پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
مرگ باسکرویل به تبریزیان سخت افتاده همه را افسرده گردانیده بود. هزار کسی که از خود تبریزیان کشته میشد راه دیگری میداشت ، و این چون میهمان بشمار میرفت هر کسی از آن پژمرده میشد. اینست بر آن شدند جنازه‌اش را با شکوه بسیاری بخاک سپارند. با آنکه گرسنگی همه را دلگیر ساخته و در این روزها آگهیهای بیم‌آوری از سرحد جلفا میرسید ، در بند اینها نشده خواستند روان جوان آمریکایی را از خود خشنود گردانند. روز سه‌شنبه را باین کار پرداختند و چون جنگی در میان نمیبود ، بآسودگی آن را انجام دادند. سراسر راه را از شهر تا گورستان آمریکاییان مجاهدان اینسو و آنسو رده کشیده و با تفنگهای وارونه ایستادند. شاگردان باسکرویل و دسته‌ی فداییان او و ارمنیان و گرجیان و آمریکاییان و همه‌ی آزادیخواهان از بزرگ و کوچک با دسته‌های گل بدست پیرامون جنازه را گرفته روانه شدند. همه را اندوه گرفته پژمرده و افسرده میبودند. میانه‌ی راه در چند جا پیکره برداشتند و چون جنازه بدینسان بگورستان آمریكاییان رسید ، در آنجا یک رشته گفتارهایی رانده شد و شور و‌ خروش سترگی برخاست. از کسانی که بگفتار پرداختند بارون سدراک از آزادیخواهان ارمنی میبود و چنین گفت : «من اکنون بیگمان شدم که مشروطه‌ی ایران پیش خواهد رفت زیرا خون پاک این جوان بیگناه در راه آن ریخته گردید».

این بارون سدراک از نخست با مجاهدان همپای و با گفتارهای پر شور و مغزدار خود بآنان یاری میکرد. این جمله هم ازوست که در روزهای آخر که گرسنگی تبریز را فرا گرفته و مردم که در یکجا گرد می‌آمدند بیشتر رخسارها پریشان و پژمرده میبود ، بارون سدراک در سربازخانه گفتار خود را باین جمله آغاز کرد : «ملت أج‌سگز آزاده سگز» (مردم گرسنه‌اید ولی آزاده‌اید).

انجمن میخواست پولی بآمریکا برای مادر باسکرویل بفرستد. دکتر وانیمان که ریش‌سفید آمریکاییان در تبریز میبود خرسندی نداد. تفنگی را که آن جوان بدست میگرفت و بهنگام کشته شدن نیز در دستش میبود ، پیدا کرده نامش را و این که در راه آزادی کشته شده ، بروی آن نویسانده بیادگار برای مادرش فرستادند. نیز دسته‌ای از کسانی که زیردست او میبودند با رخت و کلاه ویژه‌ی خود پیکره‌ای برداشته این را نیز بآمریکا فرستادند.

(تاریخ مشروطه‌ی ایران ، نوشته‌ی احمد کسروی ، جلد دوم ، انتشارات امیرکبیر ، چاپ پانزدهم ، ص ۸۹۹-۹۰۰)


