🔶 هر كسی هرچه از كوشش بدست آورده ازآن ِ اوست

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🔶 خودسري
(بخش چهارم)

🔸اينان باور نمي‌دارند كه پشت سر آن هياهوها و سرگرميها كه ايشان راست يك رشته راستيهاي بسيار گرانبهايي هست. راستيهايي‌كه اينان هيچ نمي‌شناسند و بسيار بدورند

🔸شما اين را نمي‌دانيد كه در يك توده چون سخن فراوان بود زيانها از آن زايد و انديشه‌ها پراكنده گردد.

🔸اين نتيجه‌ي آنهاست كه امروز بيشتر ايرانيان نيكي را تنها گفتن آن مي‌شناسند و هيچگاه دربند كار بستن نمي‌باشند.

🔸ببينيد شما چگونه فريب مي‌خوريد كه مرداني را كه سراسر بدي بوده‌اند و خودشان بديهاي خود را بيرون ريخته‌اند بدينسان بزرگ مي‌داريد. ولي مردان دلير و بزرگي را كه در تاريخ پيدا شده‌اند همه خوار مي‌گيريد و نامي از آنان نمي‌بريد. ببينيد چگونه نمي‌فهميد و بزيان خود مي‌كوشيد.

🔸اين كار ايشانست كه هر يكي جدا مي‌انديشند و جدا مي‌زيند و هر يكي آنچه را مي‌خواهد نيك مي‌نامد و آنچه را نمي‌خواهد بد مي‌خواند ـ اينچنان مي‌زيند و آن نمي‌فهمند كه يك توده با چنين حالي جز نابودي سرنوشت ديگري ندارد.

🔶 خودسری

(بخش چهارم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

📘 شهریاران گمنام

❇️ بخش دومین - روادیان - ۱۵

✳️ گفتار دومین - پادشاهان آذربایگان

✴️ ۳- ابومنصور وهسودان پسر ممَلان

🔶 ما چه میخواهیم؟
بخش پنجم ـ تکه‌ی 9-1

🔸سيد باب چون برخاست و كتاب و آيين نويني آورد سيزده سال بيشتر از زمان او نگذشت كه بهاءالله برخاست و كتاب و آيين نوين ديگري آورد ـ در سيزده سال چگونه درخواستهاي زمان ديگر شد؟!.

🔸ما را با هيچ يكي از اين كيشها دشمني نيست و همه را به يك ديده مي‌بينيم و به برانداختن همگي آنها مي‌كوشيم. ما با سخنان بسياري كه در پيرامون دين و زندگي رانده‌ايم همه چيز را نيك روشن گردانيده و جاي ايستادگي براي كسي نگزارده‌ايم.

