‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 36ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند [بخش دوم]
نخست داستان اروپاييگري را يادشان خواهيم آورد. اگر فراموش نشده همه‌ي اينان از دانشهاي خود آن نتيجه را مي‌گرفتند كه شرقيان بايد هرچه در اروپاست بگيرند و از هر باره پيروي با اروپايیان نمايند و اين را هميشه آشكاره مي‌گفتند ، و در گفتگو از نيك و بد هميشه دليلشان آن مي‌بود كه فلان‌چيز در اروپا نيز چنين است و يا چنانست ، و پيشوايان چاره‌ي شرق را جز در آن نمي‌ديدند كه ...

یك نمونه از اندیشه‌های پراكنده
(بخش یکم)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار سوم
✴️ چگونه كلمبوس بمقصد رسید؟
(تکه‌ی دوم)
بدینسان بار دیگر آشوب را فرونشاند. در آغازهای اكتبر كه هفتصد میل از كاناری دور شده بودند و كلمبوس بشیوه‌ی خود آن را كمتر بازنموده پانصد میل نشان می‌داد برخی از كشتیرانان پی بچگونگی بردند و همان را دستاویز ساخته بشورانیدن دیگران كوشیدند. این بار آشكاره دشمنی نشان می‌دادند و باهم نشسته بگله و ناله می‌پرداختند و از اینكه ملكه‌ی اسپانیا آنهمه دارایی و جانها را بدست یك كشتیران تهیدست بیگانه سپرده و بمیان دریا فرستاده بدگویی ازو می‌كردند.

4 گفتار درباره‌ی شعر و شعرسرایی از پرچم روزانه

✴️دانستن اندیشه‌های پاکدینی به هر ایرانی حقیقت‌پرستی که میخواهد به ماهیت و ریشه‌ی گرفتاریهای کشورش پی برد لازم و واجبست.

آنان که برای بهبود توده و کشور بسیار کوشیده و بهره‌ای نیافته‌اند باید بدانند که دشواری در شیوه‌ی انجام کارشان ‌نیست بلکه در خود راهیست که برگزیده‌اند.

✴️اصلاحات سرمایه می‌خواهد و آموزاکهای پاکدینی درست همان سرمایه‌ایست که کشور به آن نیاز دارد. اساساً کوشندگان سیاسی به این سرمایه‌ی بیهمتا ، به پاکدینی ، بیپروایی بسیار کرده‌اند.

توده‌ی ایرانی نیز بهای گزافی برای این بیپروایی پرداخته است.اکنون باید دست از ستیزگی و خودسریها کشید و به مطالعه‌ی جدی آن پرداخت.

کتابها و نوشته‌های کسروی در اینترنت در دسترس گزاشته شده و همچون گذشته نیست که یافتن آنها دشوار یا ناشدنی باشد. دیگر خود را به ناشنیدن و نادیدن زدن و در برابر چنان بررسیهای دانشمندانه‌ای بخاموشی گراییدن دوره‌اش سپری گردیده.

✴️ از میان کسانی که ایران آشفته‌حال را بررسی کرده بر بیماری او «تشخیص» گزارده‌اند ، کسروی جداست.

زیرا تشخیصش با ازآنِ دیگران بیکباره جداست. دیگران سیاست بیگانگان و پادشاهان ناشایا را مسئول بیماری و دردهای او نشان میدادند.برخی نیز دست بروی معلول گزارده اقتصاد و نداری را علت میدانستند.

کسروی یگانه کسی بود که ریشه‌ی درد را «درونی» و آن را برخاسته از اندیشه‌های زیانمند و پراکنده دانست.

✴️ بیشتر آن کسان شیفته‌ی غرب و در این زمینه دنباله‌رو تئوریهای ایشان بوده از خود پژوهشی نکرده‌اند. چون در جامعه‌شناسی اروپایی‌ سرچشمه‌ی تحولات ، بیش از همه اقتصاد و شیوه‌ی تولید و ابزارهای آن نشان داده می‌شود اینان به تشخیص کسروی و راه چاره‌ای که نشان میدهد سردی نشان داده آن را با صفاتی همچون «روبنایی» ، «غیر اساسی» یا «موضوعات فرعی» میخوانند.

