📗 پندارها ـ گفتار چهارم : آيا در خواب آينده را توان ديد؟..

بخش دوم


اگر در نشستي يكي خوابي بازگويد ، ديگران بهوس افتاده خوابها سازند و گويند ، و هر يكي كوشد كه خواب او شگفتتر و ارجدارتر باشد.
رويهم‌رفته يكي از چيزهايي كه به رگ سست آدمي برمي‌خورد اين داستان خوابست ، و هر كسي هرچه خودخواهتر و سست‌خردتر ، دلبستگيش بخواب ديدن و خواب گفتن بيشتر باشد.
كساني نيز چنين پندارند كه مردگان بخواب آدمي آيند و با او سخن گويند و هرچه گفتند راست باشد. بسياري از ملايان امامان را در خواب ديده از آنان پرسشها كرده‌اند ، و چنين مي‌دانند كه چون شيطان نتواند رويه‌ي امام بخود گيرد آن خوابها بيگمان راست بوده و خود امامان ديده شده‌اند.
مي‌بايد گفت : اينها همه بيپاست. آنچه در خواب نمايان مي‌شود از پندار خود آدميست. در بيرون چيزي نيست كه امام يا شيطان باشد.
چنانكه گفتيم يك مرد باخرد بايد بخواب ارج نگزارد و دربند آن نباشد و آنچه شب ديده روز فراموش گرداند ، و اگر كسي خواب روشني ديد و از آن معنايي فهميد بهتر است پوشيده دارد تا دستاويز بدست گزافگويان ندهد.
خوابگزاري (تعبير خواب) كه خود دستگاه ديگريست و در آن زمينه كتابهاي بسيار نوشته شده همچنان بيپاست. خواب كه بيپاست گزارشش بيپا اندر بيپاست. اين از كجاست كه اگر كسي در خواب فلان چيز را ـ از اسب و شتر و گرمابه و انگور و مانند اينها ـ ديدن فلان كار ـ از سفر رفتن و پول يافتن و شادمان گرديدن و مانند اينها روي دهد؟!.. اين بهمبستگي از كجا پيدا شده؟!..
اگر بكتابهايي كه در اين باره نوشته شده بازگرديد خواهيد ديد جز گزافگويي (يا بهتر بگويم : زورگويي) دليلي ندارد.
گاهي كساني دعوي آزمايش مي‌كنند. ولي دروغ و بيپاست. روزي كسي مي‌گفت : من آزموده‌ام هرگاه كه در خواب ديدم مي‌پرم بسفر روم. ديگري گفت : من بارها ديده‌ام مي‌پرم و بسفر نرفته‌ام.
در اينجا نيز بگفته‌ي كسان باوري نتوان داشت. اين هم از جاهاييست كه دروغ‌نگويان نيز دروغ گويند. بسيار كساني خود را نيز فريب دهند.
از خواب نيز زيانهاي بسيار پديد آيد : كساني كه دربند آن باشند گاهي بي‌هيچ شُوندي اندوهناك باشند و گاهي شادمان گردند. هنگامي اميدهاي بيجا بندند ، زماني بيمهاي بيجا دارند. بشُوند يك خواب پريشاني باين و آن بدگمان باشند.
در آغاز جوانيم دوستي مي‌داشتم كمتر روزي بحال ساده‌اش مي‌يافتم. يك روز شاديها مي‌نمودي. يك روز دلتنگيها نشان دادي. روزي باز اندوهناك مي‌بود. چگونگي را پرسيدم. گفت : «من هر شبي كه در خواب انگور سياه بينم فردايش اندوهي بمن رسد. ديشب نيز انگور سياه در خواب ديده‌ام و امروز دلگير مي‌باشم». گفتم : انگور سياهي كه شب در خواب بينيد با اندوهناكي روز چه بهمبستگي درميان تواند بود؟!.. آيا كدام دانشي اين را مي‌پذيرد؟!.. گفت : «من آزموده‌ام و مي‌بينيد كه چون ديشب باز انگور سياه ديده‌ام امروز اندوهناكم».
از اين گفته در شگفت شدم و بنادانيش دلم سوخت. گفتم : اگر نيك انديشيد اين اندوه شما نتيجه‌ي آن پندار غلطست كه مي‌داريد و نتيجه‌ي خواب يا انگور سياه نيست. شما چون چنين پنداري مي‌داريد هر زمان كه چنان خوابي ديديد (و بيگمانست كه بسيار مي‌بينيد) بخود اندوهناك مي‌گرديد ، و اگر آن پندار را دور اندازيد خواهيد ديد كه خواب يا انگور سياه را هيچ گناهي نيست و شما نيز اندوهناك نخواهيد بود.
شعري هست سروده‌اند :
اگر در خواب بيني مرغ و ماهي يقيناً مي‌رسي بر پادشاهي
هزارها كسان فريب اين شعر را خورده چون مرغ و ماهي در خواب ديده بوده‌اند چشم براه پادشاهي مي‌داشته‌اند و اميدهاي بيجاي شگفتي بآينده مي‌بسته‌اند و چه‌بسا از كارهاي خود بازمي‌مانده‌اند.

