‌در راه سیاست
نشست هفتم
(بخش سوم)

٤٩ـ آینده‌ی جهان را اندیشه‌های نیكخواهانه راه خواهد برد :
كوشش به نیكی جهان و نبرد با بدیها كه می‌گوییم اینهاست. آمدیم بر سر آنكه این كارها چه همبستگی بسیاست دارد و چه هنایشی در كارهای سیاسی ما تواند داشت؟..
...

٥٠ـ نبردی درمیانه‌ی خرد و بیخردیها آغاز شده :
می‌توانم این سخن را بگونه‌ی دیگری روشن گردانم. امروز در جهان نبردهای گوناگون می‌رود : نبرد نژادها با همدیگر ، نبرد دولتها با یكدیگر ،
...

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 4ـ معنايي كه کیشها به دين داده‌اند راست نيست
ما تاکنون بارها زيان اين كيشها را شمرده‌ايم و در اينجا براي آخرين بار روشنتر و گشاده‌تر مي‌نگاريم تا آقاي حقيقتگو بداند كه ما در چه راهيم و براي جهان چه مي‌خواهيم ، و او و همراهانش در چه راهند و از بهر جهانيان چه مي‌خواهند.
نخستين آسيب كيشها پراكندگيست كه بميان مردم انداخته. امروز در شرق شما به هر كشور كوچكي كه رويد ده و اند كيش جداگانه در آن رواج مي‌دارد. ...

‌✴️ تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بخش دوم
1- كعبیان
6✴️ زینهار خواستن شیخ سلمان از كریمخان
كعبیان چون بدریا گریختند كشتیهاى حاكم بصره ایشان را دنبال مى‌كردند و از جزیره‌اى بجزیره‌ی دیگرى مى‌راندند. شیخ سلمان بهتر آن دید كه دست بدامن كریمخان زده ازو بخشایش بخواهد و اینبود كه فرستاده نزد وكیل فرستاده از گذشته عذر خواسته و براى آینده زینهار طلبید و بعهده گرفت كه اگر لشكر ایران از دورق برخیزد و به كعبیان اجازه بازگشت بآنجا داده شود بار دیگر جز راه زیردستى و فرمانبردارى نپویند و سالانه خراج پردازند.

شهریور1320 و درسهای آن
(بخش پایانی)

