید و دلها کمتر درمی‌یافت. ولی امروز که کوششهای سیاسی هفتاد سال گذشته را جلو دیدگان بیاوریم این سخنان بهتر فهمیده می‌شود. این گفتار ارجدارتر از آنست که درباره‌اش گفتگوی جدایی نرود.
[یادداشت کوشاد تلگرام فردا می‌آید]
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 48ـ پاسخ یک بهائی (یک از سه)
حضور محترم آقای مدیر روزنامه‌ی پرچم
عرض می‌شود چندی قبل دو روزنامه‌ی پرچم بدست حقیر افتاد که در آن راجع به بهائیت چیزهایی نوشته شده بود که عیناً بحرفهای عوام‌الناس بی‌معلومات شباهت داشت.
بنده البته قطع بدانید نمی‌خواهم جواب راجع بآن بیانات اباطیل و پوچ و بکلی عاری از حقیقت بدهم. اولاً اگر جواب دادنی باشد مرکز تهران می‌دهد و در ثانی خود سرکار بهتر می‌دانید قلم دست دشمن است (با این آزادی قلم) که در ایران موجود است البته شما هم چاپ نخواهید کرد و اجازه هم نخواهند داد و الا بخداوند یگانه قسم که جواب آن ترّهات را نه فقط یک نفر بهائی و نه جوان بهائی بلکه یک بچه بهائی فوری می‌دهد ولی افسوس صد افسوس که در این دوره‌ی آزادی فقط برای یک طرف اجازه هست و برای طرف دوم نیست.
و ما هم البته صبر می‌کنیم که انشاءالله روزی برسد که برای طرفین اجازه دهند تا سیه‌روی شود هر که در او غش باشد. ولی چیزی که هست عجبم از شما آقای مدیر است و مجبورم این چند کلمه را تذکر دهم. اگر معلومات ندارید از بهائیت و مردم هرچه نوشت شما قبول میکنید و خیال میکنید راستی راستی شق‌القمر کرده است (نویسنده) خوب است کتابهای اقدس ، ایقان ، اشراقات ، اقتدار ، فرائد و سایر کتب بهائی را پیدا نموده من دون غرض و طرفیت مطالعه فرمایید. اگر دارید و می‌نویسید برای چه خودتان و روزنامه‌تان را در مقابل چندین صدهزار بهائی ایران بدنام و رسوا میکنید و نام زشتی برای آتیه‌ی خودتان یادگار می‌گذارید چه‌بسا که بعد از مدتی خودتان پشیمان شوید اگر منصفید جواب و مقاله‌ی بهائی را هم در روزنامه چاپ کنید اگر دشمنی دارید و مغرضید
گر جمله کاینات کافر گردد
بر دامن کبریاش ننشیند گرد
آواره ... [1] با آن قلم و اطلاعاتش و نمکدانش چه خاک بر سر ریخت که شما بکنید. خلاصه اگر شما یک نفر روزنامه‌نویس بیطرف و بامعلومات و خداپرست و انسان حقیقی قرن بیستم هستید باید قطعاً بدانید جسم عالَم امکان مریض است.
دارویش فقط و فقط تعالیم و احکام حضرت بهاءالله است و بس و بدانید این احکام و تعالیم به اکثر سلاطین اروپا و آمریکا رسیده و کلاً مطلعند و نزدیک است آن روزی که این تعالیم عالمگیر شود و بموجب عملی کردن آن ، عالَم از این بلایای متواتره و مصائب گوناگون رهایی یابد چون دیانت بهائی خصوصی نیست عمومیست و برای یک ملت نیست بلکه برای کره‌ی زمین است چنانچه حضرت بهاءالله می‌فرماید ای اهل عالم همه بار یک دارید و برگ یک شاخسار.
سراپرده‌ی یگانگی بلند شد بچشم بیگانگان همدیگر را مبینید و همچنین لیس الفخر لمن یحب الوطن بل لمن یحب العالم. [2] باری آقای مدیر محترم افسوس که بیش از این نمی‌خواهم مزاحم شوم و نتیجه هم ندارد ولی شما که مدیر یک روزنامه‌ی ملی هستید ضرر ندارد که از تعالیم و احکام بهائیت باخبر باشید چنانچه در قرآن می‌فرماید :
هل یستوی الذین یعلمون و الذین لایعلمون [3]
خیلی معذرت می‌خواهم و این چند سطر را بدون غرض نوشتم که سرکار مطلع شوید و الا مختارید.
گر جمله کائنات کافر گردد بر دامن کبریاش ننشیند گرد!
🔹 پانوشتها :
1ـ یا نام دیگرش «آیتی» از مُبلّغان بهائی بود که سپس از آن کیش دست کشید و کتابی بنام کشف‌الحیل در خرده‌گیری به بهائیگری نوشت. مهنامه‌ای ادبی نیز بنام نمکدان بیرون می‌داد.
2ـ معنی : دوستاری میهن سرفرازی ندارد ، این دوستاری جهانست که دارد.
3ـ معنی : آیا دانایان با نادانان یکسانند؟
[پاسخ روزنامه‌ی پرچم فردا می‌آید.]
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 48ـ پاسخ یک بهائی (یک از سه)
حضور محترم آقای مدیر روزنامه‌ی پرچم
عرض می‌شود چندی قبل دو روزنامه‌ی پرچم بدست حقیر افتاد که در آن راجع به بهائیت چیزهایی نوشته شده بود که عیناً بحرفهای عوام‌الناس بی‌معلومات شباهت داشت.
بنده البته قطع بدانید نمی‌خواهم جواب راجع بآن بیانات اباطیل و پوچ و بکلی عاری از حقیقت بدهم. اولاً اگر جواب دادنی باشد مرکز تهران می‌دهد و در ثانی خود سرکار بهتر می‌دانید قلم دست دشمن است (با این آزادی قلم) که در ایران موجود است البته شما هم چاپ نخواهید کرد و اجازه هم نخواهند داد و الا بخداوند یگانه قسم که جواب آن ترّهات را نه فقط یک نفر بهائی و نه جوان بهائی بلکه یک بچه بهائی فوری می‌دهد ولی افسوس صد افسوس که در این دوره‌ی آزادی فقط برای یک طرف اجازه هست و برای طرف دوم نیست.
