ده سال در عدلیه

۱۰ـ گردن‌ستبران زنجان

#احمد_کسروی
#ده_سال_در_عدلیه

🌐 @pakdini

🌐 @ketabSudmand

🌐 @Tarikhe_Mashruteye_Iran

✉️ farhixt@gmail.com

🆔 @Ahmad_Kasravi

زبان پاک

گفتار چهارم (بخش یکم)

4-1 ✴️پسوندها و پیشوندها✴️

زبان فارسی با حال کنونی گذشته از آکها و آلودگیهایش خود تنگ هم هست. زیرا بسیاری از معنیها که نیازمندیم نامی ندارد.

اینست می‌باید به پهناوری آن بکوشیم. پهناوری این زبان نیز از دو راه تواند بود :

1ـ بهم بستن دو کلمه یا بیشتر و معنیهای نوینی پدید آوردن.
2ـ بکار بردن پسوندها و پیشوندها که از آنها نیز معنیهای نوینی پدید آید.

اما بهم بستن کلمه‌ها از این راه هزار معنی پدید توان آورد. مثلاً پیشرفت ، پسرفت ، نیک اندیش ، نیکخواه ، بداندیش ، بدخواه ، راهنما ، راهشناس ، شاهراه ، شاهکار ، شهرنشین ، ده‌نشین ، راه‌نشین ، میهن‌دوست ، و بسیار مانند اینها.

چنانکه پیداست از اینها «کارواژه» هم توان بست. مثلاً توان گفت : ما در این چند سال پیش رفته‌ایم. اکنون می‌گویند : «پیشرفت کرده‌ایم» ، ولی غلط است.

👇👇

گفتار چهارم (بخش یکم)

4-1 ✴️پسوندها و پیشوندها✴️

#کانال_احمد_کسروی
#زبان_پاک

🌐 @pakdini

🌐 @ketabSudmand

✉️ farhixt@gmail.com

هنوز هم انبوه مردم ـ بویژه درسخواندگان ـ همین باور را دارند و چنین میدانند كه شرقیان باید بكوشند و تمدن اروپا را نیك فراگیرند و آن هنگامست كه خواهند توانست از این درماندگی رها گردند و با اروپاییان همسری نمایند.

این عقیده‌ی انبوه مردمست. ولی ما میگوییم این عقیده ناسنجیده و نااندیشیده است.

زیرا از یكسو شرقیان با حال كنونی این نخواهند توانست كه تمدن اروپا را بگیرند و در آن راه با اروپاییان همگام گردند ،

و از یكسو اگر هم بتوانند تازه بجایی نخواهند رسید زیرا همان اروپاییان در سختیها گرفتارند و در كار خود درمانده‌اند.
✴️✴️
آری راستست كه [ایرانیان] در بیرون چیزهای بسیاری از اروپاییان گرفته‌اند ولی از درون هیچ كاری نكرده‌اند و فاصله در میان اینها با اروپاییان همان است كه بوده.

برای آنكه سخن را با دلیلِ روشن توأم گردانم میگویم :

در ایران سی و هفت سال است كه حكومت مشروطه[=دمکراسی] برپا گردیده

و آنهمه كوششها و خونریزیها در راه این رخ داده ، با این حال امروز هزار یك مردم این سرزمین معنی درست مشروطه را نمیدانند و از درون دل خواهان آن نمی‌باشند[1].

همین یكی بسست كه شما بدانید این توده تمدن اروپا را چگونه میگیرد و چه رفتاری با آن میكند

مشروطه را گرفته ولی باین حال ننگین انداخته كه می‌بینید.

میدانم كسانی خواهند گفت تا بامروز مردم بیسواد بودند و اینست درست نتوانسته‌اند تمدن را بگیرند. ولی از این پس كه همگی باسواد گردند بآسانی خواهند توانست.

میگویم برای آنكه بی‌پایگی پاسخ خود را دریابید بهتر است حال جوانان درسخوانده را بیاد آورید.

(پرچم روزانه شماره‌ی213)

[1]ـ کانال : جای افسوس فراوانست که اکنون نیز پس از صد و یازده سال که از مشروطه میگذرد هنوز بیشتر درسخواندگان دمکراسی را جز انتخابات و مجلس و قانون اساسی و اینگونه چیزها نمی‌دانند.

اینکه در دمکراسی رفتار توده و اندیشه‌هاشان بناچار باید دیگر گردد و حقایق زندگانی را یاد گیرند ، چیزی نیست که به گوشهاشان رسیده باشد.

‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 11) رفتاري كه با گردن‌ستبران داشتم

جهانشاه‌خان شيوه‌اش اين مي‌بود كه روغن و آرد و ديگر چيزها بنام ارمغان بسران اداره‌ها فرستد و آنان را زيردست خود گرداند. من اين را شنيده بودم. همان روزهاي نخست رسيدنم به زنجان ، ميرزامشهود نامي كه نماينده‌ی او در زنجان مي‌بود ، بيست من روغن فرستاده خودش نيز آمد. گفت : «امير فرستاده. شش خروار هم آرد است كه مي‌آورند». گفتم : آنها را نياورند و اينها را هم بازگردانند. خواست سخني گويد گفتم : جاي سخن گفتن نيست. ...