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 15

از چیزهایی که بهائیان به رخ جهان می‌کشند داستان قرةالعین و سرگذشت اوست. در چنان زمانی که یکی از هزار مردم ایران سواد نمی‌داشتند ، این زن درس خوانده و یکی از دانایان بشمار می‌رفته. آنگاه چون به باب گرویده بیکبار دست از شوهر و خانه شسته و همراه مردان سر بکوه و بیابان نهاده و سرانجام در آن راه کشته شده.
می‌گوییم : راستست. قرةالعین یکی از زنان کم‌مانند جهان بوده. چه درس خواندن او و چه از خانه بیرون جستنش شگفت‌آور می‌باشد. یک کس ناآگاه چون اینها را شنود با خود خواهد گفت : «چه بوده داستان باب که این زن را بدینسان دیوانه گردانیده؟..» و گمان خواهد برد که باب را سرمایه‌ي بزرگی در کار بوده.
این گمان را ما نیز توانستیمی برد. چیزی که هست ما ناآگاه نمانده‌ایم. ما از یکسو گفته‌های باب را در دست می‌داریم و سرمایه‌ي او را می‌شناسیم. از یکسو هم از حال قرةالعین آگاهیم و آنچه را که مایه‌ي دیوانگی او بوده می‌دانیم. اینست گمان دیگری نتوانیم برد.
ما نیک می‌دانیم که سید باب سرمایه‌ای جز آن عربیهای غلط و بی‌معنی نمی‌داشته و چندان بی‌مایه می‌بوده که از هر آزمایشی سرافکنده و شرمنده بیرون می‌آمده. چندان تهیدست می‌بوده که دلیل می‌آورده و می‌گفته : «نام من علی‌محمد در شماره‌ي ابجدی با رب یکیست». این را دلیل بمهدیگری خود می‌آورده.
از آنسو از درسهایی که قرةالعین خوانده بود و از دانسته‌های او آگاهیم که چه می‌بوده و شعرهایی ازو در دست است که نیک می‌رساند در مغز او چه چیزهایی آکنده می‌بوده و همین چیزها او را بتکان آورده. شعرهای درهم (مُلَمَّع) پایین از قرةالعین است1 و ما چون می‌خواهیم ازو نیز یادگاری در این کتاب باشد همه‌ي آنها را می‌آوریم :
جذبات شوقک الجمت بسلاسل الغم و البلا
همه‌ي عاشقان شکسته دل که دهند جان به ره بلا
اگر آن صنم ز ره رستم پی کشتن من بیگنه
لقد استقام بسیفه فلقد رضیت بما رضی
تو بملک و جاه سکندری من و راه رسم قلندری
اگر آن خوشست تو درخوری و گر این بَدست مرا سزا
بگذر ز منزل ما و من بنما بملک فنا وطن
فاذا فعلت بمثل ذا فلقد بلغت بماتشا
سحری نگار ستمگرم قدمی نهاده به بسترم
فاذا رأیت جماله طلع الصباح کانما
لمعات وجهک اشرقت و شعاع طلعتک اعتلی
ز چه رو الست بربکم نزنی بزن که بلی بلی
ز جواب طبل الست او ز ولا چو کوس بلا زدند
همه خیمه زد بدر دلم سپه غم و حشم بلا
چه خوش آنکه آتش حیرتی زنیم به قله‌ی طور دل
فصککته و جعلته متد کد کا متزلزلا
پی خوان دعوت عشق او همه شب ز خيل کروبیان
رسد این سفیر مهیمنی که گروه غمزده الصلا
من و وصف آن شه خوبرو که زدند صلای بلا برو
بنشاط و قهقهه شد فرو که انا الشهید بکربلا
چو شنید ناله‌ي مرگ من پی ساز من شده برگ من
فمشي الا مهر ولا و بکی علی مجلجلا
هله ‌ای گروه امائیان(؟) بکشید هلهله این زمان
که ظهور دلبر ما عیان شده فاش و ظاهر و بر ملا
گرتان بود طمع لقا ورتان بود هوس بقا
ز وجود مطلقه مطلقا بر آن صنم بشوید لا
تو کمان کشیده و در کمین که زنی به تیر من حزین
همه غمم بود از همین که خدا نکرده کنی خطا
تو که فلس ماهی حیرتی چه زنی ز بحر وجود دم
بنشین چو طوطی و دمبدم بشنو خروش نهنگ لا

