📘 شهریاران گمنام

❇️ بخش سومین - شدادیان - ۱
✳️ آغاز سخن

🔶 ما چه میخواهیم؟
بخش هفتم ـ تکه‌ی 9

🔸امروز براي رهايي از اين گرفتاري ، ما اگر گودالي پر از آتش در جلو خود يابيم بايد باك نكنيم و خود را بآتش زده درگذريم. اگر ديواري از آهن در پيشمان باشد بايد بشكنيم و پيش رويم.

🔸 اين سخنان كه ما مي‌گوييم چيزهاييست كه ... كسي آن را نمي‌دانست و از اينسو همه راستي و همه پاكيست.

تاريخ در اينجا داوري نيكي تواند نمود. بسيار كساني بسرخود بچنين كاري برخاسته‌اند ولي از همان گام نخست رسوا شده‌اند. چه در برابر مردم درمانده و ندانسته‌اند چه كار كنند و چه سخني گويند و زبان ريشخند و سرزنش مردم را بخود باز گردانيده‌اند و نتيجه آن شده كه امروز كسان بسيار كمدانشي برمي‌خيزند و ايراد بگفته‌هاي آنان مي‌گيرند و كسي هم پاسخي نمي‌تواند.
ببينيد : در يك دهي بيماريهاي فراوان پيدا شده و پزشكي در آنجا نيست. كنون اگر كسي بدروغ خود را پزشك خوانَد و در برابر مردم بايستد آيا چه كار تواند كرد؟. آيا جز آنست كه چيزهايي را كه از زبانها شنيده و يا از پزشكان ديده نابجا بكار برد و خود را رسوا گرداند.
من يك مرد خامي نمي‌بودم تا بچنين هوس بيجايي برخيزم و اگرهم برخاستمي جز درماندگي و رسوايي نتيجه برنداشتمي. من داستان خود را ننوشته‌ام ولي خواهم نوشت. اين سخنان كه ما مي‌گوييم چيزهاييست كه درميان نبوده و كسي آن را نمي‌دانست و از اينسو همه راستي و همه پاكيست. دليلش هم آنست كه با آنكه با همه در كوششيم و در چند زمينه نبرد مي‌كنيم به يك گفته‌ی بيدليل و بيپايي برنخاسته‌ايم. كساني اگر ميخواهند بيازمايند ، «راه رستگاري» يا شماره‌هاي پيمان را بگزارند جلوشان و بانديشه بخوانند و نيك داوري كنند و بيازمايند و ببينند آيا لغزشي توانند يافت؟..
با اينهمه من نامي بروي خود نمي‌گزارم و اين را انگيزه‌ايست كه بهنگام خود روشن خواهد گرديد و اين نامها كه مردم مي‌شناسند و بزبان ميدارند بي‌ايراد نيست ولي اينجا جاي گفتگو از آنها نمي‌باشد ...
اينكه مردم به نام ارج بيشتر مي‌گزارند و همه از آن مي‌پرسند ما نبايد پيروي از نافهميهاي آنان كنيم. ما را امروز با اين گرفتاريها كه درميانست فرصت هيچ كار ديگري نيست و مي‌بايد با شتاب بدرست كردن كارهاي خود پردازيم و مردانه و غيرتمندانه دست بهم داده برهايي خود كوشيم و چنانكه گفتيم نخست باين انديشه‌هاي پراكنده چاره كنيم ، و پس از پرداختن از اين كارهاست كه توانيم نشست و بسخنان ديگري پرداخت.
اينكه كساني دستاويزهايي از اسلام و قرآن پيدا كرده‌اند چنانكه در جاي ديگري از همين شماره نوشته‌ام نمي‌فهمند. آنان نه كسانيند كه معني قرآن بدانند.
امروز براي رهايي از اين گرفتاري ، ما اگر گودالي پر از آتش در جلو خود يابيم بايد باك نكنيم و خود را بآتش زده درگذريم. اگر ديواري از آهن در پيشمان باشد بايد بشكنيم و پيش رويم. اين بسيار بيخردي است كه كساني پندارهاي بيهوده‌اي را سنگ راه خود سازند.
من نيك مي‌دانم يك دسته با دو چشم باز نگرانند كه عنواني پيدا كنند و زمينه‌اي براي چَخِش و كشاكش بدست آورند و گردن فرازند و زبان باز كنند و سرگرم هنرنمايي گردند و سخنان پوچي را كه در گوشه‌هاي مدرسه‌ها آموخته‌اند بيرون ريزند ـ فلان تفسير چنين نوشته ، فلان مفسر چنين آورده ، فلان عالم چنين گفته ، «جمع كثره با الف و لام افاده عموم كند» در «مُغني‌اللبيب» چنين نوشته ، در «لا نموذج» چنان آورده. بدينسان بازاري گرم گردانند و با اين كشاكش سراپا بيهوده مردم را گرفتار سازند و دردها و گرفتاريها بيكبار دركنار ماند.
آن داستان نشنيده‌ايد كه هنگامي كه تركان آهنگ گرفتن استانبول مي‌داشتند و سلطان محمد فاتح بسيج افزار مي‌ديد امپراتور روم از پاپ ياوري طلبيد و پاپ براي آنكه ياوري كند شرط كرد كه دو كيش ارتودكس و كاتوليك يكي گردد و براي اين كاردينالهايي از روم به استانبول فرستاد. اينان چون آمدند و گفتگو آغاز شد كشيشان ميدان يافته و بميان افتادند و هنرنمايي آغاز كردند ، و سخناني را كه از سالها اندوخته مي‌داشتند بروي همديگر كشيدند و كم‌كم كار را بنفرين و دشنام رسانيدند. اين كار دامنه پيدا كرد و ماههاي بسياري مردم را سرگرم و گرفتار گردانيد. هنگامي كه چند صدهزار سپاه ترك گرد شهر را گرفته و با بانگ «يا الله» لرزه بدلها مي‌انداختند و توپ بزرگي كه تا آنروز مانندش ديده نشده بود با آتش‌فشانيهاي خود همه‌ی سراها و بنيادها را بتكان مي‌آورد ، بهنگامي كه مردان غيرتمند را از انديشه‌ی آينده تن مي‌لرزيد و دختران پاكدامن را دل مي‌تپيد ، آن تيره‌درونان در كليساها و صومعه‌ها سرگرم چخش و كشاكش و نفرين و دشنام مي‌بودند و از «لاهوت» و «ناسوت» عيسا و مادرش سخن مي‌گفتند و ديوانه‌وار جوش و خروش مي‌نمودند و مي‌بودند تا تركان شهر را بگشادند و خاندانها آنچه ناديدني بود ديدند.
مي‌نويسند : يكي از نزديكان امپراتور مي‌گفته : «مرا ديدن دستارهاي تركان خوشتر مي‌آيد تا ديدن شاپوهاي كاردينالان».

