‌📗 در راه سیاست

🔶 نشست دوم

✔️ (بخش یکم)

در نشست گذشته گفتيم بايد بنياد زندگاني ايرانيان بروي سه پايه گزارده شود كه يكي از آنها «كوشش به پيراستگي توده و رهايي از نادانيها و آلودگيها» را شمرديم. در اين نشست در آن زمينه سخن خواهم راند :
***
١٠ـ پيراستن توده كجا و سياست كجا؟..
در اين زمينه نخست چيزي كه بانديشه‌ها خواهد رسيد آنست كه پيراستن توده از آلودگيها چه همبستگي بسياست دارد؟!.. آن چيزي ديگر است و اين چيزي ديگر مي‌باشد. بارها اين ايراد را شنيده‌ام. با زبان خودشان مي‌گويند : «اصلاحات چه ربط بسياست دارد؟!.. سياست آنست كه ما خودمان را از زورآزمايي روس و انگليس نگه داريم و استقلال خود را از دست ندهيم. اين چه ارتباط به نيكي يا بدي توده دارد؟!..».

‌📗 صوفیگری

✔️ گفتار دوم

🔶 بدیهایی که از صوفیگری توان شمرد

🔅(بخش چهارم)

این کلمه‌ی عشق ازو (که دانسته نیست درست ترجمه شده یا نه) عنوان بدست صوفیان داده که با خدا عشقبازی کنند و بیاد او آواز خوانند ، و چنگ و نی نوازند ، پای کوبند و دست افشانند ، بچرخند و بجهند ، چندان که دهانشان کف کند و سرهاشان گیج خورده بزمین افتند. سراسر گفته‌هاشان پر از واژه‌ی عشق می‌باشد.
هرچه داری اگر به عشق دهی کافرم گر جوی زیان بینی
—-
از شبنم عشق خاک آدم گل شد صد فتنه و شور در جهان حاصل شد
سر نشتر عشق بر رگ روح رسید یک قطره فروچکید و نامش دل شد
پیداست که این جز از گفته‌ی پلوتینوس است. پلوتینوس اگرچه نام عشق برده ، همانا خواستش «خدا را در اندیشه داشتن ، و نام و یاد او را گرامی شمردن و بخواست او کار بستن» بوده ، نه این گونه کارهای سبُکِ هوسمندانه. این گونه عشقبازی با خدا چه سزد؟!.. آنگاه بگفته‌ی پلوتینوس نخست باید کسی خواهان نیکیها باشد و به نیکیها کوشد تا سپس بعشق رسد. چیزی که ما از صوفیان کمتر می‌شناسیم نیکیهاست. صوفیان کارهاشان همان بوده ...

📎

دراز بودن دست گدایی به سوی دیگران نتیجه‌ی پندار غلطیست که کار کردن را بخود نپسندیده‌اند.

✴️زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد✴️

(بخش دوم)
داستان مرگ اسماعیل [جانشین امام ششم شیعیان] فراموش نشدنیست : «خدا از گُزیر[=تصمیم] خود درباره‌ی اسماعیل بازگشت».

برای آنکه پرده به لغزش خود کِشند به خدا نام پشیمانی نهاده‌اند. گستاخی بالاتر از این چه تواند بود؟!...

چنانکه گفتیم داستان امام ناپیدا و هرچه درباره‌ی زندگانی هزارساله ، و درباره‌ی پیدایش او ، و درباره‌ی بازگشت امامان گفته‌اند سراپا بیرون از آیین خداست.

آمدیم به شناختن آمیغهای[حقایق] زندگانی و کوشیدن به آبادانی جهان که رشته‌ی دیگری از نتیجه‌های دینست ، شیعیگری به یکبار از آنها بیگانه است ، در این کیش نه سخن از نیکی زندگانی رود و نه پروائی به آبادی جهان شود.