گرفتاري نگريد : يك روز بوده مردم بيكار بوده‌اند و پي سخنان مفت مي‌گرديده‌اند و ملايان براي گرمي بازار خود سخناني بميان انداخته‌اند ، يكي گفته معراج پيغمبر اسلام با اين تن بوده و ديگري گفته با آن نبوده ، يكي گفته امامان آفرنده و روزي‌دهنده‌ی مردم هستند و ديگري گفته نيستند. از اينگونه سخنانِ مفتي بميان انداخته و مردم را دو دسته كرده و بريختن خون يكديگر برانگيخته‌اند و بس نشده كه امروز كه يك‌نيم بيشتر جهان بيدينند و بهستي خدا هم باور نمي‌دارند و به هر حال اين سخنان از ريشه برافتاده ، باز آن دسته‌بندي بجاي خود پايدار است و خاندانهايي از اين دوتيرگي نان مي‌خورند و از مردم بينوا «زكات» گرفته اتومبيل و دستگاه براي خود درست مي‌كنند.
زردشتيان و يهوديان پس از هزار سال هنوز ايستادگي مي‌نمايند و خود را از مردم كنار مي‌كشند. بهائيان يك ميدان كوچكي براي خود باز كرده و زن و مرد و بزرگ و كوچك نيروي خود را در آن بكار مي‌برند. اينان نيز در اين كشور مي‌زيند و دلهاشان در جاي ديگر مي‌باشد.
يك روز بوده مردم چشم براه ناپيدايي دوخته بوده‌اند ، و يكي برخاسته و گفته آن ناپيدا منم و يك «خدا خواهد پديد آوردي» هم خواهد بود. يكي هم برخاسته و گفته آن «خدا خواهد پديد آورد» منم ، و اين را عنوان ساخته و سخناني گفته. ما كه اكنون مي‌دانيم آن داستان از ريشه درست نبوده باز كساني پي آن سخنان را مي‌دارند و خود را از توده بكنار مي‌كشند.
از كارهاي شگفت اينانست كه بايرادهايي كه مي‌شود هيچگاه پاسخ نمي‌دهند و بروي خود نمي‌آورند وآنگاه با يكديگر نشسته چنين مي‌گويند : «مردم چشم حق‌بين ندارند».
بارها رو داده كساني از آنان نزد من آمده و بگفتگو پرداخته‌اند و من براي آنكه جلو چَخِش[=مجادله] را گيرم پرسشهايي كرده‌ام و آنان چنين گفته‌اند : كه بروند و پاسخ بياورند و رفته‌اند و بازنگشته‌اند. اين پارسال رخ داد كه دو جواني1 از آشنايان با يك تن ديگري آمدند و نشستند و آن دو جوان چنين گفتند : «اين آقا مبلغ بهائيست. چون ميخواست با شما گفتگو كند باهم آمديم.» اين را گفتند و آن مرد بسخن آغاز كرد.
گفتم : شيوه‌ی شما چخيدن و از اين سخن بآن سخن رفتن است كه هيچ نتيجه ندهد. بجاي آن من سه پرسش از شما مي‌كنم. اگر بآنها پاسخ گفتيد هرچه گوييد پذيرم. (تنها يكي از آن پرسشها را در اينجا مي‌نويسم) :
گفتم : يك برانگيخته‌اي كه برخاسته و ديني بنياد نهاده ديگر براي چه ديگري پس از وي برخيزد؟!. آيا انگيزه‌ی اين را مي‌دانيد؟!. گفت : «چون مقتضيات زمان تغيير مي‌كند ناگزير بايد دين و شريعت تجديد شود.» گفتم : يكي از انگيزه‌هاي پيدايش برانگيختگان اينست و من گفته‌ی شما را مي‌پذيرم. ولي بگوييد كه سيد باب چون برخاست و كتاب و آيين نويني آورد سيزده سال بيشتر از زمان او نگذشت كه بهاءالله برخاست و كتاب و آيين نوين ديگري آورد ـ در سيزده سال چگونه درخواستهاي زمان ديگر شد؟!. اگر بهاءالله ، سيد باب را نشناختي و او را براست نداشتي ايرادي باو نبودي. ولي در جايي كه اين بنياد كار خود را بگفته‌هاي او گزارده و او را براست داشته باين ايراد چه پاسخ مي‌دهيد؟!. در آن سيزده سال در جهان چه پيش آمد كه درخواستهاي زمان ديگر شد؟!.
پس از يك رشته سخنان پرتي كه بميان آورد چنين گفت : « «نقطه‌ی اُولا» كه ادعاي نبوت نكرد. او مهدي بود».
گفتم اين سخن شما چون بسيار عاميانه است من ناگزيرم در پاسخ آن مثلي عاميانه ياد كنم : يكي از آشنايانم كه تبريزيست مي‌گويد به تهران مي‌آمديم درميان راه در يك جا اتومبيل گير كرد و ناگزير شد پس رود. من نگاه مي‌كردم ديدم در پشت سر يك تير تلگراف آهني هست و اتومبيل كه پس مي‌رود بآن خواهد برخورد ، و گفتم : «در پشت سر تير تلگراف هست» ، و چون ديدم راننده پروا ننمود دوباره بآواز بلندتر گفتم : «پشت سر تير تلگراف هست» ولي باز پروا ننمود و همچنان پس راند تا اتومبيل سخت بآن تير خورد. من نكوهش كردم كه آخر بتو آگاهي دادم و دو بار گفتم پشت سر تير تلگراف هست. گفت : «شما كه نگفتيد هوپ!» مي‌گويد همگي از اين سخن خنديديم و دستاويزي براي ريشخند بدست همراهان افتاد.

پابرگیها :
1ـ يكي از ايشان سروان مشايخِ شادروان بود كه دو سه ماه پيش بدرود زندگي گفت.