✴️ امروز بطلان دیگر تشخیصها روشن گردیده. زیرا رفته رفته کسان بیشتری در بررسیهاشان ریشه‌ی دردها را درونی دانسته و بر این نکته پا فشرده‌اند که چاره جز آن نیست که مردم از این حال بیرون آیند و دیگر گردند.

چون بررسیهای اخیر تأیید نتیجه‌گیریهای کسروی می‌باشد همین دلیل است که دانستن اندیشه‌های او به هر ایرانی حقیقت‌پرستی که میخواهد به ماهیت و ریشه‌ی گرفتاریهای کشورش پی برد لازم و واجبست ...

📘 بهائیگری (بخش دهم)

این حدیث که بسیار دراز است ، خود دستاویزی در دست شیخیان می‌باشد. آن ملا نیز با لذت بسیاری اینها را می‌خواند و پیاپی می‌گردانید. مرا با او در این باره سخنانی رفت. سپس سخن از گفته‌های سید رشتی درباره‌ي «مدینة‌العلم» بمیان آورده پرسیدم : اینها چه معنی می‌دارد؟.. گفت :
«المعنی فی بطن الشاعر». گفتم : شاعر چرا جمله‌ها را بیرون ریخته و معنیها را در شکم خود نگه داشته؟!.. گفت : شما تا ایمان نیاورید معنی اینها را نخواهید دانست. این بود پاسخی که من ازو شنیدم.

راستش این است که سید کاظم که همچون شیخ احمد خود را جانشین ویژه‌ي امام و یا «در» او می‌پنداشت (و برخی از شاگردان همان باور را درباره‌ي او می‌داشتند) کمیِ[=نُقصان] خود می‌شمرد که سخن از آسمانها نگوید و چیزهایی را که مردمِ دیگر نتوانند دانست ، بزبان نراند ، و همینهاست که او را ببافتن این چرندها واداشته است.

برای آنکه نمونه‌ای از چرندبافیهای این مرد دیوانه درمیان باشد ، تکه‌ای از شرح القصیده را که در دست است در پایین می‌آورم :
شاموا السنا من قبتک و عنده و جدوا منار الهدی یشب و یشعل

و کان موسی رسول و موسی بن جعفر روحه من الاولیة الا الهیة الربوبیة الذی لیس بشرقیة و لا غربیة و تلک شجرة هی شجرة النبوة الطاهرة فی الولاية و هی حقیقة المحمدیه... فکان حضرة الاولی هی الشجرة البسیطة الوحدانیة الجمالیه و قال النبی انا الشجرة المقصود فنادی من شجرة مبارکة انی انا لله رب العالمین قال النبی انا المنادی انی انا الله... کذا کانت البسملة اقرب الی الاسم الاعظم من سواد العین الی بیاضها و هی الجامعة لجمیع ما فی فاتحة الکتاب الجامعة لجمیع ما فی القرآن الجامعة لجمیع ما فی الاناسی الثلاثة الانسان الصغیر و الانسان الوسیط و الانسان الکبیر و هی المطابقة لاسم الاعظم هوزبره و بیناته و ذلک الاسم الاعظم اذا نزل فی العالم التفصیل یکون علیا و هو قوله تعالی و هو العلی الکبیر و هو العلی العظیم و حیث ان الهدایة انما تتم بالولاية... الاسم الاعظم الاسم العلی و هو قوله تعالی و انه فی ام الکتاب لدنیا لعلی حکیم فاسم العلی و معناه الله.1

هرچه هست سید کاظم با این سخنان شیخیان را هرچه گرمتر می‌گردانید و درختی را که شیخ اَحسایی کاشته بود هرچه ریشه‌دارتر می‌ساخت. از آنسوی در بیرون ، نادانی مردم و لذتی که انبوهی از ایشان از کشاکش و دوتیرگی می‌داشتند ، و همچنین بهره‌مندی ملایان از این کشاکش ، و گرمی‌ای که در بازارهای ایشان از این پیشامد پدید آمده بود ، هر یکی شُوند دیگری بریشه‌دار گردیدن شیخیگری می‌بود. می‌باید گفت : برای مردم سرگرمی نوینی پیدا شده و برای ملایان بازار تازه‌ای باز گردیده بود.

