✴️پیدایش آمریکا
بخش سوم
✴️ گفتار هشتم
(تکهی دوم)
چگونه كونزالو كشته گرديد؟.
از آنسو كاسگا نيز از روي اختياري كه داشت از نيكاراکوا و ديگر جاها سپاه خواسته او نيز گروه انبوهي بسرش گرد آورد كه يكدسته از آنها را در پاناما براي نگهداري آنجا گزارده خود با بازمانده در كشتيها نشست و آهنگ پرو كرد. درميان راه در جاهايي كه اسپانياييها بسيار بودند بخشكي درميآمد و سمت خود را بآنها ميگفت. آنگاه آگاهيهايي درميان مردم ميپراكند در اين زمينه كه قانونهايي را كه دربارهي بيبهره گردانيدن اسپانياييها از زمينها بوده لغو گردانيده. ديگر آنها بكار بسته نخواهد شد. هر كس تاكنون هر گناهي كرده اگر بزير درفش دولت درآيد از گناهان گذشتهي او بازخواست نخواهد رفت. با اين نويدها مردم را بسوي خود ميكشانيد.
بخش سوم
✴️ گفتار هشتم
(تکهی دوم)
چگونه كونزالو كشته گرديد؟.
از آنسو كاسگا نيز از روي اختياري كه داشت از نيكاراکوا و ديگر جاها سپاه خواسته او نيز گروه انبوهي بسرش گرد آورد كه يكدسته از آنها را در پاناما براي نگهداري آنجا گزارده خود با بازمانده در كشتيها نشست و آهنگ پرو كرد. درميان راه در جاهايي كه اسپانياييها بسيار بودند بخشكي درميآمد و سمت خود را بآنها ميگفت. آنگاه آگاهيهايي درميان مردم ميپراكند در اين زمينه كه قانونهايي را كه دربارهي بيبهره گردانيدن اسپانياييها از زمينها بوده لغو گردانيده. ديگر آنها بكار بسته نخواهد شد. هر كس تاكنون هر گناهي كرده اگر بزير درفش دولت درآيد از گناهان گذشتهي او بازخواست نخواهد رفت. با اين نويدها مردم را بسوي خود ميكشانيد.
Telegram
attach 📎
✴️سخنرانی کسروی در انجمن ادبی ـ بخش نهم
از زمان قاجاریان بگفتگو چه نیاز؟! ببینید معنی ادبیات چگونه گم شده و از میان برخاسته : صادق ملارجب آنچه رسوایی و بیشرمی است دریغ نداشته آشکار و با نام و نشان یاد بچگان را میکند. چنین سخنانی را که بایستی گویندهاش را زیر چوب خُرد کرد کسی با صد آرزو و امید آن را بچاپ رسانیده و اینکار را نیکی بادبیات ایران پنداشته.
یکی از دوستان من هم که باسپهان سفر نموده نسخهای از آن را برای من ارمغان فرستاده. آری ارمغان ولی چه ارمغان زشت! چه ارمغان شوم! من چون آن را بدست گرفته یکی دو عبارتش را خواندم خدا میداند که چگونه خونم بجوش آمد و نفرین بآن شاعر نادان فرستادم.
دریغا گمراهی را ببینید چنین زشتکاریها را ادبیات میپندارند! آیا ما بیجا میگوییم که باید اینها را آتش زد و دامن ایران را از چرک و ننگ آنها پاک گردانید؟!. میگویند این مرد قرآن مینوشته و هرگز گِرد نابکاری نمیگردیده ، میگویم این دیگر بدتر. خاک بر سر نادانی که گناه ناکرده را بگردن بگیرد و بیهوده نام نابکاری بروی خود بگزارد!
در پیشامد مشروطه که سراسر ایران بشورید و زنان هم بشوریدند و دست همدستی بسوی آزادیخواهان دراز کردند از شعرا شاید ده تن به یاری برنخاستند و جربزهی شعرسرایی خود را در این راه بکار نبردند. کسانی هم که این کار را کردند بیشتر آنان در آن گفتههای خود نیز چاپلوسی از این و از آن کرده یا سخن از باده و دلبر بمیان آوردند. کوتاهسخن شعرهایی که سودی از آنها برخیزد نسرودند. این شگفت که بسیاری از آنان به «نسیم شمال» که شعرهای عامیانه میسرود ایراد گرفته گفتههای او را که شاید بهتر از آنِ خود ایشان باشد درخور ارج نمیشماردند!
در اینجا من از خواهران و برادران خود ميپرسم :
آیا شعرهای ایرجمیرزا شایستهی نام ادبیات میباشد؟! آیا این هرزهگوییها و بیآزرمیها لکهی ننگی بر دامن ایران نخواهد بود؟!
من با بودن خواهران خودم از موضوع سادهبازی که پارهای شعرای بدنهاد بمیان آوردهاند گفتگو نمینمایم. ولی آشکار میگویم که هر زمان که شعری در اینباره در جایی خوانده یا از زبانی شنیدهام بیاختیار نفرین بگوینده و چاپکنندهی آن فرستادهام.
فراموش نمیکنم که چند ماه پیش تب کرده و خوابیده بودم چنانکه رسم است از دکان عطار قرص سردردی برایم خریدند من چون آن را باز کردم دیدم پارهای روزنامه است و بر آن چند بیت شعر فارسی نگاشته یافته که از جمله این دو بیت در یادم مانده :
کام دل را یک شب از آن سیمبر خواهم گرفت وقت پیری عشقبازی را ز سر خواهم گرفت
گر پدر منعم کند از عشق آن زیبا پسر از پدر دل در هوای آن پسر خواهم گرفت
خدا گواه است از خواندن این شعرها تب را فراموش کردم بحالی افتادم که توگویی از خود بیرون شدهام. زبان گشاده آنچه نفرین بود بگویندهی آن شعر فرستادم. کنون هم داد زده میگویم ای پیر تیرهدرون دهانت شکسته باد! دهانت شکسته باد ای پیر تیرهدرون!
