گونه‌ی دیگری از طلسم

جادوگر و نمایشهای او

فریب و گمراهی از راه جادو و فال

دعا برای دفع سحر (نسخه به زبان اردو)

پاکدینی ـ احمد کسروی:
📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 7

در اینجاست که دوباره بسخن خود بازگشته می‌گوییم : برانگیختگی از خدا نه چیزیست که دروغ بردارد. کسی که بدروغ خود را برانگیخته خواند و بکار برخیزد ، بدینسان رسوا گردد و دروغش آشکار شود. آیا برای این چرندبافیها و بیخردیهاست که خدا برانگیخته برمی‌انگیزد؟!..
پنجم : چنانکه گفتیم باب که در نوشته‌های خود یاد مَن یُظهِرُهُ الله کرده از گفته‌هایش چنین پیداست که پیدایش او در آينده‌ي دوری خواستی بود. باب که با رنج و گزند بسیار دینی بنیاد نهاده و شریعتی گزارده بود ، امید می‌داشته که سالها دین او برپا و شریعتش روان خواهد بود و پادشاهان از میان پیروان او خواهند برخاست. ولی دیده شد که همانکه باب کشته گردید ، کسانی بدعوی مَن یُظهِرُهُ اللهی برخاستند و سرانجام میرزاحسینعلی برخاسته به همان دعوی بنیاد بهائیگری گزاشت و دین و آيین باب را بیکبار از میان برد.
اکنون جای پرسش است که در یک زمان به دو دین و دو شریعت چه نیاز می‌بوده؟!.. اگر سید باب از سوی خدا می‌بوده و آن شریعت را با دستور خدا گزارده چرا بایستی چند سال نگذشته و هنوز روان نشده ، نابود گردانیده شود؟!.. چرا بایستی دینی و شریعتی از نو بنیاد یابد؟!.. این یکی از ایرادهای بزرگیست که به بهائیان توان گرفت.
در این باره راستی همانست که ما در بخش تاریخچه نوشته‌ایم. افسانه‌ي بیپایی بنام
«مهدیگری» درمیان مسلمانان رواج یافته بوده. شیعیان آن را گرفته به امام ناپیدای پنداری خود بسته‌اند و هزار سال شب و روز بیرون آمدن او را بیوسیده‌اند. یک شیخ احمد اَحسایی پیدا شده و بآن رنگ دیگری داده و چنین گفته : آن امام ناپیدا بجهان هورِقَلیا رفته ولی گوهر او در کالبد مرد دیگری پیدا خواهد شد.
یک سید کاظم رشتی بجای او نشسته و دنباله‌ي سخن او را گرفته چنین گفته : «پیدایش آن امام بسیار نزدیکست» و بگفته‌ي عامیان این سخن را به سرنا گزارده و بهمه جا دمیده. یک سیدعلی‌محمد جوان هوسمندی از این سخنان بتکان آمده و بآرزوی امام‌زمانی افتاده و اینست در شیراز آواز برآورده. شاگردان سید کاظم که گوشها تیز کرده پی چنان آوازی می‌گردیده‌اند ، آن را شنیده بسرش گرد آمده‌اند. از آنسو مردم که هزار سال شبان و روزان چشم براه امام زمان دوخته بودند ، از شنیدن این داستان بتکان آمده‌اند. ولی دولت فرصت نداده تا دانسته شود سید علی‌محمد چگونه کسیست و سخنانش چیست و او را گاهی در شیراز و اسپهان و گاهی در آذربایجان از مردم دور داشته. این كار دولت بتکان مردم افزوده و پیروان باب کوشش بیشتر گردانیده‌اند و به امید فیروزیهایی که در حدیثها به امام زمان و یاران او نوید داده شده بود ، به دسته‌بندی پرداخته با دولت جنگ کرده‌اند. درمیانه خونها ریخته شده و دشمنی سختی پدید آمده و بابيان پس از چند سال جانفشانی ، زبون دولت گردیده پس از کشته شدن سید علی‌محمد و دیگر پیروانشان بازمانده گریخته و از ایران بیرون رفته در بغداد گرد آمده‌اند. گروهی بیسر و بیسامان که از مسلمانی بیرون آمده و در بابیگری راه روشنی در پیش رو نمی‌دیده‌اند ، با یکدیگر بکشاکش پرداخته خونها می‌ریخته‌اند ، با مسلمانان همیشه پیکار می‌داشته‌اند. از اینسو در ایران دولت یا مردم به هر که گمان بابی بودن می‌برده‌اند ، آسوده نگزارده چه‌بسا می‌کشته‌اند. میرزا یحیا ازل که جانشین باب و پناهگاه بابيان می‌بود ، کاری از دستش برنیامده چاره‌ای به این نابسامانیها نمی‌توانسته. نوشته‌هایی که از باب مانده بود گرهی از کار نمی‌گشوده.
در چنین هنگام آشفتگی بابيان ، میرزاحسینعلی که خود یکی از سران آنها شمرده می‌شد ، بهتر دانسته که آوازی برآورد و بنام «مَن یُظهِرُهُ الله» که راهش باز می‌بود بکار پردازد که هم دستگاهی برای خود و خاندانش درچیند و هم سامانی بکارهای بابيان دهد و از دشمنی‌ای که میان آنان و ایرانیان پدید آمده بود بکاهد و فشار و سختی را کمتر گرداند. بهمین آهنگ بکار پرداخته و بيش از همه بنابود گردانیدن نوشته‌های باب که مایه‌ي رسوایی می‌بود کوشیده. نیز آتش کینه را در دلهای بابيان فرو نشانده و با دولت و توده‌ي ایران در آشتی کوبیده.
اگر از دیده‌ي بابیگری نگریم ، بهاء به بابیان نیکی کرده که بدی نکرده. اگر از راه تاریخ بداوری پردازیم ، گمراهیها چون حلقه‌های زنجیر بهم پیوسته تا به اینجا رسیده. ما در پیش گفته‌ایم که بهائیگری میوه‌ي بابیگری ، و بابیگری میوه‌ي شیخیگری ، و شیخیگری میوه‌ي شیعیگری است. از این راهها ایرادی به بهاء نیست. ایراد ما از دیده‌ي آمیغهاست.
آیا راست است که باب مهدی می‌بوده و آن دین و شریعت را با دستور خدا گزارده؟!.. اگر راست است پس چه شده ده و اند سال نگذشته بهاء که بگفته‌ي خود خدای کوچکی می‌بوده برخاسته و دین و شریعت دیگری بنیاد نهاده؟.. چه شده که دین و شریعت باب را از میان برده؟!..