ما چه میخواهیم؟
بخش پنجم ـ تکه‌ی 9-2

شما نيز همان را مي‌گوييد : مردي كه برخاسته و خود را برانگيخته از خدا خوانده و كتابها براي مردم نوشته و آييني پديد آورده و مردم را تكان داده شما مي‌گوييد او كه دعوي نبوت نكرد. مگر تنها با كلمه يا نام كارها درست گردد؟!. ما مي‌پرسيم اگر آن كتاب و آيين راست بوده ديگر اين يكي براي چيست؟!. چگونه در سيزده سال بكتاب و آيين نوين نياز افتاد؟!
پس از يك رشته گفته‌هاي درهم نويد داد كه پاسخ مرا از جاهايي كه بايد پرسيد بپرسد و براي من بياورد و يك سال گذشته كه ديگر بازنيامده ، و چنانكه گفتم اين نخستين بار نيست.
كساني كه خود نمي‌دانند چه مي‌گويند و چه ميخواهند و بدينسان در برابر پرسشها درمي‌مانند ، خود را از توده بكنار كشيده‌اند و در همه جا خود را جدا مي‌گيرند. ما را با هيچ يكي از اين كيشها دشمني نيست و همه را به يك ديده مي‌بينيم و به برانداختن همگي آنها مي‌كوشيم. ما با سخنان بسياري كه در پيرامون دين و زندگي رانده‌ايم همه چيز را نيك روشن گردانيده و جاي ايستادگي براي كسي نگزارده‌ايم. اينست مي‌بايد بكوشيم و آن گفته‌ها را بهمگي برسانيم و اين بيگمانست كه هر پاكدل و غيرتمندي آنها را خواهد پذيرفت و بدينسان كيشها و دسته‌بنديها از ميان خواهد رفت.
مي‌دانم كساني از نماز و نيايش خواهند پرسيد. مي‌گويم : نماز و نيايش بيهوده نيست و خود باياست. كسي كه آفريدگار را شناخته و بزرگيش را دريافته ناگزير رو باو گرداند و سپاس گزارد و نيايش و پرستش نمايد اين كار بايد بود.
پرستش خدا پيش از همه شناختن او ، و گردن گزاردن بخواستش و پابندي بنيكيهاست. ولي نيايش هم دربايد. نيايش نشان پاكي دلست و خود سودها مي‌دارد ، و ما از اين سخن خواهيم راند.

دژ بابک در آذربایجان در نزدیکی شهر کلیبر

📘 شهریاران گمنام

❇️ بخش دومین - روادیان - ۱۶

✳️ گفتار دومین - پادشاهان آذربایگان

✴️ درآمدن غزان عراقی بایران

🔶 یك نشست فراموش نشدنی
(بخش یکم)

🔸پیمان برای آن آغاز یافت كه با همه‌ی گمراهیها نبرد كند و بیش از همه با اروپاییگری و مادیگری به پیكار پردازد ، و بالاخره جهانیان را بیك شاهراهی كه بنیاد آن خداشناسی و زیستن از روی آیین خرد میباشد بخواند.

🔸سالهاست ما بدینسان بكوشش برخاسته‌ایم و یك جمعیتی از دور و نزدیك دست یكی گردانیده بچاره‌ی دردها میكوشیم. این بدبختها اگر در اندیشه‌ی شرافت و سرفرازی باشند باید از این خیزش و كوشش ما بتكان آیند و بهمدستی شتابند و اگر هم برخی ایرادهایی دارند بگویند تا رفع شود.

🔸ما امروز تنها بآن میكوشیم كه ‌اندیشه‌ها را روشن گردانیم و بشماره‌ی همراهان بیفزاییم و این خود زمینه را برای هر نیكی آماده خواهد گردانید.

🔶 یك نشست فراموش نشدنی

(بخش یکم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🔶خودسري
(بخش پنجم)

🔸يكي از خويهاي نيك آدمي راستي‌پرستي است كه چون سخني را شنوَد و آن را براست دارد بهواداري برخيزد و چون يكي را در كوشش براي نيكي مردم بيند همراهي نمايد. اين را هم گفته‌ايم كه همه‌ي پيشرفتها در جهان نتيجه‌ي اين خوي نيك است. زيرا راه پيشرفت اين است كه يكي برخيزد و سخناني راند و يا بكوشش در راه مردم پردازد ، و ديگران با وي همراهي نمايند و راه پيشرفت را باز نمايند.