✴️درباره‌ی روزه و احکام عبادي
(بخش پایانی)
آنان كه باين گونه موضوعات مي‌انديشند بيگمان از خود پرسيده‌اند : چرا مردم به نيكيها پرواي بايسته را نمي‌كنند يا از بديها چندان كه بايد گريزان نيستند؟!
آيا می‌توان گفت چنین رفتار ناشایستی از آنست كه روزه نمي‌گيرند يا نماز نمي‌خوانند؟! ما به چشم خود می‌بینیم که به این دستور خود دینداران نیز پروا ندارند پس چگونه بگوییم که نماز و روزه میتواند به نیکیها و جلوگیری از بدیها بینجامد؟!
براي دانستن پاسخ بايد درباره‌ی این موضوع از راه دیگری اندیشه بکار برد : چنانكه دستورهاي ديني ما را به راستكاري و جوانمردي و كوتاه‌سخن به «رفتار استاندارد» يك اجتماع سعادتمند و زنده رهنمون مي‌سازد ، باورهاي زهرآلودي نيز در كارند که بيكار نمي‌مانند. آنها هم دمادم آب به آسياب هوسها و خودخواهيها مي‌ريزند. مثلاً مادّيگري مي‌گويد : «اي بابا ، قانونها (دستورهاي ديني) از خواست زبردستان براي بهره‌جويي از زيردستان برآمده و گزارده شده» يا «اخلاقيات موهوماتست»! شيعيگري مي‌گويد : زيارت برو تا گناهانت پاك شود (تلويحاً يعني : هر كاري دوست داري بكن ، با زيارت و گريه بر امام حسين همه پاك خواهد شد و به آنجهان با پرونده‌ی سياه نخواهي رفت).
✴️ شگفتتر از همه داستان صوفيگري است. صوفيان سردستور زندگي خود را كشتنِ «مني» (خودخواهي) يا به گفته‌ی خودشان «جهاد اكبر» وا‌نموده و با چنان ادعايي بمردمان برتريها فروخته‌اند ، با اينهمه نه تنها گدايي و زن ناگرفتن و بيكار گرديدن را ننگ بشمار نياورده‌اند بلكه به چاپلوسي و دروغسازيهاي ننگين و حتا شاهدبازي نيز آلوده بوده و آن «جهاد اكبر» نيز دامن ايشان را از پستيها دور نداشته است. همچنانست ديگر كيشها از مسيحيگري و زردشتيگري و ...
روزه در جای خود ،‌ بايد جستجو کرد براستي اين چه رازيست كه كيشها هيچيك ، مردم را نه تنها به نيكيها راه نمي‌نمايد بلكه از بديهاشان نيز جلو نمي‌تواند گرفت.
آنچه اينجا بكوتاهي مي‌توان گفت آنست كه بطور كلي يك رشته دستورها يا «آيين زندگاني» هنگامي مي‌تواند مؤثر باشد كه :
👈ـ زمانش نگذشته باشد و سراسر حقيقت و راستي بوده ،
👈ـ با خرد سازگار و خود آموزگار آن باشد ،
👈ـ نه تنها با دانشها سازگار بلكه خود پشتيبان آنها باشد ،
👈ـ بتواند با گمراهيها شانه به شانه بايستد و با دليلهاي بُرنده نبرد روبرو كند و آنها را از ميدان بيرون رانَد تا مردمان از كوره‌راهها و پراكندگيها رهايي يافته به يك شاهراه درآيند. [1]
همان صوفيگري را با این چهار معیار بسنجیم. این کیش كه سراسر دستگاهش بر پايه‌ی «مبارزه با نفس» است ، از يكسو از راستيها فرسنگها دور است ، از آنسو با خرد و دانش ناسازگارست (مثال : دروغبافي ، چله‌نشيني ، گدايي و زن ناگرفتن و بيكار زندگي بسر بردن)[2] و از سوي ديگر با مادّيگري يا با شيعيگري که دو گمراهی عمده‌ی روزگار ماست ، توان نبرد ندارد. اينست كه «آيين زندگاني» نمي‌تواند باشد. راستي اينست كه آن كيش با شيعيگري درآميخته و همرنگ آن گرديده. در برابر مادّيگري نیز که «اژدها گمراهی» روزگار ماست نه سخني براي گفتن دارد نه دليلي كه در برابرش ايستادن تواند ، اينست در برابر آن تن بزبوني داده. بي‌علت نيست كه مي‌بينيم صوفيگري هواداران آزمند و توانگر خود را نتوانسته بزندگاني ساده (درویشی) وادارد و از آنسو ايشان نيز تضادي ميان آزمندی و توانگري از یکسو و درویشی از سوی دیگر نمي‌بينند.
آيين زندگاني در اين باره به راهبري (مديريت) مي‌ماند : يك راهبر بايد رفتار و گفتارش با خرد و دانش سازگار باشد ، بايد بتواند جلوي بيراهيها را در سازمان خود بگيرد و با همچشمان(رقيبان) شانه به شانه بسايد و زبون ايشان نگردد وگرنه خود و سازمانش نابود خواهند گرديد. از آنسو بسیار واجب است که در سازمانِ او كارها با راي و نظر او راهبري شود و دستورهايش را ديگران نتوانند نقض كنند تا در رفتار کارکنان دوگانگی پدید نیاید.
در يك توده هم همینست. دستگاههاي اجتماعي ، سياسي و آموزشي جز آنکه باید راه خرد و دانش بپویند و از حقایق پیروی کنند ، بايد همه همسو با «آيين زندگاني» باشند. اگر براي مثال تلويزيون برنامه‌هايي پخش كند كه آیین زندگانی را نقض كند دستورهاي آن آيين از نيرو و اثر خواهد افتاد و مردم نيز سرگشته و گيجسر خواهند گرديد. اين يكي از علتهاست كه آشكار مي‌سازد چرا نيكوكاريها كم شده است. [3]
سخن کوتاه کنیم : روزه‌داری همچون ریاضت درویشان نه جلو بدیها را تواند گرفت و نه به نیک گردیدن مردم تواند انجامید. از چنین دستوری چنان نتیجه‌ای بسیار دور است.

