پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
‌آذری
گفتار پنجم
5✴️آنچه از این نمونه‌ها برمی‌آید

اگرچه این چند جمله و دوبیتیها بس اندك است و درخور آن نمی‌باشد كه آذری را بما بشناساند ، با اینهمه ما پاره كلمه‌های ویژه‌ی آذری را از آنها بدست می‌آوریم و بپاره قاعده‌های آن راه می‌یابیم و اینك در اینجا از آنها گفتگو میداریم :

5-1✴️كلمه‌های ویژه‌ی آذری
چنانكه دیدیم بسیاری از كلمه‌ها ناروشن است و باشد كه برخی نادرست نیز باشد و ما آنها را كنار گزارده و تنها به كلمه‌های روشن میپردازیم و از هر یكی چند سخن میرانیم :
👇
✴️سرچشمه‌ی بیدادگریهای اقتصادی

«فلان خانواده روزانه یک مَن روغن میخرد و مصرف میکند و بفلان خانواده یک سیر هم نمیرسد و با نانِ تهی شکمهای خود را پر میگردانند. همچنین در دیگر کالاها.

از نظر کار و کوشش نیز چنانست : فلان مرد هیچ کاری نمیکند و شبان و روزان به تن‌پروری می‌پردازد و فلان کارگر روزانه دوازده ساعت رنج میکشد و عرق میریزد.

اجحافات باین آشکاری را نمی‌شود که از دیده دور داشت. ...

ببینیم این اجحافات از کجا ناشی می‌شود و سرچشمه‌ی آن را بدست آوریم و از همان راه جلو گیریم.

آنچه ما دانسته‌ایم این اجحافات از سه جا ناشی می‌شود : یکی مفتخواری ، دیگری عادلانه نبودن مزدها و حقوقها ، دیگری محدود نبودن سرمایه ، و من درباره‌ی هر کدام چند جمله‌ای مینویسم :

✴️1) مفتخواری در این کشور رواج بسیار دارد و راههای مختلفی پیدا کرده.

مثلاً فلان کس در خانه می‌نشیند و از دولت مستمری میگیرد ، یا خانقاهی باز کرده مریدانش پول می‌آورند ، یا از املاکش میرسد و میخورد ، یا پول بمرابحه میدهد و عایدی دارد.

امثال اینها بسیار است ـ یک رشته کارها نیز هست که چون بیهوده است ، در حکم مفتخواریست. مثلاً فلان شخص رمان مینویسد و میفروشد ، فلان مرد فال میگیرد و پیشگویی میکند ، بازرگانان در بازار کالاها را دست بدست میگردانند. اینها نیز بسیار است.

این مفتخواران اگر جلوشان گرفته شود ناچار خواهند بود بکار پردازند و باندازه‌ی کوشش خود پول بدست آورند و به همان اندازه از کالاها و از خوشیهای زندگانی سهم یابند و این برخوردهای بیحساب امروزی از میان خواهد رفت.

✴️2) عادلانه نبودن مزدها و حقوقها موضوع مهم دیگریست.

یک رشته‌ی بزرگی از اجحافات از این راه تولید می‌شود.

از یکسو بکارهای لازم مزد کمتر از اندازه‌ی عدالت داده می‌شود و از یکسو بکارهایی که چندان لازم نیست ، مزد یا حقوق بیش از اندازه منظور میگردد.

فلان هیزم‌شکن چند ساعت عرق میریزد و صد ریال بیشتر بدستش نمی‌آید و فلان پشت میزنشین عالی‌رتبه که دانسته نیست بکارش چه نیازی هست ، روزانه پانصد ریال حقوق میبرد.

اگر اینها تعدیل شود بدیهیست که رشته‌ی بزرگی از اجحافات از میان خواهد برخاست.

کسی اگر هوش و جربزه بیشتر دارد و از کوششهای خود بتوده سود بیشتر میرساند ، باید مزد بیشتر هم ببرد.

نمیتوان گفت که یک پزشک که با دانش خود روزانه ده کسی را از بیماری نجات میدهد ، با یک باربر یکسان باشد.