آیا دیوان ادیبالممالک ادبیات است؟! آیا شاعری حق دارد که از کسانی تا پول میگرفته صدگونه چاپلوسی نماید و گردنفرازی و آزادگی را پایمال طمع گرداند و چون روزی اندک رنجشی از ایشان پیدا کرد اینزمان هم در بدزبانی اندازه نگاه نداشته روی مردمی را سیاه نماید؟!
شما ادبیات را به هر معنی که بگیرید جایی در آن باینگونه نادانیها پیدا نخواهید کرد. آیا این از ادبیات است که کسی کتابی چاپ کرده بیباکانه بنویسد من چون قاچاق بودم بفلان آبادی رفتم و مرا در آنجا نپذیرفتند و من شعرها را در آنجا ساختم. و ما چون شعر او را میخوانیم میبینیم زشتترین دشنامها را بخداوند دیه و خاندانش برشتهی نظم کشیده؟!
آیا نباید چاره باین سیاهکاریها اندیشید؟! آیا نباید معنی درستین ادبیات را بمیان نهاده دست این بیآزرمان را کوتاه ساخت؟!
آیا یک تودهی بنامی همچون ایران را میشاید که تا این اندازه آلودگی بردارد؟! آیا امروز بازهم دورهی «ارغون و سنجر» است که کسانی سیاهکاریهای آنزمان را تکرار نمایند؟!
در اینجا سخن خود را بپایان میرسانم. دوباره باید بگویم که بجای کنفرانس بناله و درددل پرداختم و این ناگزیری است و از پیش ، خود میدانستم که چون بگفتار آغازم جوش دل رشته را از دستم خواهد گرفت و از حال عادی بیرونم خواهد کرد. از برادران و خواهران خرسندم و اینک سپاس میگزارم که باین درددلگویی من گوش دادند و امیدوارم که در آینده نیز همیشه همراهی و دلسوزی دریغ نخواهند داشت.
از زمان قاجاریان بگفتگو چه نیاز؟! ببینید معنی ادبیات چگونه گم شده و از میان برخاسته : صادق ملارجب آنچه رسوایی و بیشرمی است دریغ نداشته آشکار و با نام و نشان یاد بچگان را میکند. چنین سخنانی را که بایستی گویندهاش را زیر چوب خُرد کرد کسی با صد آرزو و امید آن را بچاپ رسانیده و اینکار را نیکی بادبیات ایران پنداشته.
یکی از دوستان من هم که باسپهان سفر نموده نسخهای از آن را برای من ارمغان فرستاده. آری ارمغان ولی چه ارمغان زشت! چه ارمغان شوم! من چون آن را بدست گرفته یکی دو عبارتش را خواندم خدا میداند که چگونه خونم بجوش آمد و نفرین بآن شاعر نادان فرستادم.
دریغا گمراهی را ببینید چنین زشتکاریها را ادبیات میپندارند! آیا ما بیجا میگوییم که باید اینها را آتش زد و دامن ایران را از چرک و ننگ آنها پاک گردانید؟!. میگویند این مرد قرآن مینوشته و هرگز گِرد نابکاری نمیگردیده ، میگویم این دیگر بدتر. خاک بر سر نادانی که گناه ناکرده را بگردن بگیرد و بیهوده نام نابکاری بروی خود بگزارد!
در پیشامد مشروطه که سراسر ایران بشورید و زنان هم بشوریدند و دست همدستی بسوی آزادیخواهان دراز کردند از شعرا شاید ده تن به یاری برنخاستند و جربزهی شعرسرایی خود را در این راه بکار نبردند. کسانی هم که این کار را کردند بیشتر آنان در آن گفتههای خود نیز چاپلوسی از این و از آن کرده یا سخن از باده و دلبر بمیان آوردند. کوتاهسخن شعرهایی که سودی از آنها برخیزد نسرودند. این شگفت که بسیاری از آنان به «نسیم شمال» که شعرهای عامیانه میسرود ایراد گرفته گفتههای او را که شاید بهتر از آنِ خود ایشان باشد درخور ارج نمیشماردند!
در اینجا من از خواهران و برادران خود ميپرسم :
آیا شعرهای ایرجمیرزا شایستهی نام ادبیات میباشد؟! آیا این هرزهگوییها و بیآزرمیها لکهی ننگی بر دامن ایران نخواهد بود؟!
من با بودن خواهران خودم از موضوع سادهبازی که پارهای شعرای بدنهاد بمیان آوردهاند گفتگو نمینمایم. ولی آشکار میگویم که هر زمان که شعری در اینباره در جایی خوانده یا از زبانی شنیدهام بیاختیار نفرین بگوینده و چاپکنندهی آن فرستادهام.
فراموش نمیکنم که چند ماه پیش تب کرده و خوابیده بودم چنانکه رسم است از دکان عطار قرص سردردی برایم خریدند من چون آن را باز کردم دیدم پارهای روزنامه است و بر آن چند بیت شعر فارسی نگاشته یافته که از جمله این دو بیت در یادم مانده :
کام دل را یک شب از آن سیمبر خواهم گرفت وقت پیری عشقبازی را ز سر خواهم گرفت
گر پدر منعم کند از عشق آن زیبا پسر از پدر دل در هوای آن پسر خواهم گرفت
خدا گواه است از خواندن این شعرها تب را فراموش کردم بحالی افتادم که توگویی از خود بیرون شدهام. زبان گشاده آنچه نفرین بود بگویندهی آن شعر فرستادم. کنون هم داد زده میگویم ای پیر تیرهدرون دهانت شکسته باد! دهانت شکسته باد ای پیر تیرهدرون!
آیا دیوان ادیبالممالک ادبیات است؟! آیا شاعری حق دارد که از کسانی تا پول میگرفته صدگونه چاپلوسی نماید و گردنفرازی و آزادگی را پایمال طمع گرداند و چون روزی اندک رنجشی از ایشان پیدا کرد اینزمان هم در بدزبانی اندازه نگاه نداشته روی مردمی را سیاه نماید؟!