و ما هم البته صبر می‌کنیم که انشاءالله روزی برسد که برای طرفین اجازه دهند تا سیه‌روی شود هر که در او غش باشد. ولی چیزی که هست عجبم از شما آقای مدیر است و مجبورم این چند کلمه را تذکر دهم. اگر معلومات ندارید از بهائیت و مردم هرچه نوشت شما قبول میکنید و خیال میکنید راستی راستی شق‌القمر کرده است (نویسنده) خوب است کتابهای اقدس ، ایقان ، اشراقات ، اقتدار ، فرائد و سایر کتب بهائی را پیدا نموده من دون غرض و طرفیت مطالعه فرمایید. اگر دارید و می‌نویسید برای چه خودتان و روزنامه‌تان را در مقابل چندین صدهزار بهائی ایران بدنام و رسوا میکنید و نام زشتی برای آتیه‌ی خودتان یادگار می‌گذارید چه‌بسا که بعد از مدتی خودتان پشیمان شوید اگر منصفید جواب و مقاله‌ی بهائی را هم در روزنامه چاپ کنید اگر دشمنی دارید و مغرضید
گر جمله کاینات کافر گردد
بر دامن کبریاش ننشیند گرد
آواره ... [1] با آن قلم و اطلاعاتش و نمکدانش چه خاک بر سر ریخت که شما بکنید. خلاصه اگر شما یک نفر روزنامه‌نویس بیطرف و بامعلومات و خداپرست و انسان حقیقی قرن بیستم هستید باید قطعاً بدانید جسم عالَم امکان مریض است.
دارویش فقط و فقط تعالیم و احکام حضرت بهاءالله است و بس و بدانید این احکام و تعالیم به اکثر سلاطین اروپا و آمریکا رسیده و کلاً مطلعند و نزدیک است آن روزی که این تعالیم عالمگیر شود و بموجب عملی کردن آن ، عالَم از این بلایای متواتره و مصائب گوناگون رهایی یابد چون دیانت بهائی خصوصی نیست عمومیست و برای یک ملت نیست بلکه برای کره‌ی زمین است چنانچه حضرت بهاءالله می‌فرماید ای اهل عالم همه بار یک دارید و برگ یک شاخسار.
سراپرده‌ی یگانگی بلند شد بچشم بیگانگان همدیگر را مبینید و همچنین لیس الفخر لمن یحب الوطن بل لمن یحب العالم. [2] باری آقای مدیر محترم افسوس که بیش از این نمی‌خواهم مزاحم شوم و نتیجه هم ندارد ولی شما که مدیر یک روزنامه‌ی ملی هستید ضرر ندارد که از تعالیم و احکام بهائیت باخبر باشید چنانچه در قرآن می‌فرماید :
هل یستوی الذین یعلمون و الذین لایعلمون [3]
خیلی معذرت می‌خواهم و این چند سطر را بدون غرض نوشتم که سرکار مطلع شوید و الا مختارید.
گر جمله کائنات کافر گردد بر دامن کبریاش ننشیند گرد!
🔹 پانوشتها :
1ـ یا نام دیگرش «آیتی» از مُبلّغان بهائی بود که سپس از آن کیش دست کشید و کتابی بنام کشف‌الحیل در خرده‌گیری به بهائیگری نوشت. مهنامه‌ای ادبی نیز بنام نمکدان بیرون می‌داد.
2ـ معنی : دوستاری میهن سرفرازی ندارد ، این دوستاری جهانست که دارد.
3ـ معنی : آیا دانایان با نادانان یکسانند؟
[پاسخ روزنامه‌ی پرچم فردا می‌آید.]
🌸
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ24 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش سیزدهم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
اگر دسته‌ای از مردم بدانسان که گفته شد در رفتار (نه در گفتار) راه نیکی پیش گیرند در دیگران اثر خواهد کرد. همه در هر کاری سود توده را بدیده خواهند گرفت. از هرچه مفتخواریست پرهیز کرده تا توانند بکارهای مشروع ـ کارهایی که توده را از آن سودی می‌باشد ـ خواهند پرداخت. به معنی میهن بیشتر خواهند اندیشید و براستی میهن‌پرستی پیشه خواهند کرد. چنان دسته‌ای با یکدیگر همبستگی یافته خواهند توانست به همدستان خود هرچه بیشتر بیفزایند. کم‌کم میانشان هم‌اندیشگی و هم‌سخنیها فزونی خواهد گرفت. چنین دسته‌ای از مردم رفته‌رفته یارانِ وفادار همدیگر خواهند گردید. مایه‌ی امید مردمان خواهند بود. امید و سرمایه‌ی اجتماعی مردم رفته‌رفته فزونی خواهد گرفت. همچنین به یک آرمان مشترکی دست خواهند یافت.
باید بیگمان بود که این کار یک جوش و جنبی پدید خواهد آورد. از این راه ، آن دسته خود را برای برداشتن گامهای بزرگتر آماده خواهد گردانید. اگر این گامها برداشته شود سودهای دیگری نیز از این کار خواهد بود که در اینجا به آنها نمی‌پردازیم.
اینها پنداربافی نیست. سخنان شاعرانه هم نیست. جز اینکه خرد چنین جنبشی را شدنی و یگانه راه می‌شمارد ، تاریخ نیز به درستی آن گواهها دارد. ما چهار گواه برای آن در اینجا می‌آوریم. نخستین آنها جنبش مِتُدیستها در سده‌ی هجدهم در انگلستان است.