سید کاظم هفده سال کمابیش جانشین شیخ احمد می‌بود تا در سال 1259 درگذشت. یکی از سخنان او در زندگیش این می‌بوده که زمان پیدایش امام زمان نزدیکست ، و گفته‌اند که بهمین شُوند می‌بود که کسی را جانشین خود نگردانید.

پابرگیها :
1ـ این تکه را حسینقلی جدیدالاسلام در کتاب خود آورده.

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 36ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند [بخش سوم]
اينان بسيار بي‌مايه‌اند. آن اندازه دانش يا آگاهي كه اينان راست نه چيزيست كه يك مردي را بجايي رساند. يك توده كه سرمايه‌ي يكان يكانش اينها باشد با توده‌هاي بزرگ جهان همسري نتواند. همه‌چيز بكنار ، اينان زيان خودسري و جدا انديشيدن را نمي‌دانند كه بايد گفت معني زندگي را نمي‌دانند. مرداني سر بلند مي‌دارند و بخود مي‌بالند و كمي در خود سراغ ...

یك نمونه از اندیشه‌های پراكنده
(بخش پایانی)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار سوم
✴️ چگونه كلمبوس بمقصد رسید؟
(تکه‌ی سوم)
بدینسان شادمانیها نموده تلافی روزهای سخت گذشته را درمی‌آوردند و این شادمانیشان فزونتر گردید هنگامی كه دانستند جزیره‌ای كه در پیش روی ایشانست تهی نبوده مردمی در آن نشیمن میدارند.
بدستور كلمبوس همه‌ی مسافران رختهای پاكیزه و زیبای خود را به تن كردند و موزیكها بنواختن آغاز كرد و با این حال پیش رفته در كنار جزیره لنگر انداختند.

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 36ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند [بخش چهارم]
اين پاسخيست كه داده شده و بسيار بجاست و من مي‌خواهم آن را روشنتر گردانم. از خرده‌گير مي‌پرسم آيا خواست شما از ساختمان تازه چيست؟!. اگر خود شما باشيد چه ساختمان تازه‌اي بميان آوريد؟!. از اينكه ما در گفتار خود نام دين مي‌بريم باشد كه شما ما را بپاي كشيشان و ملايان برده‌ايد و چنان دانسته‌ايد درپي همان چيزهاي كهنيم ، و من براي ...

📗 بهائیگری (بخش یازدهم)

4ـ کریمخانیگری

سید کاظم چون کسی را بجانشینی نامزد نگردانیده بود پس از وی شیخیان بچند دسته گردیدند. چه از یکسو حاجی کریمخان پسر ابراهیم‌خان قاجار که از شاگردان سید می‌بود در کرمان بدعوی جانشینی برخاست. ابراهیم‌خان پدر کریمخان پسرعموی فتحعلیشاه می‌بود و سالها در کرمان فرمانروایی داشته و خاندانش در آنجا دارای دستگاهی می‌بودند. ولی کریمخان بکربلا رفته و در پیش سید کاظم درس خوانده ملا گردیده بود و این زمان که دعوی جانشینی ازو می‌کرد ، بسیاری از شیخیان آن را پذیرفتند و گردن گزاردند.

از یکسو نیز حاجی میرزا شفیع تبریزی که او نیز از شاگردان سید می‌بود خود دستگاه جدایی درچید و بنام آنکه پس از شیخ و سید بکس دیگری نیاز نیست ، با کریمخان نبرد آغازید. بسیاری از شیخیان نیز پیروی از این نمودند.

بدینسان شیخیان به دو دسته گردیدند : یکی آنانکه پیروی از کریمخان کردند و بنام «کریمخانی» شناخته شدند. دیگری آنانکه به پیروی از حاجی میرزا شفیع کریمخان را نشناختند که به همان نام «شیخی» بازماندند.

