‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 36ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند [بخش پنجم]
بسخن خود باز گرديم. اين يك نمونه‌ايست كه چگونه اينان به هر چيزي نافهميده و ناانديشيده ايراد مي‌گيرند. پيمان پنج سال است پراكنده مي‌شود و در اين چند سال چندان پيش رفته است كه اگر كسي بخواهد خواست او را بداند بايد چند هفته بآن پردازد و چيزهايي كه نوشته شده بخواند. اينان همينكه يك صفحه از يك شماره را مي‌خوانند ...

📗 بهائیگری (بخش دوازدهم)

از آنسو در تبریز که از زمان شیخ احمد کشاکش شیخی و متشرع برخاسته بود ، پیشوای متشرعان حاجی میرزا احمد مجتهد می‌بود. این نیز بنام همان کشاکش با شیخیان دستگاهی درچیده می‌داشت که چون در سال 1265 مرد ، جایش را به پسرش حاجی میرزا باقر گزاشت ، که چون او نیز در سال 1285 مرد ، برادرش حاجی میرزا جواد درفش افراشت. این مرد در آذربایجان دستگاه پادشاهی می‌داشت. بویژه که دولت تزاری روس برای ناتوانی دولت در آذربایجان هواداریهایی از آن می‌نمودی و گاهی نمایشهایی نشان می‌دادی. پس از مرگ او در سال 1313 پسرش حاجی میرزا رضا جانشین گردید ، و چون او نیز پس از کمی مرد ، نوبت بحاجی میرزا حسن (پسر حاجی میرزا باقر) رسید که سالها بنام «مجتهد» دستگاه را پیش بردی. این نیز در مشروطه پا درمیان داشته و همانست که بهمدستی برادرزاده‌اش حاجی میرزا عبدالکریم امام‌جمعه «انجمن اسلامیه» را در کوی دَوَچی بنیاد گزارده بودند.

شادروان ثقةالاسلام در زمان خود پیشوای شیخیان می‌بود. ولی این مرد نیک از دوتیرگی بیزاری
می‌جستی و داستان دلبستگی او بمشروطه و جان باختنش در آن راه در تاریخ مشروطه آورده شده.

هفتاد و هشتاد سال تبریز میدان کشاکش این دسته‌ها می‌بود. هر سال که رمضان رسیدی ، هر دسته‌ای روزانه در مسجدهای خود گرد آمدندی و سخنان کهن را تازه گردانیدندی. کریمخانیان یک مسجد بیشتر نمی‌داشتند و سخنانشان بيش از همه درباره‌ي «ولایت کریمخان و جانشینان او» بودی. شیخیان چند مسجد می‌داشتند : یکی مسجد «یا علی» می‌بود. آخوندی بالای منبر «فضایل امیرالمؤمنین» سرودی و شنوندگان هر چند دقیقه یک بار آوای «یا علی» بلند گردانیدندی. ديگری مسجدی می‌بود که آخوندی داستانها از شیعیان جن گفتي و نامهای آنان را شمردی. از اینسو در مسجدِ متشرعان پياپي بد آنها گفته شدی و آوازها به لعنت بلند گردیدی.

دشمني درمیانه‌ی شیخی و کریمخانی و متشرع چندان بودی که بیشترشان بهمدیگر سلام ندادندی و آمد و رفت نکردندی و دختر ندادندی و نگرفتندی. این زیانی می‌بود که مردم از آن کشاکش می‌بردندی. ولی از آنسو پيشوایان سود بسیار می‌یافتندی. همان خانواده‌ي حاجی میرزا احمد از دیهداران بزرگ آذربایجان می‌بودند و اکنون نیز می‌باشند. همچنان خانواده‌ي حاج میرزا شفیع دیههای بسیار در دست می‌داشتند و اکنون نیز می‌دارند. هر دو خانواده از این راه داراک[=ثروت] بسیار اندوخته‌اند.

5ـ بابيگري

چنانکه گفتیم ، بهنگامی که کریمخان در کرمان و حاجی میرزا شفیع در تبریز دسته‌ها می‌بستند ، سید علی‌محمد نامی هم در شیراز دعوی آغاز کرده بود. سید علی‌محمد نیز از شاگردان سید کاظم شمرده می‌شد. بهائیان خواسته‌اند این را انکار کرده ، بگویند باب جز از مکتب در جايی درس نخوانده بود. ولی این انكار بیجاست.