#کانال_احمد_کسروی

🌐 @pakdini

🌐 @ketabSudmand

🌐 https://kasravi-ahmad.blogspot.com

✉️ farhixt@gmail.com

🆔 @ahmad_kasravi
شادروان سید جمال‌الدین افجه‌ای كه روز بمباردمان مجلس شورا با دسته‌هایی به یاری مجلس شتافت.
‌جوان شیردل حسین‌خان باغبان
این جوان یکی از مجاهدان تبریز بشمار میرفت و چون در سال 1326 جنگ آن شهر با محمدعلی‌میرزا درگرفت در آن جنگها از کسانی که بنام گردیدند یکی هم این بود که پس از ستارخان و باقرخان این را میشماردند.
در آن جنگها چند بار دلیری بسیار بزرگ و بجایی از این سرزد. یکی از آنها روزی بود که همه‌ی سواران دولتی با تفنگچیان دَوَچی به امیرخیز هجوم آوردند و بسیاری از سنگرهای ستارخان را گرفته او را بمحاصره انداختند. آن روز یکی از روزهای سخت تبریز بود. همگی میترسیدند که آخرین روز ایستادگی آن شهر باشد. در گرماگرم جنگ و گلوله‌ریزی این حسینخان با دسته‌ی خود بیاری ستارخان رسید و با جنگهای بسیار مردانه‌ای که کرد سواران را شکسته بازپس گردانید و ستارخان را از محاصره بیرون آورد.
در نتیجه‌ی این دلیریها یکی از قهرمانان او را میشماردند و پس از ستارخان دوم کسی بود که جا در دلها میداشت. روز پانزدهم رمضان که این جوان کشته گردید یکی از روزهای فراموش‌نشدنی بود. کسانی که حال تبریز را در آن روز دیده‌اند فراموش نکرده‌اند و نخواهند کرد. آن روز در سراسر شهر ناله و سوگواری نمودند و بمرگ این جوان اشکها ریختند و ناله‌ها کردند.
‌این پیکره یك دسته از مجاهدان سنگر شام‌غازان را با ابراهیم‌آقا سركرده‌شان نشان میدهد. آنكه در میان نشسته ابراهیم‌آقاست. دیگران بدینسانست : رده‌ی ‌یكم از چپ براست : 1) اسلان گرجی 2) یك تن گرجی كه نامش فراموش شده.
رده‌ی دوم از چپ براست : 1) میرزا حسین اردبیلی 2) سلطانعلی 3) قلی 4) یوسف‌خان (كنون پایور شهربانی در ارومیست) ، 5) محمدعلی‌خان (آقای مهدوی كه اكنون در مالیه تبریز است) رده‌ی سوم از چپ براست : 1) ابراهیم اردبیلی 2) اسماعیل خویی 3) گیگو گرجی 4) عباسقلی الان‌براغوشی 5) یك تن گرجی كه نامش فراموش شده 6) از كسان ابراهیم‌آقا نامش فراموش شده است.
شادروان ثقة‌الاسلام
ای نیكمرد كه مایه‌ی روسفیدی و سرفرازی ایرانیان گردیدی! ایرانیان هیحگاه ترا فراموش نخواهند كرد و نامت همواره آرایه‌ی تاریخ ایران خواهد بود.
‌این پیكره در سال نخست مشروطه برداشته شده.
رده‌ی پیش در میانه حاج نظام‌الدوله و در دست راست او شادروان شیخ‌سلیم ایستاده.