پابرگیها :
1ـ این شعرها را از صحبت لاری شمارده‌اند و بآخر دیوان او نیز افزوده شده. ولی من جستجویی کردم و بودنش را از قرةالعین بباور نزدیکتر دانستم. براون و دیگران یاد این شعرها را کرده‌اند ولی همه‌ي آنها را در دست نمی‌داشته‌اند.

‌📗 گفتار سوم
⬅️ چگونه غريچالوا مكزيك را پيدا كرد؟.. [تکه‌ی دوم]
✴️ سفر گوردوا به يوكاتان ـ گزندي كه باو و همراهانش در پوتونجان رسيد ـ بازگشت گوردوا ـ سفر غريچالوا ـ اسپانياي نو ـ فيروزيهاي غريچالوا ـ بازگشت او و همراهانش ـ انديشه‌هاي والاسكز.
💎💎💎
در ماه جون بدهانه‌ي رودي كه تاباسكو ناميده مي‌شد (و اكنون هم ناميده مي‌شود) رسيدند. چون جنگي كه در پوتونجان كرده ببوميان گوشمال نيك داده بودند ، آوازه‌اش تا باينجاها رسيده بود بوميان از در مهرباني و ميزباني درآمدند و بيش از آنكه انتظار مي‌رفت زر و كالاهاي بهادار ارمغان آوردند.
چون از آنجا هم گذشتند در غرب تاباسكو بسرزميني بنام «گوازاگو» رسيدند. بوميان اينجا آنان را فرشتگان پايين آمده از آسمان پنداشتند و نوازش و پذيرايي بيش از اندازه نمودند. چون از چهره‌هاي سفيد و تابان ايشان درشگفت بودند همانا براي دفع چشم‌زخم كندر و صمغ و ديگر چيزهاي خوشبو مي‌سوزانيدند.
...

🗂 درباره‌ی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه

💎 بخش دوم (دو بخش)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

رضاشاه

آبشار سنگ درکا ـ آمل ـ مازندران

📗 پندارها ـ گفتار پنجم : آيا با مردگان گفتگو توان داشت؟..