چون سید کاظم جانشيني برنگزیده و این بزبانها افتاده بود که سید گفته پیدایش خود امام نزدیکست و از آنسوی گفته‌ي شیخ احمد درباره‌ي مرگ محمد بن حسن العسکری ، و اینکه باید گوهر امام‌زمانی در کالبد ديگری پدید آید ، راه دعوی مهديگری یا امام‌زمانی را بروی هر کسی باز می‌داشت. اینها چیزهایی بود که سید علی‌محمد را که جوان بیست و چند ساله می‌بود بآرزو می‌انداخت و او را بدعوی امام‌زمانی وامی‌داشت. ولی چنین پیداست که بچنان دعوایی دلیری نمی‌کرده و اینست خود را «باب» یا «در» امام زمان می‌نامیده و اینست درمیان مردم با این نام شناخته گردیده.

چنانکه گفتیم ، دعوی «بابی» را شیخ و سید نیم‌آشکار و نیم‌نهان کرده بودند. کریمخان نیز آن را در کتابهای خود می‌نوشت (که هنوز این زمان بیرون نیامده بود). ولی سید علی‌محمد آن را آشکار می‌گفت و برويش پافشاری نشان می‌داد.

از آنسوی پس از مرگ سید کاظم کسانی از شاگردان او تشنه‌وار امام زمان یا جانشین ویژه‌ي او را می‌جستند. برخی از آنان که از جمله ملا حسین بشرویه‌ای می‌بوده ، در مسجد کوفه به «اعتکاف» نشسته با دعا از خدا خواستار می‌بودند که امام را بآنان نشان دهد. سپس نیز برخی رو بشهرها آورده بگردش و جستجو می‌پرداختند. از این راه بود که ملا حسین بشیراز آمده سید علی‌محمد را پیدا کرد. در آن روزها سید در مسجدی می‌نشست و هنوز میان مردم شناخته نشده بود. چنانکه نوشته‌اند سه روز باهم گفتگو می‌داشتند و ملا حسین سر فرونمی‌آورده تا پس از سه روز سر فروآورده. همچنین کسان دیگری از شاگردان سید کاظم در همان روزها در شيراز بنزد باب آمده و به او گرویده‌اند. اینست باب آماده گردیده که خود را آشکار گرداند و بکار برخیزد.

پراكنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(بخش پایانی)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار چهارم
✴️ جزیره‌های دیگری كه كلمبوس پیدا كرد.
(تکه‌ی دوم)
كلمبوس بار دیگر آماده‌ی سفر گردیده با همراهان راه افتادند. ولی در این سفر دچار توفان شدند و كشتی پینتا كه راننده‌ی آن مارتین پنسون بود از دیگران جدا افتاد. سرانجام روز ششم دسمبر بجزیره‌ی هیتی رسیده در بندری لنگر انداختند. كلمبوس آن بندر را «سانت نیكولا» و خود جزیره را «هیسپانیولا» یا اسپانیای كوچك نام نهاد. (ولی این نام نماند و جزیره امروز هم بنام دیرین خود شناخته می‌شود).

راه ما اینست كه هر كسی نخست بخود پردازد و آن نیكیهایی را كه از دیگران میخواهد نخست در خود پدید آورد.
(پرچم روزانه ش 5)

‌✴️ اندیشه‌های پراکنده یا سرچشمه‌های درماندگی

(پنج گفتار از پرچم روزانه)

همه میدانیم كه ما در زندگی پس مانده‌ایم. امروز شما با هر كسی از ایرانیان كه بهره از فهم و غیرت دارد گفتگو كنید از حال توده و كشور دلتنگ و گله‌مند است. این دلتنگی و گله‌مندی بیجا نیست. ایران یك كشور بزرگی بوده و از دویست سال پیش در نتیجه‌ی حوادث كوچك گردیده. از آنسوی زندگانی در این كشور از هر باره افسوس‌آور می‌باشد و چیزی كه خوشدلی‌آور است كمتر پدیدار است. ...