منتسکیو فیلسوف فرانسوی درباره‌ی بدیهای انگلستان در آن سده چنین می‌نویسد : «اینجا نه تنها خودِ شرف و پرهیزکاری نیست بلکه اندیشه‌‌اش نیز در مغزها نیست». مستی یکی از عیبهای همگانی است. توانگران باده‌های گرانبها از کشور پرتغال وارد می‌کردند و مردم عادی هر شب با اندک پولی عرق جین می‌خریدند. در این مردم که دچار بیماریهای قمار و دیگر بدکاریها بودند ، تو گویی اندیشه‌ی میهن‌پرستی نیز نابود گردیده بود. ... لرد چسترفیلد یکی از سیاستگران که دوست ولتر و منتسکیو بود با اندوه فراوان می‌نویسد : «گذشت! ما دیگر توده‌ای (ملت) بشمار نمی‌آییم!». [1]
در چنین توده‌ی آلوده‌ای ، متدیستها در کوچه‌ها ، گذرگاهها ، کشتزارها و معدنها به مردم پند دادن آغاز کردند و آنها را به مسیحیگری بازخواندند. کوششهای متدیستها را باید در تاریخ خواند. گذشته از ریشه‌کن گردیدن آلودگیهای سده‌ی هجدهم توده‌ی انگلیس ، از دیگر نتیجه‌ی کوششهای آنها ، برافتادن برده‌فروشی و نیز رواج زندگی «میانه‌روانه» ، «نوعدوستی» و بیداری انگلیسها را نوشته‌اند. این جمله که درباره‌ی نتیجه‌ی کوششهای آنها نوشته‌اند شنیدنیست :
«درپی کوششهای متدیستها ، بسیاری از آلودگیهای آن سده در انگلیس ریشه کن شد ، زیرا صدها هزار نفر مسیحی شدند. قلب آنها تغییر کرد ، همچنان که اندیشه و نگرش آنها تغییر کرد ، و بیشتری از توده نیز تأثیر پذیرفتند».
دومین گواه ، جنبش ناخونریزانه در هندوستان به راهبری گاندی بزرگ است. گاندی با پیش کشیدن روش «ساتیاگراها» [2] (نبرد در راه راستی) کوشید هندویان را با نیکرفتاریها آشنا و به خویشتنداری خوگیر گرداند. آموزاکهای (تعلیمات) ساتیاگراها روانهاشان را نیرومند و آماده‌ی جانفشانی در راه میهن می‌گردانید. او این کار را با نوشتارهایش در هفته‌نامه‌ی «دیدگاه هندی» و در «زیستگاه فینیکس» در آفریقای جنوبی آغاز کرد و سپس در روزنامه‌های دیگر و نیز در «ساتیاگراهاآشرام» در هندوستان دنبال کرد. انبوهی را با این روش پرورد و آزموده گردانید. بدینسان از آنها لشکری پدید آمد که توانستند در برابر انگلیسها همدست و پافشار ایستادگی کنند و سرانجام استقلال خود را بدست آورند (1947).
سومین و چهارمین گواهها سخنان سولژنیتسین نویسنده‌ی «ناخشنود» شوروی و هم‌آوازِ او «واتسلاو هاول» نویسنده‌ی چک است که به ریاست جمهوری آن کشور نیز رسید. هر دو برآنند که نخستین کوشش برای ناتوان ساختن حکومتهای آلوده و خودکامه اینست که مردم خود را از دروغ و ظاهرسازیها دور نگاه دارند. هاول انگشت بر مسئولیت اخلاقی و غیرت مردم می‌گزارد. او برآنست که مردم نباید منفعل بمانند ، بلکه باید فعالانه در پدید آوردن جامعه‌ای عادلانه‌تر و آزادتر همدستی کنند. پیام او روشنست : تغییر از فرد شروع می‌شود. او با راستیها زیستن و از دروغ و فریبکاریها دوری جستنِ مردم را گونه‌ای از ایستادگی در برابر حکومت خودکامه می‌شمارد. حکومتی که دوست دارد مردم ریاکار باشند و هرچه هست با فریبکاریهای او همراهی کنند.
[1] : آلبر ماله و ژول ایزاک : تاریخ قرن هجدهم ، انقلاب کبیر فرانسه و امپراتوری ناپلئون ، ترجمه‌ی رشید یاسمی ، کتابهای جیبی ، تهران 1362 ، ص 51
[2] : خود گاندی معنی ساتیاگراها را چنین می‌نویسد : پایبند حقیقت بودن و به نیروی حقیقت باور داشتن.
👇
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش سیزدهم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
اگر دسته‌ای از مردم بدانسان که گفته شد در رفتار (نه در گفتار) راه نیکی پیش گیرند در دیگران اثر خواهد کرد. همه در هر کاری سود توده را بدیده خواهند گرفت. از هرچه مفتخواریست پرهیز کرده تا توانند بکارهای مشروع ـ کارهایی که توده را از آن سودی می‌باشد ـ خواهند پرداخت. به معنی میهن بیشتر خواهند اندیشید و براستی میهن‌پرستی پیشه خواهند کرد. چنان دسته‌ای با یکدیگر همبستگی یافته خواهند توانست به همدستان خود هرچه بیشتر بیفزایند. کم‌کم میانشان هم‌اندیشگی و هم‌سخنیها فزونی خواهد گرفت. چنین دسته‌ای از مردم رفته‌رفته یارانِ وفادار همدیگر خواهند گردید. مایه‌ی امید مردمان خواهند بود. امید و سرمایه‌ی اجتماعی مردم رفته‌رفته فزونی خواهد گرفت. همچنین به یک آرمان مشترکی دست خواهند یافت.
باید بیگمان بود که این کار یک جوش و جنبی پدید خواهد آورد. از این راه ، آن دسته خود را برای برداشتن گامهای بزرگتر آماده خواهد گردانید. اگر این گامها برداشته شود سودهای دیگری نیز از این کار خواهد بود که در اینجا به آنها نمی‌پردازیم.
اینها پنداربافی نیست. سخنان شاعرانه هم نیست. جز اینکه خرد چنین جنبشی را شدنی و یگانه راه می‌شمارد ، تاریخ نیز به درستی آن گواهها دارد. ما چهار گواه برای آن در اینجا می‌آوریم. نخستین آنها جنبش مِتُدیستها در سده‌ی هجدهم در انگلستان است.