بخش یکم


يك پندار ديگري كه بسياري گرفتارند گفتگو با مردگانست. اين پندار از اروپا برخاسته و چيزيست تازه درآمده. روزي بوده كه كاهنان لاف از گفتگو با خدايان زدندي. سپس زماني رسيده كه جنگيران با جن و پري سخن گفتندي. اكنون در زمان دانشها پندارپرستان در ديگري باز كرده‌اند و با روانهاي مردگان بگفتگو مي‌پردازند.
ما نمي‌دانيم اين در اروپا از كي پيدا شده و چگونه پيدا شده. اين مي‌دانيم كه سي و چهل سال پيش از اين ، دستگاه بزرگي براي آن چيده شده صدها هزار مردان و زنان بآن گرويده بودند. مهنامه‌ها و روزنامه‌ها و كتابها در زمينه‌ی آن بچاپ مي‌رسيد. صدها پروفسور هواداري از آن مي‌نمودند. انجمنها باين نام برپا مي‌گرديد. هزارها مردان و زنان از راه آن نان مي‌خوردند. در بسياري از كشورها «روانيان» (اسپرتيستها) دسته‌اي مي‌بودند.
اين در غرب مي‌بود. اما در شرق نخست مصريان آن را گرفتند و با يك دلدادگي شگفتي برواج آن كوشيدند. مهنامه‌هاي بنام آنجا ـ از المُقتَطَف و الهِلال ـ گفتارهاي بسيار در اين باره نوشتند و كتابها در اين باره بچاپ رسانيدند. شگفتتر اين بود كه چون همگي آن را براست مي‌داشتند و گمان بيپايي درباره‌اش نمي‌رفت برخي ملايان همان را دليلي بجاويداني روان گرفته در كتابهاي دينيشان نوشتند.
سپس آوازه‌اش بديگر كشورهاي شرقي نيز رسيد و در ايران نيز گروهي بآن گرويدند. در تهران دسته‌اي پديد آمد و انجمني برپا گرديد. نشستها مي‌كردند و هنر خود را نشان مي‌دادند. برخي كتابها نيز نوشته يا ترجمه كرده بچاپ مي‌رسانيدند.
چنانكه گفتيم اين نيز پنداري بيش نيست. با آنهمه هايهويي كه در اروپا و آمريكا درباره‌اش راه افتاده بود ، و با آنهمه كتابها و روزنامه‌ها كه نوشته شده ، جز يك نمايش بيپايي نمي‌باشد.
بايد دانست كه در اين باره آنچه راستست تكان ميز مي‌باشد. باين معني كه سه تن يا بيشتر در پيرامون ميز گردي مي‌نشينند ، (ميز گردي كه از ميانه بروي ميخي يا ميله‌ي آهني گزارده شده و بآساني تواند چرخيد). اين سه تن بايد هر دو دستهاي خود را روي ميز گزارند و همگي خواهان آمدن رواني باشند و هوش خود را بآن گمارند و چون يك يا دو دقيقه بدانسان هوش گماردند ناگهان در ميز تكان سبكي پديد آيد. اين تكان در پندار آنان از سوي يك روانيست كه براي گفتگو پيش آمده. چنين مي‌گويند كه روانها نيروهاي آنها را افزار گرفته ميز را بتكانهايي آورند ، و آنان شمارده با يكي از حرفهاي الفبا برابر گردانند و خواست او را دانند. اينست راه گفتگو. چنين مي‌پندارند كه روانها از آينده و از ناپيدا نيز آگاه مي‌باشند و هرچه پرسيده شود پاسخ دهند.
اينست آنچه هست و در نشستهاشان توان ديد. اين معنايش آنست كه روانها در اين جهانند و با زندگان بهمبستگي توانند يافت. اينست بايد پرسيد : اگر چنينست پس چرا روانها خود يكسره ميز را بتكان نمي‌آورند؟!.. چرا بجاي آنكه نيروهاي گرد ميزنشينان را افزار گيرند خود ميز را افزار نمي‌گيرند؟!.. آنگاه اين از چيست كه گرد ميزنشينان بايد كمتر از سه تن نباشند و از يك تن و يا دو تن نتيجه نتواند بود (مگر بسيار ورزيده باشند)؟!.. اين از چيست كه اگر يكي از سه تن باوري نداشت و از درون دل خواهان نبود نتيجه بدست نخواهد آمد؟!.. اگر راستي را رواني مي‌خواهد خود را بنمايد با چنين كس ديگر بهتر است و او را داراي باور خواهد گردانيد.
اگر گويند : تكان نتيجه‌ي گماردن هوشهاست ، و اينست بايد از روي باور باشد ، مي‌گويم : پس در آن حال چه كاري با روان مي‌داريم؟!.. چرا نگوييم آن نمايش نتيجه‌ي كوشش و هوش برگماري خود آن كسانست و رواني درميان نمي‌باشد؟!.. آيا چنين كاري چه شگفتي دارد؟!.. در جايي كه توان با نگاه يكي را خوابانيد و نيروهايش را از دستش گرفت (خوابانيدن با نيروي كهربايي) ، چه شگفتست كه يك يا چند تن با گماردن هوش ، ميزي را بتكان آورند؟!..