👇👇

‌📘 حافظ چه میگوید؟

🖌 احمد کسروی

✴️ 8ـ گزارشهای نابجایی که می‌کنند ..

چنانکه گفتیم یکی از زمینه‌هایی که حافظ در سخن‌سازی خود از آن بهره می‌جوید ، همین کشاکش صوفی و خراباتی است که بسیاری از شعرهای او در این زمینه است. این کشاکش از آغاز زمان مغول برخاسته و خود یک سرگرمی برای شاعران بیکار و یاوه‌گوی خراباتی بوده که بیگمان شعرهای بسیاری در این زمینه ساخته‌اند (چنانکه برخی از آنها از تذکره‌ها بدست می‌آید ولی چون من دسترسی نداشتم که بیاورم چشم پوشیدم) سپس که حافظ آمده آن زمینه را بیشتر دنبال کرده و یک رنگ و روغنی بآن داده.
...

👇👇

زبان پاک

گفتار چهارم (بخش دوم)

4-2 ✴️پسوندها و پیشوندها✴️

3ـ آر : این پسوند «بسیاری یک کار» را رساند. همچون کشتار که بمعنی کشتن بسیار است.

به همان معنی است : دیدار ، رفتار ، گفتار ، جُستار و مانند اینها.

این پسوند در فارسی نابسامان می‌بود. زیرا از یکسو آن را در همه جا نیاوردندی ،

و از یکسو در کلمه‌های خریدار و گرفتار و مانند آنها از معنی خودش بیرون بردندی.

ما این را نیز بسامان نهاده‌ایم که در همه جا توانیم آورد و «پرسیتار» و «نویسیتار» و مانند اینها نیز توانیم گفت.

از آنسوی باید خریدار و گرفتار نیز جز بمعنی راست خود (خریدن بسیار و گرفتن بسیار) نیاوریم.

👇👇

زبان پاک

گفتار چهارم (بخش دوم)

4-2 ✴️پسوندها و پیشوندها✴️


#کانال_احمد_کسروی
#زبان_پاک

🌐 @pakdini

🌐 @ketabSudmand

✉️ farhixt@gmail.com

✴️خواست ما از این کوششها چیست؟✴️

این دخالت در كارهای ایران و اینكه شماها را بهمدستی میخوانیم تنها از آن راهست كه در این كشور می‌باشیم و اینجا خانه‌ی ماست.

ما می‌بینیم بیچاره مردم این كشور نه تنها در اندیشه‌ی آینده نیستند و هیچ نمیگویند در این جهان پركشاكش سرنوشت ما چه خواهد بود ،

نه تنها چشم براه حوادث دوخته اگر از دولتی فشار و سختی می‌بینند روی دل بسوی دشمنان او برگردانیده رفع این را از آن میخواهند ،

نه تنها آلودگیهای خود را درنمی‌یابند و دربند چاره‌ی آنها نمی‌باشند ،

بیكبار سررشته را گم كرده‌اند و در چنین هنگامی كه جنگ و گرسنگی ، این كشور را تهدید میكند دربند خود و خاندانشان نمی‌باشند.

اینهاست كه ما را وادار میكند كه جمعیت برپا كنیم و روزنامه بنویسیم و با دولت و با دیگران طرفیت نماییم و هر زمان بیك موضوع سخت دیگری پردازیم ،

یك زمان بآذربایجان و داستان زبان تركی كه عنوانی بدست یك دسته هوسبازان نافهم داده بود پرداخته بكوشیم ،

یك زمان برضائیه[داستان اشرار ارومیه] توجه كرده دولت را وادار بفرستادن نیرو نماییم ،

یك زمان قضیه‌ی خلخال [کشتار و تاراج اشرار] را دنبال كنیم ،

یك زمان درباره‌ی خواروبار نویسیم ـ اینها همگی برای آنست كه در چنین روزی از دلسوزی بهم میهنان خود بازنایستیم

وگرنه نه من و نه یارانم كمترین سودی از این كارها چشم نداریم ، هر یكی از ماها با دسترنج خود زندگی میكنیم.

من در چنین سال سختی فرزندان و خاندان خود را از درآمد وكالت اداره میكنم.

این روزنامه را كه می‌نویسم من رنج آن را می‌برم و یك دسته از همراهان غیرتمند نیز زیان پولیش را می‌پردازند.

ما دلمان باین بچگان بیگناه می‌سوزد كه اگر نكوشیم و چاره نكنیم بشومی این آلودگیها و درماندگیهای شما از گرسنگی و از آسیب جنگ گزندها خواهند دید.