منتسکیو فیلسوف فرانسوی درباره‌ی بدیهای انگلستان در آن سده چنین می‌نویسد : «اینجا نه تنها خودِ شرف و پرهیزکاری نیست بلکه اندیشه‌‌اش نیز در مغزها نیست». مستی یکی از عیبهای همگانی است. توانگران باده‌های گرانبها از کشور پرتغال وارد می‌کردند و مردم عادی هر شب با اندک پولی عرق جین می‌خریدند. در این مردم که دچار بیماریهای قمار و دیگر بدکاریها بودند ، تو گویی اندیشه‌ی میهن‌پرستی نیز نابود گردیده بود. ... لرد چسترفیلد یکی از سیاستگران که دوست ولتر و منتسکیو بود با اندوه فراوان می‌نویسد : «گذشت! ما دیگر توده‌ای (ملت) بشمار نمی‌آییم!». [1]
در چنین توده‌ی آلوده‌ای ، متدیستها در کوچه‌ها ، گذرگاهها ، کشتزارها و معدنها به مردم پند دادن آغاز کردند و آنها را به مسیحیگری بازخواندند. کوششهای متدیستها را باید در تاریخ خواند. گذشته از ریشه‌کن گردیدن آلودگیهای سده‌ی هجدهم توده‌ی انگلیس ، از دیگر نتیجه‌ی کوششهای آنها ، برافتادن برده‌فروشی و نیز رواج زندگی «میانه‌روانه» ، «نوعدوستی» و بیداری انگلیسها را نوشته‌اند. این جمله که درباره‌ی نتیجه‌ی کوششهای آنها نوشته‌اند شنیدنیست :
«درپی کوششهای متدیستها ، بسیاری از آلودگیهای آن سده در انگلیس ریشه کن شد ، زیرا صدها هزار نفر مسیحی شدند. قلب آنها تغییر کرد ، همچنان که اندیشه و نگرش آنها تغییر کرد ، و بیشتری از توده نیز تأثیر پذیرفتند».
دومین گواه ، جنبش ناخونریزانه در هندوستان به راهبری گاندی بزرگ است. گاندی با پیش کشیدن روش «ساتیاگراها» [2] (نبرد در راه راستی) کوشید هندویان را با نیکرفتاریها آشنا و به خویشتنداری خوگیر گرداند. آموزاکهای (تعلیمات) ساتیاگراها روانهاشان را نیرومند و آماده‌ی جانفشانی در راه میهن می‌گردانید. او این کار را با نوشتارهایش در هفته‌نامه‌ی «دیدگاه هندی» و در «زیستگاه فینیکس» در آفریقای جنوبی آغاز کرد و سپس در روزنامه‌های دیگر و نیز در «ساتیاگراهاآشرام» در هندوستان دنبال کرد. انبوهی را با این روش پرورد و آزموده گردانید. بدینسان از آنها لشکری پدید آمد که توانستند در برابر انگلیسها همدست و پافشار ایستادگی کنند و سرانجام استقلال خود را بدست آورند (1947).
سومین و چهارمین گواهها سخنان سولژنیتسین نویسنده‌ی «ناخشنود» شوروی و هم‌آوازِ او «واتسلاو هاول» نویسنده‌ی چک است که به ریاست جمهوری آن کشور نیز رسید. هر دو برآنند که نخستین کوشش برای ناتوان ساختن حکومتهای آلوده و خودکامه اینست که مردم خود را از دروغ و ظاهرسازیها دور نگاه دارند. هاول انگشت بر مسئولیت اخلاقی و غیرت مردم می‌گزارد. او برآنست که مردم نباید منفعل بمانند ، بلکه باید فعالانه در پدید آوردن جامعه‌ای عادلانه‌تر و آزادتر همدستی کنند. پیام او روشنست : تغییر از فرد شروع می‌شود. او با راستیها زیستن و از دروغ و فریبکاریها دوری جستنِ مردم را گونه‌ای از ایستادگی در برابر حکومت خودکامه می‌شمارد. حکومتی که دوست دارد مردم ریاکار باشند و هرچه هست با فریبکاریهای او همراهی کنند.
[1] : آلبر ماله و ژول ایزاک : تاریخ قرن هجدهم ، انقلاب کبیر فرانسه و امپراتوری ناپلئون ، ترجمه‌ی رشید یاسمی ، کتابهای جیبی ، تهران 1362 ، ص 51
[2] : خود گاندی معنی ساتیاگراها را چنین می‌نویسد : پایبند حقیقت بودن و به نیروی حقیقت باور داشتن.
👇
از کسانی که چنین گامهایی را بیسود و بیهوده پنداشته تنها دم از تغییر حکومت می‌زنند باید پرسید : مردمی که این گامها را برندارند چگونه می‌توان امید داشت که بیکبار گام بسیار بزرگی برداشته حکومت را دیگر گردانند؟!. این جدا از آنست که نشان دادیم ، اگر بفرض چنان کاری نیز از دستشان برآمد باز تازه آغاز گرفتاریها و بدبختیهاست.
باید راستی را گفت : این کسان تنها می‌کوشند دست خودشان به حکومت برسد و کاری به پرورش مردم و آگاهی یافتن و حقایق زندگی را دانستن ایشان ندارند. بلکه بهتر آن می‌دانند که مردم به همین حالی که هستند باشند ، آرمانشان این نباشد که شاینده‌ی همگامی با توده‌های پیشرفته‌ی جهان گردند و اگر هم پس از چندی از کرده‌ی خود پشیمان گردیدند ، آنها را چه باک که به خواست خود رسیده‌اند.
(بخش پایانی فردا خواهد آمد)
باید راستی را گفت : این کسان تنها می‌کوشند دست خودشان به حکومت برسد و کاری به پرورش مردم و آگاهی یافتن و حقایق زندگی را دانستن ایشان ندارند. بلکه بهتر آن می‌دانند که مردم به همین حالی که هستند باشند ، آرمانشان این نباشد که شاینده‌ی همگامی با توده‌های پیشرفته‌ی جهان گردند و اگر هم پس از چندی از کرده‌ی خود پشیمان گردیدند ، آنها را چه باک که به خواست خود رسیده‌اند.