شما ادبیات را به هر معنی که بگیرید جایی در آن باینگونه نادانیها پیدا نخواهید کرد. آیا این از ادبیات است که کسی کتابی چاپ کرده بیباکانه بنویسد من چون قاچاق بودم بفلان آبادی رفتم و مرا در آنجا نپذیرفتند و من شعرها را در آنجا ساختم. و ما چون شعر او را میخوانیم میبینیم زشتترین دشنامها را بخداوند دیه و خاندانش برشتهی نظم کشیده؟!
آیا نباید چاره باین سیاهکاریها اندیشید؟! آیا نباید معنی درستین ادبیات را بمیان نهاده دست این بیآزرمان را کوتاه ساخت؟!
آیا یک تودهی بنامی همچون ایران را میشاید که تا این اندازه آلودگی بردارد؟! آیا امروز بازهم دورهی «ارغون و سنجر» است که کسانی سیاهکاریهای آنزمان را تکرار نمایند؟!
در اینجا سخن خود را بپایان میرسانم. دوباره باید بگویم که بجای کنفرانس بناله و درددل پرداختم و این ناگزیری است و از پیش ، خود میدانستم که چون بگفتار آغازم جوش دل رشته را از دستم خواهد گرفت و از حال عادی بیرونم خواهد کرد. از برادران و خواهران خرسندم و اینک سپاس میگزارم که باین درددلگویی من گوش دادند و امیدوارم که در آینده نیز همیشه همراهی و دلسوزی دریغ نخواهند داشت.
farhang 1,2,3,4.pdf
141.5 KB
🔶 فرهنگ
همهی بخشها در یکجا
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
همهی بخشها در یکجا
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
xod nemikuwand o bekuwewe digarãn niz rawk mibarand 1.pdf
94.9 KB
🔶 خود نمیكوشند و بكوشش دیگران نیز رشك میبرند
بخش یکم
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
بخش یکم
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
nekuxuihã-badxuihã 1,2,3.pdf
127.7 KB
🔶نکوخوییها ، بدخوییها
هر سه بخش در یکجا
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)
هر سه بخش در یکجا
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)
✴️پیدایش آمریکا
بخش سوم
✴️ گفتار نهم
(تکهی یکم)
پروييان در تمدن تا بكجا رسيده بودند؟..
اندازهي تمدن پروييان ـ جداييها كه با مكزيكيان داشتهاند ـ دين پروييان ـ يك عادت ناشاينده درميان آنها ـ بازماندگان كنوني آنها.
چنانكه خوانندگان ديدهاند در اين كتاب يكي از جُستارها كه دنبال شده اندازهي بهرهمندي و بيبهرگي بوميان آمريكا از تمدن بوده. تمدن يا پيشرفت آدميان در راه نيكوتري خود تاريخ شيرين و درازي دارد و ما در گفتگو از پيدايش آمريكا ناچار بودهايم بسخناني در آن زمينه درآييم.
پيدايش آمريكا نمونههاي نيكي را از تودههاي آدمي ، در مراحل مختلف تمدن ، نشان داد. زيرا آنجا را كه پيدا كردند گروهي از بوميان بيكبار وحشي بودند و پس از دههزارها سال هنوز گامي در شاهراه تمدن برنداشته بودند. گروهي ديگر كه مكزيكيان و پروييان بودند گامهايي برداشته ، ولي تا نيمهي راه بيشتر نيامده بودند. از ديدهي تاريخ تمدن اينها درخور گفتگوست.
بخش سوم
✴️ گفتار نهم
(تکهی یکم)
پروييان در تمدن تا بكجا رسيده بودند؟..
اندازهي تمدن پروييان ـ جداييها كه با مكزيكيان داشتهاند ـ دين پروييان ـ يك عادت ناشاينده درميان آنها ـ بازماندگان كنوني آنها.
چنانكه خوانندگان ديدهاند در اين كتاب يكي از جُستارها كه دنبال شده اندازهي بهرهمندي و بيبهرگي بوميان آمريكا از تمدن بوده. تمدن يا پيشرفت آدميان در راه نيكوتري خود تاريخ شيرين و درازي دارد و ما در گفتگو از پيدايش آمريكا ناچار بودهايم بسخناني در آن زمينه درآييم.
پيدايش آمريكا نمونههاي نيكي را از تودههاي آدمي ، در مراحل مختلف تمدن ، نشان داد. زيرا آنجا را كه پيدا كردند گروهي از بوميان بيكبار وحشي بودند و پس از دههزارها سال هنوز گامي در شاهراه تمدن برنداشته بودند. گروهي ديگر كه مكزيكيان و پروييان بودند گامهايي برداشته ، ولي تا نيمهي راه بيشتر نيامده بودند. از ديدهي تاريخ تمدن اينها درخور گفتگوست.
Telegram
attach 📎
xod nemikuwand o bekuwewe digarãn niz rawk mibarand 2.pdf
91.4 KB
🔶 خود نمیكوشند و بكوشش دیگران نیز رشك میبرند
بخش دوم
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
بخش دوم
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
✴️سخنرانی کسروی در انجمن ادبی ـ بخش دهم
کنون نتیجه از سخن خود بردارم :
نتیجهی این گفتهها آنست که ما از این پس ادبیات را بمعنای نخستین خود برگردانیم و دستگاه بیهودهگویی را از ایران برچینیم.
از این پس جز در زمینهی ایراندوستی سخن نرانیم و دیگر بستایش این و آن زبان نگشاییم.
از این پس گرد چاپلوسی نگردیده آزادگی و گردنفرازی را ارج بشناسیم. از این پس مرد کار باشیم و از گفتار کاسته بر کردار بیفزاییم.
کوتاهسخن : امروز دورهی فیروزی ایران است ما نیز در ادبیات دیواری میان گذشته و آینده پدید آوریم. از این پس ادبیات را بمعنای درست خود برگردانیده ریشهی بیهودهگویی را از ایران براندازیم از این پس ایراندوستی را شیوهی خود ساخته بدشمنان ایران جز نفرین و نکوهش ارزانی نداریم. لکههای ننگی که از چاپلوسیها و نادانیهای شعرای گذشته بر دامن نیکنامی ایران نشسته با نابود کردن شعرهای ننگین ایشان آن لکه را پاک نماییم. از این پس هیچگاه اسکندر و چنگیز و تیمور را نستاییم و هیچگاه زبان بیاد محمود و ایاز و لیلی و مجنون نیالاییم.