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 37ـ زیانهای پراکنده‌اندیشی کدامست؟ [بخش یکم]
مي‌بايد فهمانيد كه سرخودي و جداانديشي براي يك توده با مرگ برابر است بلكه مرگ خود همان است. مرگِ يك چيزي جز همان نيست كه ذره‌هايش از كشش افتد و هر يكي جدا از ديگري ايستد. يك توده هنگامي زنده است كه يكان يكانش همه در يك راه باشند و بتوانند نيروهاي خود را رويهم ريخته نيروي بزرگي پديد آورند. اگر نه چنانست آن مرده است و نام توده را نشايد.
...

📗 بهائیگری (بخش سیزدهم)

شنيدني‌تر اینست که سید باب فریب حدیثهای گوناگون ساخته‌ای را که در کتابها درباره‌ي پیدایش امام زمان است خورده و در کار خود درمانده بوده. در یک جا در حدیثها گفته می‌شود امام زمان از مکه با شمشیر سر خواهد برآورد. در یک جا سخن از آمدن درفشهای سیاه از سوی خراسان رانده می‌شود. سید باب چنین می‌پنداشته که باید پیدایش او با این حدیثها سازگار درآید و این را بخود بایا[=واجب] می‌شمارده.

اینست بملا حسین دستور داده که بخراسان رود و دسته‌ای گرد آورد و از آنجا با درفشهای سیاه رو به اینسو گزارد. خود نیز آهنگ مکه کرده که در آنجا آواز بلند گرداند و با شمشیر پدید آید. این خود نمونه‌ای از ساده‌دلی اوست.

ملا حسین که بخراسان رفت ، داستانش را یاد خواهیم کرد. اما خود باب که بمکه رفت ، هیچ گونه نشانی از بودن او در مکه پدیدار نگردیده. تا آنجا که کسانی رفتنش را بمکه باور نکرده‌اند. چنین پیداست که در آنجا در کار خود درمانده و بجان خود ترسیده ، خاموشی را بهتر دانسته. بویژه که تنها می‌بوده و یارانی جز یکی دو تن نمی‌داشته. هرچه بوده با دست تهی رو ببازگشت آورده.

در حالی که تا این هنگام ملا حسین و دیگران آوازه‌ي او را بگوشها رسانیده درمیان مردم تکانی پدید آورده بودند. از اینرو چون باب به بوشهر رسید ، دیری نگذشت که با دستور حسینخان والی فارس او را گرفتند و با نگهبانی به شیرازش آوردند و در خانه‌ي خودش بند کردند. سپس حسینخان نشستی برپا گردانیده ملایان را خواند و باب را نیز بآنجا آوردند. ولی چون از باب جز دعوی شنیده نمی‌شد ، و سخنانی که معنی‌دار باشد و شنوندگان را بتکان آورد نمی‌تراوید ، و تنها سرمایه‌ي او مناجات بافیهایی می‌بود که با عربی غلط و خنده‌آور می‌ساخت ، ملایان بریشخند پرداختند و حسینخان دستور داد پاهایش را بفلک گزارده ، چوب زدند و رویش را سیاه گردانیده بمسجدش بردند ، و در آنجا باب بمنبر رفت و از دعوی خود بیزاری نموده پشیمانی نشان داد.

این چیزیست که بهائیان نتوانسته‌اند پرده برويش کشند و عبدالحسین آواره ، مبلغ بهایی که تاریخی نوشته و کتاب او از دیده‌ي عبدالبهاء گذشته ، در این باره بيش از این پرده‌کشی نتوانسته که می‌نویسد : «نتوانستند خدشه‌ای بر سخنان ایشان وارد نمایند و بدانند که این کلمات نافی ادعاست یا مثبت آن».

خود عبدالبهاء نیز در «مقاله‌ي سیاح» نزدیک بهمین سخنانی رانده.1

این در سال1261 قمری رخ داد. پس از این داستان ، باب خانه‌نشین می‌بود. ولی با آن بیزاری و پشیمانی که در زیر چوب و فلک و بالای منبر کرده بود ، باز هوس گریبانش را رها نمی‌کرد و در خانه نشسته از آن عربیهای غلط خنک می‌بافت. از آنسو چون آوازه‌اش در ایران پیچیده بود ، در مردم تکانی پدید می‌آورد. مردم که همه‌ي امیدهای خود را به پیدایش امام زمان بسته و نهصد سال بیشتر شب و روز «عجل الله فرجه» گفته بودند ، اکنون که می‌شنیدند کسی برخاسته و خود را امام زمان یا درِ او می‌خواند ، خواهان و ناخواهان بجنب و جوش می‌آمدند و برخی آهنگ شیراز کرده بدیدن سید باب می‌رفتند.

