📗 پندارها ـ گفتار پنجم : آيا با مردگان گفتگو توان داشت؟..
بخش یکم
يك پندار ديگري كه بسياري گرفتارند گفتگو با مردگانست. اين پندار از اروپا برخاسته و چيزيست تازه درآمده. روزي بوده كه كاهنان لاف از گفتگو با خدايان زدندي. سپس زماني رسيده كه جنگيران با جن و پري سخن گفتندي. اكنون در زمان دانشها پندارپرستان در ديگري باز كرده‌اند و با روانهاي مردگان بگفتگو مي‌پردازند.
ما نمي‌دانيم اين در اروپا از كي پيدا شده و چگونه پيدا شده. اين مي‌دانيم كه سي و چهل سال پيش از اين ، دستگاه بزرگي براي آن چيده شده صدها هزار مردان و زنان بآن گرويده بودند. مهنامه‌ها و روزنامه‌ها و كتابها در زمينه‌ی آن بچاپ مي‌رسيد. صدها پروفسور هواداري از آن مي‌نمودند. انجمنها باين نام برپا مي‌گرديد. هزارها مردان و زنان از راه آن نان مي‌خوردند. در بسياري از كشورها «روانيان» (اسپرتيستها) دستهاي مي‌بودند.
اين در غرب مي‌بود. اما در شرق نخست مصريان آن را گرفتند و با يك دلدادگي شگفتي برواج آن كوشيدند. مهنامه‌هاي بنام آنجا ـ از المُقتَطَف و الهِلال ـ گفتارهاي بسيار در اين باره نوشتند و كتابها در اين باره بچاپ رسانيدند. شگفتتر اين بود كه چون همگي آن را براست مي‌داشتند و گمان بيپايي درباره‌اش نمي‌رفت برخي ملايان همان را دليلي بجاويداني روان گرفته در كتابهاي دينيشان نوشتند.
سپس آوازه‌اش بديگر كشورهاي شرقي نيز رسيد و در ايران نيز گروهي بآن گرويدند. در تهران دستهاي پديد آمد و انجمني برپا گرديد. نشستها مي‌كردند و هنر خود را نشان مي‌دادند. برخي كتابها نيز نوشته يا ترجمه كرده بچاپ مي‌رسانيدند.
چنانكه گفتيم اين نيز پنداري بيش نيست. با آنهمه هايهويي كه در اروپا و آمريكا درباره‌اش راه افتاده بود ، و با آنهمه كتابها و روزنامه‌ها كه نوشته شده ، جز يك نمايش بيپايي نمي‌باشد.
بايد دانست كه در اين باره آنچه راستست تكان ميز مي‌باشد. باين معني كه سه تن يا بيشتر در پيرامون ميز گردي مي‌نشينند ، (ميز گردي كه از ميانه بروي ميخي يا ميله‌ي آهني گزارده شده و بآساني تواند چرخيد). اين سه تن بايد هر دو دستهاي خود را روي ميز گزارند و همگي خواهان آمدن رواني باشند و هوش خود را بآن گمارند و چون يك يا دو دقيقه بدانسان هوش گماردند ناگهان در ميز تكان سبكي پديد آيد. اين تكان در پندار آنان از سوي يك روانيست كه براي گفتگو پيش آمده. چنين مي‌گويند كه روانها نيروهاي آنها را افزار گرفته ميز را بتكانهايي آورند ، و آنان شمارده با يكي از حرفهاي الفبا برابر گردانند و خواست او را دانند. اينست راه گفتگو. چنين مي‌پندارند كه روانها از آينده و از ناپيدا نيز آگاه مي‌باشند و هرچه پرسيده شود پاسخ دهند.
اينست آنچه هست و در نشستهاشان توان ديد. اين معنايش آنست كه روانها در اين جهانند و با زندگان بهمبستگي توانند يافت. اينست بايد پرسيد : اگر چنينست پس چرا روانها خود يكسره ميز را بتكان نمي‌آورند؟!.. چرا بجاي آنكه نيروهاي گرد ميزنشينان را افزار گيرند خود ميز را افزار نمي‌گيرند؟!.. آنگاه اين از چيست كه گرد ميزنشينان بايد كمتر از سه تن نباشند و از يك تن و يا دو تن نتيجه نتواند بود (مگر بسيار ورزيده باشند)؟!.. اين از چيست كه اگر يكي از سه تن باوري نداشت و از درون دل خواهان نبود نتيجه بدست نخواهد آمد؟!.. اگر راستي را رواني مي‌خواهد خود را بنمايد با چنين كس ديگر بهتر است و او را داراي باور خواهد گردانيد.
اگر گويند : تكان نتيجه‌ي گماردن هوشهاست ، و اينست بايد از روي باور باشد ، مي‌گويم : پس در آن حال چه كاري با روان مي‌داريم؟!.. چرا نگوييم آن نمايش نتيجه‌ي كوشش و هوش برگماري خود آن كسانست و رواني درميان نمي‌باشد؟!.. آيا چنين كاري چه شگفتي دارد؟!.. در جايي كه توان با نگاه يكي را خوابانيد و نيروهايش را از دستش گرفت (خوابانيدن با نيروي كهربايي) ، چه شگفتست كه يك يا چند تن با گماردن هوش ، ميزي را بتكان آورند؟!..
بخش یکم
يك پندار ديگري كه بسياري گرفتارند گفتگو با مردگانست. اين پندار از اروپا برخاسته و چيزيست تازه درآمده. روزي بوده كه كاهنان لاف از گفتگو با خدايان زدندي. سپس زماني رسيده كه جنگيران با جن و پري سخن گفتندي. اكنون در زمان دانشها پندارپرستان در ديگري باز كرده‌اند و با روانهاي مردگان بگفتگو مي‌پردازند.
ما نمي‌دانيم اين در اروپا از كي پيدا شده و چگونه پيدا شده. اين مي‌دانيم كه سي و چهل سال پيش از اين ، دستگاه بزرگي براي آن چيده شده صدها هزار مردان و زنان بآن گرويده بودند. مهنامه‌ها و روزنامه‌ها و كتابها در زمينه‌ی آن بچاپ مي‌رسيد. صدها پروفسور هواداري از آن مي‌نمودند. انجمنها باين نام برپا مي‌گرديد. هزارها مردان و زنان از راه آن نان مي‌خوردند. در بسياري از كشورها «روانيان» (اسپرتيستها) دستهاي مي‌بودند.
اين در غرب مي‌بود. اما در شرق نخست مصريان آن را گرفتند و با يك دلدادگي شگفتي برواج آن كوشيدند. مهنامه‌هاي بنام آنجا ـ از المُقتَطَف و الهِلال ـ گفتارهاي بسيار در اين باره نوشتند و كتابها در اين باره بچاپ رسانيدند. شگفتتر اين بود كه چون همگي آن را براست مي‌داشتند و گمان بيپايي درباره‌اش نمي‌رفت برخي ملايان همان را دليلي بجاويداني روان گرفته در كتابهاي دينيشان نوشتند.
سپس آوازه‌اش بديگر كشورهاي شرقي نيز رسيد و در ايران نيز گروهي بآن گرويدند. در تهران دستهاي پديد آمد و انجمني برپا گرديد. نشستها مي‌كردند و هنر خود را نشان مي‌دادند. برخي كتابها نيز نوشته يا ترجمه كرده بچاپ مي‌رسانيدند.