اگر یک پزشک روزانه چند برابر یک باربر عایدی داشت و چند برابر او از خوشیهای زندگی بهره یافت ، جای ایراد نیست.

جای ایراد آنست که کار کسی کم سود یا بیهوده باشد و مزدهای گزاف گیرد و یا بعکس در برابر کار سودمند لازم ، مزد کم بدست آورد.

✴️3) داد و ستد یا بازرگانی از کارهاییست که بآن نیازمندیم.

کسی که کالایی را تهیه میکند (مثلاً کشاورزی که گندم میکارد و یا کارخانه‌ای که قند می‌سازد) ، چه بسا که خود نمیتواند یکسره با خانواده‌ها طرف شود و بآنها بفروشد و نیاز بمیانجی پیدا می‌شود.

داد و ستد و بازرگانی باین معنی است.

باز میگویم که در زندگانی توده‌ای بآن هم نیاز داریم.

چیزی که هست باید سرمایه محدود باشد که یک کسی نتواند با راه‌انداختن سرمایه‌ی بسیار بزرگی بخش عمده‌ی خرید و فروش را ویژه‌ی خود گرداند و دست دیگران را بندد.

اکنون یک رشته از اجحافها نیز از این راهست.

کسانی سرمایه‌های بزرگی راه ‌انداخته‌اند و روزانه چند برابر نیاز زندگانی خود سود می‌برند و دیگران چون مایه‌شان کمتر است ، باندازه‌ی نیاز هم سهم نمی‌یابند ،

و چون از این ترتیب جلوگیری شود و سرمایه محدود گردیده زیر دیده‌بانی گرفته شود ، رشته‌ی دیگر اجحافات نیز از میان خواهد رفت».

(«امروز چاره چیست؟» سات 59 و 60)
پاکدینی ـ احمد کسروی pinned «✴️سرچشمه‌ی بیدادگریهای اقتصادی «فلان خانواده روزانه یک مَن روغن میخرد و مصرف میکند و بفلان خانواده یک سیر هم نمیرسد و با نانِ تهی شکمهای خود را پر میگردانند. همچنین در دیگر کالاها. از نظر کار و کوشش نیز چنانست : فلان مرد هیچ کاری نمیکند و شبان و روزان…»
‌📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش سوم از نشست چهارم

شگفتتر آنكه بتازگي يك دليل بسيار روشن در اين زمينه بدست آمده و اين بآشكار افتاده كه از سامان دادن بزندگاني و اينگونه كارها چاره‌ي گمراهيها و نادانيها نتواند بود ، و من نمي‌دانم چرا آن گويندگان از دليل بآن آشكاري ناآگاه مانده‌اند و بخامي انديشه‌ها و آرزوهاي خود پي نبرده‌اند.
چنانكه میدانيم از بيست و چند سال پيش كمونيستي يا سوسياليستي در كشور بزرگ روسستان (شوروي) روان گرديده و پس از كوششها و خونريزيهاي بسيار ، زندگاني در آنجا سامان پذيرفته و بينواييها برافتاده ، و با اين حال ديده مي‌شود دينها كه بگفته‌ي دكتر اراني و همراهانش از ريشه‌ ناداني و بيراهي بوده و بگفته‌ي ما با حال كنونيش جز مايه‌ي گرفتاري نيست ، از آن كشور رخت برنبسته و با همه‌ي نبردهايي كه در بيست و چند سال با آنها رفته ، از ميان برنخاسته. بلكه چنانكه در اين تازگيها دانسته شده ، چه كشيشان و چه ملايان و چه ديگر پيشروان ديني در آن كشور همچنان مي‌بوده‌اند و چون بتازگي از دولت پرگ گرفته‌اند ، اداره‌‌هاي خود را از سر نو بنياد گزارده‌اند.
...
👇
‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 38) كار بازرسي كه بمن دادند