🗂 گفت و شنید

💎 بخش یکم

⬅️ دو بخش

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌📗پیدایش آمریکا
⬅️گفتار یازدهم
✴️اسپانیاییها با بومیان چه رفتاری کردند؟.. [تکه‌ی یکم]
بدنامی اسپانیاییها در تاریخ آمریکا ـ رفتار ستمگرانه‌ی ایشان با بومیان ـ نیرنگ شگفت که بکار بردند ـ لاس گاساس ـ کیش مسیحی و رفتار کشیشان.
💎💎💎
باید دانست که پیدا کردن آمریکا اگرچه کاری بزرگ و تاریخی بود و این کار با پشتیبانی دولت اسپانیا انجام گرفت ، ولی رویهم‌رفته اسپانیاییها از این کار تاریخی جز بدنامی بهره نبردند. آن رفتارشان با کلمبوس بوده که بازنمودیم و راستی را مایه‌ی روسیاهیست. از آن بدتر رفتاریست که با بومیان بیچاره‌ی هیسپانیولا و دیگر جزیره‌های هند غربی (و همچنان با بومیان پرو و مکزیک) کرده‌اند و این داستان دلگداز دیگریست. پیدایش آمریکا برای این بیچارگان مایه‌ی ستمکشی و بردگی و نابودی بود.
👇📎

کنت دو گوبینو فرانسه‌ای نخستین مرد سیاسی بیگانه است که درباره‌ی جنبش باب در کتابش بنام «کیشها و فلسفه های آسیای میانه» آگاهیهایی داده است.