🔶 شانزده خواست آزادگان
(بخش سوم)

🔸چون برای راه بردن كشور یك نیرویی بنام حكومت لازم است و آن چنانست كه همگی نمی‌توانند بآن پرداخت از اینرو باید كسانی را از میان خود برگزیده رشته‌ی كارها را بدست ایشان بسپارند كه آنها خود نمایندگان توده‌اند نه فرمانروایان بایشان ، و باید توده نگهبانی بكارهای آنان نماید.

🔸مشروطه كفش و كلاه نیست كه كهنه گردد ، حقایق همیشه تازه است.

🔸هنوز در ایران مشروطه پا نگرفته ، هنوز یكی از هزار تن معنی مشروطه را نمیداند

🔶 شانزده خواست آزادگان

(بخش سوم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🔶 شناختن نيك و بد كار آساني نيست
(بخش پایانی)

🔸در سال گراني ما با چشم ديديم كه بسياري از توانگران بخويشان و همسايگان گرسنه‌ي خود دستگيري نكردند ، و آنان چون از گرسنگي مُردند بخاكشان نسپردند. ولي همينكه يكي دو ماه گذشت و راه عراق كه بسته بود باز گرديد كاروانها بسته و بآهنگ زيارت روانه گرديدند.

🔸آنان دستور دستگيري از ناتوانان را شنيده بودند و مي‌دانستند ، ولي اين را هم شنيده بودند كه هر كسي كه بزيارت برود بهشت برو واجب گردد و همه‌ي گناهانش آمرزيده شود. اگر دستگيري از همسايه را يك بار شنيده بودند اين را صد بار شنيده بودند.

🔶شناختن نيك و بد كار آساني نيست

(بخش پایانی)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

🌑امروز آگاه گردیدیم اتوبوسی که دانشجویان دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات را جابجا میکرده واژگون شده و دست کم 7 تن کشته و 23 تن زخمی شده‌اند.
( یکی از خبرگزاریها 9 کشته را گزارش کرده).