آموزاکهای آن جز اینها نمیباشد : جهان به پاس هستی «چهارده معصوم» آفریده شده. هرکسی باید آنان را بشناسد ، و یاوران خداشان داند ، نامهاشان از زبان نیندازد ، به دشمنانشان نفرین و دشنام دریغ نگوید ، به کشتگانشان سوگواری کند ،

هر زمان که توانست به زیارت گنبدهاشان رود ، در آن جهان امیدمند به میانجیگریشان باشد.

اینهاست آموزاکهای شیعیگری. اینهاست دستورهای آن کیش ، و ما که در ایرانیم و درمیان شیعیان زندگی میکنیم هوده‌ی[نتیجه] این دستورها را در بیرون با دیده میبینیم.

یک شیعی که در کیش خود پایدار است او را آرزویی جز روضه‌خوانی برپا کردن و یا به زیارت رفتن نمیباشد. دیگر کارها در دیده‌ی او بی‌ارجست.

این را در جاهای دیگری نیز نوشته‌ام : در سال ١٣٣۶[ق] که جنگ جهانگیر درمیان میبود و گرانی نیز پیش آمد و میتوان گفت بیش از «سه یک» مردم را نابود گردانید ، در آن سال من در تبریز میبودم و آشکاره میدیدم که بیشتر توانگران دست بینوایان نمیگرفتند ، خویشان و همسایگانشان که از گرسنگی می‌مردند پروا نمیداشتند ، مردگان که از بی‌کفنی بروی زمین میماندند به روی خود نمی‌آوردند. بسیاری از آنان گندم یا خواروبار که میداشتند نهان کرده به بهای بسیار گرانی فروخته پول می‌اندوختند. در آن میان تنها کاری که رواج میداشت بزمهای روضه‌خوانی برپا کردن میبود. سپس نیز که بهار رسید و راه عراق که از سالها بسته میبود باز گردید آنان با یک شادمانی به تکان آمدند و به آهنگ زیارت به بسیج پرداختند و کاروانهای انبوه پدید آورده راه افتادند.

بدتر از آن دو سال پیش رخ داد. در سال١٣٢٠ (خورشیدی) که روس و انگلیس سپاه به ایران آوردند و رضاشاه برافتاده سختگیریهایی که او درباره‌ی رفتن به عراق میداشت از میان رفت ، شیعیان ایران همه چیز را فراموش کرده ، در چنان هنگامی که سپاه بیگانه به کشور آمده و سرزمین ایران به میدان جنگ نزدیکتر شده ( بلکه خود میدان جنگ گردیده ) و بیمها درمیان میبود ، با صد خرسندی و شادمانی ، از هرسو رو به تهران آوردند و بیست و یک هزار تن ، پاوندی ١۴٠٠ ریال ارز خریده روانه‌ی کربلا و نجف شدند.

همین امسال آزمایش دیگری در کار است : سالها در ایران گندم و جو کم‌بها میبود و کشاورزان سختی میکشیدند و زیان میبردند. پارسال به شُوَند[=سبب] جنگ و در سایه‌ی کمی غلّه بهای آن بسیار بالا رفت و امسال با همه‌ی فراوانی بالاست. اکنون کشاورزان که غلّه را به بیست برابر بهای سالهای پیش میفروشند ، بجای آنکه ارج این پیشامد را بدانند و از پولهایی که بدست آورده‌اند کشتزارهای خود را بیشتر و بهتر گردانند ، باغها پدید آورند ، چشمه‌هاشان پاک گردانیده به آب بیفزایند ، برای زنان و فرزندان خود رخت خرند ، به چشمهای تراخمی بچگان خود پرداخته به نزد پزشک برند ، همه‌ی اینها را فراموش کرده تنها زیارت را به یاد می‌آورند. از هر دیهی گروهی کاروان بسته و ملای خودشان را برداشته شادان و «صلوات» کشان راه می‌افتند.

همچنین بازاریان که در سایه‌ی بالا رفتن نرخها ، در این دو سال پولهایی اندوخته‌اند ، و بازرگانان که در سایه‌ی انبارداری و گرانفروشی ، به توانگری افزوده‌اند ، یگانه آرزوشان رفتن به کربلا و نجف (و یا به مکه) میباشد.