‌ادوارد براون انگلیسی که کتاب «نقطة الکاف» را با دیباچه‌ای که محمد قزوینی بر آن نوشت (بی‌آنکه نام او را برد) چاپ گردانید.
او همچنین در 1890 با عبدالبهاء و بهاءالله در عکا دیدار میکند.
براون همچنین در 1893 «تاریخ جدید» میرزا علیمحمد باب (نوشته‌ی میرزا حسین همدانی) را به انگلیسی ترجمه میکند.

✴️ براون و بهاییگری

«داستان اینست که چون میرزا‌حسینعلی[بهاء] بدعوی برخاست و دسته‌ای بنیاد نهاد روسیان ، چه در ایران و چه در قفقاز ، پشتیبانی ازو نمودند. بهاء‌الله نیز در نوشته‌های خود گرایش بروسیان نشان داد. از آنسوی انگلیسیان بنام همچشمی در سیاست به پشتیبانی از ازلیان برخاستند. بویژه پس از گرفتن قبرس از دست عثمانیان ، که چون میرزا‌یحیا‌ صبح ‌ازل با خاندان خود در آن آبخوست[=جزیره] میزیست ، و خواه و ناخواه بسته و زیردست انگلیسیان گردید. چاپ کردن براون کتاب «نقطة‌ الکاف» حاجی‌میرزا‌جانی ‌کاشانی را و دیباچه‌ای که خود او (با خامه‌ی میرزا‌محمد ‌قزوینی) برآن کتاب نوشته ، همه از این راه است.
ازلیان در ایران کمتر میبودند و خود را سخت نهان میداشتند. زیرا در سایه‌ی این نهانی از دست و زبان مردم ایمن میماندند ، و آنگاه بهنگام فرصت بآسانی توانستندی با دست ملایان مردم را به «بهاییان» برآغالانند[تحریک و شوراندن] و از آنان کینه جویند. بسیاری از بهایی‌کشیها در ایران ، با کوشش اینان بوده.
...
در جنبش مشروطه چون دولت انگلیس هواخواه آن میبود ازلیان پا بمیان نهادند. ما تنها در اینجا نام خاندان دولت‌آبادی را میبریم. حاجی‌میرزاهادی‌ بزرگ این خاندان نماینده‌ی صبح‌ ازل در ایران میبود ، از آنسوی چون دولت امپراتوری روس دشمنی با مشروطه نشان میداد بهاییان با دستور عباس‌افندی‌عبدالبهاء خود را از مشروطه كنار گرفته از درون هواخواهان محمدعلی‌میرزا میبودند».
(تاریخ مشروطه‌ی ایران ، بخش دوم ، گفتار ششم ، تکه‌ی سوم ، «آغاز دودستگی میان علما» ، ص365 از 1057)

✴️ براون نخست از روی سیاست کشورش بسوی ازل گرایش داشت و به شناسانیدن ایشان میکوشید. لیکن چون بهاء و یارانش گرمی بیشتری از خود نشان میدادند و از آنسو ازل کوشش چندانی نمی‌کرد و با هوادارانش در ایران همبستگی کمی داشت رو به فراموشی میرفت. از اینجا براون در میانه مانده بود. در نامه‌ای به یک شرقشناس روس با زبان دیپلماسی چنین می‌نویسد :
«راستی را احساسات من درباره‌ی خاطرات یک سیاح بطور شگفت‌آوری قاطی شده. من به همه‌ی بابیها در کل احساس صمیمیت می‌کنم ولی به سختی می‌توانم میان صبح ازل و بهاء یکی را بدیگری برگزینم. ... میان بابیها و مسلمانان من هیچ شکی ندارم که احساسات من به چه سوست.[به هر سو جز آنکه با سیاست انگلیس ناسازگار باشد] ولی درمیان ازلیها و بهاییها من احساساتم در سوهای مختلف است».