این نیکمرد [شادروان شیخ سلیم] یکی از پیشنمازان تبریز شمرده می‌شد و چون در سال 1324 در تهران دو سید و دیگران با دولت خودکامه¬ی قاجاری نبرد میکردند در تبریز نیز دسته‌هایی در نهان با همان مقصود میکوشیدند. از جمله چند تن از ملایان انجمنی داشتند که یکی از آنان همین شیخ سلیم بود.
سپس چون در تبریز به جنبش برخاستند چند تنی پیشگام گردیدند که یکی این بود و از اینرو درمیان مردم شناخته گردید و جایگاهی پیدا کرد و در سالهای یکم و دوم مشروطه یکی از پیشروان و سررشته‌داران تبریز شمرده می‌شد. برای نمایندگی دارالشورا برگزیده شده بود و نپذیرفت و در تبریز ماند و کوششهای خود را دنبال کرد. در سالهای دیرتر نیز در میان آزادیخواهان جایگاهی داشت.
در نتیجه‌ی آن شناختگی و این جایگاه در سال 1330 که روسیان چیره گردیدند یکی از کسانی که دستگیر کردند او و دیگری برادرش آقاکریم بود که روز عاشورا با ثقة¬الاسلام و دیگران بپای دار آوردند. شادروان شیخ‌سلیم دوم کسی بود که بالای دار رفت. آقا کریم را پس از دار کشیدن همه¬ی هشت تن از پای دار آزاد ساختند.
‌این پیكره در سال 1286 (1325 قمری) برداشته شده
و بسیاری از سردستگان مجاهدان لیلاوا در آن دیده می‌شوند.
آنكه در میانه ایستاده شادروان علی‌مسیو و دو پسر با تفنگ در اینور و آنور او حسن و قدیر پسران او می‌باشند.
پیكره‌ی شادروان ثقة‌الاسلام و دیگران
بالای دار از راست بچپ : 1) قدیر 2) ضیاء‌العلماء 3) دایی او 4) صادق‌الملك 5) ثقة‌الاسلام 6) آقا محمد ابراهیم 7) حسن 8) شیخ‌سلیم.
پتروسخان (آنكه در كنار ایستاده و دوربین بدست میدارد) با دسته‌ای از ارمنیان
‌این پیكره‌ها در سال 1289 در ارومی برداشته شده و از دست راست بچپ : سردار ارومی ، اجلال‌الملك تقیزاده ، حاجی میرزا علینقی گنجه‌ای را نشان می‌دهد. آن سال تقیزاده پس از كشته شدن بهبهانی از تهران بیرون رفته و از راه آذربایجان روانه‌ی استامبول می‌شد. شادروان حاجی میرزا علینقی‌آقا هم در ارومی رییس عدلیه می‌بود.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
‌یکی از بدخواهان مشروطه حاجی شیخ فضل‌الله نوری بوده. این مجتهد تهران نخست همگام دو سید هواخواهی از مشروطه می‌نمود. ولی از زمانی که گفتگوی متمم قانون اساسی بمیان آمد این بمخالفت برخاست و سرانجام کار بآنجا کشید که با گروه بسیاری از تهران کوچیده در شاه‌عبدالعظیم بستی نشست. سپس نیز کشاکشهای بسیاری با مشروطه نمود تا هنگامی که پس از برافتادن محمدعلی‌میرزا در سال 1327 او را در تهران بدار کشیدند.
‌بدنامترین بدخواهان مشروطه این مرد را باید شمرد. این مرد نخست در سال 1327 بر سر تبریز آمد و سختترین جنگها را با آن شهر کرد ، و سپس در سال 1329 که محمدعلی‌میرزا بازگشته بود دوباره بر سر تبریز آمد و باز چند ماهی با این شهر جنگ کرد و سپس چون کارکنان دولت استبدادی روس بشهر دست یافتند او را بوالیگری آوردند که چند سال در این شهر فرمانروایی و خونریزی کرد و کسان بسیاری را از سران آزادیخواهان بکشت و بود تا در نتیجه‌ی فشار تهران برداشته شد و روانه‌ی تفلیس گردید و سپس دوباره بآذربایجان آمده لشکری پدید آورد و بنام هواداری از دولت روس با عثمانیان جنگ کرد که شکست خورده بازگردید و دوباره بقفقاز رفت و پس از زمانی در آنجا مرد.
برای آگاهی از کارهای او بخش چهارم تاریخ هیجده ساله دیده شود. اندازه‌ی بیباکی این بود که چون برادرش سردار مؤید که یکمرد نیکخواه و بی‌آزاری بود نامه نوشته و باو پند داده بود که بهواداری از روسیان با عثمانیان جنگ نکند صمدخان در پاسخ او مینویسد : اگر برادرکشی عار نبود میدانستم با شما چه رفتاری کنم. اینست نمونه‌ای از بیباکی و خونخواری او.
‌این عکس نشان میدهد نوز بلژیکی را [دست راست] با یک تن بلژیکی دیگر که برای تقلید و ریشخند رخت آخوندی پوشیده‌اند. این نوز از دشمنان ایران بود. با اینکه پول هنگفتی از ایران میگرفت همیشه بویرانی این کشور میکوشید و یکی از کارهای او این بود که به همه چیز ایرانیان توهین و ریشخند مینمود و این است بدینسان رخت پوشیده و عکس برداشته. این عکس یکی از علل جنبش ایرانیان شمرده میشود.
جنبش مشروطه و اهمیت آن