چنانكه گفتيم اين نيز پنداري بيش نيست. با آنهمه هايهويي كه در اروپا و آمريكا درباره‌اش راه افتاده بود ، و با آنهمه كتابها و روزنامه‌ها كه نوشته شده ، جز يك نمايش بيپايي نمي‌باشد.
بايد دانست كه در اين باره آنچه راستست تكان ميز مي‌باشد. باين معني كه سه تن يا بيشتر در پيرامون ميز گردي مي‌نشينند ، (ميز گردي كه از ميانه بروي ميخي يا ميله‌ي آهني گزارده شده و بآساني تواند چرخيد). اين سه تن بايد هر دو دستهاي خود را روي ميز گزارند و همگي خواهان آمدن رواني باشند و هوش خود را بآن گمارند و چون يك يا دو دقيقه بدانسان هوش گماردند ناگهان در ميز تكان سبكي پديد آيد. اين تكان در پندار آنان از سوي يك روانيست كه براي گفتگو پيش آمده. چنين مي‌گويند كه روانها نيروهاي آنها را افزار گرفته ميز را بتكانهايي آورند ، و آنان شمارده با يكي از حرفهاي الفبا برابر گردانند و خواست او را دانند. اينست راه گفتگو. چنين مي‌پندارند كه روانها از آينده و از ناپيدا نيز آگاه مي‌باشند و هرچه پرسيده شود پاسخ دهند.
اينست آنچه هست و در نشستهاشان توان ديد. اين معنايش آنست كه روانها در اين جهانند و با زندگان بهمبستگي توانند يافت. اينست بايد پرسيد : اگر چنينست پس چرا روانها خود يكسره ميز را بتكان نمي‌آورند؟!.. چرا بجاي آنكه نيروهاي گرد ميزنشينان را افزار گيرند خود ميز را افزار نمي‌گيرند؟!.. آنگاه اين از چيست كه گرد ميزنشينان بايد كمتر از سه تن نباشند و از يك تن و يا دو تن نتيجه نتواند بود (مگر بسيار ورزيده باشند)؟!.. اين از چيست كه اگر يكي از سه تن باوري نداشت و از درون دل خواهان نبود نتيجه بدست نخواهد آمد؟!.. اگر راستي را رواني مي‌خواهد خود را بنمايد با چنين كس ديگر بهتر است و او را داراي باور خواهد گردانيد.
اگر گويند : تكان نتيجه‌ي گماردن هوشهاست ، و اينست بايد از روي باور باشد ، مي‌گويم : پس در آن حال چه كاري با روان مي‌داريم؟!.. چرا نگوييم آن نمايش نتيجه‌ي كوشش و هوش برگماري خود آن كسانست و رواني درميان نمي‌باشد؟!.. آيا چنين كاري چه شگفتي دارد؟!.. در جايي كه توان با نگاه يكي را خوابانيد و نيروهايش را از دستش گرفت (خوابانيدن با نيروي كهربايي) ، چه شگفتست كه يك يا چند تن با گماردن هوش ، ميزي را بتكان آورند؟!..
📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 16
درس خواندن قرةالعین چنین بوده : پدر او حاجی ملا صالح و عموهایش حاجی ملا محمدتقی و حاجی ملا علی از مجتهدان بزرگ آن زمان بوده‌اند و در قزوین دستگاهی بزرگ داشته‌اند. دو مدرسه‌ی بزرگی در پهلوی خانه‌هاشان بنیاد گزارده بوده‌اند ، یکی بزرگ برای طلبه‌ها و دیگری کوچک برای فرزندان و بستگان خودشان (این مدرسه‌ها اکنون هم برپاست و نویسنده آنها را دیده‌ام).
ملا محمدتقی همانست که هنگامی که شیخ احمد اَحسایی بقزوین آمده بود او را تکفیر کرد و هیاهوی بزرگی در سراسر ایران براه انداخت. با این حال برادرش حاجی ملا علی و یکی از خویشانش حاجی ملا عبدالوهاب از شاگردان شیخ احمد و از پیروان او می‌بودند (ملا علی سپس از پیروان باب نیز گردید).
قرةالعین از بچگی درس خوانده و چون همیشه درمیانه‌ي عموها و عموزادگان و پدر و برادرانش که گروهی می‌بودند «مباحثه‌ها» می‌رفته از آنها بهره جسته. چون مدرسه‌ي کوچک خانوادگی بخانه‌شان پیوسته و درمیانه راهی باز می‌بوده بدرسها نیز گوش داده. از کشاکش شیخی و متشرع که از خانه‌ي ایشان سرچشمه گرفته بود نیک آگاه گردیده ، و همانا بسخنان شیخ احمد گراییده و گرویده.
سپس گویا همراه شوهرش (حاجی ملا محمد) به عراق عرب رفته و در آنجا بسخنان سید کاظم آشنا گردیده و از کسانی می‌بوده که چشم براه امام زمان و گوش بشنیدن آواز او دوخته بوده. اینست همانکه پیدایش سید باب را شنیده ، پیروی او را پذیرفته و با یک شور شگفت‌آوری بهواداری ازو برخاسته و از آنجا با پیرامونیانی به بغداد و از بغداد به ایران آمده و در همه جا شوری برپا گردانیده.
در قزوین هم در خانه‌ي خود می‌زیسته. ولی با پیروان باب همبستگی می‌داشته. اینست چون بابيان حاجی ملا محمدتقی را که عمو و پدرشوهر او می‌بود کشته‌اند و گمان همدستی باو می‌رفته ، از خانه‌اش بیرون جَسته و همراه کسانی از بابيان به تهران آمده و از اینجا به رشت رفته که داستانش را در تاریخها نوشته‌اند. آنچه بیگمانست آنست که قرةالعین باب را ندیده و از سخنان او نیز جز بسیار کمی نشنیده بوده ، و بیگفتگوست که شوریدگی او از مغز خودش می‌بوده ، از آن پندار هزارساله‌ي امام زمان می‌بوده ، از آن بافندگیهای سیدکاظم می‌بوده. از آن شعرهایش نیک پیداست که در مغز او بدآموزیهای شیعیان و پندارهای صوفیان و بافندگیهای مغزآشوب سیدکاظم درهم آمیخته و تکانی در وی پدید آورده بوده. آن جایگاه پنداری امامان و جانفشانی و از خود گذشتگی که «یک شیعی خالص» را در راه آنان بایستی بود ، افسانه‌ي پیدایش امام زمان و شوری که از شیعیان در چنان روزی پدیدار بایستی گردید ، پندار «وحدت وجود» و کوشش به «فنا فی الله» صوفیان که آرزوی هر «انسان کامل» شمرده می‌شد ، و «عشق» بی‌نام و نشانی که در شعرهای فارسی با آن آب و تاب پیاپی یادش رفته ، چیزهایی می‌بوده که در دل این شیرزن جا گرفته و او را ناآسوده می‌گردانیده. این شعرها نمونه‌ای از ناآسودگی مغز اوست. سخنان تندیست که گفته شده و شوریدگی گوینده‌اش را می‌رساند ... ولی چه معنایی از آنها درمی‌آید؟!. روی سخنش با که می‌بوده؟!. به که می‌گوید : «ز چه روالست بربکم نزنی بزن که بلی بلی»؟!. که را می‌گوید : «چو شنید ناله‌ي مرگ من پی ساز من شد و برگ من»؟!.. به که می‌گوید : «بگذر ز منزل ما و من بنما بملک فنا وطن»؟!. یک جمله بگویم : از این سخنان چه معنایی می‌توان فهمید؟!.. گوینده‌ي او را دارای چه راهی و چه باوری توان شناخت؟!.. بگذرید از آنکه ایرانیان خو گرفته‌اند که هر شعری که دارای «مضمونکی» باشد آن را بخوانند و لذت برند. از این خوی ایرانی درگذرید و از آن راه بیایید که از این شعرها چه معنایی توان فهمید؟!.. گوینده‌اش چه می‌خواسته و چه راهی را دنبال کرده؟!. در اینجاست که خواهید دید جز سخنان آشفته و شورانگیزی که از یک مغز آشفته و شوریده‌ای تراویده نمی‌باشد.