✴️ براون در سال 1890 بدیدار بهاء و عبدالبهاء در عَکّا میرود. در یک هفته چند بار با بهاء گفتگو میکند. براون سپس لوحی ازو را ترجمه به انگلیسی میکند.

ویدئوی زیر از زبان براون گفته‌‌هایی می‌آورد که جز چاپلوسیها و گزافه‌گوییهای شاعرانه نتوان نامید. با چنان گفته‌هایی براون تلویحاً بهاییگری را بزرگ داشته و افسوس میخورد که چرا چنین کسانی به تبعید و زندان افتاده‌اند.
بهاءالله در اینجا میهن‌پرستی را مینکوهد : لیس الفخر لمن یحب الوطن ، بل لمن یحب العالم
https://www.youtube.com/watch?v=KcVk-s5Wjfc

اینکه گوینده در ویدئو درباره‌ی بهاء می‌گوید او از زندگی بعنوان یک فرزند وزیر چشم پوشید (تا جهان را به اصلاح درآورد ...) راست نیست. پدر ازل و بهاء ، میرزا عباس نوری شناخته شده به میرزا بزرگ ، از مستوفیان و خطاطان محمد شاه قاجار بود نه وزیر.

✴️ سالها بعد براون نیز درمی‌یابد که از ازلیان کاری ساخته نیست و اینست به عبدالبهاء میگراید. در آگهی ترحیمی که ازو یاد می‌کند مرگ او را با این جمله‌ها شرح میدهد : «ایران و شرق را از یکی از برجسته‌ترین فرزندان و شخصیتی گرانمایه» محروم کرد. «کسی که چه بسا می‌توانست بیش از هر اندیشه‌مند آسیایی و آموزگار روزگار اخیر ، نفوذ بیشتری نه تنها روی شرق بلکه بر غرب نیز بگزارد».
شنیدنی آنست که براون با همه‌ی ستایشهایش از این شریعت و کوششهایی که به شناخته شدن تاریخشان کرده ، خود هیچگاه نیاز ندیده بهایی شود.

یکی از گرفتاریهای بزرگ کنونی ایران بزرگی بیش از اندازه‌ی شهرهاست. بسیاری از گرفتاریهای دیگر از جمله فساد و بیکاری و ... سرچشمه‌اش این پستی و بلندی در بزرگی و کوچکی شهرها و روستاهاست.(کانال)

جزیره‌ی وایاگ در اندونزی

📗 پندارها ـ گفتار دوم : آيا توان از جادو هوده‌اي برداشت؟..