از آغاز تاریخ ایران تا زمان مشروطه ، حادثه‌ای مهمتر از مشروطه رخ نداده. این پیشامد ایرانیان را بجوش و جنب دیگری برانگیخت و پس از قرنهایی كه ایرانیان دربند استبداد بودند در سایه‌ی مشروطه آزادی از آن بند یافتند. این خود شگفت است كه مردمی كه قرنهایی را بی‌اختیار بسر داده بودند چون ناگهان رشته‌ی اختیار بدست آوردند آن همه شایستگی و پختگی از خود نمودار ساختند.
كسانی كه گزارش ایران را در سالهای نخست مشروطه بیاد دارند باید اقرار نمایند كه ایرانیان در آن هنگام بیش از امید هركس شایستگی از خود نشان دادند و باید آن سالها را از بهترین دوره‌های تاریخ ایران بشمار آورد.
برازندگی كسی زمانی آشكار می‌شود كه او را بكاری برگمارند. ایرانیان پس از قرنها برای نخستین بار رشته‌ی كار را بچنگ آوردند و انصاف را بخوبی از عهده‌ی گزاردن آن برآمدند.
تو گویی این مردم قرنها آزاد زیسته و در میدان زندگانی ورزیده بوده‌اند كه بدانسان پختگی از خود آشكار ساختند.
این سخنان را ناسنجیده نمی‌گویم. آن جوش و جنبش پاكدلانه را كه به هر گوشه‌ی ایران برخاسته بود و آن آرزوها و دریافتها را كه در دلها پیدا شده بود بیاد بیاورید تا بدانید كه هر آنچه می‌گویم از روی سنجش و فهم است.
من آن زمان در آذربایجان بودم و اینك خوب بیاد دارم كه همینكه مشروطه اعلان گردید در اندك زمانی مردم معنی درست مشروطه را دریافته و دانستند كه از این سپس باید در كارهای كشور دخالت داشته بنیك و بد آن علاقه‌مند باشند. انبوه مردم تفنگ خریده در همه‌ی محله‌ها سربازخانه‌ها برپا گردید كه عصرها همه در آنجا گرد آمده زیردست صاحبمنصبانِ نظام مشقِ سپاهیگری می‌نمودند و همگی این شور را بر سر داشتند كه فن سربازی یاد گرفته برای روزی كه جنگی میانه‌ی ایران و دولت دیگری روی می‌دهد آماده باشند كه در آن روز داوطلبانه بیاری دولت برخیزند.
آنهمه دو تیرگیها بنام سنی و شیعی و شیخی و متشرع و حیدری و نعمتی كه از قرنها در ایران مایه‌ی گرفتاری بود پس از مشروطه تو گویی خطی میانه‌ی گذشته و آینده كشیدند و همه‌ی آن کینه‌ها فراموش شده كه همدستی و برادری یكی از بزرگترین آرزوهای ایرانیان گردید.
چه نیك دریافته بودند كه پیشرفت و سرفرازی یك مردم بسته بپاکدلی و پاكیزه‌خویی ایشان است و این بود كه در همه جا انبوه مردم براستی و درستی گراییده هركسی می‌کوشید كه خود را نیكوكار و پاکدل نماید. در بیشتر شهرها بدكاران توبه از بدكاری كرده بنام سرفرازی و نیكبختی ایران نیكوكاری و پاکدامنی را شیوه‌ی خود ساخته بودند. در همه جا احترام زنان بیشتر گردیده مردان پاسبانی زنان را وظیفه‌ی مردی خود دانسته بپرستاری زنان بی‌پرستار برمی‌خاستند.
چه نیك دریافته بودند كه هر مردمی باید نژاد و تبار خود را گرامی داشته همیشه گذشتگان خود را نیكنام و سربلند بدارد و این بود كه غیرت ایرانیگری رواج گرفته از هر زبانی جز نیکیها و سرفرازیهای ایران شنیده نمی‌شد.
اگر نیکیهای آن روز را یكایك بشماریم كتاب جداگانه‌ای می‌باید. همانا در سایه‌ی همان جوش و شور خردمندانه‌ی آزادیخواهان بود كه با دشمنی همچون محمدعلی‌میرزا نبرد كرده فیروزی یافتند. در سایه‌ی آن پاکدلیها و جانبازیها بود كه یك شهر تبریز یازده ماه در برابر اردوهای استبداد ایستادگی كرده سر بنامردی فرود نیاورد.
در سایه‌ی آن جنبش هوشیارانه‌ی ایران بود كه ستارخان قهرمان آزادی در یازده ماه دوره‌ی قهرمانی خود هرگز خطایی ازو رخ ننمود و شكستی نخورد و هرگز درشتخویی و سیاهكاری كه از دیگران در چنین زمانی سر می‌زند ازو سر نزد. چنین قهرمانی جز از میان توده‌ی زنده‌دلِ برازنده هرگز برنمی‌خیزد.
این داستان مشهور است كه در یكی از سختیهای تبریز كه كار بر ستارخان سخت گردیده بیم و گزند از هر سوی گرد او را فراگرفته بود قنسول روس كه همیشه برای بهم زدن آن بساط می‌کوشید نزد او آمده پیشنهاد نمود كه ستارخان بیرق روس را برگرفته خود را پناهنده‌ی دولت امپراتوری گرداند. مرحوم ستارخان قهره‌خندی زده گفت : « من می‌خواهم امپراتور زیر بیرق ایران پناهنده شود و هرگز این نخواهم كرد كه زیر بیرق دولت كافری پناهنده شوم»!
ببینید اندازه‌ی گردنفرازی ایرانیان در آن زمانها چه بوده؟.
(114024)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
cerã haqãyeq rã namipazirand 2-1.pdf
52 KB
🗂 چرا حقایق را نمی‌پذیرند؟.