در این گمراهی جهانگیر ، ایران چراغ آسیا و آسیا چراغ جهان خواهد بود و این پیمانیست که ما با خدا بستهایم. از این پس شعرا نیز جز در این زمینه شعر نسرایند و جز در آرزوی سرفرازی ایران نباشند. پروردگارا ! تو ایران را در این راه فیروز فرمای.
در اینجا گفتار بپایان رسید. در دنبالهی آن میگوییم : مغز سخن دو چیز است : یکی آنکه ادبیات چیز جداگانه نیست و کسانی که آن را چیز جداگانهای میشمارند و برایش «کاخ» پنداشته از اینکه پیمان بکندن آن «کاخ پنداری» برخاسته سوگواری مینمایند باید بر بیخردی و نادانی آنان افسوس خورد. دیگری آنکه اگر از شعرای گذشته چند تنی را کنار نماییم دیگران درخور هیچگونه ارجی نمیباشند و ما از گفتارهای آنان جز زیان سودی نخواهیم برد و اینست که باید آنها را از میان برداشت.
شاید تاکنون گفتاری در ادبیات باین سادگی و بیپروایی سروده نشده و اینست که بکسانی دشوار خواهد افتاد ولی اگر بخواهند دربند حقیقت باشند ناگزیرند آن را بپذیرند. مگر تا کی میتوان از گفتن حقیقت باک نمود؟! اگر کسانی معنای دیگری برای ادبیات میشناسند بگویند تا ما نیز بشنویم وگرنه چگونه میتوانند از پذیرفتن این گفتههای ما خودداری کنند؟!
هجو و دشنام
ناداني كه در برابر سخنان خردمندانه زبان بهجو يا دشنام ميگشايد سگي را ميماند كه از پشت سر راهرو عوعو كند. او خوي سگي خود را نشان ميدهد بر راهرو چه باك!..
کنون نتیجه از سخن خود بردارم :
نتیجهی این گفتهها آنست که ما از این پس ادبیات را بمعنای نخستین خود برگردانیم و دستگاه بیهودهگویی را از ایران برچینیم.
از این پس جز در زمینهی ایراندوستی سخن نرانیم و دیگر بستایش این و آن زبان نگشاییم.
از این پس گرد چاپلوسی نگردیده آزادگی و گردنفرازی را ارج بشناسیم. از این پس مرد کار باشیم و از گفتار کاسته بر کردار بیفزاییم.
کوتاهسخن : امروز دورهی فیروزی ایران است ما نیز در ادبیات دیواری میان گذشته و آینده پدید آوریم. از این پس ادبیات را بمعنای درست خود برگردانیده ریشهی بیهودهگویی را از ایران براندازیم از این پس ایراندوستی را شیوهی خود ساخته بدشمنان ایران جز نفرین و نکوهش ارزانی نداریم. لکههای ننگی که از چاپلوسیها و نادانیهای شعرای گذشته بر دامن نیکنامی ایران نشسته با نابود کردن شعرهای ننگین ایشان آن لکه را پاک نماییم. از این پس هیچگاه اسکندر و چنگیز و تیمور را نستاییم و هیچگاه زبان بیاد محمود و ایاز و لیلی و مجنون نیالاییم.
در این گمراهی جهانگیر ، ایران چراغ آسیا و آسیا چراغ جهان خواهد بود و این پیمانیست که ما با خدا بستهایم. از این پس شعرا نیز جز در این زمینه شعر نسرایند و جز در آرزوی سرفرازی ایران نباشند. پروردگارا ! تو ایران را در این راه فیروز فرمای.
در اینجا گفتار بپایان رسید. در دنبالهی آن میگوییم : مغز سخن دو چیز است : یکی آنکه ادبیات چیز جداگانه نیست و کسانی که آن را چیز جداگانهای میشمارند و برایش «کاخ» پنداشته از اینکه پیمان بکندن آن «کاخ پنداری» برخاسته سوگواری مینمایند باید بر بیخردی و نادانی آنان افسوس خورد. دیگری آنکه اگر از شعرای گذشته چند تنی را کنار نماییم دیگران درخور هیچگونه ارجی نمیباشند و ما از گفتارهای آنان جز زیان سودی نخواهیم برد و اینست که باید آنها را از میان برداشت.
شاید تاکنون گفتاری در ادبیات باین سادگی و بیپروایی سروده نشده و اینست که بکسانی دشوار خواهد افتاد ولی اگر بخواهند دربند حقیقت باشند ناگزیرند آن را بپذیرند. مگر تا کی میتوان از گفتن حقیقت باک نمود؟! اگر کسانی معنای دیگری برای ادبیات میشناسند بگویند تا ما نیز بشنویم وگرنه چگونه میتوانند از پذیرفتن این گفتههای ما خودداری کنند؟!
هجو و دشنام
ناداني كه در برابر سخنان خردمندانه زبان بهجو يا دشنام ميگشايد سگي را ميماند كه از پشت سر راهرو عوعو كند. او خوي سگي خود را نشان ميدهد بر راهرو چه باك!..
badã hãle mardomi ke pandsarãyãne farãvãn dãrand.pdf
102.6 KB
🔶بدا حال مردمي كه پندسرايان فراوان دارند.
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)
✴️پیدایش آمریکا
بخش سوم
✴️ گفتار نهم
(تکهی دوم)
پروييان در تمدن تا بكجا رسيده بودند؟..
يك جدايي ديگر در زمينهي حكومت بود. چنانكه گفتيم مكزيكيها چند تيرهاي بودند كه باهم يكي گرديده پادشاه براي خود برميگزيدند. ولي پروييان يك تيره بيشتر شمرده نميشدند و پادشاهي نيز درميان آنها موروثي بود. داستان اينگاها را در پيش نوشتيم. چنين پيداست كه افسانهي فرزند خورشيد يا فرزند خدا بودن پادشاهان از پرو به مكزيك سرايت كرده بوده.