چنانکه گفتم داستان قرةالعین شگفت‌آور است. ولی دلیلی از آن بسود کيشهای بابی و بهائی نتوان آورد. در کوششها نیز زیان قرةالعین کمتر از سودش نبوده. در جَستن او از خانه‌ی شوهر و همراهیش با مردان و آن داستان دشت بدشت که خود بهائیان پوشیده نداشته‌اند ، دستاویز دشمنان بیشتر گردیده تا دستاویز دوستان.
اینست در کتابها دیده می‌شود که خواهر عبدالبهاء که بهائیان او را همپای فاطمه‌ي زهرای شیعیان می‌شمارند ، در نامه‌ي خود به بهائیان تهران چنین نوشته : «قرةالعین یک دفعه بی‌حکمتی کرد و هنوز از كله‌ي مردم نمی‌توانیم بدر آوریم».
درمیان یاران باب آنکه داستانش شگفت می‌نماید ملا محمدعلی زنجانیست. این مرد یکی از ملایان بزرگ بشمار می‌رفته و خود شیخی نمی‌بوده و با این حال به باب گرویده و با دولت بجنگ برخاسته.
درس خواندن قرةالعین چنین بوده : پدر او حاجی ملا صالح و عموهایش حاجی ملا محمدتقی و حاجی ملا علی از مجتهدان بزرگ آن زمان بوده‌اند و در قزوین دستگاهی بزرگ داشته‌اند. دو مدرسه‌ی بزرگی در پهلوی خانه‌هاشان بنیاد گزارده بوده‌اند ، یکی بزرگ برای طلبه‌ها و دیگری کوچک برای فرزندان و بستگان خودشان (این مدرسه‌ها اکنون هم برپاست و نویسنده آنها را دیده‌ام).
ملا محمدتقی همانست که هنگامی که شیخ احمد اَحسایی بقزوین آمده بود او را تکفیر کرد و هیاهوی بزرگی در سراسر ایران براه انداخت. با این حال برادرش حاجی ملا علی و یکی از خویشانش حاجی ملا عبدالوهاب از شاگردان شیخ احمد و از پیروان او می‌بودند (ملا علی سپس از پیروان باب نیز گردید).
قرةالعین از بچگی درس خوانده و چون همیشه درمیانه‌ي عموها و عموزادگان و پدر و برادرانش که گروهی می‌بودند «مباحثه‌ها» می‌رفته از آنها بهره جسته. چون مدرسه‌ي کوچک خانوادگی بخانه‌شان پیوسته و درمیانه راهی باز می‌بوده بدرسها نیز گوش داده. از کشاکش شیخی و متشرع که از خانه‌ي ایشان سرچشمه گرفته بود نیک آگاه گردیده ، و همانا بسخنان شیخ احمد گراییده و گرویده.
سپس گویا همراه شوهرش (حاجی ملا محمد) به عراق عرب رفته و در آنجا بسخنان سید کاظم آشنا گردیده و از کسانی می‌بوده که چشم براه امام زمان و گوش بشنیدن آواز او دوخته بوده. اینست همانکه پیدایش سید باب را شنیده ، پیروی او را پذیرفته و با یک شور شگفت‌آوری بهواداری ازو برخاسته و از آنجا با پیرامونیانی به بغداد و از بغداد به ایران آمده و در همه جا شوری برپا گردانیده.
در قزوین هم در خانه‌ي خود می‌زیسته. ولی با پیروان باب همبستگی می‌داشته. اینست چون بابيان حاجی ملا محمدتقی را که عمو و پدرشوهر او می‌بود کشته‌اند و گمان همدستی باو می‌رفته ، از خانه‌اش بیرون جَسته و همراه کسانی از بابيان به تهران آمده و از اینجا به رشت رفته که داستانش را در تاریخها نوشته‌اند. آنچه بیگمانست آنست که قرةالعین باب را ندیده و از سخنان او نیز جز بسیار کمی نشنیده بوده ، و بیگفتگوست که شوریدگی او از مغز خودش می‌بوده ، از آن پندار هزارساله‌ي امام زمان می‌بوده ، از آن بافندگیهای سیدکاظم می‌بوده. از آن شعرهایش نیک پیداست که در مغز او بدآموزیهای شیعیان و پندارهای صوفیان و بافندگیهای مغزآشوب سیدکاظم درهم آمیخته و تکانی در وی پدید آورده بوده. آن جایگاه پنداری امامان و جانفشانی و از خود گذشتگی که «یک شیعی خالص» را در راه آنان بایستی بود ، افسانه‌ي پیدایش امام زمان و شوری که از شیعیان در چنان روزی پدیدار بایستی گردید ، پندار «وحدت وجود» و کوشش به «فنا فی الله» صوفیان که آرزوی هر «انسان کامل» شمرده می‌شد ، و «عشق» بی‌نام و نشانی که در شعرهای فارسی با آن آب و تاب پیاپی یادش رفته ، چیزهایی می‌بوده که در دل این شیرزن جا گرفته و او را ناآسوده می‌گردانیده. این شعرها نمونه‌ای از ناآسودگی مغز اوست. سخنان تندیست که گفته شده و شوریدگی گوینده‌اش را می‌رساند ... ولی چه معنایی از آنها درمی‌آید؟!. روی سخنش با که می‌بوده؟!. به که می‌گوید : «ز چه روالست بربکم نزنی بزن که بلی بلی»؟!. که را می‌گوید : «چو شنید ناله‌ي مرگ من پی ساز من شد و برگ من»؟!.. به که می‌گوید : «بگذر ز منزل ما و من بنما بملک فنا وطن»؟!. یک جمله بگویم : از این سخنان چه معنایی می‌توان فهمید؟!.. گوینده‌ي او را دارای چه راهی و چه باوری توان شناخت؟!.. بگذرید از آنکه ایرانیان خو گرفته‌اند که هر شعری که دارای «مضمونکی» باشد آن را بخوانند و لذت برند. از این خوی ایرانی درگذرید و از آن راه بیایید که از این شعرها چه معنایی توان فهمید؟!.. گوینده‌اش چه می‌خواسته و چه راهی را دنبال کرده؟!. در اینجاست که خواهید دید جز سخنان آشفته و شورانگیزی که از یک مغز آشفته و شوریده‌ای تراویده نمی‌باشد.
چنانکه گفتم داستان قرةالعین شگفت‌آور است. ولی دلیلی از آن بسود کيشهای بابی و بهائی نتوان آورد. در کوششها نیز زیان قرةالعین کمتر از سودش نبوده. در جَستن او از خانه‌ی شوهر و همراهیش با مردان و آن داستان دشت بدشت که خود بهائیان پوشیده نداشته‌اند ، دستاویز دشمنان بیشتر گردیده تا دستاویز دوستان.