از گفته‌‌ی دانشجویانی که در اتوبوس بوده‌اند چنین فهمیده می‌شود که اتوبوس ترمزش بریده و در سرازیری دمادم بر سرعتش افزوده می‌شده. از اینرو راننده سر پیچی نتوانسته کنترل کند و واژگون گردیده. دانشجویانی که آن اتوبوس را می‌شناختند گفته‌اند که دیروز هم همین مشکل رو داشته و راننده گفته که ترمز نمی‌گیرد ولی باز هم امروز مسافر سوار کرده؟!
(خبر از کانال «با مردم»)

🌑کانال : این پیشامد اندوه‌آوریست و نشان میدهد «مسئولان» دانشگاه همچون بسیاری دیگر از «مسئولان» بی‌مسئولیت و لاابالی‌اند. ما با خانواده‌ی زخمیها و جانباختگان همدردی میکنیم و این پیشامد را به ایشان و مردم تسلیت میگوییم.
باید گفت افسوسمندانه حال کشور نیز کمابیش مانند این دانشگاه ، و حکومت مانند این اتوبوس می‌باشد. ایرانیان باید بدانند تا رشته‌ی کارها را خود بدست نگیرند از این رویدادهای تلخ گریزی نیست.

📘 شهریاران گمنام

❇️ بخش سومین - شدادیان - ۲
✳️ یک مقدمه و دو گفتار ، مقدمه

✴️ سرزمین آران

🔶 شانزده خواست آزادگان
(بخش چهارم)

🔸مجاهدان كه آنهمه جانبازی در راه مشروطه نمودند انبوه آنان از معنی درست آن ناآگاه می‌بودند و آن جانفشانی را در راه «دادگری» (عدالت) و بآرزوی سرفرازی كشور و توده می‌نمودند وگرنه مشروطه را بمعنی سررشته‌داریِ توده نمی‌شناختند.
این گناه ایشان نبوده. چنانكه گفتم كسانی می‌بایست معنی درست این را بفهمانند و چنین كسانی نبوده‌اند و اگر بوده‌اند سود خود را در چنین كوشش ندیده‌اند. اینست نام مشروطه یكی از كلمه‌هاییست كه جز یك معنای مبهمی از آن در دلهای ایرانیان نتوان یافت و خود در نتیجه‌ی همان است كه ارجشناسی از آن نمی‌نمایند.

🔸این یكی از درماندگیهای ایرانیان شده كه هر چیزی را كه میدارند و یا از دیگران میگیرند بمعنی درست آن پی نمی‌برند و تنها بیك معنی تاریكی از آن بس میكنند.

🔶 شانزده خواست آزادگان

(بخش چهارم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🔶 نتيجه‌هايي كه از اين سخنان بدست مي‌آيد :
(بخش یکم)

🔸هوس آدمي پايان ندارد و بارها ديده مي‌شود كه يك كسي سخني را كه امروز سروده و بگمان خود قاعده‌اي براي نيك و بد گزارده فردا بهوس وارونه‌ي آن را گويد و خود سخن خود را از اثر اندازد.

🔸همان كتابها كه گفتيم [کتابهای زمان مغول] ، بهترين مثلها را در اين زمينه دربر مي‌دارند. شما هر يكي از آنها را بگيريد وارونه‌گوييهاي فراوان در آن توانيد يافت.

🔸اگر شناختن نيك و بد و دانستن راه زندگاني باين آسانيست كه هر كسي بتواند ، در آن حال چه نياز بگفتن شماست؟!..

🔶نتیجه‌هایی که از این سخنان بدست می‌آید

(بخش یکم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

🔶 ما چه میخواهیم؟
بخش هفتم ـ تکه‌ی 10

🔸آدميان بسر خود رستگار نتوانند بود و كسي را نه سزاست كه راهي براي مردم از انديشه‌ی خود باز نمايد.