يك جدايي ديگر درميان مكزيكيان و پروييان در زمينهي دين بوده. چنانكه گفتيم مكزيكيان بتپرست بودند. تنديسههايي از خدايان پنداري خود ساخته و در پرستشگاهها جا داده پرستشها ميكردند و يكخوي بياندازه زشتي داشتند كه خدايان خود را خونخوار پنداشته قربانيها از آدميان در برابر آنها ميگزاردهاند و گوشت آن قربانيها را بنام عبادت ميخوردهاند.
بخش سوم
✴️ گفتار نهم
(تکهی دوم)
پروييان در تمدن تا بكجا رسيده بودند؟..
يك جدايي ديگر در زمينهي حكومت بود. چنانكه گفتيم مكزيكيها چند تيرهاي بودند كه باهم يكي گرديده پادشاه براي خود برميگزيدند. ولي پروييان يك تيره بيشتر شمرده نميشدند و پادشاهي نيز درميان آنها موروثي بود. داستان اينگاها را در پيش نوشتيم. چنين پيداست كه افسانهي فرزند خورشيد يا فرزند خدا بودن پادشاهان از پرو به مكزيك سرايت كرده بوده.
يك جدايي ديگر درميان مكزيكيان و پروييان در زمينهي دين بوده. چنانكه گفتيم مكزيكيان بتپرست بودند. تنديسههايي از خدايان پنداري خود ساخته و در پرستشگاهها جا داده پرستشها ميكردند و يكخوي بياندازه زشتي داشتند كه خدايان خود را خونخوار پنداشته قربانيها از آدميان در برابر آنها ميگزاردهاند و گوشت آن قربانيها را بنام عبادت ميخوردهاند.
Telegram
attach 📎
✴️سخنرانی کسروی در انجمن ادبی ـ بخش یازدهم
در پاسخ آقاي فراهاني
گفتار پايين در روزنامهي عراق چاپ شده و چون ميخواهيم در اين شماره گفتگو از شعر را بپايان برسانيم آن را نيز در اينجا ميآوريم.
اما دربارهی شعر پيداست كه آقاي فراهاني كه شاعر است آن نگارشهاي پاكدلانهی پيمان را دربارهی شعرا نتوانسته بر خود هموار كند و اينست كه با اين لحن ناروا بپاسخ پرداخته! دريغا! صد دريغا!
دريغا كه هر كسي ميگويد مرا در كار خود آزاد بگزاريد از ديگران هرچه ميگوييد بگوييد!
نخست بايد دانست كه برخلاف گفتهي آقاي فراهاني ما بيكبار با شعر و شاعري پرخاش نكردهايم. شمارههاي پيمان در عراق فراوان است. خود آقاي فراهاني هم دارد. نگاه كند و ببيند كه در همهجا فرق ميانهي نيك و بد گزاردهايم. وآنگاه ما در هر شمارهي پيمان شعرهاي سودمندي چاپ ميكنيم كه از جمله شعر خود آقاي فراهاني را در شمارهي پيش كرديم.
دوم ـ شعر را پيش از ما كتاب آسماني اسلام نكوهش نموده. آقاي فراهاني كه تمسك بديانت دارد چگونه اين آيهها را در قرآن نخوانده كه در نكوهش شعرا ميفرمايد :
وَالشُّعَرَاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ.؟. 1
و اگر خواندهاند زهي گستاخي ايشان كه با آن لحن حمايت از شعرا مينمايند!
اگر كسي چشم بينايي دارد همين آيهها بزرگترين معجزهي قرآن است زيرا نارواييهاي شعراي ايران را يكايك پيشبيني نموده در حالي كه در آنزمان شعرا اين اندازه گرفتار نارواييها نبودهاند.
يك مردي در هزار و سيصد سال پيش زيان شعر را دريافته و آن را با بهترين عبارتي بيان فرموده ولي ايرانيان پس از هزار سال گرفتاري كه صد زيان از شعر بردهاند و ريشهی هوش و خردشان با تيشهی سجع و قافيه كنده شده باز آنچه كه ميبايست درنمييابند. آيا آن مرد فرستادهی خدا نبوده؟!
آقاي فراهاني : مسلمان بايد از كار بيهوده روگردان باشد : (الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ) بگوييد آيا غزلسرايي كار بيهوده است يا نه؟!
آيا آنهمه بهاريهها ، خزانيهها ، تهرانيهها ، مثنويها ، بيهوده است يا نه؟!
اگر اينها بيهوده نيست پس بيهوده چيست؟!
در دين مسلماني اگر كسي را پسر جواني از دست رفت و بالاي سر جنازهی او سخناني گفته شد (از قبيل : سرو قامتت بر زمين آمد ـ آسمان بر تو گريه كرد ـ جهان پس از تو ويران خواهد ماند) اين سخنان حرامست و گويندهاش گناهكار شمرده ميشود. پس چگونه مسلمان در ستايش يك يار پنداري آنهمه سخنان بيجا برشتهي نظم كشد و گناهكار نباشد؟!
در مسلماني كسي نميتواند ستايشگر ديگران باشد. پيغمبر بزرگوار فرموده : «احثوا في وجوه المداحين التراب» (خاك بروي ستايشگران پاشيد). پس شما چه ميگوييد بآنهمه قصيدهها و غزلها كه در ستايش سنجر و قماج و طمغاج و طغاتيمور و سنقر و بغا سروده شده و امروز بانبوهي در گنجيهي ادبيات ما پيداست؟!
چه ميگوييد باينكه چاپلوسي از زشتترين خويهاي آدمي است و اين خوي زشت در بنياد شعر ايران خوابيده است؟!
چه ميگوييد بآنكه شعرا با يك جهان بيآزرمي با پسران عشقبازي كردهاند و غيرت ايرانيگري را لكهدار ساختهاند؟!
چه پاسخ ميدهيد بآنكه شعرا با همهي دعوي مسلماني كفر و زندقه را در شعر جايز شماردهاند و كسي كه بمكه رفته و برگشته چنين ميگويد :
«اين خانه بدين خوبي آتشكده بايستي» مردي كه دعوي ازبر كردن قرآن را دارد در صدجا بيشتر طعنه بدين اسلام و اصول آن ميزند و رستاخيز و بهشت و دوزخ همه را ريشخند ميكند؟!