اینست در کتابها دیده می‌شود که خواهر عبدالبهاء که بهائیان او را همپای فاطمه‌ي زهرای شیعیان می‌شمارند ، در نامه‌ي خود به بهائیان تهران چنین نوشته : «قرةالعین یک دفعه بی‌حکمتی کرد و هنوز از كله‌ي مردم نمی‌توانیم بدر آوریم».
درمیان یاران باب آنکه داستانش شگفت می‌نماید ملا محمدعلی زنجانیست. این مرد یکی از ملایان بزرگ بشمار می‌رفته و خود شیخی نمی‌بوده و با این حال به باب گرویده و با دولت بجنگ برخاسته.
darbãreye Rezãwãhe Pahlavi.pdf
66.1 KB
🗂 درباره‌ی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه
💎 هر دو بخش
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
💎 هر دو بخش
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
✴️ پیدایش آمریکا
(بخش دوم)
گفتار چهارم
✴️ چگونه ماچلان گرد جهان گرديد؟..
جزيره‌هاي اقيانوسیا ـ انديشه‌ي ماچلان ـ بدرفتاري امانوييل پادشاه پرتغال
✴️✴️✴️
چنانكه گفته‌ايم اروپاييها توانگري طبيعي هندوستان و فزوني زر و سيم را در آنجا شنيده در آرزوي يافتن يك راه نزديك دريايي بآن سرزمين بودند كه پرتغاليها پيشگام شده راه دماغه‌ي اميد نيك را گشادند. از آنسو كلمبوس به همان آرزو سفر غرب را پيش گرفت.
(بخش دوم)
گفتار چهارم
✴️ چگونه ماچلان گرد جهان گرديد؟..
جزيره‌هاي اقيانوسیا ـ انديشه‌ي ماچلان ـ بدرفتاري امانوييل پادشاه پرتغال
✴️✴️✴️
چنانكه گفته‌ايم اروپاييها توانگري طبيعي هندوستان و فزوني زر و سيم را در آنجا شنيده در آرزوي يافتن يك راه نزديك دريايي بآن سرزمين بودند كه پرتغاليها پيشگام شده راه دماغه‌ي اميد نيك را گشادند. از آنسو كلمبوس به همان آرزو سفر غرب را پيش گرفت.
Telegram
attach 📎
bãyad bepastiye xuyhã cãre kard 1.pdf
56.4 KB
🗂 باید به پستی خویها چاره کرد
💎 بخش یک از دو
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
💎 بخش یک از دو
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
✴️ مگر شما ملايان را نمي‌شناسيد؟!.. آنان دستهاي هستند كه در اين كشور مفت مي‌خورند و كاري كه از دستشان برمي‌آيد ايستادگي در برابر پيشرفت توده است. هر گامي كه مردم بسوي بهتري بردارند اينان با آن دشمنند كه تا توانند ايستادگي خواهند كرد و سپس رها كرده فراموش خواهند گردانيد. مگر با مشروطه همين رفتار را نكردند و آن خونريزيها را بميان نياوردند؟!.. مگر با دبستانها كه برپا شده بود ساليان دراز دشمني ننمودند؟!.. مگر با ثبت اسناد و دفترهاي رسمي بكشاكش نپرداختند؟!.. مگر با يكساني رخت و كلاه اين رفتار را ننمودند و مايه‌ي خونريزي نگرديدند؟!..
✴️ اين ملايان ساليان دراز با دبستانها دشمني نشان مي‌دادند و بچه‌ها را «تكفير» مي‌كردند. ولي اكنون خودشان دختران و پسران خود را بدبستان مي‌فرستند و بيكبار فراموش كرده‌اند. درباره‌ي رو گرفتن نيز در حالي كه آن ايستادگي را مي‌نمايند ، زنها و دخترهاي خودشان روباز و بي‌چادرند. بلكه بسياري از آنها بي‌جوراب نيز مي‌باشند. آن مجتهد بزرگ را كه از آذربايجان به تهران آمده همه مي‌شناسند كه دختران و نوادگانش از شيكترين زنان روباز تهران مي‌باشند و جوراب نيز بپا نمي‌كنند.
✴️ اين مردم‌آزاري ملايان از آنجا برخاسته كه يك كار «مشروعي» در زندگاني توده‌اي نمي‌دارند. نه بافنده‌اند ، نه ريسنده‌اند ، نه سازنده‌اند ، نه كارنده‌اند ، نه دوزنده‌اند ، نه مي‌خرند و نه مي‌فروشند. يك جمله بگويم : هيچكاره‌اند. قانونها نيز جايي براي ايشان درميان توده باز نكرده و كاري بآنان نداده. خودشان مي‌گويند : «پيشوايان دينيم و بمردم دين مي‌آموزيم». ولي اين هم دروغست. زيرا چيزهايي را كه آنان مي‌آموزند مردم خودشان از پيش مي‌دانستند. اينست چون كاري نمي‌دارند و بيكار هم نمي‌توانند نشست بمردم‌آزاري مي‌پردازند!..
✴️ داستان ملايان با توده‌ي بدبخت ايران داستان آن مرد بي‌چيز «نايب‌حسين» نامست كه چون پير و ناتوان شده بود ، بزنش نان و رخت نمي‌توانست داد و مهرباني نمي‌توانست كرد. ولي هر چند روز يك بار كتكش مي‌زد و دشنامش مي‌داد. اين كار را مي‌كرد تا نگويند بيكبار زنش را فراموش كرده و بخود واگزارده.
✴️ ملايان نيز اين مردم‌آزاريها را مي‌كنند تا دانسته شود كه هستند و بيكبار فراموش نگردند. قرآن و اسلام نيز دستاويزي در دست ايشان است. شگفت از شماست كه آنان را تاكنون نشناخته‌ايد و بسخنانشان ارج مي‌گزاريد و دنبال مي‌كنيد.
(خواهران و دختران ما ص 10 از 67)
✴️ اين ملايان ساليان دراز با دبستانها دشمني نشان مي‌دادند و بچه‌ها را «تكفير» مي‌كردند. ولي اكنون خودشان دختران و پسران خود را بدبستان مي‌فرستند و بيكبار فراموش كرده‌اند. درباره‌ي رو گرفتن نيز در حالي كه آن ايستادگي را مي‌نمايند ، زنها و دخترهاي خودشان روباز و بي‌چادرند. بلكه بسياري از آنها بي‌جوراب نيز مي‌باشند. آن مجتهد بزرگ را كه از آذربايجان به تهران آمده همه مي‌شناسند كه دختران و نوادگانش از شيكترين زنان روباز تهران مي‌باشند و جوراب نيز بپا نمي‌كنند.
✴️ اين مردم‌آزاري ملايان از آنجا برخاسته كه يك كار «مشروعي» در زندگاني توده‌اي نمي‌دارند. نه بافنده‌اند ، نه ريسنده‌اند ، نه سازنده‌اند ، نه كارنده‌اند ، نه دوزنده‌اند ، نه مي‌خرند و نه مي‌فروشند. يك جمله بگويم : هيچكاره‌اند. قانونها نيز جايي براي ايشان درميان توده باز نكرده و كاري بآنان نداده. خودشان مي‌گويند : «پيشوايان دينيم و بمردم دين مي‌آموزيم». ولي اين هم دروغست. زيرا چيزهايي را كه آنان مي‌آموزند مردم خودشان از پيش مي‌دانستند. اينست چون كاري نمي‌دارند و بيكار هم نمي‌توانند نشست بمردم‌آزاري مي‌پردازند!..