(بخش پایانی فردا خواهد آمد)
📖 حقایق زندگی
🖌 نویساد
🔸47ـ راه چه دور و چه نزدیک با پیمودنست که بپایان می‌رسد
🔸 یادداشت کوشاد تلگرام (یک از سه)
نکته‌ی ارجداری در این گفتار پرچم هست که سالها بعد نمایانتر گردید. چگونگی آنکه از زمان نوشتن این گفتار تا کمابیش ده سال ، ایران میدانگاه جنبندگان سیاسی و مردمی شده بود که پس از مشروطه هیچگاه خود را دارای نیرو و اختیار ندیده بودند و این بار می‌دیدند که جوش و جنبشان بی‌نتیجه نیست. مثلاً با برپا کردن «میتینگ» و گاه آشوبهایی باعث می‌شوند نمایندگانی رأی بیاورند یا نیاورند یا کابینه‌ها عوض شوند. می‌دیدند روزنامه‌ها آزادانه به سران کشور می‌تازند و از آنان حساب می‌پرسند.
بدینسان یک شور و گرمایی درمیان دسته‌هایی از مردم نمایان بود و امیدهای بسیار به شور و خروشهاشان بسته بودند. این سان تا سال 1332 که اوج جنب و جوشها بود ادامه داشت ولی کودتای آن سال باعث شد که همه‌ی آن شور و امیدها بیکبار فرونشست و نومیدی دلها را فراگرفت.
چرا چنین شد و چرا مردم دچار نومیدی و کناره‌گیری از کوششهای سیاسی شدند؟!. یک توده‌ای دوازده سال میدان آزادی برای کوششهای سیاسی یافته و کارهایی نیز توانسته : پادشاه کشور را ناچار به گریز از کشور گردانیده برای نخستین بار درپی برپایی یک حکومت بی‌پادشاه بودند ولی پس از یک کودتا و تغییر حکومت در زمان کوتاهی همه‌ی آن هیاهوها فرونشست بلکه به آزادی میهن هم بیپروا گردیده به یکدیگر بدگمان و نامهربان شدند. آیا چنین رویدادی عادی است؟!
هر کاری هرچند شگفت ، راز و علتی دارد که چون پیدا گردد جای شگفتی بازنمی‌ماند. در این سردی مردم و جنبندگان سیاسی نیز رازی بود.
چگونگی آنکه کوششهای سیاسی پس از مشروطه تنها در چارچوب «سرنگونی حکومت و بدست آوردن آن به هر بهایی و در کوتاهترین زمان» می‌گنجید و تا زمانی که از هیاهو و آشوبها تأثیری دیده می‌شد کوشندگان می‌پنداشتند که کوششهاشان درست بوده و در راه خود می‌باشد.
چنین چارچوب و برنامه‌ی کوشش چیزی جز «همه یا هیچ» نبود. به اینمعنی که اگر با آن کوششها می‌توانستند حکومت را سرنگون کرده نیرو را بدست آرند ، به هدفشان رسیده بودند و چون نمی‌توانستند ، خود از هم می‌پاشیدند بی‌آنکه چیزی بدست آرند. در حالی که یک کوشش درست سیاسی آنست که به بنیادگزاریها بیش از هر چیز بکوشد. در ایران بنیادی که باید گزاشته شود ، پیش از هر چیز پیراستن توده از اندیشه‌های تباه و شاینده گردانیدن ایشان است.
این بود راز آنکه چون کودتای 1332 به چشم برهم زدنی دسته‌ای از سرجنبانان را به زندان و دسته‌ی دیگری را نیز سپس به جوخه‌های تیرباران فرستاد و برخی هم به بیرون کشور گریختند ، جنبندگان سیاسی در کارنامه‌ی کوششهاشان دستاوردی نیافتند و این بود علت آن نومیدی و دلسردی ناگهانی.
این بار چندم در چهل سال اخیر بود که مردم از جنب و جوشها تهیدست بیرون می‌آمدند. چگونگی آنکه جنبش مشروطه باآنکه ناانجام ماند ولی نتیجه‌های خجسته‌ای از آن بدست آمد که بیداری مردم و دیگر گردیدن وزارتخانه‌ها و اداره‌ها از رویه‌ی پوسیده و کهن قاجاری به شیوه‌ی نوین اروپایی و رواج دانشها از جمله‌ی آن نتیجه‌هاست.
ولی پس از آن از سه جنبش آزادیخواهانه‌ی کلنل محمدتقی‌خان پسیان ، شیخ محمد خیابانی و میرزا کوچک‌خان جنگلی جز نامها و سرگذشتهاشان هیچ بنیادی بجای نماند که آزادیخواهانِ آینده کوششهاشان را بر آن استوار گردانند. همه‌ی کوششهای ایشان تباه گردید.
سپس در آخرهای دهه‌ی 1320 دکتر مصدق و یارانش که از راه دیگری ـ پارلمانی و حکومتی ـ برای آزادی می‌کوشیدند ، گفتیم که کوششهاشان با یک کودتا پایمال گردید و فردای 28 مرداد 1332 آزادیهای نیم‌بند دوازده‌ساله‌ی پس از شهریور 1320 که در بدست آوردنش مردم کوچکترین کوششی نکرده بودند بیکبار رخت بربست. درخور پرواست که آن آزادیها در سایه‌ی اشغال ایران و برافتادن رضاشاه پدیدار گردید و آنچه باعث پایداریش می‌شد ، خودکامگی نوپا و ناتوانی کابینه‌ها بود. پس از آن تا سال 1357 ما چیزی بنام مشروطه و حکومت پارلمانی که نمایندگانش را مردم آزادانه برگزینند و خود برای اداره کردن کشور تصمیم بگیرند نداشتیم.
پس از همه‌ی اینها از بهمن 1357 نسیم آزادی نیم‌بند دیگری وزیدن گرفت ولی آن هم بیش از یک سال نپایید و باز مردم گرفتار همان خودکامگی از گونه‌ای دیگر گردیدند.
🌸
🖌 نویساد
🔸47ـ راه چه دور و چه نزدیک با پیمودنست که بپایان می‌رسد
🔸 یادداشت کوشاد تلگرام (یک از سه)
نکته‌ی ارجداری در این گفتار پرچم هست که سالها بعد نمایانتر گردید. چگونگی آنکه از زمان نوشتن این گفتار تا کمابیش ده سال ، ایران میدانگاه جنبندگان سیاسی و مردمی شده بود که پس از مشروطه هیچگاه خود را دارای نیرو و اختیار ندیده بودند و این بار می‌دیدند که جوش و جنبشان بی‌نتیجه نیست. مثلاً با برپا کردن «میتینگ» و گاه آشوبهایی باعث می‌شوند نمایندگانی رأی بیاورند یا نیاورند یا کابینه‌ها عوض شوند. می‌دیدند روزنامه‌ها آزادانه به سران کشور می‌تازند و از آنان حساب می‌پرسند.
