پاکدینی ـ احمد کسروی

از اینگونه چندانست که بشمار نیاید. بتازگی هم یک روزنامه‌ای در تهران ـ روزنامه‌ای که نویسنده‌ی آن باروپا رفته و سالها درس خوانده و بازگشته ولی بجای آنکه دانشی از خود نشان دهد و سودی به هم‌میهنانش برساند یک دستگاه دلخکیِ پهناوری راه انداخته و همچون زنبور به هر که می‌رسد نیشی می‌زند و آن را هنری از خود می‌پندارد ، و گاهی نیز به پرچم می‌پردازد و نیش فرومی‌برد ـ در یکی از شماره‌هایش بدگوییها از شعر و شاعری کرده ، و آنگاه نام «کتابسوزان» برده و باز بهوس نیش زدن افتاده و چنین گفته : «نه به آن شوری شوری نه باین بی‌نمکی».

این بدبخت می‌پندارد که کار ما با شاعران از روی کینه و دشمنیست و اینست تند می‌رویم ، و نمی‌داند که آنچه ما درباره‌ی شاعران یا دیگران نوشته‌ایم و می‌نویسیم یک رشته آمیغهاییست همسنگ دانشها ، که نه چیزی بآنها توان افزود و نه چیزی از آن توان کاست. این بیچارگان نمی‌دانند که زندگانی بازیچه نیست ، نمی‌دانند جهان بدلخواه این و آن نمی‌گردد ، نمی‌دانند یک توده و پیشرفت و پسرفت آنها از روی یک آیین استواریست که بدلخواه کسی دیگر نشود.

ببینید نادانی تا چه اندازه است که هیچ نمی‌دانند ما چه می‌گوییم ، و سخنمان چیست ، و دلیلمان کدامست ، درباره‌ی شاعران چه نوشته‌ایم ... و با اینحال در برابر ما می‌ایستند و گفتگو بمیان می‌آورند. این خود نمونه‌ای از دُژآگاهی [1] ایشانست.

این همان رفتاریست که ملایان و کشیشان در برابر دانشمندان کرده‌اند که بی‌آنکه بدانند آنان چه می‌گویند و دلیلهاشان چیست آغاز کرده‌اند به بد گفتن و ریشخند کردن. این را نوشته‌ام که بیست و چند سال پیش که در تبریز می‌بودم یک ملایی روزی مرا دیده چنین گفت : «طبیعیها[=مادّی‌ها]ی فرنگستان چه می‌گویند؟. من می‌خواهم بآنها رد نویسم». گفتم : شما که نمی‌دانید آنها چه می‌گویند چگونه آماده شده‌اید که ردی نویسید؟!. یک پاسخی داد که بی‌معنی‌تر از سخن نخستش بود. گفت : «مگر شما شک دارید که طبیعیها باطلند؟!..».

این «متجددین» نیز با نوشته‌های ما همان رفتار را می‌کنند. از دور چیزهایی شنیده‌اند که باید یا به نزدیک آیند و کتابهای ما را بگیرند و بخوانند و بیندیشند و پس از آن اگر سخنی داشتند بگویند ، و یا بخاموشی گراییده بسخنی نپردازند. اینست رفتاری که از یک مرد باخردی چشم توان داشت. ولی شما می‌بینید که اینان نه آن می‌کنند و نه این. بلکه همان رفتار دُژآگاهانه‌ی ملایان را دنبال می‌کنند.

یکی از آن روزنامه‌نویس بپرسد : کتابسوزان چیست؟.. چرا کتابها را می‌سوزانند؟.. چه دلیلی می‌دارند؟.. چه عنوانی می‌آورند؟.. شما که آنها را تندرو می‌شماری خودت چه می‌گویی؟!. بگفته‌ی خودت که شاعران بد بوده‌اند ، پس با کتابهای آنها چه باید کرد؟.. اینها را که پرسید خواهید دید بهیچ یکی پاسخ درستی نمی‌دارد ، بلکه راستی آنست که هیچ در این باره‌ها نیندیشیده ، هیچی نمی‌داند و تنها آن می‌خواهد که ، با یک مصرع که از بس نابجا گفته شده بسیار بی‌معنی گردیده ، خشکه‌فیلسوفی نماید و یک نیشی به پاکدینان زده بگذرد. اینست خواست او.

🔹 پانوشت :

1ـ دُژآگاه = کسی که آگاهیهایش ناراست و خود فرهنگ نادیده و ناتراشیده باشد.

———————————-

📣 خوانندگان همچنین می‌توانند از راه نشانی زیر با ما همبستگی داشته پیام یا نوشتارهای خود را در این زمینه بنویسند. تنها خواهش ما اینست که نوشتارها تا جایی که تواند بود کوتاه و با دلیل توأم بوده و خواست از آن تنها روشنی مطلب و حقیقت باشد.

@PakdiniHambastegibot

📊 در پایین یک دیدگاه‌پرسی هم آمده که می‌توانید در آن شرکت کنید.

🌸

743 views14:36