پابرگیها :
1ـ معني : شاعران را گمراهان پيروي ميكنند ، آيا ندانستهاي كه آنان در هر وادي سرگردانند ، و چیزهایی ميگويند كه خود بکار نمیبندند. ـ و
در پاسخ آقاي فراهاني
گفتار پايين در روزنامهي عراق چاپ شده و چون ميخواهيم در اين شماره گفتگو از شعر را بپايان برسانيم آن را نيز در اينجا ميآوريم.
اما دربارهی شعر پيداست كه آقاي فراهاني كه شاعر است آن نگارشهاي پاكدلانهی پيمان را دربارهی شعرا نتوانسته بر خود هموار كند و اينست كه با اين لحن ناروا بپاسخ پرداخته! دريغا! صد دريغا!
دريغا كه هر كسي ميگويد مرا در كار خود آزاد بگزاريد از ديگران هرچه ميگوييد بگوييد!
نخست بايد دانست كه برخلاف گفتهي آقاي فراهاني ما بيكبار با شعر و شاعري پرخاش نكردهايم. شمارههاي پيمان در عراق فراوان است. خود آقاي فراهاني هم دارد. نگاه كند و ببيند كه در همهجا فرق ميانهي نيك و بد گزاردهايم. وآنگاه ما در هر شمارهي پيمان شعرهاي سودمندي چاپ ميكنيم كه از جمله شعر خود آقاي فراهاني را در شمارهي پيش كرديم.
دوم ـ شعر را پيش از ما كتاب آسماني اسلام نكوهش نموده. آقاي فراهاني كه تمسك بديانت دارد چگونه اين آيهها را در قرآن نخوانده كه در نكوهش شعرا ميفرمايد :
وَالشُّعَرَاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ.؟. 1
و اگر خواندهاند زهي گستاخي ايشان كه با آن لحن حمايت از شعرا مينمايند!
اگر كسي چشم بينايي دارد همين آيهها بزرگترين معجزهي قرآن است زيرا نارواييهاي شعراي ايران را يكايك پيشبيني نموده در حالي كه در آنزمان شعرا اين اندازه گرفتار نارواييها نبودهاند.
يك مردي در هزار و سيصد سال پيش زيان شعر را دريافته و آن را با بهترين عبارتي بيان فرموده ولي ايرانيان پس از هزار سال گرفتاري كه صد زيان از شعر بردهاند و ريشهی هوش و خردشان با تيشهی سجع و قافيه كنده شده باز آنچه كه ميبايست درنمييابند. آيا آن مرد فرستادهی خدا نبوده؟!
آقاي فراهاني : مسلمان بايد از كار بيهوده روگردان باشد : (الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ) بگوييد آيا غزلسرايي كار بيهوده است يا نه؟!
آيا آنهمه بهاريهها ، خزانيهها ، تهرانيهها ، مثنويها ، بيهوده است يا نه؟!
اگر اينها بيهوده نيست پس بيهوده چيست؟!
در دين مسلماني اگر كسي را پسر جواني از دست رفت و بالاي سر جنازهی او سخناني گفته شد (از قبيل : سرو قامتت بر زمين آمد ـ آسمان بر تو گريه كرد ـ جهان پس از تو ويران خواهد ماند) اين سخنان حرامست و گويندهاش گناهكار شمرده ميشود. پس چگونه مسلمان در ستايش يك يار پنداري آنهمه سخنان بيجا برشتهي نظم كشد و گناهكار نباشد؟!
در مسلماني كسي نميتواند ستايشگر ديگران باشد. پيغمبر بزرگوار فرموده : «احثوا في وجوه المداحين التراب» (خاك بروي ستايشگران پاشيد). پس شما چه ميگوييد بآنهمه قصيدهها و غزلها كه در ستايش سنجر و قماج و طمغاج و طغاتيمور و سنقر و بغا سروده شده و امروز بانبوهي در گنجيهي ادبيات ما پيداست؟!
چه ميگوييد باينكه چاپلوسي از زشتترين خويهاي آدمي است و اين خوي زشت در بنياد شعر ايران خوابيده است؟!
چه ميگوييد بآنكه شعرا با يك جهان بيآزرمي با پسران عشقبازي كردهاند و غيرت ايرانيگري را لكهدار ساختهاند؟!
چه پاسخ ميدهيد بآنكه شعرا با همهي دعوي مسلماني كفر و زندقه را در شعر جايز شماردهاند و كسي كه بمكه رفته و برگشته چنين ميگويد :
«اين خانه بدين خوبي آتشكده بايستي» مردي كه دعوي ازبر كردن قرآن را دارد در صدجا بيشتر طعنه بدين اسلام و اصول آن ميزند و رستاخيز و بهشت و دوزخ همه را ريشخند ميكند؟!
پابرگیها :
1ـ معني : شاعران را گمراهان پيروي ميكنند ، آيا ندانستهاي كه آنان در هر وادي سرگردانند ، و چیزهایی ميگويند كه خود بکار نمیبندند. ـ و
یکی از خوانندگان ما این خبر را از روزنامهی امروز خراسان رضوی فرستاده. ازو سپاس میگزاریم و خواهانیم که دیگران نیز از اینگونه خبرها بفرستند تا مردم از پیشامدها و گفتگوها ناآگاه نمانند.
زیان ملایان را همه جز کسانی که از آنان کورکورانه پیروی میکنند دریافتهاند. با این حال هنوز جا دارد از زیانها و نافهمیهاشان بگوییم و بنویسیم تا بهتر از این شناخته گردند. تا پیروان ایشان نیز از این گفتهها تکان خورند و از اینکه چنین راهی را میپویند پشیمان گردند و براه آیند.
تاریخ مشروطه نیک نشان میدهد که نخست همهی مردم در برابر قاجاریان شوریده عدالتخانه و مشروطه میخواستند و درمیانشان هیچ دودستگی نبود. آنچه سپس ملایان را از مشروطهخواهان جدا گردانید و به کشاکشها و سرانجام برادرکشیها واداشت ، پافشاری آن دسته بروی کیش سراسر زیانمندشان بود. آنها چندان نادان و نافهم بودند که با مشروطهخواهان که به آبادی کشور و بزرگی و پیشرفت آن میکوشیدند تنها به بهانهی آنکه در مشروطه برای ملایان جایگاهی بدیده گرفته نشده و در قانونهای آن «شریعت» رعایت نگردیده دشمنی میکردند.