بسیاری از آنان از دادن مالیات به دولت سرپیچیده با نیرنگ و رشوه گریبان خود را رها گردانیده به راه می‌افتند.

اکنون خیابانهای تهران پُر از روستائیان خراسان و مازندران و دیگر جاهاست که به آهنگ کربلا به اینجا آمده‌اند ، و با آن رختهای پاره و چرک‌آلود دسته‌دسته در خیابانها میگردند. کار بجایی رسیده که دولت عراق که سالانه سود بزرگی از آمدن و رفتن این دسته‌ها بَرَد ، از دادن «ویزا» خودداری میکند. اینست بسیاری از ایشان بیگذرنامه براه می‌افتند و در مرز گرفتار می‌شوند و کسانی نیز«گذرنامه» می‌سازند که اکنون یک دسته‌شان در شهربانی در زیر بازپرسی‌اند.

اینست آرمان شیعیان. آنچه در آنان نتوان یافت به نیکی کشاورزی یا بازرگانی یا چیزهای دیگر کوشیدن ، و یا دلبستگی به توده و کشور داشتنست.

از اینجاست كه میگوییم : شیعیگری از هر باره بوارونه‌ی دینست.

یکی از آمیغهای ارجداری که دین یاد میدهد آنست که در جهانْ بیرون از «آیین سپهر»[=قانون طبیعت] کاری نتوان بود.

نتواند بود که کسی در این جهان باشد و هیچکس او را نبیند.

نتواند بود که کسی هزار سال زنده بماند.

نتواند بود که آفتاب از فرودگاه خود برآید.

نتواند بود که مردگان به جهان بازگردند ...

ولی دیدیم که شیعیگری پُر از اینگونه کارهای بیرون از آئینست.

دیگری از آمیغهای ارجدار آنست که به هر کاری باید از راهش کوشید : بیمار را باید به نزد پزشک بُرد و درمان خواست ، به توانگری باید از راه کوشش رسید ، ارجمندی درمیان مردم را باید به نیکوکاری یافت ... ولی شیعیگری همه به آخشیج[=ضد] این میگوید.

یک شیعی هر «مرادی» دارد از گنبدها تواند گرفت. از امامزاده‌ داوود ، از شاه عبدالعظیم ، از معصومه‌ی قم ، تواند گرفت.

چه رسد به گنبدهای امامان که والاتر و تواناتر می‌باشند.

‌(کتاب «بخوانند و داوری کنند» سات 48 از 106)

‌در راه سیاست
نشست دوم
(بخش دوم)

اين چيزيست كه راديوها مي‌گويند. انديشه‌ايست راست و كاريست نيك. اين راستست كه انبوهي از مردمان ، از خوراكها و خوردنيها بآن اندازه كه مي‌بايد و مي‌سزد ، برخوردار نيستند. ما در توده‌ی خود مي‌بينيم : در همين تهران سال مي‌آيد و مي‌گذرد و بسياري از خاندانها از ميوه‌ها تنها نامهاي آنها را مي‌شنوند. در بيشتري از ديهها درخت ميوه نيست. ده‌نشينان ميوه را خوراك نمي‌شناسند. در تهران ما چه مي‌خوريم؟!.. جز روغن بدبو ، ماست ساختگي ، پنير كهنه ، نان بد ، به چه چيز دسترس مي‌داريم؟!..
اين بسيار نيكست كه بفزوني خوراكها و خوردنيها كوشيده شود. اين چيزيست كه ما خواهان آن بوده‌ايم و در نوشته‌هاي خود بارها نوشته‌ايم.
اكنون سخن در آنست كه در چنين كار نيكخواهانه كه دولتهاي همدست آغاز كرده‌اند ، توده‌ی ايراني كه از همدستان آنها شمرده مي‌شود چه ياوري تواند داشت؟.. با حال كنوني ، با اين گرفتاريها ، چه كاري از اين توده تواند برخاست؟..
اگر از من بپرسند خواهم گفت : «هيچ كاري». آري ما سرزمين پهناوري مي‌داريم كه از روي حسابي كه كرده‌ايم اگر كشاورزي از راهش باشد و زمينهاي خشك كشتزار گردد ، دست‌كم تواند بيست برابر امروز خواربار دهد. ولي آيا اين كار آسانست؟!.. آيا با حال كنوني ما خواهيم توانست تكاني بكشاورزي دهيم؟!..
...