✴️ داستان ملايان با توده‌ي بدبخت ايران داستان آن مرد بي‌چيز «نايب‌حسين» نامست كه چون پير و ناتوان شده بود ، بزنش نان و رخت نمي‌توانست داد و مهرباني نمي‌توانست كرد. ولي هر چند روز يك بار كتكش مي‌زد و دشنامش مي‌داد. اين كار را مي‌كرد تا نگويند بيكبار زنش را فراموش كرده و بخود واگزارده.
✴️ ملايان نيز اين مردم‌آزاريها را مي‌كنند تا دانسته شود كه هستند و بيكبار فراموش نگردند. قرآن و اسلام نيز دستاويزي در دست ايشان است. شگفت از شماست كه آنان را تاكنون نشناخته‌ايد و بسخنانشان ارج مي‌گزاريد و دنبال مي‌كنيد.
(خواهران و دختران ما ص 10 از 67)
Telegram
attach 📎
✴️ ایراد بملایان در این زمینه یكی دوتا نیست. می‌باید از آنان پرسید :
این دعوی حكومت كه شما می‌كنید دلیلش چیست؟ اگر دلیلش داستان خلافت اسلامیست كه امروز بیكبار از میان رفته و بی‌زمینه گردیده. ...
ملایان كه پیاپی به دولت فشار می‌آورند و شكایت می‌كنند ، اگر دولت بدخواه توده و همدست ملایان نیست باید این پرسشها را جلو آنها گزارد و پاسخ خواهد. اگر جناب آقای بیات (و یا هر نخست‌وزیری كه پس از او بیاید) دلش به این كشور بدبخت می‌سوزد باید بگشادن این گره كور كوشد.
ملایان می‌پندارند كه دولت تواند با زور جلو سخنان ما را گیرد. دولت باید بفهماند كه چنان نیرویی باو سپارده نشده ، و آنگاه جلو دلیل را جز با دلیل نتوان گرفت.
✴️ ما بارها شنیده‌ایم كه ملایان از قم و تبریز و دیگر شهرها به اعلیحضرت محمدرضاشاه تلگراف فرستاده از نوشته‌های ما شكایت كرده‌اند. در همین عاشورای چند روز پیش[سال 1323] ، كسانی از تهران برای برآغالانیدن [تحریک] ملایانِ قم رفته بودند ، و چون اعلیحضرت به قم رفته جلوش را گرفته شكایت و هایهوی بسیار كرده‌اند.
✴️ ما پیشنهاد می‌كنیم اعلیحضرت در برابر شكایت همین پاسخ را دهند. یا بهتر از آن ، بفرمایند كه ملایان نمایندگانی فرستند تا نشستی در دربار یا در كاخ سفید برپا گردد و در این زمینه گفتگو رود و كار یكسره گردد.
✴️ از دو حال بیرون نیست : یا ملایان آن داعیه‌ها را درباره‌ی حكومت می‌دارند و شاه كشور و نخست‌وزیر و وزیران و نمایندگان پارلمان و دیگران را غاصب و جائر می‌دانند و مالیات دادن را حرام می‌شمارند ، و یا اینها هیچكدام نیست و ما بآنان تهمت می‌زنیم. اگر آن یكیست كه هرآینه باید بپرسشهای ما پاسخ دهند و هر دلیلی دارند بازنمایند ، و اگر این یكیست كه دانسته شود و ایرادهای ما خودبخود از میان رود.
✴️ ناچارم در اینجا یادآوری كنم كه چه اعلیحضرت محمدرضاشاه و چه جناب آقای بیات و چه هر نخست‌وزیر دیگری ، شاه این توده و نخست‌وزیر این توده‌اند ، و این بایَنده‌ی[وظیفه] ایشانست كه بیش از همه و پیش از همه درپی آسایش و فیروزی این توده باشند.
✴️ چه شاه و چه نخست‌وزیر حق ندارند توده را فراموش كنند و تنها درپی پیشرفت كار خود باشند.
✴️ این داستان ملاها امروز گرفتاری بزرگیست. اگر انگیزه‌ی بدبختی ایران سه چیز باشد یكی همینست. چه شاه و چه پارلمان و چه دولت نباید آن را آسان شمارند و سرسری گیرند و بملایان رو دهند و مماشات كنند.
✴️ اگر با ملایان مماشات خواهد شد پس مشروطه را رها كنند و بیش از این آبروی دمكراسی را نبرند.
(دولت بما پاسخ دهد ص 22 از 43)
این دعوی حكومت كه شما می‌كنید دلیلش چیست؟ اگر دلیلش داستان خلافت اسلامیست كه امروز بیكبار از میان رفته و بی‌زمینه گردیده. ...
ملایان كه پیاپی به دولت فشار می‌آورند و شكایت می‌كنند ، اگر دولت بدخواه توده و همدست ملایان نیست باید این پرسشها را جلو آنها گزارد و پاسخ خواهد. اگر جناب آقای بیات (و یا هر نخست‌وزیری كه پس از او بیاید) دلش به این كشور بدبخت می‌سوزد باید بگشادن این گره كور كوشد.
ملایان می‌پندارند كه دولت تواند با زور جلو سخنان ما را گیرد. دولت باید بفهماند كه چنان نیرویی باو سپارده نشده ، و آنگاه جلو دلیل را جز با دلیل نتوان گرفت.
✴️ ما بارها شنیده‌ایم كه ملایان از قم و تبریز و دیگر شهرها به اعلیحضرت محمدرضاشاه تلگراف فرستاده از نوشته‌های ما شكایت كرده‌اند. در همین عاشورای چند روز پیش[سال 1323] ، كسانی از تهران برای برآغالانیدن [تحریک] ملایانِ قم رفته بودند ، و چون اعلیحضرت به قم رفته جلوش را گرفته شكایت و هایهوی بسیار كرده‌اند.
✴️ ما پیشنهاد می‌كنیم اعلیحضرت در برابر شكایت همین پاسخ را دهند. یا بهتر از آن ، بفرمایند كه ملایان نمایندگانی فرستند تا نشستی در دربار یا در كاخ سفید برپا گردد و در این زمینه گفتگو رود و كار یكسره گردد.
✴️ از دو حال بیرون نیست : یا ملایان آن داعیه‌ها را درباره‌ی حكومت می‌دارند و شاه كشور و نخست‌وزیر و وزیران و نمایندگان پارلمان و دیگران را غاصب و جائر می‌دانند و مالیات دادن را حرام می‌شمارند ، و یا اینها هیچكدام نیست و ما بآنان تهمت می‌زنیم. اگر آن یكیست كه هرآینه باید بپرسشهای ما پاسخ دهند و هر دلیلی دارند بازنمایند ، و اگر این یكیست كه دانسته شود و ایرادهای ما خودبخود از میان رود.
✴️ ناچارم در اینجا یادآوری كنم كه چه اعلیحضرت محمدرضاشاه و چه جناب آقای بیات و چه هر نخست‌وزیر دیگری ، شاه این توده و نخست‌وزیر این توده‌اند ، و این بایَنده‌ی[وظیفه] ایشانست كه بیش از همه و پیش از همه درپی آسایش و فیروزی این توده باشند.