در پايان سال ١٣٠٤ وزارت عدليه تكاني بخود داده اداره‌ی «مستشاري» را برانداخت. اين داستان درازي مي‌دارد كه در سالهاي نخست مشروطه كه در ايران عدليه بنياد نهادند ، ميرزا حسن‌خان مشيرالدوله و برادرش مؤتمن‌الملك «اصول محاكمات» عثماني را كه از فرانسه ترجمه شده بود از روي نسخه‌ی عربي ترجمه كردند ، و از روي شيفتگي كه به اروپاييان مي‌داشتند ، «مستشاري» از فرانسه بنام مسيو پرني با ماهانه‌ی گزاف به ايران آوردند و همان ترجمه را دوباره بفرانسه بازگردانيدند كه او ببيند و بپسندد و دستينه گزارد. اين كار بيهوده كه كرده شد و انجام يافت «مستشار» را رها نكردند و اداره‌اي در عدليه با يك ترجمان و پيشخدمت و منشي برايش بنياد گزارده نگه داشتند كه تا آن سال همچنان بازمي‌ماند. ...

👇👇
‌آذری
گفتار پنجم
5✴️ آنچه از این نمونه‌ها برمی‌آید

5-2 ✴️ قاعده‌های آذری
در اینجا نیز آنچه را كه ناروشن است و بیگمان نیست رها كرده‌ایم و تنها چیزهای روشن را خواهیم نگاشت. هم باید دانست بسیاری از این قاعده‌ها در نیمزبانهای دیگر نیز روانست و این نزدیكی و پیوستگی نیمزبانها را با یكدیگر میرساند و پیداست كه همگی از یك سرچشمه پدید آمده است.
١ـ در فارسی بیشتر ستایش را پس از ستوده آورند ، چنانكه : مرد نیك ، سخن سودمند. در آذری وارونه‌ی اینست و ستایش پیشتر آورده می‌شود : «خونین اسره» و «در سبد». در بیشتر نیمزبانها همین راه است. باباطاهر میگوید : تو كه مشكینه كاكل در قفایی.

👇
✴️یک دگرگونی بزرگ نیز باید در اندیشه‌ها رخ دهد

«در این کشور یکی از کارهایی که باید بود[bud] آنست که انبوه توده با حقایق جهان آشنا گردند.

یک دسته هستند که شما هر چیزی را بگویید خواهند گفت : «مگر ما اینها را نمیدانستیم؟».

ولی حقیقت اینست که این مردم بسیاری از چیزهای دانستنی را نمیدانند. از حقایق بسیار آشکار هم ناآگاهند.

مثلاً آیین طبیعت را تغییر نتوان داد.

نشدنیست که آدم کنیاک خورد و مست نگردد.

نشدنیست که کسی گرد سفیدی را «کِنین» [دارویی تب‌بر بوده. مانند استامینوفن امروز] نام گزارد و بخورد و تبش بریده شود.

همچنان نشدنیست که یک توده نیک نباشند و از جهان نیکی ببینند.

نشدنیست که یک مردم همه درپی هوسها و کینه‌های خود باشند و بآسایش و سرفرازی رسند.

این یک حقیقت آشکاریست. ولی انبوه مردم ایران آن را نمیدانند و در آرزوی اینند که طبیعت آیین خود را تغییر دهد.

هزارها کسان هستند که پروایی بحال توده و کشور ندارند و یگانه وظیفه برای خود آن را میدانند که پولی درآورند و با خانواده‌ی خود زندگی کنند و در همان حال آرزومندند که همچون مردمان فرانسه و انگلیس و روس در جهان سرفراز باشند.

هزارها کسان هستند که شما اگر سخنی از آلودگیهای توده رانید و آنها را بکوشش و همدستی خوانید ، ریشخند کنند. ولی اگر روزی یکی یک بدی دید (مثلاً ماستفروشی ماست را کم داد) فریاد میکشند : «پس این مردم کی اصلاح خواهند شد؟!..».

هزارها کسان هستند که میهن‌پرستند. ولی میهن‌پرستی را جز آرزوهایی در دل و سخنانی بر سر زبان نمیدانند.

اینها تو گویی می‌پندارند جز از مردمان دیگرند. عزیزکرده‌های خدایند.