آنچه هیچ پروا نداشتند این بود که از «شریعت» نیز زمانی میتوان سود چشم داشت که کشور براه پیشرفت و آبادی بیفتد. چیزی که امروز نیک دیده میشود و میبینیم : یخرجون من دین الله افواجا. زیرا مردم میبینند هنگامی که «شریعت» از ایشان آب و نان و سرپناه و سرفرازی را هم دریغ کرده دیگر شریعت را میخواهند چه کنند؟!
در آن زمان نیز آزادیخواهان این سماجت ملایان و بیپروایی ایشان به کشور را میدیدند و نمیتوانستند از آن چشم پوشند. از آنسو ملایان نیز تنها دستگاه خود را که به «شریعت» وابسته بود میخواستند و پروای کشور نداشتند و از اینجا از این دو دسته یکی خواهان و دوستار ایران و دیگری دشمن آن نمایان گردید. اینکه ملایان به نکولا امپراتور روس و کنسولگری آن پناه میبردند و تلگراف دعا به درگاه او میفرستادند و جای نهان شدن آزادیخواهان را به دژخیمان روس میشناسانیدند تا دستگیر شده بدارشان کشند همه از این راه بود.
آنها تازه از خواب صدساله و دویستساله برخاسته و هنوز اندیشههاشان روشنی نگرفته بود. بماند که با پیشوایی که به مردم میکردند همان گناه نیز آمرزیدنی نیست.
ولی اکنون پس از یکصدوده سال بیشتر اگر همان خشکمغزی و نافهمیها را ببینیم به اینان چه باید گفت؟! اگر زبان خوش بکار بردن است در این صد و اند سال بکار رفته. اگر آزمایشهای زندگانی و تاریخ معاصر است اینها که درس بگیر نیستند. جز نفرین کردن و کوشش به کوتاه گردانیدن دستِ اینان آیا چه کار دیگری میماند؟!
ببینید چگونه بیپرده آن دل سیاه خود را به آشکار میاندازند. اگر در کشور قانون ارج داشت و مجری بود ، بسا که اینها را با دست همان قانونها میتوانستیم محاکمه کرده کیفرشان دهیم. زیرا این چگونه است که یکی ـ آن هم کسی که دعوی پیشوایی دارد ـ از روی خانوادهی جانسپاران جنگ و دیگر ایرانیان شرم نکرده این سخنان را بزبان میآورد؟! آیا این سخنان جرم نیست؟! اینها مردم را به زیان کشور برانگیختن نیست؟! به خیانت تشویق کردن نیست؟!
آن هم سخن دروغش ـ دروغ شاخدارش : «امروز گرایش مردم دنیا به اسلام روز بروز بیشتر میشود».
به چه گواهی؟! با چه نشانهای؟! همین که خودت ادعا کردی درست است؟! اینها صد و دویست سال بیشتر بالای منبر هرچه خواستهاند گفتهاند و رسم نبوده کسی به سخنانشان ایراد بگیرد (که این خود یکی از بدبختیها و زبونیهای این مردم بوده و هست) ، اینست گمان میکنند همینکه یک سخنی را گفتند داوری خرد نیز آن را خواهد پذیرفت.
سخن دیگرش احمقانهتر است. میگوید : «ما برای آن نیامدهایم که اقتصاد را رونق دهیم ...». بیخردی را نگرید! نخست آنکه چرا این سخن را اکنون میگویید؟! ـ پس از چهل سال که بخودشان نیز آشکار گردیده نمیتوانند کشور را راه برند. در این چهل سال یادتان نبود چنین سخنی را بگویید؟! پس چرا آن بنیادگزار جمهوری کبیرتان در روز نخست آمدنش به این «بلاد» سخن از رایگان شدن آب و برق و اتوبوس میراند و تازه میگفت : به اینها هم راضی نباشید؟!
راه بردن کشور یکیش هم همین اقتصادش است. نافهمک این اندازه نمیفهمد که بخش بزرگی از بزهها و گناهها از همین اقتصاد لنگ است. نادانک نمیداند که اگر اقتصاد ناکارآمد و بیمار بود ، گناه و بزه کشور را فراخواهد گرفت. و آنگاه نه مردم خودمان به شریعت پابند خواهند ماند و نه بیگانگان به شریعت اسلام «گرایش» خواهند داشت.
این هم سخن دیگرش : زنی با چادر مشکی و بچهاش رفته زیر تانک.
رفته چه کند؟! این شنیده که در جنگ جهانی دوم ، زنان و مردان لهستانی زیر تانکهای آلمان میخوابیدند تا آنها را از کار بیندازند. ولی این را نشنیده یا یاد نگرفته که بمب و نارنجک بخود میبستند که آنها را بترکانند وگرنه خوابیدن زیر تانک به تنهایی جز خودکشی چه کار دیگریست؟!.
زیان ملایان را همه جز کسانی که از آنان کورکورانه پیروی میکنند دریافتهاند. با این حال هنوز جا دارد از زیانها و نافهمیهاشان بگوییم و بنویسیم تا بهتر از این شناخته گردند. تا پیروان ایشان نیز از این گفتهها تکان خورند و از اینکه چنین راهی را میپویند پشیمان گردند و براه آیند.
تاریخ مشروطه نیک نشان میدهد که نخست همهی مردم در برابر قاجاریان شوریده عدالتخانه و مشروطه میخواستند و درمیانشان هیچ دودستگی نبود. آنچه سپس ملایان را از مشروطهخواهان جدا گردانید و به کشاکشها و سرانجام برادرکشیها واداشت ، پافشاری آن دسته بروی کیش سراسر زیانمندشان بود. آنها چندان نادان و نافهم بودند که با مشروطهخواهان که به آبادی کشور و بزرگی و پیشرفت آن میکوشیدند تنها به بهانهی آنکه در مشروطه برای ملایان جایگاهی بدیده گرفته نشده و در قانونهای آن «شریعت» رعایت نگردیده دشمنی میکردند.