2ـ جنگيري :
جادوگران فريبكاريهاي گوناگون ميدارند. از جمله دعوي مي‌كنند كه آفريدگاني بنام جن هستند كه همچون آدميان خاندان بخاندان زندگي كنند و پادشاهان براي خود دارند ، و آنان درميان مردم گردند ، چيزي كه هست با چشم ديده نمي‌شوند. مي‌گويند : اگر كسي نادانسته به يكي از آنان آسيب رسانيد مثلاً آب پاشيد و بر سر او ريخت ، يا پا گزاشت او را لگد كرد ـ آن جن دشمن گردد و بآزار آن كس برخيزد كه او را ديوانه گرداند يا به بيماري ديگري دچارش سازد و براي چاره بايد بنزد جنگير رفت كه او دعايي نويسد يا جادويي كند تا جن دست بردارد.
اين پندار درباره‌ي جن از باستان‌زمان مي‌بوده. چون انگيزه‌ي برخي از بيماريهاي ناگهاني را نمي‌دانسته‌اند آن را از آسيب جن مي‌شمارده‌اند. اينست ديوانه را «جن‌زده» پنداشته‌اند كه در عربي او را «مجنون» و در فارسي «ديوانه» ناميده‌اند. (جن در فارسي ديو ناميده مي‌شود). درميان ايرانيان افسانه‌هايي نيز بنام «پري» مي‌بوده.
برخي از جادوگران دعوي مي‌كنند كه به جن‌ها چيره‌اند ، و هر يكي را كه بخواهند توانند بنزد خود خوانند و فرمانها رانند و دستورها دهند ، يا از آنها پرسشهايي كنند و آگاهيها بدست آورند. اگر كالايي يا پولي دزديده شده يكي از چاره‌ها آنست كه جنگيري بياورند و با دست او دزدنده و دزديده شده را بشناسند و بچنگ آورند.
مي‌بايد گفت : همه‌ي اينها دروغست. داستان جن از ريشه بيپاست. ما مي‌پرسيم چنان آفريدگاني كجايند؟!.. چه دليل ببودن آنها هست؟!.. آنگاه چنان آفريدگاني درميان مردم چه كار دارند تا آسيب بينند و دشمن گردند؟!.. گرفتم كه اينها راستست و جني چون از كسي آسيب ديده دشمن شده ، چرا او را نمي‌زند و نمي‌كشد و ديوانه‌اش مي‌گرداند؟!.. مگر جن بمغز آدمي نيز راه مي‌دارد؟!.. پس از همه‌ي اينها چه شده كه جن از فلان دعا يا از فلان طلسم مي‌ترسد؟!.. چه شده كه آفريدگاني آنچناني زيردست يك مرد لاتي شده‌اند؟!.. اين افسانه‌ها كجايش راستست؟!..
مي‌دانم كساني آيه‌هايي را از قرآن پيش كشيده دليل بهستي جن خواهند شمرد. اينست پاسخ داده مي‌گويم : آن آيه‌ها در قرآن خود از دشواريهاست و بايد پاسخي داده شود. به هر حال نتوان بپاس آنها از دانسته‌ها چشم پوشيد. نتوان بدستاويز آنها بودن جن را پذيرفت. دوباره مي‌نويسم : آفريدگان آنچناني نبوده‌اند و نيستند.
آنگاه هستي جن‌ها كجا و اين دعويهاي گوناگون جنگيران كجاست؟!.. آيا باينها چه دليلي توان پيدا كرد؟!..
درباره‌ي جن سخناني در كتابهاي ملايان و صوفيان نيز هست. برخي از ملايان دعوي آشنايي با جن‌ها مي‌داشته‌اند.
برخي نيز زن از جن‌ها گرفته بوده‌اند. درباره‌ي بسياري از پيروان صوفيان چنين نوشته‌اند كه پيرواني از جن‌ها مي‌داشته است و برخي روزها را بميان ايشان مي‌رفته‌اند و با سرسپردگان بسر مي‌برده‌اند.
در كتابهاي شيعي جن‌ها را به دو دسته گردانيده برخي را سني و برخي را شيعي شمارده‌اند. افسانه‌ي شيرين «بئر العلم» را شنيده‌ايد كه علي هفت شبانه‌روز شمشير مي‌زد تا جن‌ها را زيردست گردانيده باسلام آورد و اَصفَر و پسر او زعفر را بآنان فرمانروا گردانيد. آن نيز شنيده‌ايد كه زعفر روز عاشورا با گروهي از جن‌ها به ياري حسين ‌بن ‌علي آمد. ولي آن امام جنگ جن‌ها را با آدميان سزا نشمارده پَرگ[=اجازه] نداد.
از همه شنيدني‌تر آنكه در سي و چهل سال پيش ملايي در همدان چنين گفته كه آگاهي از مرگ زعفر باو رسيده است و بهمين نام ختمي در خانه درچيده.