نشست احضار روح

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 16

درس خواندن قرةالعین چنین بوده : پدر او حاجی ملا صالح و عموهایش حاجی ملا محمدتقی و حاجی ملا علی از مجتهدان بزرگ آن زمان بوده‌اند و در قزوین دستگاهی بزرگ داشته‌اند. دو مدرسه‌ی بزرگی در پهلوی خانه‌هاشان بنیاد گزارده بوده‌اند ، یکی بزرگ برای طلبه‌ها و دیگری کوچک برای فرزندان و بستگان خودشان (این مدرسه‌ها اکنون هم برپاست و نویسنده آنها را دیده‌ام).
ملا محمدتقی همانست که هنگامی که شیخ احمد اَحسایی بقزوین آمده بود او را تکفیر کرد و هیاهوی بزرگی در سراسر ایران براه انداخت. با این حال برادرش حاجی ملا علی و یکی از خویشانش حاجی ملا عبدالوهاب از شاگردان شیخ احمد و از پیروان او می‌بودند (ملا علی سپس از پیروان باب نیز گردید).
قرةالعین از بچگی درس خوانده و چون همیشه درمیانه‌ي عموها و عموزادگان و پدر و برادرانش که گروهی می‌بودند «مباحثه‌ها» می‌رفته از آنها بهره جسته. چون مدرسه‌ي کوچک خانوادگی بخانه‌شان پیوسته و درمیانه راهی باز می‌بوده بدرسها نیز گوش داده. از کشاکش شیخی و متشرع که از خانه‌ي ایشان سرچشمه گرفته بود نیک آگاه گردیده ، و همانا بسخنان شیخ احمد گراییده و گرویده.
سپس گویا همراه شوهرش (حاجی ملا محمد) به عراق عرب رفته و در آنجا بسخنان سید کاظم آشنا گردیده و از کسانی می‌بوده که چشم براه امام زمان و گوش بشنیدن آواز او دوخته بوده. اینست همانکه پیدایش سید باب را شنیده ، پیروی او را پذیرفته و با یک شور شگفت‌آوری بهواداری ازو برخاسته و از آنجا با پیرامونیانی به بغداد و از بغداد به ایران آمده و در همه جا شوری برپا گردانیده.
در قزوین هم در خانه‌ي خود می‌زیسته. ولی با پیروان باب همبستگی می‌داشته. اینست چون بابيان حاجی ملا محمدتقی را که عمو و پدرشوهر او می‌بود کشته‌اند و گمان همدستی باو می‌رفته ، از خانه‌اش بیرون جَسته و همراه کسانی از بابيان به تهران آمده و از اینجا به رشت رفته که داستانش را در تاریخها نوشته‌اند. آنچه بیگمانست آنست که قرةالعین باب را ندیده و از سخنان او نیز جز بسیار کمی نشنیده بوده ، و بیگفتگوست که شوریدگی او از مغز خودش می‌بوده ، از آن پندار هزارساله‌ي امام زمان می‌بوده ، از آن بافندگیهای سیدکاظم می‌بوده. از آن شعرهایش نیک پیداست که در مغز او بدآموزیهای شیعیان و پندارهای