آنچه ما میدانیم و به داستان جان و روان بستگی دارد [4] و برایش دلیلها در نوشته‌های خود آورده‌ایم آنکه ، راه نیک بودن ، نبرد با بدیهاست. راه آن در گام نخست بازشناختن بدیها از نیکیهاست. چنین چیزی هم از «دانستن حقایق» نتیجه می‌شود. باید نخست حقایق را دانست و نیکها را از بدها بازشناخت و به دوری از بدیها کوشید و رفتار نیک کرد و هر دم خود را پایید. باید نیک و بد را در توده «تکیه‌گاه» باشد. از این زمینه در کتاب «دردها و درمانها» سخن رانده شده که چون جستار دامنه‌داریست خوانندگان را به مطالعه‌ی آن کتاب می‌خوانیم.
اینهاست آنچه آدمی را به نیکی و پرهیزگاری تواند رسانید نه ریاضت روزه‌داری یا چله‌نشینی صوفیان و کارهای شگفت جوکیان.

[1] : برای شرح بیشتر درباره‌ی چهار نکته‌ای که یاد شد خوانندگان می‌توانند گفتارهایی را که هم‌اکنون بنام «در پاسخ حقیقتگو» در کانال می‌آید بخوانند.
[2] : کتاب «صوفیگری» خوانده شود.
[3] : در اين زمينه نوشته‌هاي بسياري هست كه خواننده ميتواند بخواند : کتابهای «ورجاوند بنياد» ، «راه رستگاري» ، «ما چه ميخواهيم؟» ، «در پاسخ حقيقتگو» ، «دردها و درمانها»
[4] : کتاب «در پیرامون روان» خوانده شود.

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 5ـ دومین آسیب کیشها
دومين آسيب آنها ناسازگاري‌ایست كه با خرد و دانش دارد. دين بمعني درست خود بايد با خرد دريافته شود و خود آموزگار خردها باشد. دين را هميشه برانگيختگاني بنياد گزارند. ولي به هر حال بايد خردپذير باشد و با دانشها كه از راه آزمايش بدست آمده و خرد آنها را پذيرفته ناسازگار نباشد. ولي شما اين كيشها را بسنجيد كه همگي پر از چيزهاي خردناپذير است.
...

‌📗 افسران ما

یادداشت ویراینده

الف) درباره‌ی این کتاب

کسروی گام نخست کوششهای میهنی را آگاه کردن توده‌های مردم میدانست : «درد بزرگ ايرانيان ندانستن حقايق زندگانيست» و هم برای نشر چنان حقایقی سالها نوشت و کوششها بکار برد.
از نخستین سالهای جستجو در تاریخ مشروطه ، به چیستانهایی در سیاست کشور برخورد و جستجوی انگیزه‌ی آنها کرد. انگیزه‌ها را شناخت و دریافت که یک دسته‌ی بدخواهی در این کشور از آخرهای دوره‌ی ناصرالدین‌شاه رشته‌ی کارها را بدست داشته‌اند و بدخواهیهایی که در کارهای کشور نمودار میگردد همه از رهگذر ایشانست.

...