🔸چون از دست خودشان هيچي برنمي‌آيد ، و از آنسوي نمي‌خواهند يكي ديگري بكاري برخيزد و اينان همراهي نمايند ناگزيرند بآن نتيجه رسند كه «ما نمي‌شويم».

🔸 اينان بهمه‌ي نيكيهاي جهان پشت پا زده‌اند و تنها باين بسنده كرده‌اند كه تا زنده‌اند رشته‌ي سرخودي را از دست ندهند و بهيچ راستي گردن نگزارند.

🔶 خودسری

(بخش پنجم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

🔶 ما چه میخواهیم؟
بخش ششم ـ تکه‌ی 1

بخش ششم

🔸اسلام دو تاست ـ اين دستگاه جز از اسلام است و امروز اسلامي نمانده ـ پيروان كيشها دين را چه مي‌پندارند؟ ـ چرا كيشها به اينجهان بي‌پروايند؟ ـ آيا زندگي راه ميخواهد؟ ـ ياد دادن دين به مردگان ـ مرزهاي نيك و بد شناخته نيست ـ يكي از نيرنگهاي فرنگيان ـ پديداري دسته‌ی «انتظاريون» ـ شيعيگري و جنبش مشروطه‌خواهي ـ آيا شما پيرو اسلاميد؟ ـ ما خود هوادار اسلاميم ـ دين براي نان خوردن نيست ـ بازگشت باصل دين ـ خواستي كه از اصلاحات ديني در سر دارند ـ كيشها يكي از انگيزه‌هاي بدبختي شرق 🔸

كنون باسلام مي‌رسيم و مي‌بايد از آن سخن رانيم. مي‌بايد پيوستگي راه خود را با آن بزَنديم1 . اين سخنان درباره‌ی اسلام تاكنون گفته نشده و راستيها بدينسان روشن نگرديده. از ساليان دراز آشفتگيهاي اسلام و خواري و پراكندگي مسلمانان براي بسياري مايه‌ی درد بوده ، و هزاران كساني كتاب نوشته و بچاره كوشيده‌اند. و برخي نيز (كه يكي از آنان عبدالرحمان كواكبي بوده)2 آرزو كرده‌اند همه‌ی شهرهاي اسلام را در شرق و غرب بگردند ، و با دانشمندان و پيشروان گفتگو كنند ، و همه را براي گرد آمدن در يك شهري بخوانند ، و از آنان نشست بزرگي (مُؤتَمَر) پديد آورند و روزهايي فراهم نشينند و از دردها گفتگو كنند و بجستجوي درمان كوشند.
چنين نشستي بيگمان نتوانستي بود ، و اگر بودي كينه‌ها بيرون ريختي ، و كشاكشها بميان آمدي ، و سودي بدست نيامدي. ولي اين گفتار كه ما مي‌نويسيم و درد را نيك نشان داده و بچاره نيز مي‌كوشيم ، شما چنان انگاريد آن نشست بزرگست و برپا گرديده و شما از باشندگان و شنوندگان مي‌باشيد ، و آنچه گفته مي‌شود نيك انديشيد ، و گفتار را نه يك بار ، دو بار و سه بار بخوانيد ، و هر تكه‌اي را با فهم و خرد بسنجيد ، و در اين شبهاي دراز زمستان چند شبي ساعتهاي خود با اين گزاريد ، اگر چند تنيد در پيرامون اين سخن رانيد و بسُكاليد3 و آنچه مي‌فهميد با هم بگوييد ، و هوس را كنار گزارده يكسو خدا و خشنودي آن را بينديشيد و يكسو كشور و توده را بديده گيريد و يكسو آينده‌ی خودتان و فرزندانتان را بياد آوريد. بدانيد خواست ما يك چيز است و آن اينكه خواست خدا روان گردد و اين گمراهيها و اين پراكندگيها از ميان برخيزد و شرقيان از اين زبوني و بيچارگي رها گردند. شما نيز بينديشيد و بفهميد ، اگر گفته‌هاي ما را براست داشتيد خود بپذيريد و بديگران نيز گواهي دهيد ، و اگر ايرادي پيدا كرديد بنويسيد و بپرسيد.
گفتگو از كيشها سنگ راه ما شد و ما را از پيشرفت بازداشت. ما كارمان تنها گفتگو از اينها نيست. ما بايد با بيديني هم بجنگيم ، با جداسري هم بجنگيم ، با خويهاي پست كه توده را فراگرفته سختترين نبرد را كنيم. كار بزرگتر ما آن خواهد بود. مي‌بايد آخرين سخن خود را درباره‌ی دين در اين گفتارها گفته و پي كوششهاي ديگر خود را گيريم.
كنون بسخن پردازيم : نخست بايد دانست كه اسلام دو تاست : يكي آنكه بنيادگزارش آورده و در هزار و سيصد و پنجاه سال پيش بوده ، و يكي اينكه امروز ميان مسلمانانست و بچند رنگي از سني ، و شيعي ، و باطني ، و علي‌اللهي ، و شيخي و متشرع ، و كريمخاني ، و صوفي و مانند اينها افتاده. اين دو از هم جداست. هر دو را اسلام ميخوانيم ولي يكي نيست ، و اين خود از گرفتاريها مي‌باشد كه اين دو با يك نام خوانده مي‌گردد و از همينجا يك رشته بدفهميها و زيانها پديد مي‌آيد.
زيرا از يكسو در سخن راندن اين دو بهم آميخته مي‌گردد و بسا شنوندگان خواست گوينده را نمي‌دانند. از يكسو هم ستايشهايي كه كساني از دانشمندان اروپا و ديگران درباره‌ی آن اسلام (اسلام راستين) مي‌نمايند پيروان اين كيشهاي پراكنده آن را بخود مي‌گيرند و همين مايه‌ی دلگرمي و گستاخي آنان مي‌گردد. روشنتر گوييم به پشتگرمي ستايشهايي كه از آن اسلام مي‌شود اينان خود را در رستگاري پنداشته و از اندازه‌ی گمراهي و گرفتاري خود ناآگاه مي‌مانند.
اسلامِ نيك ستوده مي‌شود و اسلامِ بد آن را از خود دانسته و گردن مي‌فرازد ، و بخود مي‌بالد ، و بديهاي خود را فراموش مي‌كند. پيداست كه چه زيانها از آن زايد.