‌صوفیگری
گفتار دوم
بدیهایی که از صوفیگری توان شمرد
(بخش پنجم)

در خانقاهها بیکار نشستن ، نان از دست دیگران خوردن ، در بازارها بگدایی برخاستن ، زن نگرفتن و فرزند نداشتن ، با ریش و پشم پای کوبیدن و دست افشاندن و بخود چرخیدن ، با خرد کمترین سازشی نمی‌داشته. گذشته از داستانهای بیخردانه‌ی دیگری كه از آنان سر می‌زده که من اینک یکی را برای نمونه یاد می‌کنم :
همان مولوی که می‌گوید : «عشق آمد عقل او آواره شد» در نَفَحات‌الانس داستان پایین را ازو و از پیرش شمس تبریزی می‌نویسد :
«مدت سه ماه در خلوتی لَیلا و نَهارا بصوم وصال نشستند که اصلاً بیرون نیامدند و کسی را زهره نبود که در خلوت ایشان درآید. روزی مولانا شمس‌الدین از مولانا شاهدی التماس کرد. مولانا حرم خود را دست گرفته درمیان آورد. فرمود او خواهر جانی منست. نازنین پسری می‌خواهم. فی‌الحال فرزند خود سلطان ولد را پیش آورد. فرمود او پسر جانی منست ، حالیا اگر قدری شراب دست می‌داد ذوق می‌کردیم. مولانا بیرون آمد و سبویی از محله‌ی جهودان پر کرده بیاورد. مولانا شمس‌الدین فرمود که قوت مطاوعت مولانا را امتحان می‌کردم. از هرچه گویند زیادتست».

یک تن صوفی و منتشایش. گدایی بزور منتشاء !

✴️زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد✴️
(بخش سوم)

👈 دوم : یک گمراهی بزرگی در شیعیگری آنست که پنداشته‌اند خدا جهان را به پاس هستی «چهارده معصوم» آفریده است.

این خود گزافه‌ی بی‌پاییست. خدا جهان را به پاس هستی کسی نیافریده. خدا بالاتر از آنست که با آفریدگان خود مهر ورزد.

بزرگتر از آنست که همچون پادشاهان هوسمند «گرامی‌داشتگانی» برگزیند.

چنین گفته‌ای از هر کسی سرزده بیدین و دروغگو میبوده و نزد خدا روسیاه خواهد بود.

بنیادگزار اسلام یک تن همچون دیگران میبود. خدایش برگزید و به راهنماییش برانگیخت. برتری‌ای که پیدا کرد از این راه بود و برتری دیگری نمیداشت.

این درباره‌ی آن پاکمرد است که برانگیخته‌ی خدا میبود ، چه رسد به نوادگانش که هیچکاره میبودند.

بهرحال این باور با همه‌ی بیپاییش پایه‌ای در كیش شیعی بوده است و از آن ، دو زیان بسیار بزرگی برخاسته :

یكی آنكه شیعیان «كسان‌پرست» بوده‌اند.

دیگری اینكه جز بزمان امامانشان و بداستانهای ایشان ارج ننهاده بزمان خود بیگانه شده‌اند.

آنچه کسان‌پرستیست یک شیعی باید دلش پر از مهر امامان خود باشد و به هیچ چیزی ارج نگزارد.

اگر شما نیک سنجید اینان به پیغمبر نیز آن ارج را نمیگزارند.