اینها باید نکوشند و نتیجه برند ، نکارند و بدروند. اینها اگر در سایه‌ی این بی‌پرواییها و هوسبازیها بذلت افتادند زمین لرزیدن خواهد گرفت.

اگر فردا جنگی پیش آمد و بمبهای آتمی کشور را ویرانه گردانید ، آسمان باینها خون خواهد گریست.

اینهاست آنچه میگویم : حقایق را نمیدانند.

اینهاست آنچه میگویم آیین طبیعت را نمی‌شناسند».

(«امروز چاره چیست؟» سات 35)
پاکدینی ـ احمد کسروی pinned «✴️یک دگرگونی بزرگ نیز باید در اندیشه‌ها رخ دهد «در این کشور یکی از کارهایی که باید بود[bud] آنست که انبوه توده با حقایق جهان آشنا گردند. یک دسته هستند که شما هر چیزی را بگویید خواهند گفت : «مگر ما اینها را نمیدانستیم؟». ولی حقیقت اینست که این مردم بسیاری…»
چهل سالست مردم با چنین پدیده‌ای بیشتر آشنا گردیده و این گونه کسان را بهتر شناخته‌اند.
‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 39) چگونه مدعي‌العموم تهران گرديدم

بهم زدن داور عدليه را داستان دراز مي‌دارد. اين مرد عدليه را بهم زد و چند ماه سراسر كشور را بي‌عدليه گزاشت بعنوان آنكه دستگاه آبرومندتري پديد آورد. پديد هم آورد ولي در آن ميان هوسبازيهاي پستي ازو سر زد كه خود را هرچه بي‌آبروتر گردانيد.
اين خود داستان درازيست ، و چون داور از «دسته‌ی بدخواهان» و بلكه از سردسته‌هاي آنان مي‌بوده در اينجا گفتگو ازو بيجاست. ...

👇👇
‌📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش چهارم از نشست چهارم

تاريخ بما نشان مي‌دهد كه در زمانهاي بسیار باستان كه ناداني و دُژآگاهي مردمان بسيار فزونتر از اكنون مي‌بوده ، چنين پنداشته مي‌شده كه لاشه‌ي مرده كه بزير خاك سپرده مي‌شود ، در آنجا زنده گردد و زيستن آغازد و در آنجا در زير زمين مردگان جهاني مي‌دارند. اين مي‌بوده كه با مرده كاسه و كوزه و كاچال مي‌گزارده‌اند و دانِگيها[=حبوبات] همراه مي‌گردانيده‌اند. توانگران را با زر و سيم و جواهر بخاك مي‌سپارده‌اند. براي پادشاهان دخمه بنياد نهاده ، گذشته از زر و سيم و جواهر و اسب و مانند اينها ، كنيزان و نوكراني را زنده بگور گردانيده ، به دخمه مي‌چپانیده‌اند كه پادشاه در آن زندگاني بي‌كنيز و نوكر نباشد. يك باور بسيار پست و بي‌دليل ، اينهمه نتيجه‌ها‌ي دلگداز پديد مي‌آورده.
اكنون سخن در آنست كه در اين زمان كه همه مي‌دانند ، مرده‌اي كه مرده ، تن او لاشه‌اي بيش نيست و پس از چند روزي گوشتها از ميان رفته جز استخوانهاي جدا از هم باز نخواهد ماند و اين بسيار آشكار است كه در زير زمين زندگي نتواند بود و نبايد بود و گفتگويي كه در دين از جاويداني مي‌رود درباره‌ي «روان» است و بي‌هيچ گفتگويي تن نابود شدنيست. با همه‌ي اينها ايرانيان آن پندار بيخردانه‌ي كهن را در دل مي‌دارند و با مردگان آن رفتاري را مي‌نمايند كه بازنموديم.
...
👇
‌آذری
گفتار پنجم
5 ✴️ آنچه از این نمونه‌ها برمی‌آید

5-3 ✴️ درپیرامون كار «بودن»
یك چیز دیگر كه می‌باید یاد كنیم چگونگیِ كار «بودن» است. چنانكه میدانیم این در فارسی امروزی درآمیخته بكار میرود. زیرا در گذشته بود و بوده و میبود و مانند اینها می‌آورند و میبایست در اكنون بُوَد و میبُوَد (با زبر واو) گویند ، و بجای آنها «باشد» و «می‌باشد» می‌گویند. ما نوشته‌ایم كه بیشتر كارها در فارسی امروزی بدینسان دو تیره آید. ولی بودن یا (بورن) در آذری یك تیره دیده می‌شود. كلمه‌هایی كه از این ریشه در دوبیتیهای شیخ و دیگر جمله‌هاست اینهاست : بی ، بوم ، بور ، برم ، بری.