💎 بخش دوم

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
‌✴️ سرداربهادر (جعفرقلی‌خان بختیاری)

از سرداران بنام و پیشروان بزرگ مشروطه حاجی علی‌قلی‌خان سردار اسعد بود که بهمدستی سپهدار تنکابنی تهران را بگشادند و محمدعلی‌میرزا را از پادشاهی برانداختند. سردار بهادر پسر سردار اسعد در آن جنگها یکی از فرماندهان و پیشروان بود.
پس از برافتادن محمدعلی‌میرزا ،‌ سراسر کشور هنوز در هرج و مرج و ناایمنی بسر می‌برد. از یکسو در زنجان ملا قربانعلی به آشوبگری برخاست و از سوی دیگر روسیان رحیمخان و شاهسونان را برآغالانیدند و یاری کردند تا در اردبیل و آن پیرامونها به کشتار و تاراج و پدید آوردن ناامنی پرداختند. همچنین ایلهای خلخال و کسانی مانند امیرعشایر خلخالی نیز دلیر گردیده دیها و آبادیهای آن پیرامون را تاراج میکردند.
در این دوره یفرمخان و سردار بهادر هر دو بیاری هم با سپاهی که از دولت گرفته بودند بر سر گردنکشان رفته یکایک زنجان و اردبیل و خلخال را از آنها پاک کرده ایمنی را به شهرها بازگردانیدند. همچنین چون در سال 1289 محمدعلی‌میرزا با یاری روسیان دو لشکر یکی از راه شمال به سرکردگی ارشدالدوله و دیگری از غرب به سرکردگی سالارالدوله را بکار انداخته بود و اینها دمادم به سوی پایتخت نزدیک می‌شدند ، باز سردار بهادر و یفرمخان بودند که با سپاه دولتی به جنگ ایشان شتافته و در ورامین ارشدالدوله را شکسته او را کشتند. پس از آن در جنگی دیگر سپاه سالارالدوله را شکسته ایشان را گریزاندند. بدینسان تلاشهای محمدعلی‌میرزا را برای بازگردیدن به پادشاهی پوچ گردانیدند. از اینجا سردار بهادر شناخته‌تر از پدرش گردیده یکی از سرداران بلکه از قهرمانان بشمار رفت.