بدینسان یک شور و گرمایی درمیان دسته‌هایی از مردم نمایان بود و امیدهای بسیار به شور و خروشهاشان بسته بودند. این سان تا سال 1332 که اوج جنب و جوشها بود ادامه داشت ولی کودتای آن سال باعث شد که همه‌ی آن شور و امیدها بیکبار فرونشست و نومیدی دلها را فراگرفت.
چرا چنین شد و چرا مردم دچار نومیدی و کناره‌گیری از کوششهای سیاسی شدند؟!. یک توده‌ای دوازده سال میدان آزادی برای کوششهای سیاسی یافته و کارهایی نیز توانسته : پادشاه کشور را ناچار به گریز از کشور گردانیده برای نخستین بار درپی برپایی یک حکومت بی‌پادشاه بودند ولی پس از یک کودتا و تغییر حکومت در زمان کوتاهی همه‌ی آن هیاهوها فرونشست بلکه به آزادی میهن هم بیپروا گردیده به یکدیگر بدگمان و نامهربان شدند. آیا چنین رویدادی عادی است؟!
هر کاری هرچند شگفت ، راز و علتی دارد که چون پیدا گردد جای شگفتی بازنمی‌ماند. در این سردی مردم و جنبندگان سیاسی نیز رازی بود.
چگونگی آنکه کوششهای سیاسی پس از مشروطه تنها در چارچوب «سرنگونی حکومت و بدست آوردن آن به هر بهایی و در کوتاهترین زمان» می‌گنجید و تا زمانی که از هیاهو و آشوبها تأثیری دیده می‌شد کوشندگان می‌پنداشتند که کوششهاشان درست بوده و در راه خود می‌باشد.
چنین چارچوب و برنامه‌ی کوشش چیزی جز «همه یا هیچ» نبود. به اینمعنی که اگر با آن کوششها می‌توانستند حکومت را سرنگون کرده نیرو را بدست آرند ، به هدفشان رسیده بودند و چون نمی‌توانستند ، خود از هم می‌پاشیدند بی‌آنکه چیزی بدست آرند. در حالی که یک کوشش درست سیاسی آنست که به بنیادگزاریها بیش از هر چیز بکوشد. در ایران بنیادی که باید گزاشته شود ، پیش از هر چیز پیراستن توده از اندیشه‌های تباه و شاینده گردانیدن ایشان است.
این بود راز آنکه چون کودتای 1332 به چشم برهم زدنی دسته‌ای از سرجنبانان را به زندان و دسته‌ی دیگری را نیز سپس به جوخه‌های تیرباران فرستاد و برخی هم به بیرون کشور گریختند ، جنبندگان سیاسی در کارنامه‌ی کوششهاشان دستاوردی نیافتند و این بود علت آن نومیدی و دلسردی ناگهانی.
این بار چندم در چهل سال اخیر بود که مردم از جنب و جوشها تهیدست بیرون می‌آمدند. چگونگی آنکه جنبش مشروطه باآنکه ناانجام ماند ولی نتیجه‌های خجسته‌ای از آن بدست آمد که بیداری مردم و دیگر گردیدن وزارتخانه‌ها و اداره‌ها از رویه‌ی پوسیده و کهن قاجاری به شیوه‌ی نوین اروپایی و رواج دانشها از جمله‌ی آن نتیجه‌هاست.
ولی پس از آن از سه جنبش آزادیخواهانه‌ی کلنل محمدتقی‌خان پسیان ، شیخ محمد خیابانی و میرزا کوچک‌خان جنگلی جز نامها و سرگذشتهاشان هیچ بنیادی بجای نماند که آزادیخواهانِ آینده کوششهاشان را بر آن استوار گردانند. همه‌ی کوششهای ایشان تباه گردید.
سپس در آخرهای دهه‌ی 1320 دکتر مصدق و یارانش که از راه دیگری ـ پارلمانی و حکومتی ـ برای آزادی می‌کوشیدند ، گفتیم که کوششهاشان با یک کودتا پایمال گردید و فردای 28 مرداد 1332 آزادیهای نیم‌بند دوازده‌ساله‌ی پس از شهریور 1320 که در بدست آوردنش مردم کوچکترین کوششی نکرده بودند بیکبار رخت بربست. درخور پرواست که آن آزادیها در سایه‌ی اشغال ایران و برافتادن رضاشاه پدیدار گردید و آنچه باعث پایداریش می‌شد ، خودکامگی نوپا و ناتوانی کابینه‌ها بود. پس از آن تا سال 1357 ما چیزی بنام مشروطه و حکومت پارلمانی که نمایندگانش را مردم آزادانه برگزینند و خود برای اداره کردن کشور تصمیم بگیرند نداشتیم.
پس از همه‌ی اینها از بهمن 1357 نسیم آزادی نیم‌بند دیگری وزیدن گرفت ولی آن هم بیش از یک سال نپایید و باز مردم گرفتار همان خودکامگی از گونه‌ای دیگر گردیدند.
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 48ـ پاسخ یک بهائی (دو از سه)
پرچم : این نامه‌ی بینام و دستینه از مشهد رسیده و ما بی‌هیچ تغییری (مگر در چند کلمه‌ی زشتی درباره‌ی آواره که انداخته‌ایم) چاپ کردیم تا نویسنده‌اش بداند که اشتباه کرده و بهائیان آزادند پاسخ نویسند و ما نیز چاپ می‌کنیم و این بهانه‌ی ایشان از میان برداشته گردد. نیز خوانندگان بدانند که چه بهائیان و چه دیگران که هر گروهی یک راه دیگری پیش گرفته‌اند مایه‌ای ندارند. ببینید ما پرسشهایی کرده‌ایم (مثلاً گفته‌ایم چرا در یک زمان دو شریعت پیدا شده؟! چرا بهاءالله دعوای خدایی کرده؟!.) بجای آنکه اگر پاسخی دارند بنویسند باین سخنان می‌پردازند. خوب آقای نویسنده تو که می‌توانستی در همین نامه‌ات هر پاسخی داری بنویسی ، این اندازه که آزاد بودی ، چرا ننوشتی؟!.. بچه بهائی بماند ، بزرگان بهائی یک پاسخی بما بدهند.