👇
✴️امروز در ایران یک مانع بزرگ خودخواهیست.

«امروز در ایران یک مانع بزرگ خودخواهیست. این بکسانی برمی‌خورد که با دیگران همدست گردند و بیسر و بیصدا بکوششهایی پردازند.

هر کسی میخواهد جمعیتی بنام خودش برپا کند. می‌خواهد روزنامه‌ای راه‌انداخته به هایهوی پردازد.

باید اینها را بکنار گزاشت. هر مرد غیرتمندی که این کتاب را میخواند باید آماده گردد که چنانکه پیشنهاد شده در پدید آوردن یک جمعیت ایرانخواه همدستی نماید.

آری راه بهانه باز است. حرفهای گوناگون توان زد :

«نمی‌شود اعتماد کرد ، شاید این هم دسیسه‌ایست» ، «شاید این را هم انگلیسها تحریک کرده‌اند» ، «حالا ببینیم چه خواهد شد» ، «بگزار دیگران جلو بیفتند ، اگر کاری توانستند ما هم شرکت میکنیم» ...

از این گونه بهانه‌ها بسیار توان آورد. ولی آیین طبیعت را تغییر نتوان داد. جلو مکافات را نتوان گرفت.

بدانید ای ایرانیان حوادث امروز به پیشواز شما آمده.

شما بایستی بیندیشید و آینده را بدیده گیرید و حوادث را پیش‌بینی کرده بجلوگیری پردازید.

نکرده‌اید و اینک حوادث بسر وقتتان رسیده.

اکنون شما در آخرین سنگرید. اگر باز سستی نمایید ، باز بهانه‌ آورید ، این سنگر را هم از دست خواهید داد و سیل حوادث شما را خواهد پیچانید و خدا میداند که سرگذشت این توده چه خواهد بود.

بدانید ای ایرانیان ، آسمان برای شما نخواهد گریست ، زمین برای شما بلرزه نخواهد افتاد.»

(«امروز چاره چیست؟» سات 46 و 47)
پاکدینی ـ احمد کسروی pinned «✴️امروز در ایران یک مانع بزرگ خودخواهیست. «امروز در ایران یک مانع بزرگ خودخواهیست. این بکسانی برمی‌خورد که با دیگران همدست گردند و بیسر و بیصدا بکوششهایی پردازند. هر کسی میخواهد جمعیتی بنام خودش برپا کند. می‌خواهد روزنامه‌ای راه‌انداخته به هایهوی پردازد.…»
‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 40) چگونه از تهران دورم راندند

هنوز بيست روز از گشايش عدليه نمي‌گذشت كه روزي ديدم مرا با تلفن بوزارتخانه خواستند و چون رفتم معاون بسخن پرداخته داستاني سرود كه در خراسان كاري دلگداز پيش آمده. سواري از گمرك كشته شده. رييس گمرك با كساني بنام جستجو از جنازه‌ی او به ديهي ريخته‌اند و تاراج كرده‌اند و دسته‌اي را از روستاييان گرفته بشكنجه كشيده‌اند. چنانكه يكي از ايشان سر خود را بريده ، و چون اعليحضرت از اين داستان بسيار خشمناكند و از سوي ديگر عدليه‌ی خراسان بسته است از ديوان تميز درخواست كرديم كه رسيدگي قضيه را بحوزه‌ی تهران احاله دهد و شما بايد همين امروز آهنگ خراسان كنيد و قضيه را سخت دنبال كنيد و مقصرين را هر كه باشد بتوقيف آوريد. ...
👇👇