👇📎

‌✴️ تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بخش دوم
1- كعبیان
7 ✴️ جانشینان شیخ سلمان
در سال  ١١٨٢  شیخ سلمان نمانده پسرش شیخ‌غانم بجاى او نشست. در تاریخچه‌ی كعب جنگ او را با مردم عمان نوشته مى‌گوید غانم از عثمانیان فراوان بكشت.
ولى زمان حكمرانى او بس كم بود و در سال  ١١٨٣  كعبیان او را بكشتند و برادرش شیخ ‌داوود بجاى او نشست. لیكن سال دیگر داوود را نیز كشتند و شیخ‌بركات پسر عثمان (برادر سلمان) بزرگ عشیره گردید.

بايد از بدان چشم نپوشيد

در گفتار بالا به این گمراهی اشاره شده که همه‌ی بدبختیها و گرفتاریها از دولت نیست. ما اگر درپی نتیجه گرفتنیم باید به آلودگی توده بپردازیم.

‌📘 افسران ما

💎 نشست یکم ـ درميان افسرها چه بديها هست.
بخش یکم

مي‌خواهم در چند نشستي درباره‌ي افسران سخن رانيم.
بيگفتگوست كه ما در زندگاني بآرتش و افسر نيازمنديم. ما جنگ را بدانسان كه امروز است ناستوده مي‌شماريم. بايد جنگ را با بديها كرد ، با ستمگريها كرد. از سوي ديگر امروز دولت ايران را با همسايگان خود جنگي نيست و نمي‌بايد بود.
گفتگوي بسيار بزرگيست كه آينده‌ي ايران چه باشد؟.. ما نيز در آنباره گفتنيها مي‌داريم. ليكن اگر در اينجا بآن پردازيم از سخن خود باز خواهيم ماند. در اينجا همين اندازه مي‌گويم كه ما را امروز بجنگي با همسايگان نياز نيست. ايران با دو دولت روس و انگليس همسايه است كه بايد با آنها با خوشي راه رود. ايرانيان بايد امروز همه چيز را كنار گزارده بچاره‌ي آلودگيهاي خود كوشند. اين سخنيست كه ما بارها گفته‌ايم و باز مي‌گوييم.
...

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 6ـ خدايي كه کیشها می‌ستایند آفريدگار راست نيست
در كيشها نيز چنين راهي را رفته‌اند و آنچه كه طبيعي است با صد شگفتي و دلكشي كه دارد ارجمند نشمارند و تو گويي آنها را از خدا ندانند و هميشه كارهاي بيرون از آيين طبيعت را بنام خدا ياد كنند. مثلاً اگر كسي گويد : اين بخار است كه از زمين برخيزد و ابر گردد و باران از آن فرود آيد ، سخت برنجند و او را بيدين شمارند. زيرا پيش ايشان باران را دانه دانه فرشتگان بزمين رسانند. فراموش نشده تا بيست سال پيش صدها بلكه هزارها كسان را بهمين دستاويز بيدين خوانده بآزارش برمي‌خاستند. ...

‌✴️ تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بخش دوم
1- كعبیان
8✴️ بستن دولتشاه بند میزان را
از شوشتر و دزفول تا زمان كریمخان سخن رانده‌ایم. پس از مرگ كریمخان در آن شورشهایى كه برخاست از حال این دو شهر و از كارهاى مردم اوباش آنجا آگاهى درستى نداریم جز اینكه در شوشتر كه گفتیم سردسته‌ی شورشیان سیدفرج‌اللّه ‌كلانتر بود و پس از مرگ او پسرش سیداسداللّه جای او را گرفته و کریمخان حکومت شهر را باو سپرده بود این زمان مردم سیداسدالله را كشتند. در زمان آقامحمدخان سردسته¬ی شورشیان ابوالفتح‌خان پسر دوم سیدفرج‌اللّه‌خان بود. آقامحمدخان هم حكومت شوشتر را باو واگزاشت.

چشم‌پوشی از بدان تلخترین میوه‌ها را خواهد داد