صوفیان و بافندگیهای مغزآشوب سیدکاظم درهم آمیخته و تکانی در وی پدید آورده بوده. آن جایگاه پنداری امامان و جانفشانی و از خود گذشتگی که «یک شیعی خالص» را در راه آنان بایستی بود ، افسانه‌ي پیدایش امام زمان و شوری که از شیعیان در چنان روزی پدیدار بایستی گردید ، پندار «وحدت وجود» و کوشش به «فنا فی الله» صوفیان که آرزوی هر «انسان کامل» شمرده می‌شد ، و «عشق» بی‌نام و نشانی که در شعرهای فارسی با آن آب و تاب پیاپی یادش رفته ، چیزهایی می‌بوده که در دل این شیرزن جا گرفته و او را ناآسوده می‌گردانیده. این شعرها نمونه‌ای از ناآسودگی مغز اوست. سخنان تندیست که گفته شده و شوریدگی گوینده‌اش را می‌رساند ... ولی چه معنایی از آنها درمی‌آید؟!. روی سخنش با که می‌بوده؟!. به که می‌گوید : «ز چه روالست بربکم نزنی بزن که بلی بلی»؟!. که را می‌گوید : «چو شنید ناله‌ي مرگ من پی ساز من شد و برگ من»؟!.. به که می‌گوید : «بگذر ز منزل ما و من بنما بملک فنا وطن»؟!. یک جمله بگویم : از این سخنان چه معنایی می‌توان فهمید؟!.. گوینده‌ي او را دارای چه راهی و چه باوری توان شناخت؟!.. بگذرید از آنکه ایرانیان خو گرفته‌اند که هر شعری که دارای «مضمونکی» باشد آن را بخوانند و لذت برند. از این خوی ایرانی درگذرید و از آن راه بیایید که از این شعرها چه معنایی توان فهمید؟!.. گوینده‌اش چه می‌خواسته و چه راهی را دنبال کرده؟!. در اینجاست که خواهید دید جز سخنان آشفته و شورانگیزی که از یک مغز آشفته و شوریده‌ای تراویده نمی‌باشد.
چنانکه گفتم داستان قرةالعین شگفت‌آور است. ولی دلیلی از آن بسود کيشهای بابی و بهائی نتوان آورد. در کوششها نیز زیان قرةالعین کمتر از سودش نبوده. در جَستن او از خانه‌ی شوهر و همراهیش با مردان و آن داستان دشت بدشت که خود بهائیان پوشیده نداشته‌اند ، دستاویز دشمنان بیشتر گردیده تا دستاویز دوستان.
اینست در کتابها دیده می‌شود که خواهر عبدالبهاء که بهائیان او را همپای فاطمه‌ي زهرای شیعیان می‌شمارند ، در نامه‌ي خود به بهائیان تهران چنین نوشته : «قرةالعین یک دفعه بی‌حکمتی کرد و هنوز از كله‌ي مردم نمی‌توانیم بدر آوریم».
درمیان یاران باب آنکه داستانش شگفت می‌نماید ملا محمدعلی زنجانیست. این مرد یکی از ملایان بزرگ بشمار می‌رفته و خود شیخی نمی‌بوده و با این حال به باب گرویده و با دولت بجنگ برخاسته.