✴️ چه شاه و چه نخست‌وزیر حق ندارند توده را فراموش كنند و تنها درپی پیشرفت كار خود باشند.
✴️ این داستان ملاها امروز گرفتاری بزرگیست. اگر انگیزه‌ی بدبختی ایران سه چیز باشد یكی همینست. چه شاه و چه پارلمان و چه دولت نباید آن را آسان شمارند و سرسری گیرند و بملایان رو دهند و مماشات كنند.
✴️ اگر با ملایان مماشات خواهد شد پس مشروطه را رها كنند و بیش از این آبروی دمكراسی را نبرند.
(دولت بما پاسخ دهد ص 22 از 43)
Telegram
attach 📎
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
سال 1996 میلادی برابر 1375 خورشیدی هنگامیست که هاشمی رفسنجانی رئیس‌جمهور بود.
📗 پندارها ـ گفتار پنجم : آيا با مردگان گفتگو توان داشت؟..
بخش دوم
اگر گويند : پس آن پاسخها از كجا مي‌آيد؟. زيرا گاهي آگاهيهايي پديد مي‌آيد كه گرد ميزنشينان هيچ كدام آن را نمي‌دانسته‌اند ـ اگر پاي روان درميان نيست پس آن آگاهيها از كجاست؟!.. مي‌گويم : چنين چيزي هرگز نبوده است و نتواند بود كه پاسخي از ميز درآيد و در آن آگاهيي باشد كه گرد ميزنشينان هر سه از آن ناآگاه و بيگانه بوده‌اند. راز داستان آنست كه هر آدمي هر آنچه از كودكي ديده و يا شنيده و يا انديشيده در مغز او جا گرفته و رويهم آمده اگرچه خود او درنمي‌يابد و بسياري از آنها را بيكبار فراموش كرده ، و همين چيزهاست كه گاهي در اين هنگام در سايه‌ي برگماردن هوش بيرون مي‌آيد و آگاهي نادانسته‌اي پنداشته مي‌شود. (چنانكه در خواب ديدن نيز چنينست و همين اندوخته‌هاي مغزيست كه در خواب بتكان مي‌آيد و درهم آميخته چيزهاي شگفتي پديد مي‌آورد).
اين چيزيست كه ديگران در اين زمينه گفته‌اند و ما نيز مي‌پذيريم. به هر حال آنچه نتوان پذيرفت آنست كه مردگان با زندگان بسخن درآيند وآنگاه از آينده نيز آگاهي دهند.
چه اگر اين توانستي بود كه با مرده‌اي سخن گويند چه نياز بودي كه در آدمكشيها آنهمه رنج برند و جستجو كنند و كشنده را بشناسند يا نشناسند؟!.. چرا اين نكردندي كه روان كشته شده را بخواهند و چگونگي را از خود او پرسند؟!.. چرا بجاي آنهمه بازجويان و بازپرسان كه در شهربانيها بكار مي‌گمارند ، در هر كجا چند تني از اين «روانيان» (يا بهتر گويم : گرد ميزنشينان) را بكار نگماردندي؟!..
دولتها بماند. چرا در آنهمه آدمكشيها كه رخ مي‌دهد و كشنده نادانسته مي‌باشد يكي از خود روانيان پا بميان ننهاده و هنر خود را ننموده است؟!..
اگر اين راست بودي كه با مردگان سخن توان گفت ما توانستيمي بسياري از رازهاي پوشيده‌ی تاريخ را بآشكار آوريم. توانستيمي روانهاي مردان تاريخي را بپاي ميز كشانيده هرچه مي‌خواهيم از آنها بپرسيم.
اگر اين راست بودي كه روانها ناپيدا مي‌دانند و از آينده آگاهي مي‌دهند ما هزارها سود از اين دستگاه ميز چرخنده برديمي.
اين دليل بُرنده‌ايست كه آن تكان ميز از نيروي خود گرد ميزنشينانست ، پاي رواني درميان نيست. شگفتتر آنست كه خود روانيان (اسپرتيستها) ، چه در اروپا و چه در ايران ، در اين اندازه نايستاده بگزافه‌ها و دروغهاي بسيار ديگر پرداخته‌اند. برخي دعوي مي‌دارند كه چون كسي را با نيروي كهربايي (مانيتزم) مي‌خوابانند ، آن خوابيده با روانها بهمبستگي پيدا مي‌كند و از آنان هرچه مي‌خواهد مي‌پرسد.
برخي مي‌گويند : يكسره روانها با آنان بسخن درمي‌آيند و خود را باو مي‌نمايانند. در كتابهاشان داستانهاي درازي هست كه روانها بفلان انجمن آمده‌اند كه ناهار مي‌خورده‌اند و موسيقي مي‌نواخته‌اند. داستانهايي هست كه روانها بفلان خانواده آزارها رسانيده دشمني مي‌نموده‌اند. داستانهايي را كه در زمانهاي پيش درباره‌ي جن‌ها گفته شده اينان درباره‌ی روانها تازه مي‌گردانند.
در تهران يكي مي‌بود و مي‌گفت : در تفليس دختر روسي را خوابانيده روان فردوسي را خواستيم و او شعرهاي شاهنامه را براي ما با لهجه‌ي خراساني مي‌خواند. ديگري مي‌گفت : اسحاق موصلي و پروانه 1 هر شب بنزد من آمده برايم آواز مي‌خوانند. همين مرد داستان خنده‌آوري مي‌دارد كه مي‌بايد در اينجا بنويسم :
روزي در يكي از اداره‌ها سرگرم گزافگويي و دروغبافي مي‌بوده و از جمله چنين مي‌گفته : «شما هر پرسشي از مردگان خود مي‌داريد بروي كاغذي بنويسيد و آن را سربسته مهر كنيد و من بآن مرده‌تان رسانم و با خط خودش پاسخ گيرم». يكي از كاركنان آن اداره كه همچون خود او سبك‌مغز و دروغساز است ، اين لافها را باور كرده و نامه‌اي نوشته و از پدرش برخي پرسشهايي كرده ، و آن را در پاكت گزارده باو داده. هفته‌ها گذشته و آن لاف‌زن پديدار نگرديده ، و چون پرسنده بارها پي او فرستاده روزي ناچار گرديده آمده ، و پاكت را بروي ميز گزارده.
پابرگیها :
1ـ اسحاق موصلي از آوازه‌خوانان هزار سال پيش بوده و پروانه زني خواننده مي‌بود كه ده و چند سال پيش در تهران مرد. گزافگوي روسياه براي دروغهاي خود جز اين دو نام را نمي‌شناخته است.
بخش دوم
اگر گويند : پس آن پاسخها از كجا مي‌آيد؟. زيرا گاهي آگاهيهايي پديد مي‌آيد كه گرد ميزنشينان هيچ كدام آن را نمي‌دانسته‌اند ـ اگر پاي روان درميان نيست پس آن آگاهيها از كجاست؟!.. مي‌گويم : چنين چيزي هرگز نبوده است و نتواند بود كه پاسخي از ميز درآيد و در آن آگاهيي باشد كه گرد ميزنشينان هر سه از آن ناآگاه و بيگانه بوده‌اند. راز داستان آنست كه هر آدمي هر آنچه از كودكي ديده و يا شنيده و يا انديشيده در مغز او جا گرفته و رويهم آمده اگرچه خود او درنمي‌يابد و بسياري از آنها را بيكبار فراموش كرده ، و همين چيزهاست كه گاهي در اين هنگام در سايه‌ي برگماردن هوش بيرون مي‌آيد و آگاهي نادانسته‌اي پنداشته مي‌شود. (چنانكه در خواب ديدن نيز چنينست و همين اندوخته‌هاي مغزيست كه در خواب بتكان مي‌آيد و درهم آميخته چيزهاي شگفتي پديد مي‌آورد).
