‌📘 گفت و شنید

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش ششم

اين آقا مي‌گويد : «سي سال پيش در يكي از روزنامه‌ها خواندم كه علماي نجف بحرمت نقل جنازه فتوا داده بودند». من نمي‌دانم كدام روزنامه بوده ، فتوا دهندگان كه‌ها بوده‌اند ولي اين خود گفتگوييست كه اين مذهب شما رنگ ثابتي ندارد و علماي شما آزادند كه مطابق مصالح دكانداري خودشان هر زمان آن را برنگ ديگري اندازند. ما ديده‌ايم هر چيز تازه كه درآمده علماي شما مخالفت كرده‌اند. ولي چون رواج گرفته برگشته گفته‌اند :
«در مذهب ما نيز چنينست». ما هنوز فراموش نكرده‌ايم كه براي خوراك خوردن با قاشق و چنگال حديثي ساختند : «كان النبي باكل بالشوك» (پيغمبر با خار ميخورد.) گفتند : مقصود از خار چنگال بوده.
در سي و چند سال پيش كه آغاز مشروطه مي‌بود و احساسات ميهن‌پرستي در ايرانيان نيرو ميداشت و گاهي نيز از بردن جنازه و مانند آنها نكوهش ميرفت ببينيد كدام يكي از ملايان نجف بوده‌اند كه براي خوشايند مردم چنان فتوا داده.
...

👇👇

‌آذری
گفتار هفتم

7 ✴️ نمونه‌هایی از آذری كنونی

7-5 ✴️ بردوا : شهر بزرگی در آران و كرسی آنجا بوده كه اكنون ویرانه‌اش مانده و این نام است كه در كتابهای عربی «بردعه» ساخته‌اند. اما معنی نام آن نیز از دو بهر آمده : یكی «برد» و دیگری «وا». معنی برد را نمیدانیم. «وا» سبك‌شده‌ی «وان» است و در بسیاری از نامهای آبادیها آمده.
دیلمقان : از شهرهای كوچك آذربایجانست اما معنی آن ، باید گفت درست كلمه «دیلمگان» بوده كه از دو بهر «دیلم» و «گان» پیدا شده گویا گروهی از دیلم در آنجا نشسته‌اند و این نام پیدا شده.

👇

✴️ پراکندگی مرگست.

«شما اگر میخواهید علت زبونی و بدبختی خود را بدانید من آن را شرح میدهم.

شما آیا میدانید كه در این كشورتان در میان بیست ملیون مردم چند گونه پراكندگی و دسته‌بندی هست؟!.

از یكسو دسته‌بندی كیشها ، از یكسو دسته‌بندی زبانها و نژادها ، از یكسو دسته‌بندی ایلها.

در یك كشور كوچكی چهارده یا پانزده كیش هست.

پنج یا شش زبان و نژاد هست ، هفت یا هشت ایل بزرگ هست ،

و هر یكی از اینها برای خود آرمان جدایی و سیاست جدایی میدارند و هیچگاه دل با دیگران پاك نمیدارند.

سنی ، شیخی ، متشرع ، بهایی ، علی‌اللهی ، كریمخانی ، صوفی ، جهود ، مسیحی ، زردشتی ، اسماعیلی ، كرد ، آسوری ، ارمنی ، تركمن ، بختیاری ، قشقایی ، عرب ، لر ، بوئراحمدی ، شاهسون ، هزاره ، هر یكی نامیست كه زیر آن یك سیاست و یك آرمان جدایی خوابیده است.

شما اگر اینها را نمیدانید كه باید گفت از حال توده‌ی خود ناآگاهید ،

و اگر میدانید باید دریابید كه یك علت بزرگ زبونی و بدبختی شما همین میباشد.

یك توده‌ی پراكنده‌ی اینچنانی ناگزیر است كه زبون و لگدمال باشد.