اگر سید باب عربیهای غلط نبافتی و برخی سخنان معنی‌دار و سودمند گفتی ، بیگمان کارش پیش رفتی و بدولت چیره شده آن را برانداختی. ولی این مرد بیکبار بیمایه می‌بود و گذشته از آنکه آن غلط‌بافیها را می‌کرد و آبروی خود را در نزد باسوادان می‌ریخت ، برخی گفته‌های بسیار بیخردانه ازو سر می‌زد.

مثلاً چون درباره‌ي همان غلط‌بافی ایراد می‌گرفتند ، چنین پاسخ می‌داد : «صرف و نحو گناهی کرده و تاکنون در بند می‌بود. ولی من چون خواستم ، خدا گناهش را بخشید و آزادش گردانید». ببینید در برابر غلط‌گوییهای خود چه بهانه می‌آورد. این سخن یا از روی ریشخند بوده و یا گوینده‌اش جز دیوانه نمی‌بوده. آیا از این پاسخ ، ایرادگیران چه توانستندی فهمید؟!.

شگفتست که عبدالبهاء در کتاب «مقاله‌ي سیاح» و دیگران از بهائیان و بابیان در کتابهای دیگر گله کرده‌اند که بسید باب «غلط نحوی» گرفتند. گویا چشم می‌داشته‌اند که نگیرند!. چشم می‌داشته‌اند که یکی غلط‌بافیهایی کند و همان را دستاویز دعوی امامی یا پیغمبری کند و مردم چشم پوشیده ایراد نگیرند!.

پابرگیها :
1ـ «بر سر منبر نوعی تکلم نمود که سبب سکوت و سکون حاضران و ثبوت و رسوخ تابعان گردید».

ما در زندگی ناچار نیستیم و چاره داریم
(بخش یکم)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار چهارم
✴️ جزیره‌های دیگری كه كلمبوس پیدا كرد.
(تکه‌ی سوم)
از آنسو بومیان خوشرفتاری بسیار با كلمبوس و همراهان او می‌نمودند و عنوانی پیدا شده بود كه نه تنها از ماندن یاران كلمبوس در جزیره ناخرسندی نمی‌نمودند آن را می‌خواستند و خشنودی از ماندن ایشان نشان می‌دادند.

‌✴️ یک خبری در بی‌بی‌سی فارسی امروز درآمده که میگوید ، کیارش نامی از ایران فیلم زیر را فرستاده و نوشته : «هی میگیم دولت بده حکومت بده زمین بده زمان بده ، اما ما خود مردم همه چیز رو از ریشه میزنیم. مردم تشنه‌ی یه قطره آب ... بعد یک سری‌ها کارشون هر روز شستن کوچه و خیابان با آب مصرفی! اصلاً انگار اینجا نیستن از همه چیز بی خبرن. بهشون هم گفتیم باهامون برخورد میکنن که مال خودمونه به شما چه؟»

علتی ندارد به این فیلم و خبر شک کنیم زیرا خود بارها چنین چیزهایی را دیده‌ایم. این زن نمونه‌ی نافهمی یک دسته از مردم است که تو گویی در جهان دیگری زندگی میکنند. تو گویی نه میدانند این آب از کجا می‌آید ، آب تصفیه شده و لوله‌کشی چیست ، نه میدانند مردم و توده یعنی چه ، زندگانی توده‌ای و سود و زیان توده یعنی چه ، کشور یعنی چه ، قانون یعنی چه ، دولت یعنی چه. صرفه‌جویی یعنی چه ، منابع ملی یعنی چه. هیچیک از اینها را نمی‌دانند. بلکه تنها نامی از اینها را شنیده‌اند. بیشتر اینها مغزشان پر است از تعلیمات ملایی مانند استخاره و نماز و احکام روزه و گونه‌های دعا و زیارت و پیشامد کربلا و مرگ امام رضا و دخیل بستن و از مرده حاجت خواستن و اینگونه چیزها که کمترین کمکی به زندگانی توده‌ای نمی‌کند.
اینها آن اندازه پرتند که گمان میکنند با پول دادن منابع ملی را می‌توانند دارا شوند و بدتر آنکه هدر گردانند.