پیغمبر در چهل سالگی به پیغمبری رسیده آن هم بایستی پیاپی جبرائیل بیاید و برود و دستورها بیاورد.

ولی امامان از کودکی امام می‌بوده‌اند و بی‌آنکه نیازمند جبرائیل باشند همه چیز را میدانسته‌اند.

در یاوری به خدا و گردانیدن جهان نیز آن توانایی و کوشایی که از امامان و «حضرت عباس» نمایانست از پیغمبر نمایان نمیباشد.

در اندیشه‌ی یک شیعی گلهای باغ آفرش دوازده امام بوده‌اند و دیگران در برابر آنان دارای ارجی یا ارزشی نمیباشند و نخواهند بود.

یک کسی هرچند كه نکوکار باشد و در راه خدا به کوششها پردازد و جانفشانیها کند به پایه‌ی امامان نتواند رسید در جای خود ، که به پایه‌ی سلمان و اباذر و مقداد نتواند رسید. نیکی را آنان دریافته‌اند و جایی برای دیگران بازنمانده.

نیکان در جای خود ، که بدان نیز چنینند. یک شیعی ، ستمکاری جز یزید و ابن زیاد و شمر نشناسد.

چنگیز که آنهمه خونها ریخته ، تیمور که آن کشتارها را کرده ، صمدخان که آن بدنهادیها را نموده ، هیچیکی به پایگاه یزید و شمر یا ابن زیاد نرسیده است و نتوانستی رسید.

جایگاه ستمگری را یزید و ابن زیاد گرفته‌اند و جا برای دیگران باز نمانده است.

پس از هزار و سیصد سال هنوز به یزید «لعن» میخوانند ، ولی چنگیز و تیمور که آن همه خونها ریخته‌اند نامی از آنان درمیان نمیباشد.

(کتاب «بخوانند و داوری کنند» سات 51 از 106)

‌✴️تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بخش نخست
1-2-12✴️ والیان عربستان

✴️كارون و بنیادهاى آن (بخش دوم)
نخست باید دانست كه شهر شوشتر بر روى تخته سنگى نهاده كه سراسر زمین آن جز سنگ یك لختى نیست. ولى سنگ نرمى كه كُلَند بر آن كار مى‌كند و اینست كه در هر خانه‌اى آن را شكافته و زیرزمینى به گودى ده و اند گز پدید مى‌آورند و این زیرزمینهاست كه در گرماى جانسوز تابستان پناهگاه مردم مى‌باشد.
در برابر این تخته سنگ است كه كارون به دو شاخه گردیده چنانكه گفتیم شاخه‌اى به غرب پیچیده از شمال شهر روان مى‌شود و پس از مسافتى بار دیگر رو به جنوب مى‌گردد و شاخه‌ی دیگرى از جانب شرقى روان مى‌باشد.

👇

‌در راه سیاست
نشست دوم
(بخش سوم)

13ـ نيرو چگونه پديد آيد؟..
گاهي كساني مي‌گويند : «ما بايد زور داشته باشيم تا بتوانيم خود را نگه داريم». مي‌گويم : اين سخن راستست. هر توده‌اي بايد براي نگهداري خود داراي زور ـ يا بهتر بگويم : داراي نيرو ـ باشد. در اين باره گفتگو نيست.
نيرو چيست و چگونه پديد آيد؟.. نيروي يك توده از دلبستگي آنان بكشور و توده‌ی خودشان و از آمادگيشان بكوشش و جانفشاني و از همراهيشان در راه كوشش پديد آيد. بيست مليون مردم هنگامي كه معني استقلال را مي‌فهمند و بآن دلبستگي مي‌دارند و در راه نگهداري كشور خود به هر گونه جانفشاني آماده‌اند و همه باهم همدست و همراه مي‌باشند ، از اينجا يك نيروي بيست مليوني پديد تواند آمد. سرچشمه‌ی نيروي يك توده اين سه چيز است.
...