پابرگیها :
1ـ زندیدن (همچون خندیدن) = شرح دادن ـ و
2ـ كتاب «ام القري» را در اين باره نوشته.
3ـ سُکالیدن = مشورت کردن ـ و

📘 شهریاران گمنام

❇️ بخش دومین - روادیان - ۱۷

✳️ گفتار دومین - پادشاهان آذربایگان

✴️ نخستین دسته‌ی غزان در آذربایگان

🔶یك نشست فراموش نشدنی
(بخش دوم)

🔸ما به دین چه نیازی داریم؟!. چرا نمیگزارید برود؟!.

🔸یك رشته موضوعهای دیگری هست كه اساس قانونهاست.

🔸آیا این اندیشه‌های پراكنده و گوناگون را هم با قانون از میان خواهید برد؟!..

🔶 یك نشست فراموش نشدنی

(بخش دوم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🔶خودسري
(بخش ششم)

🔸اين يك گرفتاري شده است كه همينكه نام دين بميان مي‌آيد كساني رو ترش مي‌كنند بي‌آنكه بدانند ما چه مي‌گوييم و چه معني از آن مي‌خواهيم. اينان را بايد نشاند و چنين گفت : ما هيچ نام دين نمي‌بريم. تو بگو آيا زندگي راهي مي‌خواهد يا نه؟!. اگر مي‌خواهد بگو ببينم چگونه بايد بود؟!.

🔸ما تا نتوانيم اين انديشه‌هاي پراكنده و بيهوده‌اي را كه بنام دين يا بنامهاي ديگري در سرهاست ريشه كَنيم هيچ كاري نخواهيم توانست.

🔸آدمي در زندگاني بيك رشته دانستنيها و دستورها نيازمند است كه دانشها از آن ناآگاه مي‌باشد.

🔸ما در پيمان از يكسو با آن پندارهاي بيهوده مي‌جنگيم و از يك سو راستيهايي بجاي آنها مي‌گزاريم و اين راه را گام بگام پيش مي‌رويم.