فرستنده در پایان نوشته : «اداره‌ی آب و فاضلاب هم که بیانیه داده جز خواهش و تبلیغ برای الگوی مصرف کاری از ما برنمیاد...». باید گفت : جز این هم نیست. دولتها که نمی‌توانند بالا سر هر یک فردی یک مأموری از خود بگزارندکه ناظر بر کارهای او باشد. آن مردمی که باور دارند همه‌ی کارها را باید دولت کند ،‌ آن مردمی که گمان دارند دولت همه کاری می‌تواند بکند ، در نتیجه گرفتار همین نابسامانیها می‌شوند و راستی آنست که حق گله هم ندارند.

✴️ اگر توده‌ی ایرانی به آن پایه از شایندگی رسید که اختیار زندگی خود را بدست گرفت ، آنگاه میتواند گامهای بعدی را نیز برای آسایش و بهتری زندگانی خود بردارد.
برای مثال ، جز شما که رفته و تذکر داده‌اید کسان دیگری هم در کویتان پیدا شوند که دست بدست هم دهید و جلو کارهای خلاف برخاسته از چنین نافهمیهایی را با دلیل و تذکر و اگر نتیجه نداد با احترام نکردن به متخلفان و تنها گزاشتنشان بگیرید ، آن زمان پلیس خود خواهید بود و کشور از این بدبختیها رفته رفته دور خواهد شد. وگرنه با این گله کردنها کمترین دردی درمان نخواهد گردید. سراسر زندگی ایرانیان گله‌گزاریست. آیا تاکنون این گله‌گزاریها کوچکترین گرهی از کار کشور گشاده که از این پس بگشاید؟!

✴️ نکته‌ی دیگر در پایان سخن ،‌ درباره‌ی خود فرستنده است. ما از ایرانیان در شگفت می‌شویم که یک خبرگزاری بیگانه را «محرم راز» و گره‌گشای گرفتاریهای کشور میدانند.
پیشتر چون رسانه‌های دولتی دهها دروغ گفته بودند مردم اعتماد خود را به آنان از دست داده و برای آگاهی از خبرهای درون و بیرون کشور از خبرگزاریهای بیگانه سود می‌بردند. ولی سپس که پیامرسانها راه افتاد و رواج بسیار گرفت ، خبرگزاریهای ایرانی مستقل بسیاری پدیدار شدند. ما می‌پرسیم : یکی از اینها به اندازه‌ی بی‌بی‌سی دارای اعتبار نبوده که شما خبر و فیلم به او می‌فرستید؟! اگر آن زن از روی نادانی و اینکه آموزگارانش ملایان بود‌ه‌اند بدانسان رفتار میکند ، شما که بیگمان درسخوانده و دانش اندوخته‌اید چرا اینهمه به ایرانیگری بیپروایید؟!

این بما گران می‌افتد که می‌بینیم ایرانیان این خبرگزاریهای بیگانه را همچون خویش و نزدیک خود می‌پندارند و به آنها ـ آن هم رایگان ـ خوراک خبری میدهند. بجاست شما که بحال مردم دلسوزی میکنید ، یک جستجویی هم بکنید تا بدانید بی‌بی‌سی در برافتادن رضاشاه و سپس برافتادن رژیم محمدرضاشاه چه اندازه مؤثر بوده است. باید دانست که این خبرگزاری بیرونش هرچه میخواهد باشد ، جز برای سیاست و سود دولت بریتانیا کار نمی‌کند. تاکنون هم سود ایشان در زیان ما بوده. دیگر خبرگزاریها از فرانسه و وی اُ ای و دیگران نیز برای سود کشورشان میکوشند نه برای آسایش ما و شما.

✴️ نیكی‌ای كه از راهش نباشد بدیست. ...

درباره‌ی روزنامه‌ها همین را توان گفت : گرفتم كه هر یك از نویسندگان آنها بتوده و كشور دلسوز و علاقه‌مندند و مقصودشان پند و راهنمایی بمردم میباشد ، ولی راهی را كه می‌پیمایند جز زیان نتیجه نتواند داد.

زیرا هر یك از آنها بضد سخنان آن دیگری می‌نویسد. بلكه بسیاری آنچه امروز نوشته فردا متناقض آن را بچاپ میرساند

و پیداست كه در نتیجه‌ی این تناقض‌نویسیها مردم نه تنها سودی نمیتوانند برداشت بلكه با زیانها مصادف میباشند.