١٤ـ اين توده افتاده‌ی بديهاي خود است :
ايرانيان چرا نمي‌انديشند؟.. مگر ما در ميدان جنگ شكست خورده‌ايم كه چاره‌اش تنها بسيج زور باشد؟!.. اين توده افتاده‌ی بديهاي خود است و بايد چاره‌اش را هم از آن راه كرد. اگر همسايگان چيرگي مي‌كنند آن نيز نتيجهی آلودگيهاي توده است.
روزي به يكي گفتم : شما چه مي‌خواهيد؟.. از اين كوششهاي بيهوده كه نامش را «فعاليتهاي سياسي» گزارده‌ايد چه نتيجه مي‌طلبيد؟!.. گفت : «ما مي‌خواهيم استقلالمان محفوظ باشد». گفتم : درباره‌ی استقلال ايران سخني نبوده. نيرومندترين دولتهاي جهان سه دولت روس و انگليس و آمريكاست و اينها با ما پيمان بستند و نوشته دادند كه ايران را باستقلال شناسند. اكنون نيز انجمن سانفرانسيسكو به پايه‌گزاري درباره‌ی پايداري استقلالهاي هر كشور و توده‌اي ميكوشد. پس چه جاي بيمست؟!..
...

‌صوفیگری
گفتار سوم
رفتار بدی که با اسلام کرده‌اند
(بخش یکم)

یک بدی بزرگ از صوفیان که باید آن را جداگانه بازنماییم ، رفتاریست که آنان با اسلام داشته‌اند. صوفیگری چه از گفته‌های پلوتینوس برخاسته و چه از جای دیگری سرچشمه گرفته ، هرآینه با اسلام بیگانه می‌بوده ، نه تنها با آن دین پیوستگی یا همبستگی نداشته ، یکسره آخشیج[=ضد] آن می‌بوده.
اسلام خدایی را می‌شناسانید که بیرون از اینجهانست و پیوستگی میانه‌ی او با آدمیان و دیگر آفریدگان نمی‌باشد و نتواند بود. صوفیگری خدا را همان «هستی ساده» می‌شناسد که چنانکه گفتم ما اگر آن را بشکافیم ، معنایش آنست که آدمیان همه خدایند و خدای دیگری نیست. این دو خدا را با هم سازشی نتواند بود.
در آیین اسلام نیز بیکار نشستن ، و زن و فرزند نداشتن ، و دست به دریوزه گشادن ، و به یاد خدا رقصیدن و این گونه کارها که در بنیاد صوفیگری خوابیده در اسلام ناسزا می‌بوده. اسلام می‌خواسته مردم را به یک زندگانی خردمندانه و میانه‌روانه که کوشش و تلاش با نیکخواهی و پاکدلی توأم باشد ، وادارد. خوار داشتن جهان و دامن درچیدن از خوشیها که دستاویز صوفیان بوده با خواست آن دین بیکبار بیگانه است.

دختر ناصرالدینشاه در رخت صوفیان

✴️زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد✴️
(بخش چهارم)

👈 دوم : یک شیعی باید از هر چیزی ستایشی برای امامان خود ، و یا نکوهشی برای دشمنان ایشان پدید آورد و هیچ فرصتی را در این باره از دست ندهد. این بایای [وظیفه] شیعیگری اوست.

مثلاً ابوبکر چون خلیفه شده و به منبر رفته و پاکدلانه به مردم چنین گفته : «ولیتکم ولست بخیر منکم» ، (من سررشته‌دارتان گردیدم در حالی که بهتر از شما نمیباشم) ، شیعی باید فرصت از دست ندهد و به آن گفته‌ی ابوبکر«و علی فیکم» بیفزاید تا دانسته گردد که ابوبکر با همه‌ی دشمنی که با علی میداشت به بزرگتری و برتری او می‌خَستُوید[اعتراف کردن] و این به پاس جایگاه او بوده که گفته «من بهتر از شما نمیباشم».