در هنگامی که اینان هر کدام دسته‌ای پدید می‌آورد ، سیدی در شیراز بنام میرزا علی‌محمد بدعوی برخاسته و گروهی از ملایان شیخی نیز به او گرویده بودند و یک دسته‌ي بزرگتری از آن راه پدید می‌آمد. ولی ما چون از بابیگری جداگانه سخن خواهیم راند ، در اینجا بآن نمی‌پردازیم. در اینجا داستان شیخیان و کریمخانیان را بکوتاهی بپایان می‌رسانیم :

حاجی میرزا شفیع و همراهان او بروی گفته‌های شیخ احمد و سیدکاظم ایستادگی نموده چیزی بآن نمی‌افزودند. ولی کریمخان که خود را کمتر از شیخ و سید نمی‌شناخت ، کتابهای بسیاری نوشته و بسخنان نوینی می‌پرداخت. چنانکه شیخ احمد به گزافگوییهای شیعیگری خرسندی ننموده خود گزافه‌های دیگری بآنها افزوده بود ، کریمخان نیز به گزافگوییهای شیخ و سید خرسندی ننموده و خود او در گزافگوییها گامهای بسیاری پیش رفته : «جانشینی ویژه» (نیابت خاصه) از امام زمان که شیخ و سید نیمه‌نهان و نیمه‌آشکار دعوی کرده بودند ، این در کتابهای خود رویه‌ي رسمی بآن داده و چنین گفته : چنانکه میانه‌ي مردم با خدا بمیانجی نیاز است (که پیغمبر باشد) ، میان امام زمان و مردم نیز به یک میانجی نیاز می‌باشد. اینست باید در هر زمان چنین کسی باشد. گاهی مثل آورده چنین گفته : چنانکه هر خانه‌ای به چهار پایه (رکن) نیازمند است ، جهان نیز چهار پایه می‌خواهد : 1) خدا ، 2) پیغمبر ، 3) امام ، 4) جانشین ویژه‌ي امام. اینست در زبان آنان جانشین ویژه «رکن رابع» یا (پایه‌ي چهارم) نامیده شده. سخنان پوچ دیگری نیز از او سر زده که در اینجا بگفتگو از آنها نیازی نیست. راستی را کریمخان نیز بافنده‌ي استادی می‌بوده اگرچه بپای سید کاظم نمی‌رسیده.

به هر حال کریمخان تا می‌بود دعوی رکن رابع می‌داشت و پس ازو پسرش حاجی محمدخان بجايش نشست و سالها می‌بود و دستگاه پدری را راه می‌برد. پس ازو پسرانش یکی پس از دیگری جانشین گردیده‌اند و اکنون نیز در کرمان هستند و نانی را که نیای بزرگشان پخته می‌خورند و با صد خوشی می‌گذرانند. در شهری همچون کرمان که مردم از بینوایی خون خورند1 ، رکن رابع (یا بگفته‌ي خودشان : سرکار آقا) از پیروان ، مالیات کریمخانیگری گرفته اتومبیلهای سواری نگه می‌دارد.

اما در تبریز که بيش از دیگر شهرها کانون شیخیگری می‌بود چون یک دسته پیروی از کریمخان می‌داشتند ، کریمخان و جانشینانش همیشه نماینده‌ای در این شهر گماردندی. آخرین نماینده که ما می‌شناسیم شیخ علی جوان می‌بود که بیست و چند سال پیش درگذشته. از آنسوی حاجی میرزا شفیع که بخش بیشتر شیخیان بر سر او می‌بودند و چنانکه گفتیم دعوی جانشینی از سید کاظم می‌داشت و خود دستگاهی درچیده بود ، تا سال 1301 که خودش زنده می‌بود ، دستگاه را راه می‌برد و چون در آن سال مرد ، پسرش حاجی میرزا موسا جانشین او گردید ، و چون در سال 1319 او نیز مرد ، پسرش آقا میرزا علی «ثقةالاسلام» جای او را گرفت. این همانست که در مشروطه پا درمیان می‌داشت و در سال 1330 روسیان با هفت تن دیگر بدارش زدند. یگانه کس پاکی از آن خانواده می‌بود.

پابرگیها :
1) خون لخت یا دلمه‌ي گوسفند را پخته می‌خورند.

پراكنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(بخش یکم)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار چهارم
✴️ جزیره‌های دیگری كه كلمبوس پیدا كرد.
(تکه‌ی یکم)
در جستجوی زر سانتاماری ـ سرناندیا ـ ایزابلا ـ كوبا ـ هیتی

آن روز كلمبوس و همراهانش در جزیره گردیده شامگاه بكشتی بازگشتند و چند تن از بومیان را با خود بردند. فردا دوباره بخشكی درآمده دنباله‌ی گردش را گرفتند. كلمبوس در اندیشه‌ی هندوستان و دارایی هنگفت آنجا بود. می‌بایست از این سفر تهیدست بازنگردد. آنگاه همراهانش بیش از همه بآرزوی اندوختن زر و سیم باین سفر آمده بودند. از اینرو چون بی‌چیزی بومیان را می‌دیدند در شگفت شده می‌فهمیدند كه سرزمینی كه می‌جویند این جزیره نیست.

✴️ مایه‌ی بدبختی ایرانیان اندیشه‌های پراكنده‌ایست كه در مغزها جا دارد.

این اندیشه‌های پریشان و گمراهست كه اراده‌ها را سست و خردها را بیكاره میگرداند و مردم را بدینسان درمانده و بدبخت می‌سازد.

سپس دلیل آورده گفته‌ایم : سرچشمه‌ی كارهای آدمی مغز اوست.

مغز است كه بدیگر عضوها فرمان میدهد و آنها را بكار می‌اندازد.

از آنسوی مغز تابع اندیشه‌هاییست كه در آن جا میگیرد.

✴️ این اندیشه‌هاست كه مغز را اداره میكند.

پس از این مقدمه گفته‌ایم باعث اینكه ایرانیها بدینسان سست‌اراده و بیچاره‌اند سخنان پراكنده‌ی ضد هم میباشد

و مثل آورده گفته‌ایم : در این توده از یكسو سروده می‌شود : «بجز از كِشته ندروی» و از یكسو گفته می‌شود : «كه بر من و تو در اختیار نگشاده»

یا گفته می‌شود : «گر زمین را به آسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی».

امروز از یكسو ما میخواهیم مردم را بكوشش واداریم و از یكسو كتابها پراست از تعلیمات جبریگری.

از یكسو ما میگوییم : باید كوشید و كشور خود را نگه داشت و از یكسو كتابها پر است از اینكه با كوشش بجائی نتوان رسید : «بخت و دولت بكاردانی نیست جز بتأیید آسمانی نیست».

از یكسو ما میگوییم : باید در اندیشه‌ی نگهداری خاندانهای خود باشیم و باید خطرهای احتمالی آینده را بدیده گرفته درپی وسایل دفاع باشیم از سوی دیگر گوشها پر است با این شعر و مانند آن : «اگر تیغ عالم بجنبد زجای نبّرد رگی تا نخواهد خدای».

✴️ میگوییم : آیا باور كردنیست كه این همه سخنان كه بنام جبریگری و اختیار نداری گفته شده بی‌اثر بماند؟!..

✴️ آیا باور كردنیست كه سخنانی كه ما بنام میهن‌پرستی و كوشش می‌نویسیم اثر خود را بكند ولی اینها نكند؟!..

(پرچم روزانه ش 124)

✴️ ورجاوند بنیاد
(بخش سوم ، بند پانزدهم)

✴️ سررشته‌داري بايد مردم را از بيكاري و درماندگي بازدارد.

سررشته‌داري بايد نگهباني بكارها و پيشه‌ها و بسامان داشتن آنها را از باياهاي[وظیفه] بزرگ خود داند و بآن ارج گزارد.

بايد بكارهاي ناسزا يا بيهوده راه ندهد.

از گدايي و مفتخوري و فزونجويي و گرانفروشي جلو گيرد.

براي مزدها دادگرانه اندازه هَكاند[=تعیین کند].

نياز زندگاني را بديده گرفته به بسيجندگان[=تولید کنندگان] و بازرگانان راه نمايد.

هرچه بايد كرد بكند و مردم را از بيكاري و درماندگي بازدارد.

اگر زندگي از راهش باشد كسي بيكار نخواهد بود و كسي بينوا نخواهد ماند.

در روستاها آن بهتر كه انجمني از بوميان نيكخواه و آگاه پديد آيد كه بكار زمين و آب نگهباني ، و به كَراد[=قوه‌ی مجریه] راهنمايي و ياوري كند.