🗂 درباره‌ی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه

💎 هر دو بخش

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
(بخش دوم)
گفتار چهارم
✴️ چگونه ماچلان گرد جهان گرديد؟..
جزيره‌هاي اقيانوسیا ـ انديشه‌ي ماچلان ـ بدرفتاري امانوييل پادشاه پرتغال
✴️✴️✴️
چنانكه گفته‌ايم اروپاييها توانگري طبيعي هندوستان و فزوني زر و سيم را در آنجا شنيده در آرزوي يافتن يك راه نزديك دريايي بآن سرزمين بودند كه پرتغاليها پيشگام شده راه دماغه‌ي اميد نيك را گشادند. از آنسو كلمبوس به همان آرزو سفر غرب را پيش گرفت.

🗂 باید به پستی خویها چاره کرد

💎 بخش یک از دو

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ مگر شما ملايان را نمي‌شناسيد؟!.. آنان دسته‌اي هستند كه در اين كشور مفت مي‌خورند و كاري كه از دستشان برمي‌آيد ايستادگي در برابر پيشرفت توده است. هر گامي كه مردم بسوي بهتري بردارند اينان با آن دشمنند كه تا توانند ايستادگي خواهند كرد و سپس رها كرده فراموش خواهند گردانيد. مگر با مشروطه همين رفتار را نكردند و آن خونريزيها را بميان نياوردند؟!.. مگر با دبستانها كه برپا شده بود ساليان دراز دشمني ننمودند؟!.. مگر با ثبت اسناد و دفترهاي رسمي بكشاكش نپرداختند؟!.. مگر با يكساني رخت و كلاه اين رفتار را ننمودند و مايه‌ي خونريزي نگرديدند؟!..

✴️ اين ملايان ساليان دراز با دبستانها دشمني نشان مي‌دادند و بچه‌ها را «تكفير» مي‌كردند. ولي اكنون خودشان دختران و پسران خود را بدبستان مي‌فرستند و بيكبار فراموش كرده‌اند. درباره‌ي رو گرفتن نيز در حالي كه آن ايستادگي را مي‌نمايند ، زنها و دخترهاي خودشان روباز و بي‌چادرند. بلكه بسياري از آنها بي‌جوراب نيز مي‌باشند. آن مجتهد بزرگ را كه از آذربايجان به تهران آمده همه مي‌شناسند كه دختران و نوادگانش از شيكترين زنان روباز تهران مي‌باشند و جوراب نيز بپا نمي‌كنند.

✴️ اين مردم‌آزاري ملايان از آنجا برخاسته كه يك كار «مشروعي» در زندگاني توده‌اي نمي‌دارند. نه بافنده‌اند ، نه ريسنده‌اند ، نه سازنده‌اند ، نه كارنده‌اند ، نه دوزنده‌اند ، نه مي‌خرند و نه مي‌فروشند. يك جمله بگويم : هيچكاره‌اند. قانونها نيز جايي براي ايشان درميان توده باز نكرده و كاري بآنان نداده. خودشان مي‌گويند : «پيشوايان دينيم و بمردم دين مي‌آموزيم». ولي اين هم دروغست. زيرا چيزهايي را كه آنان مي‌آموزند مردم خودشان از پيش مي‌دانستند. اينست چون كاري نمي‌دارند و بيكار هم نمي‌توانند نشست بمردم‌آزاري مي‌پردازند!..

✴️ داستان ملايان با توده‌ي بدبخت ايران داستان آن مرد بي‌چيز «نايب‌حسين» نامست كه چون پير و ناتوان شده بود ، بزنش نان و رخت نمي‌توانست داد و مهرباني نمي‌توانست كرد. ولي هر چند روز يك بار كتكش مي‌زد و دشنامش مي‌داد. اين كار را مي‌كرد تا نگويند بيكبار زنش را فراموش كرده و بخود واگزارده.

✴️ ملايان نيز اين مردم‌آزاريها را مي‌كنند تا دانسته شود كه هستند و بيكبار فراموش نگردند. قرآن و اسلام نيز دستاويزي در دست ايشان است. شگفت از شماست كه آنان را تاكنون نشناخته‌ايد و بسخنانشان ارج مي‌گزاريد و دنبال مي‌كنيد.