اين چيزيست كه ديگران در اين زمينه گفته‌اند و ما نيز مي‌پذيريم. به هر حال آنچه نتوان پذيرفت آنست كه مردگان با زندگان بسخن درآيند وآنگاه از آينده نيز آگاهي دهند.
چه اگر اين توانستي بود كه با مرده‌اي سخن گويند چه نياز بودي كه در آدمكشيها آنهمه رنج برند و جستجو كنند و كشنده را بشناسند يا نشناسند؟!.. چرا اين نكردندي كه روان كشته شده را بخواهند و چگونگي را از خود او پرسند؟!.. چرا بجاي آنهمه بازجويان و بازپرسان كه در شهربانيها بكار مي‌گمارند ، در هر كجا چند تني از اين «روانيان» (يا بهتر گويم : گرد ميزنشينان) را بكار نگماردندي؟!..
دولتها بماند. چرا در آنهمه آدمكشيها كه رخ مي‌دهد و كشنده نادانسته مي‌باشد يكي از خود روانيان پا بميان ننهاده و هنر خود را ننموده است؟!..
اگر اين راست بودي كه با مردگان سخن توان گفت ما توانستيمي بسياري از رازهاي پوشيده‌ی تاريخ را بآشكار آوريم. توانستيمي روانهاي مردان تاريخي را بپاي ميز كشانيده هرچه مي‌خواهيم از آنها بپرسيم.
اگر اين راست بودي كه روانها ناپيدا مي‌دانند و از آينده آگاهي مي‌دهند ما هزارها سود از اين دستگاه ميز چرخنده برديمي.
اين دليل بُرنده‌ايست كه آن تكان ميز از نيروي خود گرد ميزنشينانست ، پاي رواني درميان نيست. شگفتتر آنست كه خود روانيان (اسپرتيستها) ، چه در اروپا و چه در ايران ، در اين اندازه نايستاده بگزافه‌ها و دروغهاي بسيار ديگر پرداخته‌اند. برخي دعوي مي‌دارند كه چون كسي را با نيروي كهربايي (مانيتزم) مي‌خوابانند ، آن خوابيده با روانها بهمبستگي پيدا مي‌كند و از آنان هرچه مي‌خواهد مي‌پرسد.
برخي مي‌گويند : يكسره روانها با آنان بسخن درمي‌آيند و خود را باو مي‌نمايانند. در كتابهاشان داستانهاي درازي هست كه روانها بفلان انجمن آمده‌اند كه ناهار مي‌خورده‌اند و موسيقي مي‌نواخته‌اند. داستانهايي هست كه روانها بفلان خانواده آزارها رسانيده دشمني مي‌نموده‌اند. داستانهايي را كه در زمانهاي پيش درباره‌ي جن‌ها گفته شده اينان درباره‌ی روانها تازه مي‌گردانند.
در تهران يكي مي‌بود و مي‌گفت : در تفليس دختر روسي را خوابانيده روان فردوسي را خواستيم و او شعرهاي شاهنامه را براي ما با لهجه‌ي خراساني مي‌خواند. ديگري مي‌گفت : اسحاق موصلي و پروانه 1 هر شب بنزد من آمده برايم آواز مي‌خوانند. همين مرد داستان خنده‌آوري مي‌دارد كه مي‌بايد در اينجا بنويسم :
روزي در يكي از اداره‌ها سرگرم گزافگويي و دروغبافي مي‌بوده و از جمله چنين مي‌گفته : «شما هر پرسشي از مردگان خود مي‌داريد بروي كاغذي بنويسيد و آن را سربسته مهر كنيد و من بآن مرده‌تان رسانم و با خط خودش پاسخ گيرم». يكي از كاركنان آن اداره كه همچون خود او سبك‌مغز و دروغساز است ، اين لافها را باور كرده و نامه‌اي نوشته و از پدرش برخي پرسشهايي كرده ، و آن را در پاكت گزارده باو داده. هفته‌ها گذشته و آن لاف‌زن پديدار نگرديده ، و چون پرسنده بارها پي او فرستاده روزي ناچار گرديده آمده ، و پاكت را بروي ميز گزارده.
پابرگیها :
1ـ اسحاق موصلي از آوازه‌خوانان هزار سال پيش بوده و پروانه زني خواننده مي‌بود كه ده و چند سال پيش در تهران مرد. گزافگوي روسياه براي دروغهاي خود جز اين دو نام را نمي‌شناخته است.
📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 17
داستان او اینست که در آن زمان یکی از دوتیرگیها میان ملایان ، دوتیرگی اخباری با اصولی می‌بوده. یک دسته از ملایان اخباری و یک دسته اصولی می‌بودند و اینان با یکدیگر دشمنی سختی می‌نمودند. چنانکه میرزا محمد اخباری را با یک تن از شاگردانش در کاظمین کشتند و ریسمان بپاهاشان بسته در کوچه‌ها کشیدند.
در زنجان ملا محمدعلی ، اخباری و دیگر ملایان ، اصولی می‌بودند ، و از اینرو کشاکش و دشمنی درمیانه‌شان می‌رفت. چون ملا محمدعلی پیروان بسیار می‌داشت و خود مرد بیباکی می‌بود ، ملایان و همچنین دولتیان ازو ترسیده نامه‌ها بتهران نوشتند. این در سالهای اخیر محمدشاه می‌بود و حاجی میرزا آقاسی دستور فرستاد که ملا محمدعلی را گرفتند و به تهران روانه گردانیدند. ملا محمدعلی چند زمانی در تهران می‌زیست تا چون محمدشاه مرد و درمیانه آشفتگی برخاست ، فرصت یافته خود را به زنجان رسانید.
در زنجان پیروان پیشواز بزرگی کردند. ملا محمدعلی چون می‌دانست دولت او را بحال خود نخواهد گزاشت ، به نگهداری خود پرداخته آشکاره بدولتیان و ملایان دشمنی نشان داد. در همان هنگامست که بابیگری آشکار گردانیده و همگی پیروانش آن را پذیرفته‌اند ، و کم‌کم کار بجنگ و خونریزی انجامیده.
برخی می‌گویند : ملا محمدعلی باوری به باب نمی‌داشته و بابیگری را دستاویزی برای جنگ با دولتیان و ملایان گرفته بود. ولی این نه راستست. زیرا ملا محمدعلی مرد ساده و بی‌نیرنگی می‌بوده. می‌باید گفت : ملا محمدعلی از بس بملایان و دولتیان خشمناک و درپی جنگ و کینه‌جویی می‌بوده ، همدردی و هم‌سَهِشی[=هم‌احساسی] با بابيان او را به باب گروانیده. هرچه هست با آشنایی که ما به بیمایگی و درماندگی باب و بی‌ارجی گفته‌های او می‌داریم نشدنیست که بگوییم ملا محمدعلی از روی فهم و داوری خرد به باب گرویده. ملا محمدعلی ، چنانکه من نوشته‌های او را دیده‌ام1 نه آن می‌بوده که پوچی سخنان باب و غلط بودن آنها را نفهمد.