آنچه هیچ پروا نداشتند این بود که از «شریعت» نیز زمانی میتوان سود چشم داشت که کشور براه پیشرفت و آبادی بیفتد. چیزی که امروز نیک دیده میشود و میبینیم : یخرجون من دین الله افواجا. زیرا مردم میبینند هنگامی که «شریعت» از ایشان آب و نان و سرپناه و سرفرازی را هم دریغ کرده دیگر شریعت را میخواهند چه کنند؟!
در آن زمان نیز آزادیخواهان این سماجت ملایان و بیپروایی ایشان به کشور را میدیدند و نمیتوانستند از آن چشم پوشند. از آنسو ملایان نیز تنها دستگاه خود را که به «شریعت» وابسته بود میخواستند و پروای کشور نداشتند و از اینجا از این دو دسته یکی خواهان و دوستار ایران و دیگری دشمن آن نمایان گردید. اینکه ملایان به نکولا امپراتور روس و کنسولگری آن پناه میبردند و تلگراف دعا به درگاه او میفرستادند و جای نهان شدن آزادیخواهان را به دژخیمان روس میشناسانیدند تا دستگیر شده بدارشان کشند همه از این راه بود.
آنها تازه از خواب صدساله و دویستساله برخاسته و هنوز اندیشههاشان روشنی نگرفته بود. بماند که با پیشوایی که به مردم میکردند همان گناه نیز آمرزیدنی نیست.
ولی اکنون پس از یکصدوده سال بیشتر اگر همان خشکمغزی و نافهمیها را ببینیم به اینان چه باید گفت؟! اگر زبان خوش بکار بردن است در این صد و اند سال بکار رفته. اگر آزمایشهای زندگانی و تاریخ معاصر است اینها که درس بگیر نیستند. جز نفرین کردن و کوشش به کوتاه گردانیدن دستِ اینان آیا چه کار دیگری میماند؟!
ببینید چگونه بیپرده آن دل سیاه خود را به آشکار میاندازند. اگر در کشور قانون ارج داشت و مجری بود ، بسا که اینها را با دست همان قانونها میتوانستیم محاکمه کرده کیفرشان دهیم. زیرا این چگونه است که یکی ـ آن هم کسی که دعوی پیشوایی دارد ـ از روی خانوادهی جانسپاران جنگ و دیگر ایرانیان شرم نکرده این سخنان را بزبان میآورد؟! آیا این سخنان جرم نیست؟! اینها مردم را به زیان کشور برانگیختن نیست؟! به خیانت تشویق کردن نیست؟!
آن هم سخن دروغش ـ دروغ شاخدارش : «امروز گرایش مردم دنیا به اسلام روز بروز بیشتر میشود».
به چه گواهی؟! با چه نشانهای؟! همین که خودت ادعا کردی درست است؟! اینها صد و دویست سال بیشتر بالای منبر هرچه خواستهاند گفتهاند و رسم نبوده کسی به سخنانشان ایراد بگیرد (که این خود یکی از بدبختیها و زبونیهای این مردم بوده و هست) ، اینست گمان میکنند همینکه یک سخنی را گفتند داوری خرد نیز آن را خواهد پذیرفت.
سخن دیگرش احمقانهتر است. میگوید : «ما برای آن نیامدهایم که اقتصاد را رونق دهیم ...». بیخردی را نگرید! نخست آنکه چرا این سخن را اکنون میگویید؟! ـ پس از چهل سال که بخودشان نیز آشکار گردیده نمیتوانند کشور را راه برند. در این چهل سال یادتان نبود چنین سخنی را بگویید؟! پس چرا آن بنیادگزار جمهوری کبیرتان در روز نخست آمدنش به این «بلاد» سخن از رایگان شدن آب و برق و اتوبوس میراند و تازه میگفت : به اینها هم راضی نباشید؟!
راه بردن کشور یکیش هم همین اقتصادش است. نافهمک این اندازه نمیفهمد که بخش بزرگی از بزهها و گناهها از همین اقتصاد لنگ است. نادانک نمیداند که اگر اقتصاد ناکارآمد و بیمار بود ، گناه و بزه کشور را فراخواهد گرفت. و آنگاه نه مردم خودمان به شریعت پابند خواهند ماند و نه بیگانگان به شریعت اسلام «گرایش» خواهند داشت.
این هم سخن دیگرش : زنی با چادر مشکی و بچهاش رفته زیر تانک.
رفته چه کند؟! این شنیده که در جنگ جهانی دوم ، زنان و مردان لهستانی زیر تانکهای آلمان میخوابیدند تا آنها را از کار بیندازند. ولی این را نشنیده یا یاد نگرفته که بمب و نارنجک بخود میبستند که آنها را بترکانند وگرنه خوابیدن زیر تانک به تنهایی جز خودکشی چه کار دیگریست؟!.
Telegram
attach 📎
پاکدینی ـ احمد کسروی
یکی از خوانندگان ما این خبر را از روزنامهی امروز خراسان رضوی فرستاده. ازو سپاس میگزاریم و خواهانیم که دیگران نیز از اینگونه خبرها بفرستند تا مردم از پیشامدها و گفتگوها ناآگاه نمانند. زیان ملایان را همه جز کسانی که از آنان کورکورانه پیروی میکنند دریافتهاند.…
بدانید ای ایرانیان! تنها با این ایراد گرفتنها و نالیدنها ، اینها دست از سر این کشور برنمیدارند. چاره در یک کلمه بیش نیست (هرچند کار دشواری باشد) و آن خود را از این پراکندگیها رهانیدن است. تا یگانگی (اتحاد) نباشد اینها بر گردهی مردم سوارند و از رشد اندیشهها و در نتیجه از پیشرفت کشور جلو میگیرند.
Sãzmãne Parvarew e Afkãr lãzemast.pdf
119.2 KB
🔶 سازمان پرورش افكار لازم است
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
soxan o pand.pdf
104.3 KB
🔶 سخن و پند
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)