بیگانگان این دریافته‌اند كه شما یك مردم پراكنده‌ای میباشید و هیچگاه نخواهید توانست دست بهم داده یك نیرویی پدید آورید

اینست پروایی از شما نمی‌نمایند و در زیر پا لگدمالتان میگردانند».

(پرچم روزانه شماره‌ی 238)

‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ ٤٧) چگونه «برياست محاكم گمارده شدم»

بدينسان در ديوان جنايي مي‌گذرانيدم. ولي با داور گفتگويي نكرده يكدل نمي‌بودم. در همان روزها تيمورتاش وزير دربار از اروپا بازگشته بود و من بديدنش نرفته بودم. روزي جواني ميرزا مصطفا نام كه از استانبول آمده بود با من ديدار كرد و چنين گفت : «وزير دربار كه از اروپا بازمي‌گشت به استانبول آمد. ما يك دسته بديدنش رفتيم. چون دانست ما تبريزي هستيم بسخن پرداخت ، گفت : در اين سفر در اروپا دو نفر باعث غرور ملي من شدند كه هر دو تبريزي بودند. يكي ميرزا حسين قليخان امين ، ديگري سيد احمد كسروي. درباره‌ی شما گفت : بسياري از شرقشناسان او را از من مي‌پرسيدند. از نوشته‌هايش ستايش مي‌كردند. شنيدم در چند انجمن علمي عضويت پيدا كرده». ...
👇

‌📘 گفت و شنید

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش هفتم

اينان تندروان شيعه بودند و در نتيجه‌ی داستاني كه رخ داد بنام «رافضي» شناخته شدند. موضوع اين بود كه زيد بن علي (نوه‌ی حسين بن علي) كه خود مرد دلير و پارسايي مي‌بود در زمان هشام بن عبدالملك براي انجام كاري به كوفه آمد ، و چون ميخواست بازگردد مردم كوفه نگزاردند و او را نگه داشته پانزده‌هزار نفر به او بيعت كردند كه خروج كند و خلافت را بدست آورد. زيد تهيه‌ی مقدمات كرد و چون هنگامش رسيد كه خروج كند گروه انبوهي از همان شيعيان بنزد او آمدند و چنين پرسيدند : «شما درباره‌ی ابوبكر و عمر چه مي‌گوييد؟». زيد پاسخ داد : «من از آنان جز نيك نمي‌گويم. ما خاندان علي از ايشان راضي هستيم». شيعيان همين سخن او را بهانه گرفتند و از پيرامون او پراكنده شدند. زيد گفت : «مرا در هنگامي كه نياز سخت به كمك ميداشتم رها كرديد.» از همان هنگام آنان را «رافضه» (يا رها كنندگان) ناميدند. به شومي همين رفتار ايشان بود كه زيد چون خروج كرد كشته شد و از ميان رفت. اين گواه ديگري به بدي و ماجراجويي آن گروهست.
...
👇

‌آذری
گفتار هفتم
7 ✴️ نمونه‌هایی از آذری كنونی

7-6 ✴️ مایان : دیهی در نزدیكیهای تبریز است. اما معنی كلمه چنانكه گفتیم «مای» رویه دیگری از نام ماد است. «آن» یا «هان» در آخرهای نامهای آبادی بمعنی جایگاه بسیار آمده.
مرند : شهری از آذربایجان است. میتوان پنداشت كه درست آن «مارند» بوده كه «مار» همانست كه گفتیم و «ند» بمعنی جایگاه یا پیوستگی در آخرهای نامهای آبادی بسیار آمده.
مراغه : بیگمان درست این نام «مراوا» یا «ماراوا» بوده و از اینرو معنی آن را نیز همچون سه نام بالایین «جایگاه ماد» توان پنداشت.

👇

✴️یگانگی[=اتحاد] از چه راه بدست آید؟!..

«آیا شما می‌پندارید اگر ما یا دیگری آواز بلند كنیم : «ای ایرانیان متحد بشوید ، دست بهم بدهید ..» نتیجه خواهد داد؟!...