اين شيوه‌ی تيره‌درونانست كه هميشه دستاويز جويند تا بهياهو پردازند و با چخش و پرخاش يك خواست بزرگي را از ميان برند. از اينان امروز فراوانند و هميشه درپي دستاويزي مي‌گردند كه با ما درآويزند و ميدان كشاكش را گرم گردانند و سخن را بفلان حديث و بفلان آيه كشانند و بدينسان خواست بسيار ارجمندي را كه درميانست در كنار گزارند. ولي بچنين آرزويي نخواهند رسيد.
بيخرد مي‌آيد و مي‌نشيند و گردن مي‌كشد و سينه بجلو مي‌آورد ، و با يك آب و تابي بسخن مي‌آغازد و نيم‌ساعت خودستايي مي‌كند : «آخر ما هم درس خوانده‌ايم ، ما هم چيزهايي مي‌دانيم ، چنين نيست كه شما تصور كرده‌ايد ...» پستنهاد مي‌پندارد با اين ديباچه‌چينيها كاري از پيش خواهد رفت. مي‌پندارد سخن از «اصل برائت» و «اِستِصحاب» است كه او هم كاري تواند كرد. بيشرم ستيزه‌رو ، آنروزي كه هياهوي ماديگري بود و پياپي كتابها در فلسفه‌ی مادي و فلسفه‌ی داروين چاپ مي‌شد و پراكنده مي‌گرديد ، آنروز كه گرماگرم اروپاييگري بود و از هر سو آواز برمي‌خاست ، آنروز كه غوغاي ادبيات درميان مي‌بود و هزاران و صدهزاران مردان گرفتار آن مي‌شدند ـ در آن هنگامها بيكبار خود را بناشنيدن زده و كمترين دانش از خود نشان دادن نتوانسته و اكنون در برابر پيمان بالا مي‌افرازد و خود را مي‌نمايد.
شگفتتر آنكه اينان در آن زمينه كه آرزوي گفتگو ميدارند بيكبار تهيدست و ناآگاهند و كالاشان جز ناداني و پافشاري بر ناداني نيست. اينان نه معني درست برانگيختگي را مي‌دانند ، و نه دليل راستگويي و دروغگويي يك فرستاده را مي‌شناسند ، و نه از آيين خدا و راهبردن جهان آگاهند. درباره‌ی فرهش ما پرسيده‌ايم كه آنچه مي‌دانند بنويسند و شما مي‌بينيد كه خود را بناشنيدن مي‌زنند و چيزي نخواهند نوشت ، و اگرهم نوشتندي جز سخنان پوچي نبودي. نشان راستگويي يك فرستاده نيارَستنيها را مي‌دانستندي كه ما راست نبودن آن را بازنموده‌ايم و همچنان پا در هوا مانده. درباره‌ی آيين خدا اندازه‌ی آگاهي ايشان از داستان امام ناپيدا و رجعت و ديگر مانند اينها كه باور مي‌داشتند پيداست.
اينهمه آگاهيها درباره‌ی خدا و آيين او كه دانشهاي نوين ، از تاريخ و ستاره‌شناسي و زمين‌شناسي و مانند اينها داده و بسيار ارجدار است ، آنان از همه‌ی اينها ناآگاهند و باينها ارجي نمي‌گزارند و آشكاره دشمني مي‌نمايند. چنين كساني با اين پرتي و ناآگاهي ميخواهند بيايند و بنشينند و با ما گفتگو كنند. ميخواهند در چنين هنگامي كه صد گرفتاري درميانست و مي‌بايد تنها دربند چاره‌ی آنان بود بنشينند و بازار چخش و پرخاش را گرم گردانند و خود را و ما را از ياد آن گرفتاريها بازدارند.
تيره‌دلان راستي‌ناشناسي كه در برابر فلان امامزاده‌ی پدر و مادر ناشناخته‌اي گردن كج كنند و از صندوق چوبي گشايش كار خواهند و «اشفع لي عندالله» گويند ، ولي در برابر دليل ، و خرد ، و گفتگو از بلندي نام خدا و پيشرفت كار توده گردنكشي نمايند و ستيزه از اندازه گذرانند ، و بسخن خود هر زمان رنگ ديگري دهند.
از زمينه‌ی سخن دور نيفتيم : ما را بهتر بودي كه در كوششهايي كه مي‌نموديم هيچ يادي از پيوستگي خود با خدا بميان نياوريم و اين را بگزاريم تا در پايان كار بآن پردازيم. در جايي كه ما به هر گفته‌اي دليلها مي‌آوريم ، و همه بنيكي مردم مي‌كوشيم ، مزد از كسي نمي‌طلبيم ، نيازي بچنين يادي نمي‌داشتيم. ولي چند چيز ما را ناگزير گردانيد كه آن را بازنماييم :
نخست آنكه ديديم كساني مي‌پندارند سخنانيست كه ما از فهم خود مي‌گوييم و آنان نيز از فهم خود توانند گفت و اينست بماننده‌سازي برمي‌خيزند و همان گفته‌هاي ما را برنگ ديگري مي‌اندازند يا با گفته‌هاي ديگري درهم مي‌آميزند و چيزهايي پديد مي‌آورند.