زیرا آن پراكندگی اندیشه‌ها و درماندگی مغزها كه گفتیم سرچشمه‌ی همه دردهاست ، با این رفتار روزنامه‌ها فزونی می‌یابد و پریشانی و درماندگی بیشتر میگردد.

✴️ بسیاری از روزنامه‌نویسها و نویسندگان از این نتیجه ناآگاهند و چنین سخنی را تاكنون نشنیده و ندانسته‌اند.

من بارها می‌بینم كسی گفتاری نوشته می‌آورد كه ما در روزنامه بچاپ رسانیم. و چون میگویم : ما خودمان ضد این را نوشته‌ایم میگوید : «چه عیب دارد ، بگزارید مطالب متنوع باشد» یا میگوید : «آن نظر شما بود اینهم نظریه‌ی منست».

ولی اینها همه نادرست است و این روزنامه‌نویسان و نویسندگان بی‌آنكه خود بدانند و بخواهند بدیها با توده‌ی خود میكنند و در این روز درماندگی بار دوش آنان را هرچه سنگینتر میگردانند.

در جایی كه میتوانند بسیار سودمند باشند و نیكیها نموده نامی از خود بیادگار گزارند بدینسان زیانمند درمی‌آیند.

(پرچم روزانه شماره‌ی 115)

📗 بهائیگری (بخش چهاردهم)

در پوچی سخنان سید باب و در غلط‌آمیز بودن آنها همین بس که بهاءالله که غلط‌بافی و پوچگوییش را نشان خواهیم داد ، آنها را مایه‌ي رسوایی دانسته و دستور داده که از میان برند و نگزارند بدست مردم بیفتد.

ما را در اینجا فرصت آنکه از پوچی گفته‌های سید باب و از غلطهای آنها سخن رانیم نیست. تنها برای نمونه بخشهایی از آن گفته‌ها را در پایین آورده ، داوری درباره‌ي آنها را بخود خوانندگان بازمی‌گزاریم :

یکی از کتابهایی که سید باب در آغاز کار خود نوشته و آن را همچون قرآن معجزه‌ي خود گردانیده «تفسیر سوره‌ي کوثر» است که بنام سید یحیا دارابی نوشته. برخی از جمله‌های آن کتاب اینهاست :

فانظر لطرف البدء الی ما اردت ان ارشحناک من آیات الختم ان کنت سکنت فی ارض اللاهوت و قرأت تلک السورة المبارکة فی البحر الاحدیه وراء قلزم الجبروت فایقن کل حروفها حرف واحدة و کل یغایر الفاظها و معانیها ترجع الی نقطة واحدة لان هنا لک المقام الفؤاد و رتبة مشعر التوحید... و ان ذلک هو الا کسیر الاحمر الذی من ملکه یملک ملک الاخرة و الاولی فورب السموات و الارض لم یعدل کلها کتب کاظم علیه السلام و قبل احمد صلوات الله علیه1 فی معارف الالهیة و الشئونات القدوسیه و المکفهرات الا فریدوسیه بحرف انا اذا القیت الیک باذن الله فاعرف قدرها و اکتمها بمثل عینیک الاعن اهلها فانالله و انا الی ربنا لمنقلبون و ان کنت سکنت فی ظل المشیة مقام الارادة علی ارض الجبروت و تقرأ تلک السورة المبارکة فاعرف فی الکلمة الاولی من الالف ماء الایداع ثم من النون هواء الاختراع ثم من الالف الظاهر ماء الانشاء ثم رکن المخزون المقدم لظهور الارکان الثالثة حرف الغیب بعنصر التراب... و انی لواردت ان افصل حرفا من ذلک البحر المواج الزاخر الاجاج لنفد المداد و انکسر الاقلام و لانفاد لما الهمنی الله فی معناه.