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 8

شما اگر از بهائیان بپرسید : «شُوند[=سبب] آنکه برانگیختگان یکی پس از دیگری آمده چیست؟.. یک پیغمبری که برخاسته چرا باید دیگری نیز برخیزد؟..» ، پاسخ خواهند داد : «چون هر زمان مقتضای دیگری دارد باید در هر زمان یکی از مظاهر امرالله برخیزد و شریعتی مطابق مقتضیات زمان بگزارد». می‌گوییم : «بسیار نیک. این سخنتان را ، درست نادرست ، پذیرفتیم. ولی در سیزده سال که از کشته شدن باب تا برخاستن بهاء گذشته آیا درخواستهای زمان دیگر شده؟!.. آیا شریعت باب هنوز تا پایان گزارده نشده{«بیان» که کتاب شریعت بابست ناانجام مانده.} و بیرون نیامده کهن گردیده؟!.. آیا چنین سخنی را ‌توان پذیرفت؟!..»
بهاء دو سال بزرگتر از باب می‌بوده. اگر خدا خواسته بوده که این برخیزد و دین بنیاد گزارد چه نیازی به سید باب و برخاستنش می‌بوده؟!.. چرا از نخست خود این برانگیخته نشده؟!..
بهائیان در برابر این ایراد درمانده بپاسخهایی برمی‌خیزند که اگر نگفتندی بهتر بودی. مثلاً چون درمی‌مانند چنین می‌گویند : «ما که نمی‌توانیم بخدا ایراد گیریم». باید پاسخ داد : هنوز دانسته نشده که اینها از سوی خدا بوده. دلیلی درمیان نیست و خود پیداست که از سوی خدا نیست زیرا آيین خدا در این باره روشن است و هیچگاه نبوده که دو برانگیخته‌ي دینگزار در یک زمان باشند.
می‌گویند : «هر پیغمبر بزرگی باید پیش از او مبشری باشد. چنانکه یحیای پیغمبر مبشر مسیح بود. نقطه‌ي اُوْلا نیز مبشر جمال مبارک بوده». می‌گویم : اینکه پیش از هر برانگیخته مژده‌رسانی باشد بیدلیلست. بلکه دروغ بودنش آشکار می‌باشد. در این باره تنها داستان یحیا با عیسا هست که آن هم ارجی از تاریخ نمی‌دارد. هرچه هست مژده‌رسان باید تنها مژده رساند ، نه آنکه خود را برانگیخته‌ای نماید و دینی گزارد. آنگاه ما نیک می‌دانیم که سید باب دعوی مهدیگری می‌داشت و مهدی بدانسان که پنداشته‌ي شیعیان و دیگران می‌بوده خود جداگانه برانگیخته‌ي والایی شمرده می‌شده.
به هر حال همان باب دینی بنیاد نهاده و شریعتی گزارده که کار بزرگش اینها بوده. عنوان مژده‌رسانی از باب بسیار دور است. آری باب گاهی نام «مَن یُظهِرُهُ الله» برده. ولی این در نوشته‌های او بوده و از زبانش هیچگاه سخنی در این باره شنیده نشده. آنگاه چنانکه گفتیم من‌یظهره‌اللهی که باب گفته برای زمان بسیار دورتری می‌بوده. زیرا همان باب «منی» را پاک شمرده می‌گوید : بپاس من‌یظهره‌الله است که از آب ناپاکی پدید نیاید. مَن یُظهِرُهُ اللهی که باب یاد کرده با بهاء سازشی نمی‌داشته.
روزی به یکی گفتم : «این گفته‌ي شما که باب را مژده‌رسان پیدایش بهاء می‌شمارید بدان می‌ماند که پزشکی که بر سر بیمار خواهد رفت ، نوکرش را از پیش فرستد که آگاهی رساند ، و آن نوکر بسر بیمار رفته خود را پزشک نامد و بکار درمان پرداخته به بیمار دواها خوراند و دستور حجامت دهد ، و در گرماگرم این كار ، خود پزشک رسیده همه‌ي آنها را بیهوده شمارد و درمان را از سر آغازد. آیا چنین کاری دور از خرد نخواهد بود؟!..
شگفتتر آنکه روزی یک مبلغ بهائی با من سخن می‌گفت و به این ایراد چنین پاسخ داد : «نقطه‌ي اُوْلا که نام نبی بروی خود نگزاشت!». گفتم : این پاسخ ، مرا ناچار می‌گرداند که داستانی یاد کنم : یکی از آشنایانم می‌گوید سوار اتومبیل می‌بودیم و از تبریز به تهران می‌آمدیم. میان راه در یک جا اتومبیل ناچار شد پس بزند. من نگاه می‌کردم دیدم در پشت سرِ ما تیر تلگرافست و اتومبیل که پس می‌زند بآن تیر آهنین خواهد خورد. اینبود گفتم : «پشت سر تیر تلگراف هست». چون گوش نداد دوباره گفتم. باز گوش نداد و همچنان رفت و با سختی بآن تیر خورد که هم ما رنجی یافتیم و هم به اتومبیل آسیبی رسید. من زبان بنکوهش گشاده گفتم : «من که دو بار صدا کردم پشت سر تیر تلگرافست چرا گوش ندادی؟!..». گفت : «تو که نگفتی هوپ!..». از این پاسخ همگی خندیدیم.