مگر ایرانیان با دلخواه و اختیار خود باین پراكندگی افتاده‌اند كه با دلخواه و اختیار خود نیز از آن دست بردارند؟!.

چنان كاری مانند آنست كه شما یك بیماری را ببینید و باو اندرز دهید كه «تندرست شو! دست از بیماری بردار!»

و شرحی از سودهای تندرستی برای او بسرایید ، و چنین پندارید كه نتیجه بدست خواهد آمد

و این ندانید كه او با میل و دلخواه خود بیمار نگردیده كه با میل و دلخواه از آن بازگردد.

اگر اینگونه آوازها سودی داشت پس چه شده كه آنهمه گفتارها و داد و فریادها كه از آغاز مشروطه در روزنامه‌ها در همان زمینه‌ی یگانگی نوشته شده كمترین سودی ندارد؟!.

*****✴️✴️✴️

در این توده (اگر آزادگان را بكنار گزارید) ده تن كه دارای یك اندیشه باشند پیدا نمی‌شود با اینحال «دعوت باتحاد» چه نتیجه تواند داد؟!.

اگر ما راستی را در آرزوی یگانگی هستیم بكوشیم و اندیشه‌ها را یكی گردانیم.

یگانگی جز در نتیجه‌ی یكی بودن اندیشه‌ها نتواند بود.

در اینجاست كه میگویم : شما نام یگانگی را شنیده‌اید و ما معنی آن را میدانیم و راهش را می‌شناسیم

و بهترین دلیل ، آن یگانگی‌ایست كه امروز در میان آزادگان پدیدار است اینها كسانیند كه هر چند تنی در جای دیگری میباشند

و بیشترشان همدیگر را نمی‌شناسند ولی همگی یك راه را دنبال میكنند ـ چرا كه ‌اندیشه‌هاشان یكی میباشد».

(پرچم روزانه شماره‌ی 251)

‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ ٤٨) سختگيري با وكيلان زورورز

همان روزهايي كه بدادگاه رفتم ، در گام نخست با دو چيز روبرو گرديدم : يكي پرونده‌هاي شناسنامه‌اي ، ديگري رفتار وكيلان زورورز كه از هر كدام جداگانه سخن مي‌رانم :
در عدليه وكيلاني مي‌بودند كه چون دوستي با داور مي‌داشتند و يا بعنوان ديگري ، گردن بسامان و قانون نگزارده خود را آزاد از آنها مي‌شماردندي. يكي از آنها فاضل‌الملك (يا آقاي همراز) است كه گذشته از دوستي با داور ، از يكسو وكيل دربار و از يكسو نماينده‌ی مجلس مي‌بود ، و چون دست گشاده نيز مي‌داشت بيشتر داوران و كارمندان عدليه زيردست و يا نمك‌خورده او مي‌بودند. ديگري شريعت‌زاده (يا آقاي مشاور) است كه گذشته از دوستي با داور همراز او مي‌بود كه هر كاري كه داور در آن سودي يا دلخوشي داشتي وكالتش به اين واگزارده شدي. آنگاه اين نيز نماينده‌ی پارلمان مي‌بود.
...
👇

‌📘 گفت و شنید

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش هشتم

همچنان در زمان همان امام جعفر بزرگان علويان در مدينه مجلس كردند و به محمد نفس زكيه (نوه پسر امام حسن) بيعت كردند و در ميان آنهمه جماعت كسي ايراد نگرفت كه خليفه بايد برگزيده‌ی خدا باشد و آن برگزيده در اين زمان جعفر بن محمد است. بلكه چنانكه نوشته‌اند فرستادند عقب آن امام كه بيايد او نيز بيعت كند. باز نوشتهاند كه عبداالله پدر محمد رضايت نمي‌داد و مي‌گفت : «مي‌آيد و اين اتفاق را بهم مي‌زند». باز نوشته‌اند كه او آمد ولي بيعت نكرد و گفت : «اين كار پيش نمي‌رود» ولي ديگران بيعت كردند. در كتابهاي شيعيان در اينجا فرصت يافته معجزه‌اي نيز نقل كرده‌اند. ميگويند : آن امام ، ابوجعفر منصور را كه در آن مجلس بود و قباي زردي به تن ميداشت نشان داد و فرمود : «خلافت مال اين زردپوش است».
...
👇