✴️ يكی از بزرگترين گرفتاريهای ايرانيهاست كه از بس خودخواه و خودنمايند آلودگيهای خود را كه علت اين بدبختی و درماندگی ايشان شده بگردن نميگيرند و نقص بخود گمان نميبرند ، و چنين وامينمايند كه اين بدبختی و درماندگی نتيجه‌ی حوادث جهان و معلول تصادفاتست و اينست رهایی خود را نيز جز در نتيجه‌ی حوادث و تصادفات نمی‌شمارند و هميشه چشم براه اين پیشامد و آن حادثه ميدوزند.

✴️ اين بايرانيان بسيار سخت است كه بآلودگيهای خود پی برند و رياضت بخود داده بچاره‌ی آنها پردازند بلكه بسيار دوست ميدارند كه هميشه گناه را بگردن ديگران بيندازند.

✴️ از اينرو ما كه هميشه می‌نويسيم علت اين بدبختيها آلودگيهای خودتانست ، می‌نويسيم اگر دشمن هم بشما دست يافته از راه آن آلودگيها دست يافته ، می‌نويسيم بايد آن آلودگيها را از خود دور گردانيد اين نوشته‌های ما بايشان خوش نمی‌افتد و بسياری از آنان چون پرچم را ميخوانند رو ترش ميكنند.

✴️ ولي فلان روزنامه‌ی شياد كه هایهوی راه می‌اندازد : «جان من فدای ايران باد» «ايران جاويدانست» «ايران لايزالست» ... از اين جمله‌های پوچ كه هيچ معنایی ندارد خوشدل می‌شوند و آن را از دست هم می‌ربايند.

كوتاهسخن ، بآلودگيها خود گردن گزاردن نمی‌توانند.

✴️ در كشوری كه شمرده‌ايم چهارده كيش مختلف هست ، چندين مسلك سياسی رواج يافته ، ده تن با يكديگر هم‌انديش نمی‌باشند ، يك بخش بزرگی از مردم آن عشاير تاراجگرند كه هنوز باصول قرون وسطا زندگی ميكنند ، در چنين كشوری كه اين يك شمه‌ای از آلودگيهای آن ميباشد هيچ نقص نمی‌پندارند و بتكانی نياز نمی‌بينند و ما به هر چيزی كه دست ميزنيم در برابر ما بهياهو می‌پردازند.

بلكه بسياری از مردم همين گرفتاريها را سرمايه‌ای برای خود می‌پندارند.

✴️ مثلاً عشاير تاراجگر را «مردان رشيد» ناميده ذخيره‌ای برای روز مبادا [مقصود : بهنگام جنگ] می‌شمارند.

✴️ اين كيشهای گوناگون را كه سراپا آلودگی است و سراپا بيدينی است دين ناميده برواجش ميكوشند ، ياوه‌بافيهای پست زمان مغول را ادبيات ناميده بخود می‌بالند.

✴️ جوانان درسهایی را كه در دبيرستانها و دانشكده‌ها خوانده‌اند و بخش بزرگی از آنها جز مايه‌ی فرسودگی مغز نيست سرمايه‌ی زندگانی می‌شناسند.

✴️ بهر حال چون نقصی در خود نمی‌شناسند اينست گناه را بگردن حوادث می‌اندازند و برای رهایی نيز چشم براه حوادث می‌نشينند.

(پرچم روزانه شماره‌ی ۱۷۹)

📘 شهریاران گمنام

❇️ بخش سومین - شدادیان - ۳
✳️ یک مقدمه و دو گفتار ، مقدمه

✴️ آرانیان و ارانشاهان ؛ آران در زمان اسلام

🔶 شانزده خواست آزادگان
(بخش پنجم)

🔸معنی درست مشروطه آنست كه مردم ، كشوری را كه در آن میزیند خانه‌ی خود شناخته این بدانند كه خوراك و نوشاك و پوشاك و دیگر دربایستهای زندگانیشان از آن بدست می‌آید ، و اینست ارج آن را بدانند و همگی دلبسته‌ی آن باشند و كوشش بآبادیش كنند و نگهداری آن را بایای[وظیفه] خود شناسند.

🔸در كشور مشروطه هر كس باید بداند كه این بیست‌ملیون مردم یا بیشتر یا كمتر كه در آن سرزمینند با یكدیگر پیمان همدستی دارند و اینست هر یكی باید نه تنها دربند آسایش خود و خاندان خود ، بلكه دربند آسایش همه‌ی توده باشد.