کسانی که بدینسان در پاسخ ایرادها درمی‌مانند امیدمندند که پادشاهان اروپا کیش آنان را خواهند پذیرفت ، در اینجاست که آدمی از شگفتی خودداری نمی‌تواند. ای آقای بهائی امروز در اروپا دانشها بیکبار اندیشه‌ها را دیگر گردانیده و انبوه مردم خدای راستین را نمی‌پذیرند چه رسد بآنکه بهاءالله را بخدایی باور کنند. آخر نخواهند گفت به چه دلیل؟! نخواهند گفت : او نیز همچون دیگران بی‌اختیار بجهان آمد و بی‌اختیار رفت پس چگونه خدا بود؟!.. از آنسوی بهاءالله کدام نادانسته را دانسته گردانیده که اروپاییان دلهای خود را با آن شاد کنند و به دین او گرایند؟! بهاءالله جز آیه‌بافیهای غلط چه کاری توانسته؟!..
تنها گفتن اینکه : «همگی بار یک دارید و برگ یک شاخسار» مردمان را بسوی دین او خواهد کشانید؟!.. مگر آن را کسی نمی‌دانست و یک آگاهی تازه‌ای می‌باشد؟!.. مگر از گفتن آن دشواریها آسان گردیده مردمان همگی دست بهم خواهند داد؟!..
این نکته را به بهائیان بگویم : ما را کمترین دشمنی با شما نیست و از بهاءالله یا از جانشینان او هیچ گونه رنجیدگی نداریم. ما خواستمان آنست که مردم از این گمراهیها و پراکندگیها رها گردند. اگر دین بهائی پیشرفت کرده در این هشتاد و نود سال مردم را از پراکندگی رهانیده بود ، ما امروز بسیار خشنود می‌گردیدیم. ولی می‌بینید که نتوانسته و نبایستی بتواند. یک دینی که آنهمه ایراد می‌گیرند و به یکی پاسخ نمی‌توانید داد چگونه پیش تواند رفت؟!.. به آواره یا آیتی بد گفتن بشما چه نتیجه دارد؟. آواره بسیار بد ، ما نیز با شما شریکیم. ولی ایرادهایی بشما گرفت که به یکی هم پاسخ نتوانستید داد و آنگاه تنها آواره نبوده نیکو و صبحی و اقتصاد نیز کتابهایی نوشتند و ایرادهایی گرفتند که به هیچکدام پاسخی ندادید و نتیجه‌ی همین درماندگی از پاسخ ، آنست که هیچ کسی بسوی شما نگراید و خودتان هم سست‌باور گردیده و درمیان دین و بیدینی درمانید.
آقای بهائی بهتر است شما نخست معنی درست دین را بدانید. دین برای دعواهای گزافه‌آمیز نیست. برای آنست که گمراهیها را از میان بردارد و مردمان را با حقایق آشنا گرداند. بهاءالله بکدام گمراهی پرداخته؟! بکدام یکی پاسخی داده؟! در زمان او در ایران صوفیگری ، باطنیگری ، خراباتیگری ، فلسفه‌ی یونان ، شیعیگری ، علی‌اللهیگری رواج داشت و بهاءالله بهیچ یکی از آنها نپرداخته بلکه از همه‌ی آنها استفاده کرده و همه را بهم درآمیخته و سخنان خود را پدید آورده.
به هر حال من بنام هم‌میهنی بشما می‌گویم : از آن گمراهی بازگردید. شما بنام همان بهائیگری که هیچ نتیجه‌ای ندارد با کشور خود دشمنی می‌نمایید و مردم نیز با شما با دیده‌ی دشمنی و بیگانه می‌نگرند. شما در اینجهان در رنج و آزارید و در آنجهان نیز نزد خدا شرمنده و سرافکنده خواهید بود. خدا بشما خرد و فهم داده که راست را از دروغ و سود را از زیان بازشناسید. ولی شما به تعصب خرد را کنار نهاده بروی گمراهی پافشاری میکنید.
گذشته گذشته ـ آن روز معنی درست دین دانسته نبود و کسی یک راه روشنی نمی‌شناخت. ولی امروز که ما با دلیلهای بسیار روشنی با شما سخن می‌گوییم دیگر جای پافشاری بگمراهی نیست. شما می‌بینید که با دیگران نیز همین رفتار را داریم و همگی را به پیروی از فهم و خرد و پذیرفتن راستیها می‌خوانیم.
ببینید جدایی از کجا تا بکجاست. بکیش بهائی آنهمه ایراد می‌گیرند و شما به یکی پاسخ نمی‌توانید داد و ما اینهمه می‌نویسیم هر که را ایرادی بگفته‌های ما هست بنویسد و تاکنون یک ایرادی پیدا نشده و یقین بدانید که نخواهد شد. من بشما پیشنهاد می‌کنم کتاب «راه رستگاری» را بخوانید. البته چه از راه دین و چه از راه دانش و چه از هر راه دیگری ، بیازمایید که آیا یک ایرادی توانید پیدا کرد؟!.
👇
🖌 احمد کسروی
🔸 48ـ پاسخ یک بهائی (دو از سه)
پرچم : این نامه‌ی بینام و دستینه از مشهد رسیده و ما بی‌هیچ تغییری (مگر در چند کلمه‌ی زشتی درباره‌ی آواره که انداخته‌ایم) چاپ کردیم تا نویسنده‌اش بداند که اشتباه کرده و بهائیان آزادند پاسخ نویسند و ما نیز چاپ می‌کنیم و این بهانه‌ی ایشان از میان برداشته گردد. نیز خوانندگان بدانند که چه بهائیان و چه دیگران که هر گروهی یک راه دیگری پیش گرفته‌اند مایه‌ای ندارند. ببینید ما پرسشهایی کرده‌ایم (مثلاً گفته‌ایم چرا در یک زمان دو شریعت پیدا شده؟! چرا بهاءالله دعوای خدایی کرده؟!.) بجای آنکه اگر پاسخی دارند بنویسند باین سخنان می‌پردازند. خوب آقای نویسنده تو که می‌توانستی در همین نامه‌ات هر پاسخی داری بنویسی ، این اندازه که آزاد بودی ، چرا ننوشتی؟!.. بچه بهائی بماند ، بزرگان بهائی یک پاسخی بما بدهند.