حاجی میرزا جانی در «نقطةالکاف» درباره‌ي ملا محمدعلی بسخنان بيپایی پرداخته. زیرا می‌نویسد : «حقیر در دارالخلافه در منزل محمودخان کلانتر خدمت ایشان رسیدم و آن جناب محبوس بودند بجهت اخلاص کیشی بآن حضرت».
در حالی که من بیست سال پیش در زنجان در این باره ببازجویی و بازرسی بسیار پرداخته‌ام و از روی گفته‌های پیرمردان و از روی برخی یادداشتها این بیگمانست که ملا محمدعلی پیش از رفتن به تهران بابیگری ننموده ، و گویا در همان هنگام درنگ در تهران است که با باب و پیروان او بهمبستگی پیدا کرده.
سپس از زبان خود ملا محمدعلی می‌نویسد : «همینکه خبر ظهور آن جناب بمن رسید و بقدر یک صفحه‌ي کوچک از آیات آن نقطه‌ي فرقان را دیدم هوش از سرم بدر شد و بی‌اختیار در عین اختیار تصدیق حقیت ایشان را نمودم ... زیرا که معجزه‌ي اشرف پیغمبر را از ایشان دیدم هرگاه انکار می‌کردم انکار حقیقت مذهب اسلام را کرده بودم». ما نمی‌دانیم این دروغها را ملا محمدعلی گفته یا حاجی میرزا جانی از خود ساخته. اگر این سخنان راست باشد باید بگوییم ملا محمدعلی بی‌مایه‌تر و نافهمتر از خود باب می‌بوده. نافهمی و بیمایگی بالاتر از این چه باشد که کسی عربی‌بافیهای غلط و پوچ باب را با آيه‌های قرآن به یک ارج شناسد؟!.. ما در پیشتر نمونه‌ای از گفته‌های باب در «تفسیر سوره‌ي کوثر» که آن را در برابر قرآن و در آغاز کار خود نوشته آوردیم و در اینجا نمونه‌ي دیگری را می‌آوریم تا خوانندگان در پیش چشم دارند.
پابرگیها :
1ـ ملا محمدعلی پیش از بابی بودن کتابهایی نوشته که بچاپ نرسیده. ولی نسخه‌هایی از آنها در خانه‌ها هست. من یکی از آنها را بنام «صَواعِق» خوانده‌ام.
داستان او اینست که در آن زمان یکی از دوتیرگیها میان ملایان ، دوتیرگی اخباری با اصولی می‌بوده. یک دسته از ملایان اخباری و یک دسته اصولی می‌بودند و اینان با یکدیگر دشمنی سختی می‌نمودند. چنانکه میرزا محمد اخباری را با یک تن از شاگردانش در کاظمین کشتند و ریسمان بپاهاشان بسته در کوچه‌ها کشیدند.
در زنجان ملا محمدعلی ، اخباری و دیگر ملایان ، اصولی می‌بودند ، و از اینرو کشاکش و دشمنی درمیانه‌شان می‌رفت. چون ملا محمدعلی پیروان بسیار می‌داشت و خود مرد بیباکی می‌بود ، ملایان و همچنین دولتیان ازو ترسیده نامه‌ها بتهران نوشتند. این در سالهای اخیر محمدشاه می‌بود و حاجی میرزا آقاسی دستور فرستاد که ملا محمدعلی را گرفتند و به تهران روانه گردانیدند. ملا محمدعلی چند زمانی در تهران می‌زیست تا چون محمدشاه مرد و درمیانه آشفتگی برخاست ، فرصت یافته خود را به زنجان رسانید.
در زنجان پیروان پیشواز بزرگی کردند. ملا محمدعلی چون می‌دانست دولت او را بحال خود نخواهد گزاشت ، به نگهداری خود پرداخته آشکاره بدولتیان و ملایان دشمنی نشان داد. در همان هنگامست که بابیگری آشکار گردانیده و همگی پیروانش آن را پذیرفته‌اند ، و کم‌کم کار بجنگ و خونریزی انجامیده.
برخی می‌گویند : ملا محمدعلی باوری به باب نمی‌داشته و بابیگری را دستاویزی برای جنگ با دولتیان و ملایان گرفته بود. ولی این نه راستست. زیرا ملا محمدعلی مرد ساده و بی‌نیرنگی می‌بوده. می‌باید گفت : ملا محمدعلی از بس بملایان و دولتیان خشمناک و درپی جنگ و کینه‌جویی می‌بوده ، همدردی و هم‌سَهِشی[=هم‌احساسی] با بابيان او را به باب گروانیده. هرچه هست با آشنایی که ما به بیمایگی و درماندگی باب و بی‌ارجی گفته‌های او می‌داریم نشدنیست که بگوییم ملا محمدعلی از روی فهم و داوری خرد به باب گرویده. ملا محمدعلی ، چنانکه من نوشته‌های او را دیده‌ام1 نه آن می‌بوده که پوچی سخنان باب و غلط بودن آنها را نفهمد.
حاجی میرزا جانی در «نقطةالکاف» درباره‌ي ملا محمدعلی بسخنان بيپایی پرداخته. زیرا می‌نویسد : «حقیر در دارالخلافه در منزل محمودخان کلانتر خدمت ایشان رسیدم و آن جناب محبوس بودند بجهت اخلاص کیشی بآن حضرت».
در حالی که من بیست سال پیش در زنجان در این باره ببازجویی و بازرسی بسیار پرداخته‌ام و از روی گفته‌های پیرمردان و از روی برخی یادداشتها این بیگمانست که ملا محمدعلی پیش از رفتن به تهران بابیگری ننموده ، و گویا در همان هنگام درنگ در تهران است که با باب و پیروان او بهمبستگی پیدا کرده.
سپس از زبان خود ملا محمدعلی می‌نویسد : «همینکه خبر ظهور آن جناب بمن رسید و بقدر یک صفحه‌ي کوچک از آیات آن نقطه‌ي فرقان را دیدم هوش از سرم بدر شد و بی‌اختیار در عین اختیار تصدیق حقیت ایشان را نمودم ... زیرا که معجزه‌ي اشرف پیغمبر را از ایشان دیدم هرگاه انکار می‌کردم انکار حقیقت مذهب اسلام را کرده بودم». ما نمی‌دانیم این دروغها را ملا محمدعلی گفته یا حاجی میرزا جانی از خود ساخته. اگر این سخنان راست باشد باید بگوییم ملا محمدعلی بی‌مایه‌تر و نافهمتر از خود باب می‌بوده. نافهمی و بیمایگی بالاتر از این چه باشد که کسی عربی‌بافیهای غلط و پوچ باب را با آيه‌های قرآن به یک ارج شناسد؟!.. ما در پیشتر نمونه‌ای از گفته‌های باب در «تفسیر سوره‌ي کوثر» که آن را در برابر قرآن و در آغاز کار خود نوشته آوردیم و در اینجا نمونه‌ي دیگری را می‌آوریم تا خوانندگان در پیش چشم دارند.
پابرگیها :
1ـ ملا محمدعلی پیش از بابی بودن کتابهایی نوشته که بچاپ نرسیده. ولی نسخه‌هایی از آنها در خانه‌ها هست. من یکی از آنها را بنام «صَواعِق» خوانده‌ام.
bãyad bepastiye xuyhã cãre kard 2.pdf
51.5 KB
🗂 باید به پستی خویها چاره کرد
💎 بخش دو از دو
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
💎 بخش دو از دو
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)