(خواهران و دختران ما ص 10 از 67)

‌✴️ ایراد بملایان در این زمینه یكی دوتا نیست. می‌باید از آنان پرسید :
این دعوی حكومت كه شما می‌كنید دلیلش چیست؟ اگر دلیلش داستان خلافت اسلامیست كه امروز بیكبار از میان رفته و بی‌زمینه گردیده. ...

ملایان كه پیاپی به دولت فشار می‌آورند و شكایت می‌كنند ، اگر دولت بدخواه توده و همدست ملایان نیست باید این پرسشها را جلو آنها گزارد و پاسخ خواهد. اگر جناب آقای بیات (و یا هر نخست‌وزیری كه پس از او بیاید) دلش به این كشور بدبخت می‌سوزد باید بگشادن این گره كور كوشد.

ملایان می‌پندارند كه دولت تواند با زور جلو سخنان ما را گیرد. دولت باید بفهماند كه چنان نیرویی باو سپارده نشده ، و آنگاه جلو دلیل را جز با دلیل نتوان گرفت.

✴️ ما بارها شنیده‌ایم كه ملایان از قم و تبریز و دیگر شهرها به اعلیحضرت محمدرضاشاه تلگراف فرستاده از نوشته‌های ما شكایت كرده‌اند. در همین عاشورای چند روز پیش[سال 1323] ، كسانی از تهران برای برآغالانیدن [تحریک] ملایانِ قم رفته بودند ، و چون اعلیحضرت به قم رفته جلوش را گرفته شكایت و هایهوی بسیار كرده‌اند.

✴️ ما پیشنهاد می‌كنیم اعلیحضرت در برابر شكایت همین پاسخ را دهند. یا بهتر از آن ، بفرمایند كه ملایان نمایندگانی فرستند تا نشستی در دربار یا در كاخ سفید برپا گردد و در این زمینه گفتگو رود و كار یكسره گردد.

✴️ از دو حال بیرون نیست : یا ملایان آن داعیه‌ها را درباره‌ی حكومت می‌دارند و شاه كشور و نخست‌وزیر و وزیران و نمایندگان پارلمان و دیگران را غاصب و جائر می‌دانند و مالیات دادن را حرام می‌شمارند ، و یا اینها هیچكدام نیست و ما بآنان تهمت می‌زنیم. اگر آن یكیست كه هرآینه باید بپرسشهای ما پاسخ دهند و هر دلیلی دارند بازنمایند ، و اگر این یكیست كه دانسته شود و ایرادهای ما خودبخود از میان رود.

✴️ ناچارم در اینجا یادآوری كنم كه چه اعلیحضرت محمدرضاشاه و چه جناب آقای بیات و چه هر نخست‌وزیر دیگری ، شاه این توده و نخست‌وزیر این توده‌اند ، و این بایَنده‌ی[وظیفه] ایشانست كه بیش از همه و پیش از همه درپی آسایش و فیروزی این توده باشند.

✴️ چه شاه و چه نخست‌وزیر حق ندارند توده را فراموش كنند و تنها درپی پیشرفت كار خود باشند.

✴️ این داستان ملاها امروز گرفتاری بزرگیست. اگر انگیزه‌ی بدبختی ایران سه چیز باشد یكی همینست. چه شاه و چه پارلمان و چه دولت نباید آن را آسان شمارند و سرسری گیرند و بملایان رو دهند و مماشات كنند.

✴️ اگر با ملایان مماشات خواهد شد پس مشروطه را رها كنند و بیش از این آبروی دمكراسی را نبرند.

(دولت بما پاسخ دهد ص 22 از 43)

روستای بلبر ـ اورامان ـ کردستان

سال 1996 میلادی برابر 1375 خورشیدی هنگامیست که هاشمی رفسنجانی رئیس‌جمهور بود.