🗂 گفت و شنید

💎 بخش دوم

⬅️ دو بخش

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌📘پیدایش آمریکا
✴️گفتار یازدهم
⬅️اسپانیاییها با بومیان چه رفتاری کردند؟.. [تکه‌ی دوم]
بدنامی اسپانیاییها در تاریخ آمریکا ـ رفتار ستمگرانه‌ی ایشان با بومیان ـ نیرنگ شگفت که بکار بردند ـ لاس گاساس ـ کیش مسیحی و رفتار کشیشان.
💎💎💎
دیگر بومیان بدبخت را بدست آن دُژخیمان سپارد.
آنچه باندیشه‌ی دولت نمی‌رسید این بود که سالها چشم سود از آمریکا ندارد و پولهایی ریخته و خرجهایی کرده بآباد گردانیدن آن زمینها و متمدن ساختن بومیان کوشد و پس از چند سال بسود بزرگی رسد. دولت اسپانیا در آن روز این اندازه فهم و هوش نداشت آنگاه در سایه‌ی جنگهای دراز با عربها گنجینه‌اش نیز تهی بود. نتیجه‌ی اینها آن می‌شد که بومیان از بردگی رهایی نیافته قربانی آز اسپانیاییها گردند.
👇📎

جزیره‌های هند غربی ،‌ هیسپانیولا ،‌ هیتی (هائیتی) ، کوبا ، جزیره‌های دیگری که کلمبوس یافت و فلوریدا

اگر در سی و اند سال پیش كه جنبش مشروطه رخ داد اندك شایستگی[در میان مردم] پدیدار بود امروز از آن حال هم پستر رفته‌اند و بهترین دلیل برای این سخن آنست كه امروز بیشتر مردم معنی درست مشروطه را نمیدانند و شما اگر بپرسید مشروطه چیست پاسخ درستی نخواهید شنید ، زیرا در دبیرستانها و دانشكده‌ها برای آنان چنین درسی نداده‌اند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 160)

✴️ فرق مشروطه با استبداد تنها در بودن و نبودن قانون اساسی نیست.

✴️ یك فرق بزرگ در آمادگی مردم برای زندگانی آزادانه است ،

✴️ این آمادگی هنگامی توانستی بود كه مردم معنی درست مشروطه را بدانند و مزایای آن را دریابند.

✴️ می‌بایست سالها روزنامه‌های ایران در این زمینه گفتارها نویسند تا این اندیشه‌ی نوین را در دلها جا دهند و آن باورهای كهن را بیرون گردانند.

(پرچم روزانه شماره‌ی 81)