‌✴️ تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بنام پاكْ آفریدگار

در زمستان سال  ١٣٠٢  بخوزستان سفر كردم و یك سال و سه ماه در آنجا بسر میبردم. زندگانى در این سرزمین توانفرساست بویژه بر كسانى كه بومى آنجا نیستند و بر گرماى جانسوز و دیگر سختیهاى آنجا عادت ندارند. ولى من این سختیها را بر خود آسان گرفته كارهاى خود مى‌گزاردم و گاهى كه بیكار بودم در تاریخ آن سرزمینِ كهن بجستجو مى‌پرداختم.
در این زمان شیخ خزعل‌خان بنام ریاست عشایر عرب رشته‌ی اختیار خوزستان را در دست داشت و با دولت كه دسته سپاهیانى به شوشتر فرستاده مى‌خواست در خوزستان نیروى خود را جایگزین گرداند گفتگو و كشاكش مى‌كرد. كم‌كم کار به لشكركشى و جنگ كشید كه پس از

👇

کتاب «آذری یا زبان باستان آذربایجان» به پایان رسید و اکنون کتاب ارجدار دیگری از رشته کتابهای پژوهشی احمد کسروی را درباره‌ی تاریخ خوزستان و عشایر عرب آنجا بهر به بهر در کانال خواهیم آورد.
امشب پیشگفتار آن کتاب را آوردیم.

✴️ چگونه میتوان یگانه گردید؟!..

«شما اگر تاریخ خوانده‌اید ، چه برانگیختگان خدا و چه دیگر پیشوایان هیچكدام این نكرده كه چون برخاست به آواز بلند بگوید : «مردم یگانگی نمایید» یا ستایش از یگانگی سراید ، یا از ایستادگی برخی از نادانان ترسیده از سخن خود بازایستد ،

بلكه همگی راهشان این بوده كه با گمراهیها و نادانیها كه مایه‌ی پراكندگی و بیپروایی مردم بوده به نبرد پرداخته آنها را برانداخته

و راستیها را در دلها جا داده‌اند و در نتیجه ، همین یك دسته بگفته‌های او گردن گزارده خواه ناخواه همدست و یگانه گردیده‌اند

و آنان با دست همین دسته كار خود را پیش برده‌اند.

پیغمبر اسلام چه كرد؟!. آیا آواز بلند كرد «اتحدوا ایها العرب» ، آیا بستایشهای خشكی از «اتحاد» پرداخت؟!

آیا نه آنست كه با بت‌پرستی و دیگر گمراهیها نبرد آغازید و از دشمنی های بوجهل و بوسفیان و بولهب نترسید؟!.

✴️✴️✴️...

در ایران تا كیشهای شیعی و سنی و شیخی و متشرع و كریمخانی و بهایی و مسیحی و زردشتی و صوفیگری و فلسفه و خراباتیگری و مادیگری و مانند اینها هست یگانگی نشدنیست

تا بهایی بهاییست و شیعی شیعی یگانگی در میان آنها نخواهد بود.

بهایی خواهد گفت : امام زمان آمده ، شیعی خواهد گفت نیامده.

بهایی باین ریشخند خواهد نمود و شیعی بآن دشنام خواهد داد.

بهایی نابودی این را خواهد خواست و شیعی بآزار او خواهد كوشید.

تنها این دو تا نیست دیگران نیز چنینند.

و اینست باید باین پراكندگیها چاره كرده شود و ما نیز بآن میكوشیم».

(پرچم روزانه شماره‌ی 251)