یک جمله در کتابهاست : خدا به پیغمبر اسلام گفته : «لولاک لما خلقت الافلاک» ، (اگر تو نبودی این فلکها را نیافریدمی) این جمله غلطست و همانا آن را یکی از ایرانیان عربی‌دان ساخته است. در عربی باید گفت : «لولا انت ... ». «لولاک» غلط است و جز بنام «سجع سازی» با افلاک آورده نشده.

چنین جمله‌ی دروغ و غلطی ، شیعه آن را نیز بحال خود نگزارده و به آن نیز افزوده : «و لولا علی لما خلقتک» ، (و اگر علی نبودی تو را هم نیافریدمی).

چنانکه گفتیم [1] در این باره به آیه‌های قرآن نیز دست برده و هر کجا که زمینه‌ای دیده‌اند به آنها افزوده‌اند.

هر تکانی که در جهان پیش آید و هر داستان بزرگی که رخ دهد شیعی باید بگردد و حدیثی پیدا کند تا نشان دهد که امامان آن را از پیش آگاهی داده‌اند. این بایای شیعیگری اوست.

در سالهای اخیر که دانشهای اروپایی در ایران رواج یافت ، ملایان شیعه تنها بهره‌ای که از آن دانشها بردند این بود که بگردند و حدیثهایی پیدا کنند و آنها را به رُخ جهانیان کِشند و چنین گویند «این را فلان امام آگاهی داده».

به نوشته‌ی هبةالدین (وزیر فرهنگ عراق) ستاره‌شناسی نوین تازگی نمیدارد و همه‌ی آنها در آیه‌های قرآن فهمانیده شده و در حدیثها یادش رفته است.

به نوشته‌ی خالصی‌زاده «نیروی کشش» (یا قوه‌ی جاذبه) را امامان میدانسته‌اند و در گفته‌هایشان بازنموده‌اند ، و بسیار دور از دادگریست که اروپاییان آن را از نیوتن انگلیسی نوشته‌اند.

در این ده سال که ما به کوشش برخاسته‌ایم و سخنانی در زمینه‌ی زندگانی مینویسیم ، در سالهای نخست بسیاری از طلبه‌ها و دیگران می‌آمدند و چنین میگفتند : «اینها که در حدیثها هم هست. شما چرا حدیث ذکر نمیکنید که مردم هم زودتر بپذیرند». سپس چون از ما نومید شدند خودشان بکار پرداختند.

بدینسان که ما هرچه نوشتیم آنان کتابها را گردیده از میان صد حدیثِ بی‌معنی یکی را ، که بیش یا کم ، مانندگی به گفته‌های ما میداشت پیدا کرده به رخ ما میکشیدند.

مثلاً ما که در زمینه‌ی خِرَد ، هم با کیشها و هم با صوفیگری و خراباتیگری ، و هم با روانشناسی نوین در چَخِش [= مجادله] میبودیم و در برابر همه‌ی آنها گفته‌های خود را با دلیلهای استوار روشن میگردانیدیم ، آنان حدیثی را به رخ ما میکشیدند : «خدا چون خرد را آفرید به او گفت جلو بیا ، آمد. گفت پس برو ، رفت. گفت با توست که کیفر خواهم داد ، با توست که پاداش خواهم داد».
[1] : بخشهای پیش همین کتاب دیده شود.

(کتاب «بخوانند و داوری کنند» سات 52 از 106)

‌✴️تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بخش نخست
1-2-13✴️ والیان عربستان

✴️كارون و بنیادهاى آن (بخش سوم)
استخرى كه در آغاز قرن چهارم خوزستان را دیده چنین مى‌نویسد : «خوزستان با آن آبادى كه دارد سراسر جایی آبادتر و پربارتر از رُستاق مَسرُقان نیست».
اگر نوشته‌ی برخى مؤلفان را استوار دانسته بنیاد نهادن بند اهواز را نیز از اردشیر بابكان بدانیم چنانكه كندن مسرقان را ازو دانستیم باید گفت یكى دیگر از جهتهاى كندن مسرقان نگهدارى بند اهواز از زور و فشار سیلهاى بنیادافكن بوده بدینسان كه خواسته‌اند بخش انبوه آب از جوى مسرقان روان گردیده در جوى نخستین رود كه به بند اهواز مى‌رسد آب كمتر باشد تا بهنگام بهار و پائیز كه سیلهاى بنیادافكن برمى‌خیزد زور و فشار آن بر بند بیش از اندازه نباشد.

