پاکدینی ـ احمد کسروی

ما آشکاره می‌بينيم امامان هيچ يکی از آن ستايشها را که گفته شده نميداشته‌اند. اگر امام علی‌بن‌ابيطالب را به کنارگزاريم ، بازمانده مردانی بوده‌اند همچون ديگران. مثلاً همان جعفربن‌محمد پسرش اسماعيل را به جانشينی خود برگزيد. ولی اسماعيل پيش از خود او مُرد. آيا چه دليلی بهتر از اينکه آينده را نميدانسته است. آری در اين باره داستانی هست ، و آن اينکه در کتابهاشان مينويسند : «چون اسماعيل مُرد پدرش چنين گفت : «خدا از گُزير[=تصمیم] خود درباره‌ی اسماعيل بازگشت».[۴] ولی همين داستان درخورِ گفتگوست. اين سخن معنايش آنست که خدا که اسماعيل را به جانشينی از پدرش برگزيده بود پشيمان گرديده و آن را زودتر از جهان برده. آيا چنين سخنی درباره‌ی خدا گستاخی نيست؟!. آيا اين نشان خداناشناسی گوينده‌اش نمی‌باشد؟!...

خوانندگان ميدانند که ما درباره‌ی برانگيخته (يا بگفته‌ی اينان : پيغمبر) به چه سخنانی برخاسته ، چگونه اين زمينه را روشن گردانيده‌ايم. در زمانی که دانشها تکان سختی به جهان داده و پيروان ماديگری که انبوه دانشمندانند ، نه تنها به برانگيختگان ، به خدا نيز باوری نميدارند ما روشن گردانيده‌ايم که برانگيختگی با دانشها ناسازگار نيست ، بلکه خود رازی از رازهای سپهر [=طبیعت] است.

همچنان خوانندگان ميدانند که ما برای بنيادگزار اسلام چه جايگاهی باز کرده و به آن پاکمرد چه پاسی ميگزاريم.

ولی اينکه درپی او يک دسته امامانی بوده‌اند و اينان نيز نيروهای خدايی داشته برگزيدگان خدا می‌بوده‌اند ، بيکبار بيدليل است و درخورِ پذيرفتن نميباشد.

اينکه ما بنيادگزار اسلام را به برانگيختگی ستوده به رخ جهانيان ميکشيم زورگويی نيست. بلکه دليلها برايش می‌آوريم : به هنگامی که جهانيان گمراه ميبوده‌اند ، آن پاکمرد برخاسته و با بت‌پرستی و ديگر نادانيها به نبرد پرداخته ، خردها را به تکان آورده ، يک شاهراهی برای زندگانی باز کرده در سايه‌ی اين کارهاست که ما او را برانگيخته‌ی خدا دانسته به روي جهانيانش ميکشيم.

اما درباره‌ی آن امامان :

نخست ـ بايد پرسيد : پس از پيغمبر به آنان چه نيازی ميبوده؟! مگر پيغمبر کار خود را ناانجام گزارده بوده که اينان به انجام رسانند؟!.

دوم ـ کارهايی که از آنان سرزده کدامست که ما آنها را به روی جهانيان کشيم؟!. کدام گمراهی را از پيش برداشته‌اند؟!. کدام تکانی را پديد آورده‌اند؟!.. کدام برگزيدگی يا برتری را از خود نشان داده‌اند؟!.

آری محمدبن‌علی و جعفربن‌محمد ، پدر و پسر در «فقه» دانشی داشته‌اند ولی آن دانش در مالک و ابوحنيفه و شافعی و احمدبن‌حنبل نيز بوده است.

[۱] : در قرآن در دو جا گفته شده : «لا اعلم الغيب». در جای ديگری گفته شده : «لو كنت اعلم الغيب لاستكثرت من الخير و ما مسنی السوء».

[۲] : در قرآن در يكجا چند نتوانستنی ميخواهند : «و قالوا لن نؤمن لك حتی تفجر لنا من الارض ينبوعا اوتكون لك جنات من نخيل و اعناب فتفجر الانهار خلالها تفجيرا اويكون لك بيت من زخرف او ترقی فی السماء و لن نؤمن لرقيك حتی تنزل علينا كتابا نقرأه او تسقط السماء كما زعمت علينا كسفا او تأتی بالله و الملائكه قبيلا ....» (ميگفتند يا از زمين چشمه‌ای بشكاف و يا باغی پديد آور كه خرماستان و انگورستان باشد و چشمه‌ها از ميان آن بگذرد ، يا ترا خانه‌ای از زر باشد ، يا به آسمان بالا برو ، يا كتابی نوشته از آسمان فرود آور ، يا آسمان را بسر ما بريز ، يا خدا و فرشتگان را بجلو ما بياور).

در پاسخشان ميگويد :

«سبحانك هل كنت الا بشرا رسولا» (آيا من جز يك تن آدمی‌ام كه خدا بسوی شما فرستاده). در جای ديگری ميگويد : «و ما منعنا ان نرسل بالايات الا ان كذب بها الاولون» (از اينرو نتوانستنی نميفرستيم كه در گذشتگان فرستاديم و دروغش دانستند). در جای ديگری ميگويد : «و قالوا لولا انزل عليه آيات من ربه قل انما الايات عندالله و انما انا نذير مبين» (گفتند پس چرا نشانی (نتوانستنی) باو داده نمیشود بگو نشانه‌ها در نزد خداست و من جز يك ترساننده نميباشم).

[۳] : اين حديثها از كتابهای ارجدار از كافی و علل الشرايع آورده شده.

[۴] : بدا الله فی امر اسماعيل

(کتاب داوری ساتهای ۲۳ تا ۲۵ از ۱۳۲)

2.92K viewsedited 12:53