باری ، باب چندی در شیراز در خانه‌ي خود گوشه‌نشین می‌بود تا در فارس وبا افتاد و مردم بحال خود پرداختند و از آنسوی منوچهرخان معتمدالدوله والی اسپهان که از گروندگان یا از گرایندگان به باب می‌بود ، سوارگانی فرستاد که نهانی باب را از خانه‌اش بیرون آوردند و به اسپهانش بردند. در اینجا باب آسوده می‌زیست و معتمدالدوله ازو نگهبانی می‌کرد. ولی چون شش ماه کمابیش گذشت ، معتمدالدوله بدرود زندگی گفت و جانشین او که برادرزاده‌اش می‌بود ، باب را نگهداری ننموده چگونگی را بتهران به محمدشاه و حاجی میرزا آقاسی نوشت. همچنان ملایان اسپهان بحاجی میرزا آقاسی نامه‌ای نوشتند ، و چون پاسخی که حاجی میرزا آقاسی بنامه‌ي آنان در تاریخ 11 محرم 1263 داده نسخه‌ي آ‌ن در دستست ، آن را در پایین می‌آوریم :

خدمت علمای اعلام و فضلای ذوی‌العز و الاحترام ، مصدع می‌شود که در باب شخص شیرازی که خود را باب و نایب امام نامیده ، نوشته بودند که چون ضال مضل است بر حسب مقتضیات دین و دولت لازم است مورد سیاست اعلیحضرت قدر قدرت قضا شوکت شاهنشاه اسلام پناه روح‌العالمین فداه شود تا آينده را عبرتی باشد. آن دیوانه‌ي جاهل جاعل دعوی نیابت نکرده بلکه دعوی نبوت کرده زیرا که از روی کمال نادانی و سخافت رأی در مقابل با آنکه آيه‌ي شریفه‌ي فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ دلالت دارد که مقابله‌ی یک سوره‌ی اقصر محال است ، کتابی از مزخرفات جمع کرده و قرآن نامیده و حال آنکه لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَن يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا چه رسد بقرآنِ آن نادان که بجای کهیعص مثلاً کاف ، ها ، جیم ، دال ، نوشته و بدین نمط مزخرفات و اباطیل ترتیب داده. بلی ، حقیقت احوال او را من بهتر می‌دانم که چون اكثر این طایفه‌ی شیخی را مداومت به چرس2 و بنگ است جمیع گفته‌ها و کرده‌های او از روی نشئه‌ی حشیش است که آن بدکيش به این خيالات باطل افتاده و من فکری که برای سیاست او کرده‌ام اینست که او را به ماکو فرستم که در قلعه‌ي ماکو حبس مؤبد باشد. اما کسانی که به او گرویده‌اند و متابعت کرده‌اند مقصرند. شما چند نفر از تابعین او را پیدا کرده بمن نشان بدهید تا آنها مورد تنبیه و سیاست شوند. باقی ایام فضل و افاضت مستدام باد.3

پابرگیها :
1ـ خواستش سیدکاظم و شیخ احمد است.
2ـ مادّه‌ي‌ مخدري‌ است‌ كه‌ از مالش‌ دادن‌ سرشاخه‌هاي‌ گياه‌ شاهدانه‌ با دست‌ يا روي‌ پارچه‌ بدست‌ مي‌آيد و آن‌ را با توتون‌ يا تنباكو مي‌كشند. (فرهنگ معين) ـ و
3ـ این نامه از کتاب «امیرکبیر و ایران» آورده شده و از تاریخ آن پیداست که پیش از مرگ معتمدالدوله (که در ربیع‌الاولی آن سال درگذشت) بوده. می‌توان پنداشت که نامه رسیده ولی معتمدالدوله از فرستادن باب خودداری کرده تا پس از مرگ او برادرزاده‌اش فرستاده.

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 37ـ زیانهای پراکنده‌اندیشی کدامست؟ [بخش دوم]
و چون يك زمينه با گفت و شنود روشنتر گردد در پايانِ گفتار گفت و شنودي را كه در سال پيش مرا با يكي رو داده در اينجا مي‌آورم و اين نمونه‌ايست كه چگونه اينان معني هيچ چيز را نمي‌فهمند و گيج‌وار تكاني بخود مي‌دهند و زندگي بسر مي‌برند : مردي نزد من آمده با بودن كساني چنين گفت : من مي‌خواهم نويسنده باشم و يك رشته گفتارهايي درباره‌ی ...

ما در زندگی ناچار نیستیم و چاره داریم
(بخش پایانی)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار پنجم
✴️ چگونه كلمبوس به اروپا بازگشت؟..
(تکه‌ی یکم)
رو آوردن كلمبوس و همراهانش باروپا ـ توفان سخت و نومیدی ـ نامه‌ی كلمبوس به ایزابل ـ جزیره‌ی سانت ماریا ـ توفان سخت دیگر ـ پذیرایی كلمبوس در پرتغال