👇

‌در راه سیاست
نشست دوم
(بخش چهارم)

15ـ شايندگي والاتر از نيرو است :
در ايران آميغهاي[حقایق] زندگي كم دانسته شده. سخناني در اين كشور پراكنده گرديده كه يا غلطست و يا غلط فهميده شده. مثلاً من بارها شنيده‌ام : «حرف حق بايد از دهان توپ درآيد». مي‌گويند : اين را ناپلئون گفته است. گاهي هم ديده‌ام در برابر سخنان ما اين را بميان مي‌آورند.
من نمي‌دانم معني اين جمله چيست. اگر معني اين جمله آنست كه هر سخن همانكه در پشت سرش زور بود حق است و پيش خواهد رفت ، غلطست. سخن ناراست را با زور و توپ و تانك هم پيش نتوان برد. زور اين اندازه نيرو نتواند داشت. بهترين دليل سرگذشت خود ناپلئون است كه آرزوهاي ناحق خود را با زور توپ نيز از پيش نتوانست برد و از پا افتاد.
...

ـ باياي ما تنها نبرديدن با همسايگان نيست :
نكته‌ی بزرگتر آنست كه ما تنها با روس و انگليس همبستگي نمي‌داريم. با همه‌ی توده‌هاي جهان همبستگي مي‌داريم. ما يكي از نژادهاي بنام جهانيم و بايد درپي همسري با ديگر نژادها باشيم. در كارهاي بزرگ جهان با ديگران همراهي نماييم. باياي ما در زندگي تنها نبرديدن با همسايگان خودمان نيست. باياي بزرگتر ديگري مي‌داريم.
بايد آرمان ما ، بيش از همه ، زيستن از روي نيكنامي و سرفرازي و شركت داشتن در كارهاي نيكخواهانه‌ی «بين‌المللي» باشد. بايد توده را از آلودگيها و گرفتاريها بپيراييم و خود را آماده و شاينده‌ی چنان زندگاني گردانيم.
...

‌صوفیگری
گفتار سوم
رفتار بدی که با اسلام کرده‌اند
(بخش دوم)

در تذکرةالاولیاء درباره‌ی بایزید بسطامی می‌نویسد : «نقل است که چون مادرش او را بدبیرستان فرستاد ، چون بسوره‌ی لقمان رسید و باین آیت رسید : اَنِ اشْكُرْ لِی وَلِوَالِدَیك ، خدا می‌گوید مرا خدمت کن و شکر گوی و پدر و مادر را خدمت کن و شکر گوی و استاد معنی این آیت می‌گفت. بایزید که این بشنوید بر دل او کار کرد ، لوح بنهاد و گفت : استاد مرا دستوری ده تا بخانه روم و سخنی با مادر بگویم. استاد دستوری داد. بایزید بخانه آمد. مادر گفت : یا طیفور ، به چه آمدی؟. مگر هدیه آورده‌اند یا عذری افتادست؟. گفت نه ، که به آیتی رسیدم که حق می‌فرماید ما را بخدمت خویش و خدمت تو. من در دو خانه کدخدایی نتوانم کرد. این آیت بر جان من آمده است ، یا از خدایم درخواه تا همه آنِ تو باشم یا در کار خدایم کن تا همه با وی باشم. مادر گفت : ای پسر ، ترا در کار خدای کردم و حق خویشتن بتو بخشیدم ، برو و خدای را باش. پس بایزید از بسطام برفت و سی سال در شام و شامات می‌گردید و ریاضت می‌کشید ...».
...