کسانی که بدینسان در پاسخ ایرادها درمی‌مانند امیدمندند که پادشاهان اروپا کیش آنان را خواهند پذیرفت ، در اینجاست که آدمی از شگفتی خودداری نمی‌تواند. ای آقای بهائی امروز در اروپا دانشها بیکبار اندیشه‌ها را دیگر گردانیده و انبوه مردم خدای راستین را نمی‌پذیرند چه رسد بآنکه بهاءالله را بخدایی باور کنند. آخر نخواهند گفت به چه دلیل؟! نخواهند گفت : او نیز همچون دیگران بی‌اختیار بجهان آمد و بی‌اختیار رفت پس چگونه خدا بود؟!.. از آنسوی بهاءالله کدام نادانسته را دانسته گردانیده که اروپاییان دلهای خود را با آن شاد کنند و به دین او گرایند؟! بهاءالله جز آیه‌بافیهای غلط چه کاری توانسته؟!..
تنها گفتن اینکه : «همگی بار یک دارید و برگ یک شاخسار» مردمان را بسوی دین او خواهد کشانید؟!.. مگر آن را کسی نمی‌دانست و یک آگاهی تازه‌ای می‌باشد؟!.. مگر از گفتن آن دشواریها آسان گردیده مردمان همگی دست بهم خواهند داد؟!..
این نکته را به بهائیان بگویم : ما را کمترین دشمنی با شما نیست و از بهاءالله یا از جانشینان او هیچ گونه رنجیدگی نداریم. ما خواستمان آنست که مردم از این گمراهیها و پراکندگیها رها گردند. اگر دین بهائی پیشرفت کرده در این هشتاد و نود سال مردم را از پراکندگی رهانیده بود ، ما امروز بسیار خشنود می‌گردیدیم. ولی می‌بینید که نتوانسته و نبایستی بتواند. یک دینی که آنهمه ایراد می‌گیرند و به یکی پاسخ نمی‌توانید داد چگونه پیش تواند رفت؟!.. به آواره یا آیتی بد گفتن بشما چه نتیجه دارد؟. آواره بسیار بد ، ما نیز با شما شریکیم. ولی ایرادهایی بشما گرفت که به یکی هم پاسخ نتوانستید داد و آنگاه تنها آواره نبوده نیکو و صبحی و اقتصاد نیز کتابهایی نوشتند و ایرادهایی گرفتند که به هیچکدام پاسخی ندادید و نتیجه‌ی همین درماندگی از پاسخ ، آنست که هیچ کسی بسوی شما نگراید و خودتان هم سست‌باور گردیده و درمیان دین و بیدینی درمانید.
آقای بهائی بهتر است شما نخست معنی درست دین را بدانید. دین برای دعواهای گزافه‌آمیز نیست. برای آنست که گمراهیها را از میان بردارد و مردمان را با حقایق آشنا گرداند. بهاءالله بکدام گمراهی پرداخته؟! بکدام یکی پاسخی داده؟! در زمان او در ایران صوفیگری ، باطنیگری ، خراباتیگری ، فلسفه‌ی یونان ، شیعیگری ، علی‌اللهیگری رواج داشت و بهاءالله بهیچ یکی از آنها نپرداخته بلکه از همه‌ی آنها استفاده کرده و همه را بهم درآمیخته و سخنان خود را پدید آورده.
به هر حال من بنام هم‌میهنی بشما می‌گویم : از آن گمراهی بازگردید. شما بنام همان بهائیگری که هیچ نتیجه‌ای ندارد با کشور خود دشمنی می‌نمایید و مردم نیز با شما با دیده‌ی دشمنی و بیگانه می‌نگرند. شما در اینجهان در رنج و آزارید و در آنجهان نیز نزد خدا شرمنده و سرافکنده خواهید بود. خدا بشما خرد و فهم داده که راست را از دروغ و سود را از زیان بازشناسید. ولی شما به تعصب خرد را کنار نهاده بروی گمراهی پافشاری میکنید.
گذشته گذشته ـ آن روز معنی درست دین دانسته نبود و کسی یک راه روشنی نمی‌شناخت. ولی امروز که ما با دلیلهای بسیار روشنی با شما سخن می‌گوییم دیگر جای پافشاری بگمراهی نیست. شما می‌بینید که با دیگران نیز همین رفتار را داریم و همگی را به پیروی از فهم و خرد و پذیرفتن راستیها می‌خوانیم.
ببینید جدایی از کجا تا بکجاست. بکیش بهائی آنهمه ایراد می‌گیرند و شما به یکی پاسخ نمی‌توانید داد و ما اینهمه می‌نویسیم هر که را ایرادی بگفته‌های ما هست بنویسد و تاکنون یک ایرادی پیدا نشده و یقین بدانید که نخواهد شد. من بشما پیشنهاد می‌کنم کتاب «راه رستگاری» را بخوانید. البته چه از راه دین و چه از راه دانش و چه از هر راه دیگری ، بیازمایید که آیا یک ایرادی توانید پیدا کرد؟!.
👇
همه چیز بکنار امروز شما در برابر مادّیگری چه چاره‌ای دارید؟!.. بفلسفه‌ی مادّی چه می‌گویید؟!. بهاءالله یا جانشینانش کدام پاسخی را بآن داده‌اند؟!. تنها گفتن اینکه اقدس و ایقان و اقتدار را بخوان پاسخ به بیدینان خواهد بود؟!. بار دیگر بنام هم‌میهنی می‌گویم : از آن گمراهی بازگردید. می‌گویم : بیایید همدست گردیده با این پراکندگیها و درماندگیها به نبرد پردازیم. بیایید بچاره‌ی دردها کوشیم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 249)
[یادداشت کوشاد تلگرام فردا می‌آید.]
🌸
(پرچم روزانه شماره‌ی 249)
[یادداشت کوشاد تلگرام فردا می‌آید.]
🌸