دلمان باین زنان چشم بسته و ناآگاه می‌سوزد كه اگر جلو نگیریم با آسیبهای دلخراش روبرو خواهند گردید.

اینست رنج را بخود هموار گردانیده بدینسان میكوشیم.

(پرچم روزانه شماره‌ی230)

‌‍ پرنده‌ی «بافنده»

طبیعت سخن میگوید.

‌📘 حافظ چه میگوید؟

🖌 احمد کسروی

✴️ 9ـ فهرستی از بدآموزیهای حافظ

چنانکه گفتیم حافظ مقصد اصلیش غزل سرودن و قافیه درست کردن است نه سخن گفتن و معنایی فهمانیدن. این شیوه‌ایست که بیشتر شاعران داشته‌اند ، بویژه در غزلسازی ، و اینست شما ارتباطی میانه‌ي گفته‌های آنها نمی‌بینید. می‌گویند مردی را دیدند که در تابستان پوستینی بدوش گرفته بود و پرسیدند این چیست؟!.. چرا در تابستان پوستین پوشیده‌ای؟!.. پاسخ داد : در نسیه‌فروش عبا نمی‌بود. چون بی‌پول می‌بوده و می‌بایست نسیه بخرد و نسیه‌فروش هم جز پوستین نمی‌داشته این است بآن راضي گردیده.
این داستان شاعرانست. چون باید فلان کلمه‌ي قافیه را در سخن بگنجانند اینست اختیاری از خود ندارند و باید هرچه با قافیه سازش کرد آن را بگویند. بویژه ...
👇👇

‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ ١٢) داستان نيكي كه رخ داد

دو ماه بدينسان گذشت. در اسفند ماه روزي ديدم تلگرافي از تهران رسيد بدينسان : «آقاي سيد احمد رييس عدليه ، بواسطه‌ی اهميت محلي در نظر گرفته شده كه برياست عدليه‌ی عراق تبديل شويد نظريات خود را تلگرافاً اطلاع دهيد».

اين تلگراف مايه‌ی خشنودي بود. زيرا در آن زمان در وزارت عدليه بكسي چنان پاس نداشتندي. در آن زمان عدليه بيش از صد تن قاضي بيكار مي‌داشت و اينها هر روز در اتاق انتظار وزير يا معاون گرد آمدندي و كار خواستندي. وزارت عدليه راهي جز اين نداشتي كه فلان قاضي را در فلان شهر ...

👇👇

‌📘 زبان پاک

🖌 احمد کسروی

✴️ گفتار چهارم (بخش سوم)
پسوندها و پیشوندها

11ـ گاه : این پسوند «جای رو دادن یک کاری» را فهماند. مثلاً پناهگاه «جایی که کسی در آن پناهد». از اینگونه است گریزگاه ، آسایشگاه ، گذرگاه ، خوابگاه ، نهانگاه ، پرستشگاه ، کشتنگاه و مانند اینها که در فارسی می‌آید ، ولی چنانکه دیده می‌شود در آنها نابسامانی پیداست. زیرا در برخی پسوند را بخود ریشه پیوندانیده و در برخی «شین» و در برخی «تا و نون» افزوده‌اند. این ناسزاست. اگر از شین چشم پوشیم و در برخی جاها (از دانشگاه و مانندهایش) آوردن آن را ناسزا نشماریم ، آوردن تا و نون هرآینه ناسزاست و می‌باید بجای کشتنگاه مثلاً «کُشگاه» گفت.

از آنسوی این پسوند را در زمان نیز بکار می‌برند. همچون «صبحگاه» ، «شامگاه» و مانند این. «گاه» خود در زبان بمعنی زمان می‌باشد : «گاهی می‌آمد». ولی این خود نابسامانی دیگری است و ...

👇👇

این ترتیب كه خود را كنار گیرید و بی‌پروایی نمایید و اگر جایش افتاد ریشخند نمایید ، و چون به نتیجه‌ی نادانیهای خود گرفتار آمدید آنگاه بناله و گله پردازید بسیار بیخردانه است ، بسیار بیهوده است.

شگفتی آنست كه در بیشتر این گله و ناله‌ها مرا كه دارنده‌ی پرچمم «دانشمند و پیشوا» مینامند و «یگانه غمخوار و دلسوز توده» می‌ستایند.

میگویم اگر اینها راستست و شما براستی مرا دارای دانش می‌شمارید و غمخوار توده میدانید باید بسخنانم گوش دهید.

من بارها گفته‌ام و بار دیگر میگویم : این ترتیبی كه شما پیش گرفته‌اید هیچ سودی ندارد.

میگویم : این راهی كه ما آغاز كرده‌ایم راه رستگاری شماست.

این را از من بپذیرید باور كنید و از دور و نزدیك با ما همدست و همراه گردید و مطمئن باشید كه بهمه‌ی بدبختیها چاره خواهیم كرد.

(پرچم روزانه شماره‌ی229)